Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 8:22

Διότι και εδώ ο Λόγος, μιλώντας μέσω του Σολομώντα, δεν δήλωνε την ουσία της θεότητάς του, ούτε την αΐδια και γνήσια γέννησή του από τον Πατέρα, αλλά και πάλι την ανθρώπινη φύση και την οικονομία του για εμάς. Γι' αυτό και, όπως προείπα, δεν είπε: «Είμαι κτίσμα» ή «Έγινα κτίσμα», αλλά μόνο: «έκτισε». Διότι τα μεν κτίσματα, έχοντας κτιστή την ουσία τους, ανήκουν στα γενητά, και λέγεται ότι κτίζονται, και βεβαίως το κτίσμα κτίζεται. Αντιθέτως, η λέξη «έκτισε», όταν αναφέρεται μόνη της, δεν σημαίνει οπωσδήποτε την ουσία ή τη γέννηση, αλλά δηλώνει ότι κάτι άλλο συμβαίνει σχετικά με εκείνον για τον οποίο γίνεται λόγος. Και δεν είναι πάντοτε εκείνο που λέγεται ότι κτίζεται και εκ φύσεως και κατ' ουσίαν κτίσμα. Και αυτή τη διαφορά τη γνωρίζει η Θεία Γραφή, όταν μιλάει για τα κτίσματα λέγοντας: «Γέμισε η γη από την κτίση σου» και: «Η ίδια η κτίση συστενάζει και συνωδίνει». Ενώ στην Αποκάλυψη λέει: «Και πέθανε το τρίτο μέρος των κτισμάτων που βρίσκονταν στη θάλασσα, τα οποία είχαν ψυχές». Όπως λέει και ο Παύλος: «Κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό, και τίποτε δεν είναι απορριπτέο, όταν λαμβάνεται με ευχαριστία». Και στη Σοφία (του Σολομώντος) είναι γραμμένο: «Και με τη σοφία σου κατασκεύασες τον άνθρωπο, για να εξουσιάζει τα κτίσματα που έγιναν από εσένα». Και ότι αυτά, επειδή είναι κτίσματα, λέει ότι κτίζονται, μπορούμε πάλι να το ακούσουμε με αυτόν τον τρόπο από τον Κύριο, ο οποίος λέει: «Από την αρχή Εκείνος που τους έκτισε, άρρεν και θήλυ τους εποίησε».

Διότι και εδώ ο Λόγος, μιλώντας μέσω του Σολομώντα, δεν δήλωνε την ουσία της θεότητάς του ούτε την αιώνια και γνήσια γέννησή του από τον Πατέρα, αλλά πάλι την ανθρώπινη φύση και την οικονομία του προς εμάς. Γι' αυτό, όπως προείπα, δεν είπε «είμαι κτίσμα» ή «έγινα κτίσμα», αλλά μόνο «έκτισε». Διότι τα μεν κτίσματα, εφόσον έχουν κτιστή ουσία, ανήκουν στα γενητά και λέγεται ότι κτίζονται, και βεβαίως το κτίσμα κτίζεται. Όμως, η λέξη «έκτισε», όταν λέγεται μόνη της, δεν σημαίνει οπωσδήποτε την ουσία ή τη γέννηση, αλλά δηλώνει ότι κάτι άλλο συμβαίνει ως προς εκείνον για τον οποίο γίνεται λόγος· και δεν σημαίνει απολύτως ότι αυτό που λέγεται πως κτίζεται, είναι ήδη και κατά τη φύση και κατά την ουσία κτίσμα. Και αυτή τη διαφορά τη γνωρίζει η Θεία Γραφή, όταν λέει αφενός για τα κτίσματα: «γέμισε η γη από την κτίση σου» και «η ίδια η κτίση συστενάζει και συνωδίνει»· και στην Αποκάλυψη λέει: «και πέθανε το ένα τρίτο των κτισμάτων που βρίσκονταν στη θάλασσα, όσα είχαν ψυχή», καθώς και ο Παύλος λέει: «κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό, και τίποτα δεν είναι απορριπτέο, όταν λαμβάνεται με ευχαριστία», και στη Σοφία είναι γραμμένο: «και με τη σοφία σου κατασκεύασες τον άνθρωπο, για να δεσπόζει στα κτίσματα που δημιουργήθηκαν από εσένα». Και το ότι η Γραφή λέει γι' αυτά ότι είναι κτίσματα και ότι κτίζονται, κατ' αυτόν τον τρόπο πάλι μπορεί κανείς να ακούσει τον Κύριο να λέει: «από την αρχή όμως εκείνος που τους έκτισε, άρρεν και θήλυ τους εποίησε».

Αν ο Λόγος ήταν έργο, τότε ασφαλώς θα είχε δημιουργηθεί και εκείνος «εν σοφία», και η Γραφή δεν θα Τον διαχώριζε από τα έργα, ούτε θα ονόμαζε τα μεν έργα, ενώ θα κήρυττε τον Λόγο και τη Σοφία ως ιδιάζοντα στον Θεό. Τώρα όμως, η Γραφή, διαχωρίζοντάς Τον από τα έργα, δείχνει ότι η Σοφία είναι ο δημιουργός των έργων και όχι έργο. Τον διαχωρισμό αυτόν χρησιμοποιεί και ο Παύλος γράφοντας στους Εβραίους: «Διότι ο Λόγος του Θεού είναι ζωντανός και δραστικός και πιο κοφτερός από κάθε δίκοπο μαχαίρι, και εισχωρεί μέχρι του σημείου να χωρίζει ψυχή και πνεύμα, αρθρώσεις και μυελούς, και είναι κριτής των εννοιών και των προθέσεων της καρδιάς· και δεν υπάρχει κτίσμα αφανές μπροστά Του, αλλά όλα είναι γυμνά και φανερά στα μάτια Εκείνου, στον οποίο οφείλουμε να δώσουμε λόγο». Ιδού, πράγματι, η Γραφή ονομάζει τα γεννητά «κτίση», ενώ αναγνωρίζει τον Υιό ως «Λόγο του Θεού», θεωρώντας Τον ως ον διαφορετικό από τα κτίσματα. Και πάλιν, λέγοντας «όλα είναι γυμνά και φανερά στα μάτια Εκείνου, στον οποίο οφείλουμε να δώσουμε λόγο», υποδηλώνει ότι Αυτός είναι διαφορετικός από όλα τα υπόλοιπα. Διότι γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο Αυτός κρίνει, ενώ καθένα από τα γεννητά είναι υπεύθυνο να δώσει λόγο σ' Αυτόν. Έτσι λοιπόν, ακόμη και με το χωρίο «όλη η κτίση στενάζει μαζί μας για να ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς», ο Υιός αποδεικνύεται ότι είναι διαφορετικός από τα κτίσματα. Διότι, αν ήταν κτίσμα, θα ήταν και ο ίδιος ένας από εκείνους που στενάζουν, έχοντας ανάγκη Εκείνον που χαρίζει την υιοθεσία και ελευθερώνει και τον ίδιο μαζί με όλους τους άλλους.

Αν όμως «όλη η κτίση συστενάζει» επιθυμώντας την ελευθερία της «από τη δουλεία της φθοράς», και ο Υιός δεν συγκαταλέγεται σε αυτούς που στενάζουν ούτε σε αυτούς που έχουν ανάγκη ελευθερίας, αλλά είναι ο ίδιος που καθιστά υιούς και ελευθερώνει τα πάντα, λέγοντας στους Ιουδαίους της εποχής εκείνης: «ο δούλος δεν μένει στην οικία εις τον αιώνα· ο Υιός μένει εις τον αιώνα· εάν λοιπόν ο Υιός σας ελευθερώσει, θα είστε πραγματικά ελεύθεροι», αποδεικνύεται πιο ξεκάθαρα και από το φως και από αυτά, ότι ο Λόγος του Θεού δεν είναι κτίσμα, αλλά Υιός αληθινός και εκ φύσεως γνήσιος του Πατρός. Σχετικά λοιπόν με το «ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του», αν και αναλύθηκαν με λίγα λόγια, ωστόσο είναι ικανά αυτά, όπως τουλάχιστον νομίζω, να δώσουν την αφορμή στους πιο λόγιους να αναπτύξουν περισσότερα επιχειρήματα για την αναίρεση της αρειανής αιρέσεως. Επειδή όμως οι αιρετικοί, διαβάζοντας και τον επόμενο στίχο, σκέφτονται κακόδοξα και γι' αυτόν και νομίζουν, επειδή ακριβώς έχει γραφτεί: «προ του αιώνος με εθεμελίωσε», ότι και αυτά έχουν ειπωθεί για τη θεότητα του Λόγου και όχι για την ένσαρκη παρουσία του, είναι αναγκαίο, αναλύοντας και αυτόν τον στίχο, να καταδείξουμε την πλάνη τους.

Ο Θεός των ουρανών, ο Θεός των φώτων, ο Θεός των αγγέλων που βρίσκονται υπό την ισχύ σου, ο Θεός των αρχαγγέλων που βρίσκονται υπό το κράτος σου, ο Θεός των ένδοξων κυριοτήτων, ο Θεός των αγίων, ο Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, εσύ που ελευθέρωσες τις ψυχές που ήταν δεσμευμένες από τον θάνατο, εσύ που φώτισες διά του μονογενούς σου Υιού τον άνθρωπο που ήταν προσηλωμένος στο σκοτάδι, εσύ που έλυσες τις οδύνες μας και διασκόρπισες κάθε βάρος, εσύ που απομάκρυνες από εμάς κάθε προσβολή του εχθρού, Υιέ και Λόγε του Θεού, εσύ που μας κατέστησες αθάνατους με τον θάνατό σου και μας δόξασες με τη δόξα σου, εσύ που με την έγερσή σου μας χάρισες το να μεταβούμε από άνθρωποι προς τον Θεό, εσύ που βάσταξες κάθε δεσμό των αμαρτιών μας διά του σταυρού σου, εσύ που ανέλαβες και γιάτρεψες το σύντριμμά μας, Κύριε, εσύ που άνοιξες για εμάς δρόμο προς τους ουρανούς και μετέτρεψες τη φθορά σε αφθαρσία· εισάκουσέ με που κραυγάζω προς εσένα με πόθο και φόβο, εσένα από τον φόβο του οποίου τα όρη λιώνουν μαζί με το στερέωμα κάτω από τον ουρανό, από τη δύναμη του οποίου οι άλαλες ψυχές των στοιχείων φρίττουν για να τηρήσουν τα δικά τους όρια, διά του οποίου το πυρ της εκδικήσεως δεν θα υπερβεί τα όρια που του έχουν οριστεί, αλλά αναμένει στενάζοντας τη δική σου βουλή· για τον οποίο όλη η κτίση ωδίνει στενάζοντας με αλάλητους στεναγμούς, έχοντας διαταχθεί να παραμένει στους καιρούς της, τον οποίο κάθε ενάντια φύση τρέπεται σε φυγή, και η στρατιά του εχθρού έχει δαμαστεί, και ο διάβολος έχει πέσει, και ο όφις έχει καταπατηθεί, και ο δράκοντας έχει εξολοθρευτεί· διά του οποίου τα έθνη, αφού σε ομολόγησαν, φωτίστηκαν και κραταιώθηκαν σε εσένα, Κύριε· διά του οποίου η ζωή έχει φανερωθεί, η ελπίδα έχει εδραιωθεί, η πίστη έχει κραταιωθεί, το Ευαγγέλιο έχει κηρυχθεί· διά του οποίου ο άνθρωπος, έχοντας πιστέψει σε εσένα, έχει αναπλαστεί από τη γη.

ΑΛΛΟ. Είναι γραμμένο ότι «Στο όνομα του Ιησού θα λυγίσει κάθε γόνατο επουρανίων, και επιγείων, και καταχθονίων.» Εάν λοιπόν στον Υιό λυγίζει κάθε γόνατο, δεν θα μπορούσε να είναι ένας από εκείνους που λυγίζουν τα γόνατά τους, αλλά είναι διαφορετικός από αυτούς. Και πάλι είναι γραμμένο: «Ότι ολόκληρη η κτίση συστενάζει, και συνωδίνει μέχρι τώρα, προσμένοντας την απολύτρωση των υιών του Θεού.» Εάν λοιπόν στενάζει μεν η κτίση, και προσμένει την απολύτρωση και την ελευθερία των υιών του Θεού, ενώ ο Υιός ούτε φαίνεται να στενάζει, ούτε προσμένει την υιοθεσία ή την ελευθερία, αλλά αυτός είναι που εκπληρώνει την ελπίδα της κτίσεως, και καλεί σε υιοθεσία αυτούς που στενάζουν, και είναι ο δοτήρας της ελευθερίας· άρα δεν συγκαταλέγεται στα πάντα, ούτε θα καταριθμηθεί στην κτίση· αλλά είναι διαφορετικός από αυτήν, καθώς από τη μία τα κτίσματα στενάζουν έχοντας ανάγκη από βοηθό· εκείνος δε, ως Υιός, ελευθερώνει όλα όσα συνέχονται από τον δεσμό της δουλείας.

Παραμένει, λοιπόν, η κτίση ανακαινισμένη προς το καλύτερο και ωραιότερο, γεμάτη αγαλλίαση και χαρά για τα τέκνα του Θεού κατά την ανάσταση, για τα οποία τώρα στενάζει και συνωδίνει, προσδοκώντας και η ίδια την απολύτρωσή μας από τη φθορά του σώματος, ώστε, όταν εμείς αναστηθούμε και αποτινάξουμε τη νεκρότητα της σάρκας σύμφωνα με το γεγραμμένο: «αποτίναξε το χώμα και σήκω και κάθισε, Ιερουσαλήμ», και όταν ελευθερωθούμε από την αμαρτία, να ελευθερωθεί και αυτή από τη φθορά, μη όντας πλέον υποδουλωμένη στη ματαιότητα, αλλά στη δικαιοσύνη. «Διότι γνωρίζουμε», λέει, «ότι όλη η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και εμείς οι ίδιοι, που έχουμε την απαρχή του Πνεύματος, και εμείς οι ίδιοι στενάζουμε μέσα μας, προσδοκώντας την υιοθεσία, την απολύτρωση του σώματός μας». Αλλά και ο Ησαΐας λέει: «Διότι, όπως ο νέος ουρανός και η νέα γη, που εγώ», λέει, «δημιουργώ, παραμένουν ενώπιόν μου, λέει ο Κύριος, έτσι θα παραμείνει το σπέρμα σας και το όνομά σας». Και πάλι: «Έτσι λέει ο Κύριος που δημιούργησε τον ουρανό, αυτός είναι ο Θεός που κατασκεύασε τη γη και τη δημιούργησε, αυτός την εδραίωσε, δεν τη δημιούργησε άδεια, αλλά για να κατοικείται». Πράγματι, ο Θεός δεν δημιούργησε το σύμπαν άσκοπα ούτε μάταια με σκοπό την καταστροφή, όπως φρονούν όσοι σκέπτονται μάταια, αλλά για να υπάρχει, να κατοικείται και να παραμένει.

Διότι προς το παρόν μεν υποδουλώνονται διακονώντας φθαρτά σώματα, κατά δε τον νέο αιώνα θα ελευθερωθούν και αυτές από τη δουλεία της φθοράς, για να εισέλθουν στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού. Επί του παρόντος βέβαια, η κτίση στενάζει υποδουλωμένη στη φθορά των αισθητών σωμάτων και διαφυλάσσοντας την οικεία της θέση, στην οποία την εγκατέστησε ο Κύριος των πάντων· τότε όμως, αφού ελευθερωθεί από τη σημερινή της κατάσταση κατά τη σωτήρια θεοφάνεια, θα μεταβεί προς το καλύτερο.

ΙΕ΄. Βρίσκω μόνο μία φωνή, ένα άσμα, που να είναι κάπως άξιο των παρόντων γεγονότων, την οποία αναφώνησε πριν από εμάς ο Ησαΐας, η οποία ταιριάζει απόλυτα στη σημερινή περίσταση και είναι εφάμιλλη με το μέγεθος της ευεργεσίας: «Ας ευφραίνεται ο ουρανός από πάνω, και τα σύννεφα ας ρανίσουν δικαιοσύνη· ας ξεσπάσουν τα όρη σε ευφροσύνη, και οι βουνοί σε αγαλλίαση»· επειδή και ολόκληρη η κτίση, και οι ουράνιες δυνάμεις, συμμερίζονται την αίσθηση τέτοιων γεγονότων, όπως τουλάχιστον εγώ φρονώ. Διότι η κτίση δεν συστενάζει μόνο ούτε συνωδίνει υποδουλωμένη στη φθορά, εννοώ σε όσα γεννιούνται και φθείρονται εδώ κάτω, εναγωνίως προσμένοντας το τέλος αυτών και την αποκάλυψη, για να τύχει και η ίδια τότε της προσδοκώμενης ελευθερίας, καθώς τώρα είναι παρά τη θέλησή της προσδεδεμένη σε αυτά εξαιτίας της δυνάμεως Εκείνου που τη δημιούργησε, αλλά επιπλέον συνδοξάζει και συναγάλλεται μαζί με τα τέκνα του Θεού που ευφραίνονται.

Άραγε θα με συγχωρήσετε, αδελφοί, εάν πω κάτι το παράλογο εξαιτίας της οδύνης; Ίσως, όπως λέει ο απόστολος, και η ίδια η κτίση συστέναξε με τη δική μας συμφορά. Θα σας υπενθυμίσω τα γεγονότα και νομίζω πως οι περισσότεροι θα συμφωνήσουν με όσα θα ειπωθούν: όταν μεταφερόταν στην πόλη η βασίλισσα καλυμμένη με χρυσό και πορφύρα (και ήταν νεκρική κλίνη αυτή που τη μετέφερε) και άνθρωποι κάθε αξιώματος και κάθε ηλικίας ξεχύθηκαν από την πόλη, γεμίζοντας ασφυκτικά από το πλήθος όλο τον ύπαιθρο χώρο, πεζοπορώντας άπαντες, ακόμη και όσοι κατείχαν τα ανώτατα αξιώματα, προπομπεύοντας στο πένθος (θυμάστε ασφαλώς πώς ο ήλιος έκρυψε τις ακτίνες του στα σύννεφα, για να μη δει ίσως με καθαρό φως τη βασίλισσα να εισέρχεται στην πόλη σε τέτοια κατάσταση, όχι λαμπρυνόμενη πάνω σε κάποιο άρμα ή χρυσόδετη άμαξα με τον βασιλικό διάκοσμο και τους δορυφόρους, αλλά σκεπασμένη μέσα σε φέρετρο, κρύβοντας τη μορφή της κάτω από εκείνο το σκυθρωπό κάλυμμα, θέαμα φοβερό και αξιοθρήνητο, αφορμή για δάκρυα σε όσους το αντίκριζαν, την οποία ολόκληρος ο συγκεντρωμένος λαός, τόσο οι ξένοι όσο και οι εντόπιοι, υποδέχονταν κατά την είσοδό της όχι με επευφημίες, αλλά με θρήνους), τότε και ο αέρας πήρε πένθιμη και σκυθρωπή όψη, τυλίγοντας το σκοτάδι γύρω του σαν κάποιο πένθιμο ιμάτιο, αλλά και οι νεφέλες δάκρυζαν στο μέτρο του δυνατού, ρίχνοντας απαλές ψιχάλες αντί για δάκρυα για το πένθος αυτό. Ή μήπως όλα αυτά είναι πράγματι παραλήρημα και δεν αξίζει καν να λέγονται;

Διότι, επειδή προκαλείται χαρά στους αγγέλους για εκείνους που διασώζονται από την αμαρτία, καθώς μέχρι τώρα η κτίση εκείνη συστενάζει και συνωδίνει εξαιτίας της δικής μας ματαιότητας, θεωρώντας δική της ζημία τη δική μας απώλεια, όταν λάβει χώρα η αποκάλυψη των υιών του Θεού, την οποία διαρκώς προσδοκούν και αναμένουν για χάρη μας, και όταν διασωθεί στην άνω εκατοντάδα το πρόβατο (και εμείς βεβαίως, η ανθρώπινη φύση, είμαστε αυτό το πρόβατο, το οποίο ο αγαθός ποιμένας διέσωσε με το να γίνει πρωτότοκος), τότε ιδιαιτέρως, με εντονότερη ευχαριστία υπέρ ημών, θα προσφέρουν την προσκύνηση στον Θεό, ο Οποίος διά της πρωτοτοκίας επανέφερε εκείνον που είχε απομακρυνθεί από την πατρική εστία.

Επειδή λοιπόν, σύμφωνα με αυτούς, έχει ολοκληρωθεί ολόκληρος ο κόσμος και τα υπερκόσμια, και δεν λείπει τίποτα, απομένει στην πανσπερμία η τρίτη υιότητα, η οποία έχει εγκαταλειφθεί για να ευεργετεί και να ευεργετείται μέσα στο σπέρμα. Και έπρεπε η υιότητα που είχε απομείνει να αποκαλυφθεί και να αποκατασταθεί και να ανέλθει προς τα πάνω, υπεράνω από το μεθόριο Πνεύμα, προς τη λεπτομερή και μιμητική υιότητα και προς τον μη όντα, όπως ακριβώς είναι γραμμένο, λέει: «και η ίδια η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα», «απεκδεχόμενη την αποκάλυψη των υιών του Θεού». Και υιοί του Θεού, λέει, είμαστε εμείς οι πνευματικοί, οι οποίοι έχουμε αφεθεί εδώ για να διακοσμήσουμε, να διαμορφώσουμε, να διορθώσουμε και να τελειοποιήσουμε τις ψυχές που έχουν από τη φύση τους τον προορισμό να παραμένουν σε αυτό το διάστημα. «Μέχρι λοιπόν τον Μωυσή από τον Αδάμ βασίλευσε η αμαρτία στον κόσμο», καθώς είναι γραμμένο, λέει· διότι βασίλευσε ο μέγας άρχοντας, ο οποίος έχει το πέρας του μέχρι το στερέωμα, αυτός που νομίζει ότι «αυτός μόνος είναι Θεός και πάνω από αυτόν δεν υπάρχει κανένας». Διότι τα πάντα, λέει, φυλάσσονταν σε απόκρυφη σιωπή. Αυτό, λέει, είναι «το μυστήριο, το οποίο δεν έγινε γνωστό στις προηγούμενες γενεές». Αλλά σε εκείνα τα χρόνια βασιλιάς και κύριος των όλων, όπως φαινόταν, ήταν ο μέγας άρχοντας, η Ογδοάδα.

Και δεν προσφέρει μόνο παρηγορία, αλλά αποδεικνύει και την αξιοπιστία των όσων λέγονται. Διότι, εάν η κτίση, η οποία δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου για εσένα, ελπίζει, πολύ περισσότερο πρέπει να ελπίζεις εσύ, για χάρη του οποίου η κτίση πρόκειται να απολαύσει όλα εκείνα τα αγαθά. Έτσι και οι άνθρωποι, όταν ο υιός τους πρόκειται να εμφανιστεί με κάποιο αξίωμα, ντύνουν και τους δούλους με πιο λαμπρή στολή για τη δόξα του παιδιού· όπως ακριβώς λοιπόν και ο Θεός περιβάλλει την κτίση με αφθαρσία για την ελευθερία της δόξας των τέκνων Του. Διότι γνωρίζουμε ότι σύμπασα η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι σήμερα.

Και αυτά τα λέω όχι επειδή προσδοκώ κάτι το φοβερό, ούτε λυπηρό· μη γένοιτο· αλλά επειδή ντρέπομαι για όσους φοβούνται τον θάνατο. Ενώ προσδοκάς, πες μου, τόσα αγαθά, τα οποία ούτε μάτι είδε, ούτε αυτί άκουσε, ούτε σε καρδιά ανθρώπου ανέβηκαν, διστάζεις μπροστά στην απόλαυσή τους, και αμελείς και οκνείς; Και όχι μόνο οκνείς, αλλά και φοβάσαι και φρίττεις; Και πώς δεν είναι αισχρό το ότι εσύ οδυνάσαι για τον θάνατο, ενώ ο Παύλος στέναζε για την παρούσα ζωή; Και γράφοντας προς τους Ρωμαίους έλεγε ότι και η κτίση συστενάζει, και εμείς οι ίδιοι που έχουμε την απαρχή του Πνεύματος στενάζουμε. Και αυτά τα έλεγε όχι επειδή καταδίκαζε τα παρόντα, αλλά επειδή ποθούσε τα μέλλοντα.

Και πάλι, ανάγοντάς τους στην έννοια του μεγέθους των αγαθών εκείνων, εισάγει την ίδια την κτίση να οδυνάται και να συστενάζει για τα παρόντα δεινά, και να επιθυμεί σφοδρά τα μελλοντικά, επειδή είναι εξαιρετικά αγαθά, λέγοντας τα εξής: «Διότι η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα». Για ποιον λόγο στενάζει; Για ποιον λόγο ωδίνει; Επειδή προσδοκά εκείνα τα μελλοντικά αγαθά και επιθυμεί τη μεταβολή προς το καλύτερο. Διότι και αυτή η ίδια η κτίση, λέει, θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς, για να εισέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού. Όταν όμως ακούσεις ότι στενάζει και ωδίνει, μην νομίσεις ότι διαθέτει λογική, αλλά να κατανοήσεις τον τρόπο έκφρασης της Γραφής. Διότι, όταν ο Θεός θέλει να αναγγείλει κάτι μεγάλο και αγαθό στους ανθρώπους μέσω των προφητών, κάνει και αυτά ακόμη τα άψυχα να αισθάνονται το μέγεθος των θαυμάτων που επιτελούνται· όχι επειδή δεχόμαστε ότι η κτίση αισθάνεται πραγματικά, αλλά για να μπορέσει να αναδείξει το μέγεθος των θαυμάτων μέσα από παραστάσεις οικείες στα όσα συμβαίνουν στους ανθρώπους.

Κηρύττοντας αυτή την αθλιότητα του βίου και ο Παύλος, παρουσίασε τη φύση της κτίσης να στενάζει: «Όλη η κτίση», λέει, «στενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα». Διότι ολόκληρη η κτίση είναι γεμάτη από σκυθρωπότητα· και αν κάνεις ακριβή έρευνα των όντων, θα διακρίνεις στο καθένα τον ιδιαίτερο στεναγμό του. Πρώτος αναπέμπεται ο στεναγμός από τους ανθρώπους, οι οποίοι υπηρετούν την ανάλωση της φθοράς.

Αυτό ακριβώς κάνουν πολλές φορές και για τα λυπηρά γεγονότα, παρουσιάζοντας το αμπέλι να θρηνεί, και το κρασί, και τα βουνά, και τα φατνώματα του ναού να θρηνούν γοερά, ώστε τουλάχιστον από αυτό να κατανοήσουμε πάλι την υπερβολή των δεινών. Αυτούς λοιπόν μιμούμενος και ο Απόστολος, προσωποποιεί εδώ την κτίση και λέει ότι αυτή στενάζει και κοιλοπονά· όχι επειδή άκουσε κάποιον στεναγμό να προέρχεται από τη γη και τον ουρανό, αλλά για να καταδείξει το ανυπέρβλητο μέγεθος των μελλοντικών αγαθών και την επιθυμία της απαλλαγής από τα δεινά που κυριαρχούν. «Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της». Είναι σαν να έλεγε: Έγινε φθαρτή η κτίση. Και για ποιον λόγο; Για σένα τον άνθρωπο. Επειδή, δηλαδή, το σώμα σου έγινε θνητό και παθητό, γι' αυτό και η γη δέχθηκε κατάρα και έβγαλε αγκάθια και τριβόλους.

Δηλαδή, για την ελευθερία. «Διότι γνωρίζουμε ότι όλη η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα». Δες πώς συνετίζει τον ακροατή, λέγοντας σχεδόν: Μη γίνεις χειρότερος από την κτίση, προσκολλώμενος στα παρόντα. Διότι όχι μόνο δεν πρέπει να προσκολλάσαι σε αυτά, αλλά να στενάζεις για την καθυστέρηση της αναχώρησης από εδώ. Διότι, εάν η κτίση κάνει αυτό, πολύ περισσότερο είναι δίκαιο εσύ να το επιδεικνύεις, ο οποίος έχεις τιμηθεί με τη λογική. «Και όχι μόνο αυτό, αλλά και εμείς οι ίδιοι που έχουμε την απαρχή του Πνεύματος, στενάζουμε μέσα μας». Έχοντας ήδη γευθεί τα μέλλοντα, σπεύδουμε να δούμε την ολοκλήρωσή τους. Διότι εάν η απαρχή είναι τόσο μεγάλη, ώστε μέσω αυτής και να απαλλαγούμε από τα αμαρτήματα, και να επιτύχουμε τη δικαιοσύνη και τον αγιασμό, αναλογίσου πόσο μεγάλο θα είναι το τέλος. «Απεκδεχόμενοι την υιοθεσία». Για να μη δώσει λαβή στους αιρετικούς, δίνοντας την εντύπωση ότι κατηγορεί τα παρόντα με το να λέει ότι στενάζουμε, λέει: αυτά τα λέω, όχι κατηγορώντας τα παρόντα, αλλά επιθυμώντας τα μέλλοντα. Διότι αυτό σημαίνει το, απεκδεχόμενοι την υιοθεσία. «Την απολύτρωση του σώματός μας». Δηλαδή την ολοκληρωμένη δόξα· διότι τότε θα είναι βέβαιη η χάρη, όταν και το σώμα σας απαλλαγεί από τον θάνατο και από τα αναρίθμητα πάθη. Αποτελεί δε λύση σε μια πιθανή αντίρρηση, σαν να του έλεγε κάποιος: Συνεχώς διαλαλείς ότι γίναμε υιοί, και τώρα το τοποθετείς στον χώρο των ελπίδων. Τι λέει λοιπόν τώρα; Τα δικά μας ζητήματα βρίσκονται σε αβεβαιότητα, μέχρι την έσχατη αναπνοή.

Γι' αυτό λέει ο απόστολος: «Ντυθείτε, αδελφοί, την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε στις μεθοδείες του διαβόλου· διότι η πάλη μας δεν είναι ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στις αρχές, στις εξουσίες, στους κοσμοκράτορες του σκότους αυτού του αιώνα, ενάντια στα πνεύματα της πονηρίας», και δεν είναι καθόλου παράξενο· διότι, όταν απογυμνώθηκε ο άνθρωπος, απεκδύθηκε μαζί του και η ορατή κτίση, που δημιουργήθηκε για χάρη του, το θείο φως που την περιέλαμπε, και φθάρθηκε και αυτός ο αέρας, όπως ακριβώς λέει ο απόστολος: ότι ολόκληρη η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα· διότι η έντονη προσδοκία της περιμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού· επειδή η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, δηλαδή στη φθορά, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς στην ελευθερία των τέκνων του Θεού.