Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 8:19

Και προχωρώντας λέει: «και ο Παύλος σαφώς μαρτυρεί λέγοντας: "διότι η έντονη προσδοκία της κτίσης απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού· διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς"» και τα εξής. Πριν δε από αυτούς τους μακαρίους, ο άγιος Δαβίδ ψάλλοντας προς τον Κύριο έλεγε: «Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης». Και ο Ησαΐας επίσης λέει: «Θα υπάρξει νέος ουρανός και νέα γη, και δεν θα θυμηθούν τα προηγούμενα, ούτε θα έρθουν αυτά στον νου τους, αλλά θα βρουν σε αυτήν ευφροσύνη και αγαλλίαση». Εύλογα· διότι λόγω της υπερβολής της ατελεύτητης ευφροσύνης και του μεγέθους των επάθλων, θα λησμονήσουν τους άθλους και τους πόνους των αγώνων. Και αλλού πάλι ο ίδιος λέει: «Όπως ο νέος ουρανός και η νέα γη, τα οποία εγώ δημιουργώ, παραμένουν ενώπιόν μου, έτσι θα είναι το σπέρμα σας και το όνομά σας». Ώστε είναι επακόλουθο η κτίση, η οποία δημιουργήθηκε για εμάς, να δεχθεί μαζί με εμάς την αλλοίωση προς το καλύτερο, χωρίς να μεταβεί στην ανυπαρξία, όπως ακριβώς ούτε και εμείς μετά τον θάνατο.

Επειδή δε μια τέτοια επινόησή τους αποδεικνύεται άτοπη, ελέγχονται από την αλήθεια, διότι ονομάστηκε μεν πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς εξαιτίας της κατά σάρκα συγγένειας· πρωτότοκος δε εκ των νεκρών, επειδή από αυτόν και μετά από αυτόν προέρχεται η ανάσταση των νεκρών· πρωτότοκος δε όλης της κτίσης εξαιτίας της φιλανθρωπίας του Πατέρα, χάρη στην οποία όχι μόνο τα πάντα συγκροτήθηκαν στον Λόγο Του, αλλά και διότι η ίδια η κτίση, για την οποία ο Απόστολος είπε: «Απεκδεχόμενη την αποκάλυψη των υιών του Θεού, θα ελευθερωθεί κάποτε από τη δουλεία της φθοράς για να εισέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού». Όταν λοιπόν η κτίση ελευθερωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, ο Κύριος θα είναι πρωτότοκος και αυτής, μαζί με όλους όσοι έχουν υιοθετηθεί, ώστε, με το να ονομάζεται αυτός πρώτος, τα όσα έπονται αυτού να διαμείνουν, σαν να συγκρατούνται ενωμένα έχοντας ως αρχή τους τον Λόγο.

Διότι, εάν είναι κτίσμα, θα είναι πρωτότοκος και του εαυτού του. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, ω Αρειανοί, να είναι και πρώτος από τον εαυτό του και δεύτερος; Έπειτα, εάν είναι κτίσμα και όλη η κτίση «δημιουργήθηκε δι’ αυτού» και «σε αυτόν συγκρατείται», πώς μπορεί και να δημιουργεί την κτίση αλλά και να είναι ένας από εκείνους που συγκρατούνται σε αυτόν; Επειδή, όμως, μια τέτοια επινόησή τους αποδεικνύεται άτοπη, διαψεύδονται από την ίδια την αλήθεια: διότι ονομάστηκε «πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς» λόγω της συγγένειας κατά τη σάρκα· «πρωτότοκος δε εκ των νεκρών» επειδή εξ αυτού και μετ’ αυτόν προέρχεται η ανάσταση των νεκρών· και «πρωτότοκος πάσης κτίσεως» εξαιτίας της φιλανθρωπίας του Πατρός, διά της οποίας όχι μόνο συγκρότησε τα πάντα εν τω Λόγω Του, αλλά διότι και αυτή η ίδια η κτίση, για την οποία είπε ο απόστολος ότι: «απεκδεχόμενη την αποκάλυψη των τέκνων του Θεού, θα ελευθερωθεί κάποτε από τη δουλεία της φθοράς, για να εισέλθει στην ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού». Όταν, λοιπόν, αυτή ελευθερωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, ο Κύριος θα είναι πρωτότοκος και αυτής, μαζί με όλους εκείνους που έλαβαν την υιοθεσία των τέκνων, ώστε, με το να αποκαλείται αυτός πρώτος, τα όσα έπονται αυτού να διαμείνουν συνδεδεμένα, ωσάν να εξαρτώνται από κάποια αρχή του Λόγου.

Διότι εκείνοι που αψηφούν τα επίγεια, είναι άξιοι και των ανώτατων βραβείων· και εκείνοι που έχουν κοπιάσει προηγουμένως με ανδρεία και υπομονή, πρόκειται να απολαύσουν στεφάνους σε ασύγκριτες υπεροχές· διότι ο κόπος για την αρετή είναι υποδεέστερος από τις τιμές που ακολουθούν έπειτα. Αναφέρει δε τη δόξα των αγίων, επειδή οι δίκαιοι θα λάμψουν εν καιρώ ως ο ήλιος, αποκτώντας τιμή και δόξα και αφθαρσία, κατά τη μεταβολή του σώματός τους, όπως ακριβώς μεταμορφώθηκε ο Χριστός στο όρος. «Διότι η διακαής προσδοκία της κτίσεως απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού.» Αποκαραδοκία είναι η ελπίδα, και η προσδοκία και η προσεκτική αναμονή της εκβάσεως των πραγμάτων· απεκδέχεται, βεβαίως, η κτίση την αποκάλυψη των τέκνων του Θεού, όχι ότι η ίδια γνωρίζει εξάπαντος το μέλλον, διότι πώς ή από πού θα μπορούσε;

Διότι εγώ λέω ότι πρέπει, σε όσους έχουν λάβει τέτοια εξαιρετική δόξα, εφόσον υπάρχει αυτός ο σκοπός, να μη μαλθακίζονται καθόλου, αλλά να αγαπούν να επιδεικνύουν ανδρεία απέναντι στον όκνο, τη δειλία και κάθε ραθυμία, ώστε να μη θεωρούν τίποτα ανηφορικό ή δυσκολοδιάβατο, αλλά να βλέπουν το τραχύ ως πολύ εύκολο να περπατηθεί, και το δυσκολοκατόρθωτο ως εντελώς εύκολο να επιτευχθεί. Διότι είναι αληθινά αισχρό, εκείνοι μεν που συνηθίζουν να καυχώνται για τη σωματική τους ρώμη και έχουν ασκηθεί στην τέχνη που τιμάται στις παλαίστρες και στις γυμνοπαιδίες των πόλεων, δηλαδή στην τέχνη που είναι ένδοξη στις μάχες και απρόσβλητη σε όσους επιχειρούν να τους αντισταθούν, να σπεύδουν να στεφανώσουν τα κεφάλια τους με την πιο λαμπρή δόξα. Ενώ εμείς, στους οποίους έλαμψε ο ισόθεος Λόγος, και οι οποίοι δεν επιδιώκουμε να αποκτήσουμε κοσμική ευθυμία ούτε ευημερία μετρημένη με τον χρόνο, αλλά, όπως είπε ο σοφότατος Παύλος, παραλαμβάνουμε βασιλεία ουρανών ασάλευτη, να δειλιάζουμε μπροστά στους σύντομους πόνους αυτής της ζωής και να ζητούμε την άνεση σε ακατάλληλο καιρό, παρόλο που ο Παύλος βροντοφωνάζει με τον πιο σαφή και ξεκάθαρο τρόπο: «Δεν είναι άξια τα παθήματα του τωρινού καιρού μπροστά στη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς. Διότι η ένθερμη προσδοκία της κτίσεως περιμένει την αποκάλυψη της δόξης των τέκνων του Θεού».

ΑΛΛΟ. Είναι γραμμένο ότι «Στο όνομα του Ιησού θα λυγίσει κάθε γόνατο επουρανίων, και επιγείων, και καταχθονίων.» Εάν λοιπόν στον Υιό λυγίζει κάθε γόνατο, δεν θα μπορούσε να είναι ένας από εκείνους που λυγίζουν τα γόνατά τους, αλλά είναι διαφορετικός από αυτούς. Και πάλι είναι γραμμένο: «Ότι ολόκληρη η κτίση συστενάζει, και συνωδίνει μέχρι τώρα, προσμένοντας την απολύτρωση των υιών του Θεού.» Εάν λοιπόν στενάζει μεν η κτίση, και προσμένει την απολύτρωση και την ελευθερία των υιών του Θεού, ενώ ο Υιός ούτε φαίνεται να στενάζει, ούτε προσμένει την υιοθεσία ή την ελευθερία, αλλά αυτός είναι που εκπληρώνει την ελπίδα της κτίσεως, και καλεί σε υιοθεσία αυτούς που στενάζουν, και είναι ο δοτήρας της ελευθερίας· άρα δεν συγκαταλέγεται στα πάντα, ούτε θα καταριθμηθεί στην κτίση· αλλά είναι διαφορετικός από αυτήν, καθώς από τη μία τα κτίσματα στενάζουν έχοντας ανάγκη από βοηθό· εκείνος δε, ως Υιός, ελευθερώνει όλα όσα συνέχονται από τον δεσμό της δουλείας.

Διότι, βεβαίως, ολόκληρος ο κόσμος θα κατακαεί για κάθαρση και ανακαίνιση, κατακλυζόμενος από πυρ που θα κατέλθει, όμως δεν θα περιέλθει σε παντελή απώλεια και φθορά. Διότι, αν το να μην υπάρχει ο κόσμος ήταν προτιμότερο από το να υπάρχει, γιατί ο Θεός επέλεξε το χειρότερο δημιουργώντας τον κόσμο; Αλλά ο Θεός δεν δημιούργησε τίποτα μάταια ή με χειρότερο τρόπο. Επομένως, ο Θεός διευθέτησε την κτίση ώστε να υπάρχει και να παραμένει, όπως ακριβώς βεβαιώνει και η Σοφία λέγοντας: «διότι ο Θεός τα έκτισε όλα για να υπάρχουν, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες, και δεν υπάρχει σε αυτές φάρμακο ολέθρου». Και ο Παύλος, επίσης, μαρτυρεί σαφώς λέγοντας: «διότι η έντονη προσδοκία της κτίσεως αναμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού. Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς στην ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού». «Διότι στη ματαιότητα», λέει, «η κτίση υποτάχθηκε», αλλά προσδοκά ότι θα ελευθερωθεί από αυτήν τη δουλεία, θέλοντας τώρα να ονομάσει κτίση αυτόν εδώ τον κόσμο· διότι δεν είναι τα αόρατα που υποδουλώνονται στη φθορά, αλλά ακριβώς αυτά τα ορατά.

Λέει δε ότι αυτά θα συμβούν, «όταν ο Κύριος θεραπεύσει το σύντριμμα του λαού του, και θεραπεύσει την οδύνη της πληγής σου». Εδώ δεν μνημονεύει ούτε τον Ισραήλ ούτε τον Ιακώβ ούτε γενικά τους Ιουδαίους, αλλά «τον λαό του», επειδή η επαγγελία εξαπλώνεται σε όλους όσοι είναι άξιοι να ονομάζονται λαός του Θεού. Από εδώ νομίζω ότι ωφελήθηκε ο ιερός Απόστολος και είπε: «διότι η ένθερμη προσδοκία της κτίσεως απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού», και «ότι και αυτή η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς, για να μετάσχει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού». Βλέπεις την «ελευθερία των τέκνων του Θεού» που αναφέρεται από τον Απόστολο, την οποία ο προφήτης ονόμασε «θεραπεία του λαού του». Επομένως, μαζί με τον λαό του και «η κτίση θα ελευθερωθεί»· διότι ταυτόχρονα, «εκείνη την ημέρα», δηλαδή ακριβώς εκείνο τον καιρό, «όταν ο Κύριος θεραπεύσει το σύντριμμα του λαού του, τότε ο ήλιος» και η «σελήνη» θα γίνουν ανώτεροι από τον ίδιο τους τον εαυτό, λαμβάνοντας πολλαπλάσιο «φως» και υπέρτερη δόξα. Γι' αυτό ελέχθη: «ότι και αυτή η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς, για να μετάσχει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού».

ΙΕ΄. Βρίσκω μόνο μία φωνή, ένα άσμα, που να είναι κάπως άξιο των παρόντων γεγονότων, την οποία αναφώνησε πριν από εμάς ο Ησαΐας, η οποία ταιριάζει απόλυτα στη σημερινή περίσταση και είναι εφάμιλλη με το μέγεθος της ευεργεσίας: «Ας ευφραίνεται ο ουρανός από πάνω, και τα σύννεφα ας ρανίσουν δικαιοσύνη· ας ξεσπάσουν τα όρη σε ευφροσύνη, και οι βουνοί σε αγαλλίαση»· επειδή και ολόκληρη η κτίση, και οι ουράνιες δυνάμεις, συμμερίζονται την αίσθηση τέτοιων γεγονότων, όπως τουλάχιστον εγώ φρονώ. Διότι η κτίση δεν συστενάζει μόνο ούτε συνωδίνει υποδουλωμένη στη φθορά, εννοώ σε όσα γεννιούνται και φθείρονται εδώ κάτω, εναγωνίως προσμένοντας το τέλος αυτών και την αποκάλυψη, για να τύχει και η ίδια τότε της προσδοκώμενης ελευθερίας, καθώς τώρα είναι παρά τη θέλησή της προσδεδεμένη σε αυτά εξαιτίας της δυνάμεως Εκείνου που τη δημιούργησε, αλλά επιπλέον συνδοξάζει και συναγάλλεται μαζί με τα τέκνα του Θεού που ευφραίνονται.

Διότι, επειδή προκαλείται χαρά στους αγγέλους για εκείνους που διασώζονται από την αμαρτία, καθώς μέχρι τώρα η κτίση εκείνη συστενάζει και συνωδίνει εξαιτίας της δικής μας ματαιότητας, θεωρώντας δική της ζημία τη δική μας απώλεια, όταν λάβει χώρα η αποκάλυψη των υιών του Θεού, την οποία διαρκώς προσδοκούν και αναμένουν για χάρη μας, και όταν διασωθεί στην άνω εκατοντάδα το πρόβατο (και εμείς βεβαίως, η ανθρώπινη φύση, είμαστε αυτό το πρόβατο, το οποίο ο αγαθός ποιμένας διέσωσε με το να γίνει πρωτότοκος), τότε ιδιαιτέρως, με εντονότερη ευχαριστία υπέρ ημών, θα προσφέρουν την προσκύνηση στον Θεό, ο Οποίος διά της πρωτοτοκίας επανέφερε εκείνον που είχε απομακρυνθεί από την πατρική εστία.

Όταν, λοιπόν, ολοκληρώθηκε η κτίση, λέει, και έπρεπε πλέον να γίνει «η αποκάλυψη των υιών του Θεού» —δηλαδή του δημιουργού—, και να αποκαλυφθεί η πνευματική ουσία, η οποία ήταν καλυμμένη, με την οποία, λέει, καλυπτόταν ο ψυχικός άνθρωπος και είχε «κάλυμμα πάνω στην καρδιά του»· οπότε, λοιπόν, έπρεπε να αφαιρεθεί το κάλυμμα και να φανερωθούν αυτά τα μυστήρια, γεννήθηκε ο Ιησούς μέσω της Παρθένου Μαρίας, σύμφωνα με το λεγόμενο: «Πνεύμα Άγιο θα επέλθει σε σένα» —και πνεύμα είναι η Σοφία—, «και δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει» —και ύψιστος είναι ο δημιουργός·— «γι' αυτό και το γεννώμενο από εσένα θα κληθεί άγιο». Διότι δεν γεννήθηκε μόνο από τον Ύψιστο, όπως οι άνθρωποι που πλάστηκαν κατά τον Αδάμ κτίστηκαν μόνο από τον Ύψιστο —δηλαδή [τη Σοφία και] τον δημιουργό·— ο δε Ιησούς, «ο καινός άνθρωπος», προήλθε από το Άγιο Πνεύμα και τον Ύψιστο —δηλαδή τη Σοφία και τον δημιουργό—, ώστε την μεν πλάση και κατασκευή του σώματός του να την καταρτίσει ο δημιουργός, την δε ουσία του να την παράσχει το Άγιο Πνεύμα, και να γίνει επουράνιος Λόγος από την Ογδοάδα, έχοντας γεννηθεί δια της Μαρίας.

Επειδή λοιπόν, σύμφωνα με αυτούς, έχει ολοκληρωθεί ολόκληρος ο κόσμος και τα υπερκόσμια, και δεν λείπει τίποτα, απομένει στην πανσπερμία η τρίτη υιότητα, η οποία έχει εγκαταλειφθεί για να ευεργετεί και να ευεργετείται μέσα στο σπέρμα. Και έπρεπε η υιότητα που είχε απομείνει να αποκαλυφθεί και να αποκατασταθεί και να ανέλθει προς τα πάνω, υπεράνω από το μεθόριο Πνεύμα, προς τη λεπτομερή και μιμητική υιότητα και προς τον μη όντα, όπως ακριβώς είναι γραμμένο, λέει: «και η ίδια η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα», «απεκδεχόμενη την αποκάλυψη των υιών του Θεού». Και υιοί του Θεού, λέει, είμαστε εμείς οι πνευματικοί, οι οποίοι έχουμε αφεθεί εδώ για να διακοσμήσουμε, να διαμορφώσουμε, να διορθώσουμε και να τελειοποιήσουμε τις ψυχές που έχουν από τη φύση τους τον προορισμό να παραμένουν σε αυτό το διάστημα. «Μέχρι λοιπόν τον Μωυσή από τον Αδάμ βασίλευσε η αμαρτία στον κόσμο», καθώς είναι γραμμένο, λέει· διότι βασίλευσε ο μέγας άρχοντας, ο οποίος έχει το πέρας του μέχρι το στερέωμα, αυτός που νομίζει ότι «αυτός μόνος είναι Θεός και πάνω από αυτόν δεν υπάρχει κανένας». Διότι τα πάντα, λέει, φυλάσσονταν σε απόκρυφη σιωπή. Αυτό, λέει, είναι «το μυστήριο, το οποίο δεν έγινε γνωστό στις προηγούμενες γενεές». Αλλά σε εκείνα τα χρόνια βασιλιάς και κύριος των όλων, όπως φαινόταν, ήταν ο μέγας άρχοντας, η Ογδοάδα.

Διότι εξαιτίας μας εμποδίζονται από την είσοδο· διότι προσδοκούν το εφάπαξ άνοιγμα της θύρας του νέου αιώνα, επειδή αυτή η ίδια η κτίση των αγγέλων αναπαύεται μαζί με εμάς από το βάρος του σώματος που υπάρχει μέσα μας, όπως λέει ο απόστολος, ότι και αυτή η ίδια η κτίση προσδοκά την αποκάλυψη των υιών του Θεού, ώστε να ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού, μετά την πλήρη κατάλυση αυτού του αιώνα ως προς όλη την κατάστασή του, και να αποκατασταθεί η φύση μας στην πρώτη της κατάσταση.

Διότι και αυτή η κτίση των αγγέλων θα αναπαυθεί μαζί με εμάς από το βάρος του σώματος που υπάρχει μέσα μας, όπως λέει ο Απόστολος: «ότι και η ίδια η κτίση περιμένει με προσμονή την αποκάλυψη των υιών του Θεού, για να ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς και να περιέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού», μετά την πλήρη κατάλυση αυτού του αιώνα ως προς ολόκληρη την κατάστασή του, και την αποκατάσταση της φύσης μας στην πρώτη της κατάσταση.

Ανυψώνοντας δε και με άλλον τρόπο τον ακροατή, εξυψώνει τον λόγο του παίρνοντας αφορμή από την κτίση, επιτυγχάνοντας δύο πράγματα διά μέσου όσων πρόκειται να λεχθούν: και την περιφρόνηση των παρόντων, και την επιθυμία των μελλόντων· και ένα τρίτο μαζί με αυτά, ή μάλλον το πρώτο από όλα, το να αποδείξει πόσο πολύτιμο είναι για τον Θεό το ανθρώπινο γένος, και σε πόση τιμή έχει τη φύση μας. Μαζί δε με αυτά, καταρρίπτει με αυτήν εδώ τη μοναδική διδασκαλία και όλα τα δόγματα των φιλοσόφων που διατυπώθηκαν από αυτούς σχετικά με τον κόσμο τούτο, ωσάν να είναι ιστός αράχνης και παιδικά αθύρματα. Αλλά για να γίνουν αυτά σαφέστερα, ας ακούσουμε την ίδια την αποστολική ρήση. «Διότι η έντονη προσδοκία της κτίσεως», λέει, «απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού».

Διότι δεν θα σας μιλήσουμε αποσπασματικά για τον ουρανό και τη γη, αλλά θα σας δείξουμε ότι ο ίδιος ο Απόστολος διακηρύσσει αυτό ακριβώς για ολόκληρη μαζί την κτίση, λέγοντας σαφώς το εξής, ότι δηλαδή όλη η κτίση είναι τώρα υποδουλωμένη στη φθορά, και για ποιον λόγο είναι υποδουλωμένη, και πότε θα απαλλαγεί από αυτήν, και σε ποια κατάσταση πρόκειται να μεταβεί. Διότι, αφού είπε ότι «τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς», πρόσθεσε: «Διότι η ένθερμη προσδοκία της κτίσεως απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού. Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, στηριζόμενη στην ελπίδα». Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Η κτίση, λέει, έγινε φθαρτή· διότι αυτό σημαίνει το «υποτάχθηκε στη ματαιότητα»· και έγινε φθαρτή επειδή έτσι πρόσταξε ο Θεός. Και ο Θεός το πρόσταξε αυτό για χάρη του δικού μας γένους· διότι, επειδή επρόκειτο να τρέφει φθαρτό άνθρωπο, έπρεπε και η ίδια να είναι τέτοια· καθότι δεν ήταν δυνατόν φθαρτά σώματα να κατοικούν σε άφθαρτη κτίση. Αλλά όμως δεν παραμένει έτσι, λέει, αλλά «και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς»· έπειτα, φανερώνοντας πότε θα συμβεί αυτό και για ποιους, πρόσθεσε: «για να μετάσχει στην ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού».

Διότι αυτός μας δίδαξε έτσι να ομιλούμε μέσω του χαρίσματος. «Εφόσον συμπάσχουμε, για να συνδοξαστούμε κιόλας. Διότι φρονώ ότι τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς.» Διότι, εάν κοινωνήσαμε μαζί του στα λυπηρά, πολύ περισσότερο θα συμβεί αυτό και στα ευχάριστα. Διότι εκείνος που δώρισε τόσα αγαθά σε αυτούς που δεν είχαν κατορθώσει τίποτα, όταν τους δει να έχουν κοπιάσει και να έχουν υποφέρει τόσα, πώς δεν θα τους αμείψει πολύ περισσότερο; «Διότι η διακαής προσδοκία της κτίσεως περιμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού.» Δες πόσα κατορθώνει μέσω αυτού: και την περιφρόνηση των παρόντων, και την επιθυμία των μελλόντων, και το να δείξει πόσο πολύτιμο είναι στον Θεό το γένος των ανθρώπων· μαζί δε με αυτά, και όλα τα δόγματα των φιλοσόφων που συντάχθηκαν από αυτούς σχετικά με τον κόσμο, τα ανατρέπει σαν ιστό αράχνης με αυτό και μόνο το δόγμα. Αυτό δε που λέγει είναι το εξής: Η κτίση αυτή κοιλοπονάει σφόδρα αναμένοντας αυτά, και προσδοκώντας τα αγαθά που μόλις ανέφερα. Διότι αποκαραδοκία είναι η σφοδρή προσδοκία. Για να γίνει μάλιστα ο λόγος πιο παραστατικός, προσωποποιεί ολόκληρο αυτόν τον κόσμο· πράγμα που κάνουν και οι προφήτες, παρουσιάζοντας ποταμούς να χειροκροτούν, και λόφους να χοροπηδούν, και όρη να σκιρτούν· όχι για να νομίσουμε ότι αυτά είναι έμψυχα, αλλά για να κατανοήσουμε το υπερβολικό μέγεθος των αγαθών, ότι δηλαδή αγγίζει ακόμη και αυτά τα ίδια τα αναίσθητα όντα.

«Προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έρθει επάνω σας ξαφνικά η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει επάνω σε όλους όσοι κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.» «Όταν αναστηθούν από τους νεκρούς, ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, αλλά είναι σαν άγγελοι στον ουρανό.» «Διότι φρονώ ότι τα παθήματα του τωρινού καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μελλοντική δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς. Διότι η έντονη προσδοκία της κτίσης περιμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού.» «Το έργο του καθενός, τι λογής είναι, το πυρ θα το δοκιμάσει.»

Τι σημαίνει το «ότι και αυτή η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία» και τα εξής; Υποδουλώθηκε η κτίση στον άνθρωπο, όχι ως άξιο, ο ήλιος και η σελήνη και τα άστρα και η γη και τα όσα υπάρχουν σε αυτήν —και όχι ως άξιο (διότι ήταν παραβάτης και υπόδικος), αλλά επειδή ο Θεός διέταξε να τον υπηρετεί, ώστε να μην εξευτελιστεί τελείως η εικόνα, έστω κι αν αυτός παρέβη την εντολή. Ενώ λοιπόν όλη η κτίση στασίαζε, ο Θεός προστάζει την κτίση να μην απειθεί, αλλά να παρέχει ο ήλιος τις ακτίνες του, η γη τους καρπούς, η θάλασσα τα ψάρια και τα αγαθά του εμπορίου, και το κάθε ένα από τα κτίσματα τη δική του χρησιμότητα και ωφέλεια στους ανθρώπους. Φανερώνοντας αυτή την έννοια ο απόστολος αναφέρει: «διότι η έντονη προσδοκία της κτίσεως περιμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού· διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και αυτή η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς, προκειμένου να εισέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού». Δηλαδή τι λέω; Όταν ο Θεός είδε τον άνθρωπο να έχει εκπέσει και την κτίση να αρνείται να υπηρετήσει αυτόν που είχε αμαρτήσει, την χαλιναγώγησε παρόλο που δεν ήθελε και την πρόσταξε να υπηρετεί όπως και πριν, όταν ο άνθρωπος τηρώντας την εντολή, διατηρούσε σώο το βασιλικό και κυριαρχικό του αξίωμα.

Διότι ο ουρανός επιστρατεύεται μαζί μας εναντίον των απίστων· επειδή Εκείνον που δέχθηκε ως Δεσπότη εκ της αναστάσεως, Τον βλέπει να αθετείται μαζί με τη δόξα της αναστάσεως. Θα συμμετάσχει πρόθυμα μαζί μας στον πόλεμο και η γη· διότι γνωρίζει ότι συκοφαντείται η ανάσταση, εξαιτίας της οποίας πολλές φορές στερήθηκε νεκρούς. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος αποδίδει στην κτίση τον ένθερμο πόθο για την ανάσταση: «Διότι η ένθερμη προσδοκία της κτίσεως», λέει, «απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού». Διότι, όπως ακριβώς μια πόλη που υποδέχθηκε τους προδρόμους μιας βασιλικής επίσκεψης, ολόκληρη αναπτερώνεται ενόψει της παρουσίας της, έτσι και όταν η ανάσταση προκηρύχθηκε στην κτίση σαν κάποια βασίλισσα, ολόκληρη προετοιμάστηκε για τη δική της παρουσία. Και μην απορήσεις μαθαίνοντας για τον πόθο της ανάστασης που ενυπάρχει στην κτίση· διότι, ούσα κατά κάποιον τρόπο τροφός των ανθρώπων, ανυπομονεί να δει την υποσχεθείσα βασιλεία.

Ενώ λοιπόν όλη η κτίση στασιάζει, ο Θεός προστάζει την κτίση να μην απειθεί, αλλά να παρέχει ο μεν ήλιος τις ακτίνες του, η γη τους καρπούς της, η θάλασσα τα ψάρια και τα εμπορεύματα, και το καθένα από τα κτίσματα τη δική του χρησιμότητα και ωφέλεια στους ανθρώπους. Αποκαλύπτοντας αυτή την έννοια, ο απόστολος λέει: «Διότι η ένθερμη προσδοκία της κτίσεως περιμένει με λαχτάρα την αποκάλυψη των υιών του Θεού. Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς για να εισέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού».

Αλλά ας δούμε τι λέει και ο θείος Παύλος για την κτίση και την ανακαίνισή της· αφού λοιπόν είπε: «Λογίζομαι ότι δεν είναι άξια τα παθήματα του παρόντος καιρού σε σύγκριση με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς», πρόσθεσε: «Διότι η ένθερμη προσδοκία της κτίσεως αναμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού». Ως «αποκαραδοκία» εννοεί την προσδοκία, τη σφοδρή επιθυμία, και ως «αποκάλυψη» τη φανέρωση κατά την ανάσταση· διότι σε αυτήν, διά της παρουσίας του Χριστού και Θεού, πρέπει να φανερωθούν οι υιοί του Θεού και να φανεί το κάλλος τους και οι ίδιοι ολόκληροι όπως ακριβώς είναι, καθώς έχει γραφτεί: «Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο», δηλαδή οι υιοί του δίκαιου Θεού. Και για να μην υποθέσεις ότι ο θείος απόστολος μιλάει για κάποια άλλη κτίση, συνεχίζοντας λέει: «Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, στηριζόμενη στην ελπίδα». Βλέπεις πώς όχι άσκοπα ανέφερα προηγουμένως ότι η κτίση δεν ήθελε πλέον να υποδουλώνεται στον παραβάτη Αδάμ, βλέποντάς τον να έχει εκπέσει από τη θεία δόξα, επειδή προσέκρουσε στον Θεό, τον Δημιουργό του;

Γι' αυτό λέει ο απόστολος: «Ντυθείτε, αδελφοί, την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε στις μεθοδείες του διαβόλου· διότι η πάλη μας δεν είναι ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στις αρχές, στις εξουσίες, στους κοσμοκράτορες του σκότους αυτού του αιώνα, ενάντια στα πνεύματα της πονηρίας», και δεν είναι καθόλου παράξενο· διότι, όταν απογυμνώθηκε ο άνθρωπος, απεκδύθηκε μαζί του και η ορατή κτίση, που δημιουργήθηκε για χάρη του, το θείο φως που την περιέλαμπε, και φθάρθηκε και αυτός ο αέρας, όπως ακριβώς λέει ο απόστολος: ότι ολόκληρη η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα· διότι η έντονη προσδοκία της περιμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού· επειδή η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, δηλαδή στη φθορά, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς στην ελευθερία των τέκνων του Θεού.

Δεν προέρχεται αυτό από το γεγονός ότι αναλογίζονται το εφήμερο του βίου και το σύντομο της ζωής, καθώς και την παράσταση ενώπιον του φοβερού κριτηρίου, και το ατελεύτητο των αιώνιων βασανιστηρίων; Εξαιτίας αυτού λοιπόν όλα είναι υποφερτά σε αυτούς. Εξαιτίας αυτού υπομένουν τα φρικτά βασανιστήρια σαν να γίνονται σε ξένα σώματα. Και πραγματικά είναι μακάρια η ψυχή που τα αναλογίζεται αυτά νύχτα και μέρα, η οποία διάγει τον βίο της ως ξένη και παρεπίδημη, η οποία προσδοκά εκείνη τη μακάρια και χωρίς πόνους ζωή, για την οποία λέει ο Απόστολος: «Διότι η έντονη προσδοκία της κτίσεως απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού. Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς, για να εισέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού.» Βλέπεις ότι υπάρχει η υπόσχεση πως τα πάντα θα μεταποιηθούν σε αφθαρσία, και ότι η κτίση θα μεταστοιχειωθεί από τη δουλεία στην ελευθερία; Πόσο σπουδαία λοιπόν θα είναι εκείνη η ημέρα, για την οποία λέει ο άγιος Δαβίδ: «Διότι μία ημέρα στις αυλές σου είναι ανώτερη από χιλιάδες.» Και πάλι ο κορυφαίος των αποστόλων: «Μία ημέρα του Κυρίου είναι σαν χίλια έτη.» Και ο απόστολος Παύλος λέει: «Γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως τυχόν και φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών.»