Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 8:33

Αυτός δε ήταν ο βασιλεύων λαός, ο οποίος ευφραίνεται τη νοητή ευφροσύνη, την οποία του έχει χαρίσει ο ίδιος ο Θεός. Εγώ, λέγει, που έλαβα από εσένα τη βασιλεία, χαίρομαι με τη δική σου βοήθεια, όχι με τον θάνατο εκείνων. Θα επαινεθεί καθένας που ορκίζεται σε Αυτόν. Έτσι, λέγει, καύχημά τους θα είναι ο Χριστός, αυτών δηλαδή που βασίλευσαν· ώστε δικαίως να επαινούνται θέτοντάς Τον ως όρκο τους. Διότι θα ορκιστούν στον αληθινό Θεό, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Ότι φράχτηκε το στόμα εκείνων που μιλούν άδικα». Και ποιοι είναι αυτοί παρά εκείνοι που τόλμησαν να πουν: «Εξαφάνισε από τη γη έναν τέτοιον· διότι δεν του πρέπει να ζει»; Αυτών λοιπόν φράχτηκε το στόμα, όταν ο Κύριος καταπάτησε τον θάνατο και αναστήθηκε τριήμερος. Και το στόμα των ίδιων των αντικείμενων δυνάμεων φράχτηκε, εφόσον αναιρέθηκε η αμαρτία διά της χάριτος, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί αλλού: «Και κάθε ανομία θα φράξει το στόμα της». Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, και ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;

Δικές του, λέγει, θεώρησε τις αγέλες που συγκεντρώνονταν από όλες τις πατριές. Θα δουν οι ευθείς και θα ευφρανθούν. Και ποιοι είναι οι ευθείς, παρά εκείνοι για τους οποίους έχει ειπωθεί: Μακάριοι είναι οι οφθαλμοί σας, διότι βλέπουν. Και κάθε ανομία θα φράξει το στόμα της. Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;

Απόκριση: Προσπάθησε με όλη σου τη δύναμη να έχεις πάντοτε αυτή τη μνήμη, του πώς οφείλει να είναι ο διάκονος και του πώς είσαι εσύ, έχοντας κατά νου τον θάνατο και το πώς πρόκειται να παρουσιαστείς στον Θεό. Και κατακρίνοντας αδιάλειπτα τον εαυτό σου, η καρδιά σου κατανύσσεται ώστε να δεχθεί τη μετάνοια. Και Εκείνος που είπε μέσω του προφήτη: «Πες πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς», ο Ίδιος σε δικαιώνει και σε καθιστά αθώο από κάθε κατάκριση, διότι λέει: «Ο Θεός είναι που δικαιώνει, ποιος θα κατακρίνει;». Όπως λοιπόν σου δήλωσα επανειλημμένα, απόκτησε ταπείνωση, υπακοή και υποταγή, και θα σωθείς.

Σχετικά δε με όσα φαίνεται να παρουσιάζουν κάποια αντίφαση, είναι προτιμότερο να κατακρίνει κανείς τον εαυτό του, θεωρώντας ότι δεν έχει φθάσει ακόμη στην κατανόηση του πλούτου της σοφίας και ότι είναι δύσκολο να προσεγγίσει τα ανεξερεύνητα κρίματα του Θεού, παρά να καταστεί υπόδικος στο κρίμα της θρασύτητας και της αυθάδειας, και να ακούσει: «Ασεβής είναι εκείνος που λέει στον βασιλιά, Παρανομείς·» και, «Ποιος θα εγκαλέσει τους εκλεκτούς του Θεού;»

Α. Το να πολιτεύεται κανείς και να ζει κατά Θεόν, και να έχει καύχημά του τον Θεό, δεν θα έλεγες, φίλε μου, ότι ταιριάζει απόλυτα στους αγίους; Β. Βεβαιότατα. Α. Εμπρός λοιπόν, πες μου τούτο. Β. Ποιο; Α. Δεν είναι αλήθεια ότι «κάθε καλή δόση και κάθε τέλειο δώρημα έρχεται από άνωθεν, καταβαίνοντας από τον Πατέρα των φώτων», και πως ο λόγος της σοφίας είναι το πιο πολύτιμο από όλα; Β. Συμφωνώ· διότι έτσι λέει η Ιερή Γραφή. Α. Δες λοιπόν ότι ο Υιός είναι ο διανομέας και χορηγός –και μάλιστα εξουσιαστικά– των αγαθών που έρχονται σε εμάς άνωθεν και από τον Πατέρα· διότι ο Παύλος είπε: «Στον καθένα από εμάς δόθηκε η χάρη σύμφωνα με το μέτρο της δωρεάς του Χριστού». Και εξάλλου κάπου αλλού, όταν ο Θεός μιλούσε στον ιερότατο Μωυσή είπε: «Ποιος έδωσε στόμα στον άνθρωπο, και ποιος έκανε τον βαρύκοο και τον κωφό, αυτόν που βλέπει και τον τυφλό; Δεν τα έκανα εγώ, ο Κύριος και Θεός; Και τώρα πήγαινε, και εγώ θα ανοίξω το στόμα σου»· ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μιλούσε πάλι κάπου στους αγίους αποστόλους λέγοντας: «Βάλτε λοιπόν στις καρδιές σας να μην προμελετάτε τι θα απολογηθείτε· διότι εγώ θα σας δώσω στόμα και σοφία, στην οποία δεν θα μπορέσουν να αντισταθούν ούτε να αντιμιλήσουν όλοι οι αντίπαλοί σας». Και ενώ ο μακάριος Δαβίδ ψάλλει ότι ο Θεός είναι κριτής, έχοντας σταθερή την πεποίθηση ότι σε Αυτόν ανήκει η εξουσία να διανέμει στον καθένα τις αμοιβές για όσα πράττει και να δικαιώνει όσους Εκείνος επιλέγει («Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;»)

Προτρέποντας, λοιπόν, να αποδεχόμαστε την αμνησικακία και διδάσκοντας ότι πρέπει να είμαστε προσκολλημένοι σε αυτήν, λέγει: «Διότι, εάν συγχωρήσετε στους ανθρώπους τα παραπτώματά τους, θα συγχωρήσει και σε εσάς ο Πατέρας σας ο ουράνιος»· και αφού απέδωσε στον Πατέρα το να μπορεί κατ' εξουσίαν να συγχωρεί τις αμαρτίες όποιων τυχόν επιλέξει, ο ίδιος εγγυάται για τον εαυτό Του την ικανότητα αυτού του έργου λέγοντας: «Για να μάθετε όμως ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία επί της γης να συγχωρεί αμαρτίες (τότε λέγει, αναφέρει, στον παραλυτικό)· Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου». Εκείνο, λοιπόν, που είναι ίσο ως προς την εξουσία και ταυτόσημο ως προς την ενέργεια, πώς θα μπορούσε να είναι κατώτερο και να κατατάσσεται σε δεύτερη μοίρα; Β. Δεν θα μπορούσε· διότι ο λόγος είναι σαφής. Α. Την ακρίβεια των όσων ειπώθηκαν θα μπορούσε να επιμαρτυρήσει και ο θείος Παύλος, αναφωνώντας προς εμάς: «Ποιος θα εγκαλέσει τους εκλεκτούς του Θεού; Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Και μεταφέροντας τη μεγαλουργία σε αυτό το θέμα στον Υιό, και αποδίδοντάς Του τη δύναμη να δικαιώνει όσους έχουν πιστέψει, γράφει πάλι ως εξής: «Έχοντας, λοιπόν, δικαιωθεί εκ πίστεως, έχουμε ειρήνη με τον Θεό διά του Κυρίου μας Ιησού Χριστού».

Επομένως, εάν το Άγιο Πνεύμα δεν βρίσκεται σε φύση και δόξα που είναι αληθινά ελεύθερη, αλλά μάλλον διακονεί υπηρετικά τη χάρη που προέρχεται από κάποιον άλλον, πώς έχει χριστεί ως βασιλιάς ο Χριστός, λαμβάνοντας ως χρίσμα το Πνεύμα; Διότι λέγει: «Τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, τον έχρισε ο Θεός με Άγιο Πνεύμα». Και ο σοφός Ιωάννης γράφει τα εξής προς εμάς: «Και σε εσάς, το χρίσμα που λάβατε από αυτόν μένει μέσα σας, και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κανείς, αλλά όπως το δικό του χρίσμα σας διδάσκει για όλα». Είναι δυνατόν να πληροφορηθούμε και από τον ίδιο τον Χριστό μέσω της φωνής του Ψαλμωδού, που αναφωνεί τα εξής και ερμηνεύει τη δόξα που προέρχεται από το χρίσμα: «Εγώ εγκαταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν». Ένα δουλικό Πνεύμα, πες μου, μπορεί να κάνει κάποιον δεσπότη; Έχει βασιλικό αξίωμα ως προς την ίδια του τη φύση αυτό το οποίο, κατά τη γνώμη τους, δεν είναι ελεύθερο; Μακριά από τέτοια παραφροσύνη. Διότι πλέον δεν αντέχω ερχόμενος αντιμέτωπος με τους εμετούς των αντιπάλων. Διότι έπρεπε, έπρεπε αυτοί, σκεπτόμενοι ορθά, να αναγνωρίσουν το ελεύθερο και βασιλικό αξίωμα του Πνεύματος και μέσα από αυτό. Διότι για όσους δικαιώνονται μέσω της πίστης, ο μέγας Παύλος μας είπε: «Ποιος θα κατηγορήσει τους εκλεκτούς του Θεού; Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;» Και αφού απέδωσε αποκλειστικά στη θεία και υπέρτατη φύση τη δύναμη να δικαιώνει κάποιους και να τους καθιστά εκλεκτούς, αποδίδει το έργο αυτό στη φύση και τη δόξα του Πνεύματος.

Εξάλλου θα βρούμε και τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό να λέει ξεκάθαρα: «Ελάτε σε εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Ιδού, ήδη καλούσε τους πάντες κοντά του· και κανείς δεν θα στερηθεί τη χάρη τού να έχει κληθεί· διότι με το να πει «όλους», δεν διώχνει απολύτως κανέναν. <Τι θα πούμε λοιπόν ως προς αυτά; Αν ο Θεός είναι μαζί μας, ποιος θα είναι εναντίον μας; Εκείνος που δεν λυπήθηκε τον δικό του Υιό.> Σε αυτούς που έχουν επιλέξει να πράττουν το αγαθό τα πάντα συνεργούν, καθώς ο Θεός τους υπερασπίζεται· διότι εκείνος που δεν λυπήθηκε τον κατά φύση Υιό του, για να σώσει αυτούς που κινδύνευαν και να τους απαλλάξει από τους κινδύνους, πώς δεν θα μας χαρίσει τα πάντα μαζί με αυτόν; <Ποιος θα εγείρει κατηγορία εναντίον των εκλεκτών του Θεού; Ο Θεός είναι που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;> Ίσως μάλιστα ο Παύλος, ενεργώντας σύμφωνα με τη θεία οικονομία, δεν αφήνει τον νου αυτών που έχουν κληθεί να περιπέσει σε αμηχανία, αλλά διδάσκει ότι θα ελευθερωθούν από τις παλαιές αμαρτίες, και θα δικαιωθούν, με τη συναίνεση του Θεού.

Επειδή, λοιπόν, βρισκόμασταν σε πολλές αμαρτίες, και για τον λόγο αυτό ήμασταν υπόχρεοι στον θάνατο και τη φθορά, ο Πατέρας έδωσε τον Υιό ως αντίλυτρο για εμάς, έναν υπέρ όλων, επειδή τα πάντα βρίσκονται σε αυτόν, και είναι ανώτερος από όλους· ένας πέθανε υπέρ όλων, ώστε όλοι να ζήσουμε σε αυτόν· διότι ο θάνατος, αφού κατάπιε τον Αμνό που προσφέρθηκε υπέρ όλων, εξέμεσε τους πάντες μέσα σε αυτόν και μαζί με αυτόν. Διότι όλοι ήμασταν μέσα στον Χριστό που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς και υπέρ ημών· και αφού καταργήθηκε η αμαρτία, πώς ήταν δυνατόν να μην καταργηθεί οπωσδήποτε και ο θάνατος που προήλθε από αυτήν και εξαιτίας της; Και αφού πέθανε η ρίζα, πώς θα μπορούσε να σωθεί πλέον ο βλαστός που προήλθε από αυτήν; Για ποιον λόγο επρόκειτο να πεθαίνουμε πλέον, αφού η αμαρτία έχει αναιρεθεί; Επομένως, εορτάζοντας λέμε για τη σφαγή του Αμνού του Θεού: «Πού είναι η δίκη σου θάνατε; Πού είναι το κεντρί σου άδη;». Διότι «κάθε ανομία», όπως είπε κάπου ψάλλοντας ο μελωδός, «θα φράξει το στόμα της», μη έχοντας πλέον τη δύναμη να κατηγορεί αυτούς που αμάρτησαν από αδυναμία. «Αφού ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;».

Διότι αυτή είναι για εμάς η είσοδος της ελπίδας και η απαρχή της θείας πραότητας προς εμάς, ως θύρα και οδός. Ότι δε και για τους υπερβολικά μολυσμένους, όπως και για όσους έχουν νοσήσει λιγότερο, θα είναι αρκετή για την κάθαρσή τους η χάρη διά της πίστεως, μας πείθει λέγοντας: «Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· και εάν είναι κόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί.» Διότι τίποτα δεν είναι δύσκολο να ξεπλυθεί όταν ο Θεός το καθαρίζει. Όπως άλλωστε λέει ο Παύλος, «Όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρη». Και πάλι: «Ποιος θα εγκαλέσει τους εκλεκτούς του Θεού; Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» <Και εάν θέλετε, και με εισακούσετε, θα γευτείτε τα αγαθά της γης. Εάν όμως δεν θέλετε, και δεν με εισακούσετε, μάχαιρα θα σας καταφάει. Διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά.> Έχει απευθύνει κάπου τον λόγο στους Ισραηλίτες ο Θεός των όλων διά του πανσόφου Μωυσή: «Ιδού, έθεσα ενώπιόν σου την οδό της ζωής και την οδό του θανάτου.» Διότι έχει τεθεί ενώπιόν μας η οδός και προς τις δύο κατευθύνσεις, και είναι καρπός των διαθέσεων, δηλαδή των θελημάτων του καθενός, το να ζήσει κανείς λαμπρά και σύμφωνα με τον νόμο, ή αντίθετα, αξιοκατάκριτα. Αλλά δεν θα αμφέβαλλε κανείς, ότι εκείνοι που ζουν βίο αγαθό και εκλεκτό και ιδιαίτερα αγαπητό στον Θεό, οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο καταλήγουν στη ζωή. Ενώ όσοι νικώνται από τις φαύλες ηδονές, έχουν το τέλος τους στον όλεθρο και την απώλεια.

Μοιάζει με αυτό εκείνο που ειπώθηκε σαφώς από τον ίδιο τον Χριστό προς τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία; Αν λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;» Διότι, αν και ο μονογενής Λόγος του Θεού έγινε σαν και εμάς και ενδύθηκε την ομοίωση με εμάς σε οτιδήποτε, ακριβώς ως προς αυτό το σημείο και μόνο πιστεύεται ότι βρέθηκε πέρα από τη δική μας φύση. Επειδή κάθε άνθρωπος υπόκειται σε σφάλματα και παραπτώματα, και κανένας απολύτως δεν είχε ολοκληρωτικά άμεμπτη ζωή· μόνος αυτός, ακόμη και όταν έγινε άνθρωπος, διατήρησε για τον εαυτό του το θεοπρεπές αξίωμα. Διότι η φύση του Θεού εύλογα θα νοούνταν ως επέκεινα του σφάλματος. Γι' αυτό και έλεγε ότι: «Έρχεται ο άρχων αυτού του κόσμου, και σε εμένα δεν θα βρει τίποτα.» Διότι αυτός που έγινε όμοιος με εμάς, για να μας απαλλάξει από τους βρόχους της αμαρτίας, πώς θα πιανόταν ο ίδιος μαζί μας, ή πώς βρέθηκε υπό ψόγο και κατηγορία, αυτός που απαλλάσσει από κατηγορία και ψόγο όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν; «Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;» <Ιδού ο Κύριος με βοηθά· ποιος θα με βλάψει; Ιδού, όλοι εσείς θα παλιώσετε σαν ρούχο, και ο σκόρος θα σας καταφάει.> Δύο πράγματα συγχρόνως, χρήσιμα και αναγκαία, θέλει να διδάξει σε εκείνους που νόσησαν από ασεβή και άδικο φθόνο εναντίον του. Πρώτον μεν, ότι εντελώς και οπωσδήποτε θα αποτύγχανε η εναντίον του σκευωρία και το μιαιφόνο εγχείρημα.

Διότι, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, «ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Εφόσον δε ο Δεσπότης των πάντων δεν μνησικακεί, ποιος θα μας ονειδίσει για τον ρύπο των σφαλμάτων που πράξαμε εν αγνοία; «Θα ξεχάσεις, λοιπόν», λέει, «την αιώνια (αντί του: τη μακροχρόνια) αισχύνη, και δεν θα θυμηθείς πλέον το όνειδος της χηρείας σου». Και όνειδος της χηρείας είναι το ότι εκείνοι που προέρχονταν από τα έθνη δεν μπόρεσαν ποτέ με κανέναν τρόπο να καρποφορήσουν για τον Θεό, κατά τον καιρό που πλανώνταν. Διότι δεν υπήρχε ανάμεσά τους, όπως είπα, ο εξ ουρανού νυμφίος, ο χορηγός της πνευματικής ευκαρπίας, αυτός που εμφυτεύει τις αφορμές των αγαθών σπερμάτων σε κάθε ψυχή. Γι' αυτό και στις ευαγγελικές παραβολές παρουσιάζει τον εαυτό του σε εμάς με αυτόν τον τρόπο, λέγοντας: «Εξήλθε ο σπορέας για να σπείρει τον σπόρο του». Το με ποιον τρόπο όμως θα εξαφανιστεί το όνειδος της χηρείας της, το διατρανώνει λέγοντας: «Ο Κύριος που σε δημιουργεί, Κύριος Σαβαώθ είναι το όνομά του». Και το «που σε δημιουργεί», λέει, τίθεται αντί του «που σε ανακτίζει, και σε μεταμορφώνει σε έναν διαφορετικό τρόπο πολιτείας, και σε μια ευπρεπή ζωή»· διότι μεταστοιχειωνόμαστε εν Χριστώ σε μια καινότητα άγιας και ευαγγελικής ζωής, ανερχόμενοι στην ωραιότητά του μέσω του Πνεύματος, ώστε στο εξής να φαινόμαστε πλέον ως άλλοι άνθρωποι, διαφορετικοί από πριν. Είπε, άλλωστε, σχετικά με τα έθνη διά της φωνής του Ιεζεκιήλ: «Και θα αποσπάσω τη λίθινη καρδιά τους από τη σάρκα τους, και θα τους δώσω καρδιά σάρκινη, ώστε να με γνωρίσουν, ότι εγώ είμαι ο Κύριος».

Διότι είπε: «Το δε κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία, και η δύναμη της αμαρτίας ο νόμος.» Επομένως, αφού η αμαρτία όλων αναιρέθηκε στον Χριστό, θα λέγαμε εύλογα και εμείς οι ίδιοι: Πού είναι η νίκη σου, θάνατε; Πού είναι το κεντρί σου, άδη; «Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει; Ο Χριστός Ιησούς είναι αυτός που πέθανε» για εμάς, ή μάλλον που «έδωσε τον εαυτό του αντίλυτρο για όλους», ο ένας, που είναι ανώτερος όλων, μέσω του οποίου και στον οποίο πλουτίσαμε με το να ανέλθουμε πάλι στην αφθαρσία. <Μήπως κρύφτηκε η παρηγοριά από τα μάτια μου; Διότι αυτός θα διαχωρίσει ανάμεσα σε αδελφούς.> Θα διαβάσουμε τον πρώτο στίχο του προκειμένου ερωτηματικά και με υποστιγμή, και κάτι τέτοιο θα υποδήλωνε σε εμάς που επιλέγουμε να κατανοούμε ορθά. Αρρώστησε, λέει, η ανθρώπινη φύση ποικιλοτρόπως ως προς την αμαρτία, και έχει ρέπει σε μεγάλο βαθμό προς το σφάλμα· για τον λόγο αυτόν καταδικάστηκε δικαίως σε θάνατο. Έπειτα, ποιος θα είναι ο τρόπος της βοήθειας για όσους το έπαθαν αυτό, ή πώς θα μπορούσαν να αποτρέψουν αυτό που συνέβη, εγώ ο ίδιος θα το σκεφτώ, ή μάλλον το έχω ήδη ορίσει. Ή μήπως υπάρχει κάποιος ανάμεσά σας, που να έχει προχωρήσει τόσο πολύ στην παραφροσύνη, ώστε να νομίζει και να λέει ότι υπάρχει κάποιος τρόπος παρηγοριάς και ανακούφισης, τον οποίο δεν έχει δει ο θεϊκός και αμόλυντος νους; Διότι είμαι τεχνίτης, και απέναντι σε τίποτα δεν είμαι ανίσχυρος, αλλά γνωρίζω καλά τα πάντα, και χωρίς καθυστέρηση κατορθώνω αυτό που αποφασίζω.

«Θα γλείψουν χώμα σαν φίδια που σέρνονται στη γη, θα ταραχθούν μέσα στον εγκλεισμό τους». Ως έθνη αναφέρει σε αυτά τα χωρία τις βδελυρές και ακάθαρτες αγέλες των δαιμόνων, οι οποίες, με κάθε τρόπο, όταν δουν όσους καλούνται εν Χριστώ σε δικαίωση, σε αγιασμό, σε απολύτρωση, σε υιοθεσία, σε αφθαρσία, σε δόξα, σε μια λυτρωμένη και ελεύθερη ζωή, τότε ακριβώς θα καταντροπιαστούν, εκδιωκόμενες από την εξουσία που είχαν πάνω τους και βλέποντας τη δική τους ισχύ να καταρρέει και να ατονεί. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μάς έχει δώσει την εξουσία «να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Θα κείτονται, λοιπόν, κάτω από τα πόδια εκείνων που πίστεψαν, αυτοί που παλαιότερα ήταν οι νικητές, έχοντας πλέον περιπέσει σε αδυναμία και χάσει τη δύναμή τους εξαιτίας του Χριστού. Και θα βάλουν τα χέρια στο στόμα τους, καθώς δεν τους επιτρέπεται πλέον να κατηγορούν αυτούς που έχουν αμαρτήσει. «Διότι, αφού ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» σύμφωνα με τη Γραφή. Όπως είπε κάπου και ο μακάριος Δαβίδ: «Κάθε ανομία θα κλείσει το στόμα της». Επομένως, θα σιωπήσουν, ακόμη και παρά τη θέλησή τους, εκείνοι που ήταν δεινοί στο να προσάπτουν κατηγορίες, και σαν να χτυπήθηκαν από κεραυνό, εξαιτίας βέβαια του θαύματος που έγινε σε εμάς, θα χάσουν την ακοή τους.

Διότι πρόσεξε πώς τον απέδειξε αμέσως θεομάχο και να αντιτάσσεται με ανόσιο τρόπο στις άνωθεν αποφάσεις. Επειδή, ενώ ο Θεός σπλαγχνίζεται και απαλλάσσει πλέον τον Ισραήλ από το παράπτωμα, και έχει αποδεχθεί και καθιστά ήδη κατά κάποιον τρόπο εκλεκτή την Ιερουσαλήμ, αυτός δεν παύει να κατηγορεί και τολμά να κατακρίνει αυτούς που έχουν ελεηθεί. Επομένως, τον ελέγχει ως αχόρταγο στην οργή, λέγοντας: «Δεν είναι αυτός σαν δαυλός που αποσπάστηκε από τη φωτιά;» Είναι σαν να έλεγε: «Ομολογουμένως ο Ισραήλ έχει αμαρτήσει, και φαίνεται παγιδευμένος στην επικριτικότητά σου. Όμως έχει εκτίσει όχι μικρή ποινή, υπέμεινε τις συμφορές και αποσπάστηκε με δυσκολία, σαν μισοκαμένος δαυλός από τη φωτιά· διότι δεν έχει αποτινάξει ακόμη τη βλάβη της αιχμαλωσίας· μόλις τώρα και με δυσκολία διέφυγε τη φλόγα της αγιάτρευτης ταλαιπωρίας. Πάψε, λοιπόν, να κατηγορείς αυτούς που ελεήθηκαν. "Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;"» <Και ο Ιησούς ήταν ντυμένος με ενδύματα ρυπαρά, και στεκόταν μπροστά στον άγγελο. Και αποκρίθηκε και είπε προς αυτούς που στέκονταν μπροστά του, λέγοντας: «Αφαιρέστε τα ρυπαρά ενδύματα από αυτόν». Και είπε προς αυτόν: «Ιδού, αφαίρεσα τις ανομίες σου. Και ντύστε τον με ποδήρη χιτώνα, και τοποθετήστε καθαρή κίδαρη στο κεφάλι του».>

Πρέπει, λοιπόν, να προσεγγίσουμε τον ιατρό των πνευμάτων, για να χαρίσει σθένος στον νου· διότι κάθε δύναμη προέρχεται από αυτόν. Ίσως δε ο Δαβίδ, έχοντας προγνωρίσει ότι στον κατάλληλο καιρό θα λάμψει στους ανθρώπους της γης ο Χριστός εξαλείφοντας κάθε αμαρτία του κόσμου, δικαιολογημένα ονομάζει μέγα έλεος αυτή την τόσο λαμπρή χάρη. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Κάθε αμαρτία θα κλείσει το στόμα της.» Σύμφωνα δε με τον Απόστολο: «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Και το σφάλμα είναι ανόμημα, διότι εμπεριέχει διπλή παράβαση του νόμου. <Πλύνε με περισσότερο από την ανομία μου, κ.τ.λ.> (A f. 287 b, B f. 197 b, I f. 288, K f. 98 b.) Λέγοντας δε το «Πλύνε με περισσότερο», αποβλέπει και πάλι, όπως είναι φυσικό, στο μυστήριο του Χριστού. Διότι και ο νόμος είχε την κάθαρση διά του ύδατος, την οποία και ο πάνσοφος Παύλος υπενθυμίζει λέγοντας: «Διότι εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων, και η στάχτη της δαμάλεως που ραντίζει τους μολυσμένους, τους αγιάζει ως προς την καθαρότητα της σάρκας.» Όμως ο τύπος ήταν ανενεργός στο να ξεπλύνει την αμαρτία, και γινόταν μόνο για την καθαρότητα της σάρκας· ενώ η χάρη και η δύναμη διά του Χριστού και διά του αγίου βαπτίσματος, ξεπερνώντας την κάθαρση του νόμου, ξεπλένει περισσότερο· ή μάλλον, επιτελεί τον ολοκληρωτικό καθαρισμό και αυτής της ίδιας της ψυχής. <Σε σένα μόνο αμάρτησα, κ.τ.λ.> (A f. 288, B f. 198, I f. 288 b, K f. 99.) Ασεβής είναι αυτός που λέει στον βασιλιά: Παρανομείς, ανέφερε κάπου η θεία Γραφή.

Διότι ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε όνομα που είναι πάνω από κάθε άλλο όνομα. Κλείνει δε το στόμα της αμαρτίας, σύμφωνα με αυτό που υμνείται στους Ψαλμούς: «Και κάθε ανομία θα φράξει το στόμα της» καθώς έχει ειπωθεί εναντίον εκείνων που κατακρίνουν όσους αμάρτησαν από αδυναμία, αλλά έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης. «Διότι, όταν ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Αφού λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς, πώς θα ήταν λογικό να απαιτούνται ακόμη από εμάς ποινές για τα δικά μας αμαρτήματα; ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Πολύ ορθά μίλησες. Διότι έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ και έχουμε αποκρούσει πολύ καλά την κατακραυγή της αμαρτίας. Θα ήθελα όμως με μεγάλη ευχαρίστηση να μάθω από εσένα, για ποιον λόγο ο Χριστός συμβολίζεται μέσω του μολύβδου, ενώ η ανομία εμφανίζεται στο πρόσωπο μιας γυναίκας. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Και βέβαια, και αυτό είναι εύκολο να το δει κανείς από τις Ιερές Γραφές. Διότι ο Χριστός παρομοιάζεται ήδη και με πολλά άλλα, λόγω της ιδιότητας των πραγμάτων που συμβολίζονται και νοούνται για αυτόν. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Όπως για παράδειγμα τι εννοείς; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Έχει γίνει για εμάς κρηπίδα και ασφάλεια, και ακλόνητο βάθρο, και άρρηκτο θεμέλιο. Για τον λόγο αυτό ονομάστηκε λίθος. «Διότι ιδού», λέει, «τοποθετώ στα θεμέλια της Σιών λίθο εκλεκτό, ακρογωνιαίο, πολύτιμο. Και όποιος πιστεύει σε αυτόν, δεν θα ντροπιαστεί». Είναι δε πάλι αυτός το λαμπρό και αξιοθαύμαστο κειμήλιο της Εκκλησίας, ο πνευματικός μας πλούτος. Γι' αυτό ονομάζεται και μαργαρίτης.

Και θα τον εξιλεώσει ο ιερέας ενώπιον του Κυρίου, και θα του συγχωρεθεί κάθε ένα από όλα όσα έπραξε και αμάρτησε εξαιτίας αυτού.» Βλέπεις ότι ο τρόπος του καθαρμού προχωρά εξίσου και ολοκληρώνεται και με τα δύο; Διότι θα αποζημιώσει με επιπλέον προσθήκη και με την προσφορά ενός κριαριού· ο νόμος διέταζε πολύ σωστά ότι πρέπει να αποκρούονται τόσο τα εγκλήματα προς τον Θεό όσο και εκείνα προς τους αδελφούς και ομογενείς. Η δικαίωση όμως εν Χριστώ δεν είναι καθόλου μερική, αλλά μάλλον τέλεια έκπλυση αυτού που συνήθως μολύνει· γι' αυτό και έλεγε: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι εκείνος που πιστεύει σε εμένα έχει ζωή αιώνια και δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή». Εάν λοιπόν απέφυγε την κρίση εκείνος που έχει οικειοποιηθεί τη δικαίωση μέσω της πίστης διά του Χριστού, υπάρχει απόλυτη ανάγκη να πούμε ότι διέφυγε τα εγκλήματα· και κανένα είδος κατηγοριών δεν θα μπορούσε να ισχύσει εναντίον ενός τέτοιου ανθρώπου, λέω. «Διότι, αφού ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Επομένως, απολογούμενοι έμπρακτα στους αδελφούς που έχουμε λυπήσει, θα βρούμε τη δικαίωση εν Χριστώ απόλυτα έτοιμη.

Ας εγκαταλείψουμε, λοιπόν, τις ακανθοφόρες επιθυμίες με τον σώφρονα λογισμό, ανακόπτοντας τις ορμές των φιλήδονων λογισμών, διότι έχει γραφτεί: να είστε άγιοι, διότι εγώ είμαι άγιος· ώστε, με τη χάρη του Σωτήρα μας Θεού, να επιτύχουμε την άφθαρτη ζωή, καθώς ο Κύριος θα λησμονήσει τις αμαρτίες μας χάρη στους οικτιρμούς Του και στη δική μας επιστροφή και ειλικρινή μετάνοια. Διότι, ακόμη και αν κάποιος από εκείνους που θεωρείται ότι έχουν κοπιάσει περισσότερο γογγύσει για την πολυευσπλαχνία του Δεσπότη, επειδή έγινες γρήγορα δεκτός, υπέρ σου θα απολογηθεί ο ίδιος ο Κύριος όλης της κτίσεως λέγοντας: φίλε, δεν σε αδικώ· δεν συμφώνησες μαζί μου για ένα δηνάριο; Πάρε το δικό σου και πήγαινε. Θέλω δε να δώσω σε αυτόν τον τελευταίο, όπως ακριβώς και σε εσένα. Ο Θεός είναι εκείνος που δικαιώνει, ποιος είναι εκείνος που κατακρίνει; Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Και ας μην προφασιστεί κανείς τα λόγια του αγίου αποστόλου που είπε: «σάρκα και αίμα δεν πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Διότι δεν κατηγορεί κάθε σάρκα. Πώς, άλλωστε, θα κατηγορηθεί η σάρκα που δεν έχει πράξει τα προαναφερθέντα; Και με άλλες αποδείξεις θα παρουσιάσω το ζητούμενο. «Ποιος», λέει, «θα κατηγορήσει τους εκλεκτούς του Θεού;» Πώς δεν θα κληρονομήσει η αγία Μαρία με τη σάρκα της τη βασιλεία των ουρανών, αυτή που ούτε πόρνευσε, ούτε ασέλγησε, ούτε διέπραξε μοιχεία, ούτε έκανε κανένα από τα ολέθρια έργα της σάρκας, αλλά παρέμεινε άχραντη; Επομένως, δεν εννοεί για τη σάρκα καθεαυτή ότι δεν κληρονομεί τη βασιλεία των ουρανών, αλλά για τους σαρκικούς ανθρώπους που πράττουν τα φαύλα μέσω της σάρκας, τα οποία είναι η πορνεία, η ειδωλολατρία και τα παρόμοια με αυτά. Και έχει ελεγχθεί πλήρως η σκευωρία σου, πλανημένε Μαρκίωνα, καθώς η αλήθεια έχει προηγηθεί σε όλα και έχει διασφαλίσει τη στερεότητα του κηρύγματος της ζωής. 〈Σχόλιο〉 〈ζ〉. «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». 〈Έλεγχος〉 〈ζ〉. Εάν σταύρωσαν και τη σάρκα αυτοί που ανήκουν στον Χριστό, ω Μαρκίωνα, είναι λοιπόν φανερό ότι οι δούλοι του Χριστού, συσταυρώνοντας τις επιθυμίες και τα πάθη, ανέδειξαν τη σάρκα καθαρή και μιμήθηκαν τον Χριστό, αποδεικνύοντας ότι και Αυτός σταύρωσε τη σάρκα. Γι' αυτό και αυτοί, έχοντας το ίδιο φρόνημα με τον Δεσπότη τους, σταύρωσαν τη σάρκα.

Ε'. Κανείς, λοιπόν, ας μην τολμήσει ποτέ να καταδικάσει είτε τον δίκαιο είτε τις θυγατέρες του. Διότι πώς δεν θα ήταν δείγμα έσχατης μανίας και παραφροσύνης το να καταδικάζουμε εμείς, που είμαστε βεβαρημένοι με αναρίθμητα φορτία αμαρτημάτων, εκείνους τους οποίους η Θεία Γραφή απάλλαξε από κάθε κατηγορία, ή μάλλον υπέρ των οποίων συνέταξε τέτοια υπεράσπιση, και να μην ακούμε τον Παύλο που λέει: «Ο Θεός είναι εκείνος που δικαιώνει· ποιος είναι εκείνος που κατακρίνει;»

Αναλογίσου, πράγματι, πόσης αγαθότητος δείγμα είναι το να μη φεισθεί ούτε τον ίδιο του τον Υιό, αλλά να τον παραδώσει, και μάλιστα να τον παραδώσει για χάρη όλων, και των ευτελών και των αγνωμόνων και των εχθρών και των βλασφήμων. Πώς, λοιπόν, δεν θα μας χαρίσει τα πάντα μαζί με αυτόν; Αυτό δε που λέει, έχει την εξής έννοια: Εάν χάρισε τον Υιό του, και δεν τον χάρισε απλώς, αλλά τον παρέδωσε και σε σφαγή, γιατί πλέον αμφιβάλλεις για τα υπόλοιπα, εφόσον έλαβες τον Δεσπότη; Γιατί διστάζεις για τα κτήματα, εφόσον έχεις τον Κύριο; Διότι αυτός που έδωσε το μείζον στους εχθρούς του, πώς δεν θα δώσει τα ελάσσονα στους φίλους του; Ποιος θα εγείρει κατηγορία εναντίον των εκλεκτών του Θεού;

γʹ. Εδώ απευθύνεται σε εκείνους που λένε ότι η πίστη δεν ωφελεί σε τίποτα και αμφιβάλλουν για την αιφνίδια μεταβολή. Και πρόσεξε πώς τους αποστόμωσε γρήγορα, επικαλούμενος το κύρος Εκείνου που τους εξέλεξε. Και δεν είπε: «Ποιος θα κατηγορήσει τους δούλους του Θεού», ούτε «τους πιστούς του Θεού», αλλά: «Τους εκλεκτούς του Θεού»· διότι η εκλογή αποτελεί απόδειξη αρετής. Επειδή, εάν όταν ένας εκπαιδευτής αλόγων επιλέξει πουλάρια κατάλληλα για τρέξιμο κανένας δεν θα μπορέσει να τον κατακρίνει, αλλά όποιος τον κατηγορήσει γίνεται καταγέλαστος, πολύ περισσότερο όταν ο Θεός επιλέγει ψυχές, είναι καταγέλαστοι εκείνοι που τις κατηγορούν.

Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που κατακρίνει; Δεν είπε, «ο Θεός είναι αυτός που συγχωρεί τα αμαρτήματα», αλλά κάτι που είναι πολύ ανώτερο, «ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει». Διότι, όταν η απόφαση του δικαστή ανακηρύσσει κάποιον δίκαιο, και μάλιστα ενός τέτοιου δικαστή, τι αξία έχει αυτός που κατηγορεί; Επομένως, δεν είναι σωστό ούτε τους πειρασμούς να φοβόμαστε· διότι ο Θεός είναι με το μέρος μας, και το απέδειξε από όσα έπραξε· ούτε και τις ιουδαϊκές φλυαρίες· επειδή και μας εξέλεξε και μας δικαίωσε, και το πιο θαυμαστό από όλα, ότι μας δικαίωσε μέσω της σφαγής του Υιού του. Ποιος λοιπόν θα μας καταδικάσει, όταν ο Θεός μάς στεφανώνει, όταν ο Χριστός σφαγιάστηκε για εμάς, και όχι μόνο σφαγιάστηκε, αλλά και μετά από αυτά μεσιτεύει για εμάς; Διότι, λέει, ο Χριστός είναι αυτός που πέθανε, ή μάλλον που και αναστήθηκε από τους νεκρούς, ο οποίος βρίσκεται στα δεξιά του Θεού, ο οποίος και μεσιτεύει για εμάς. Επειδή, αφού αναδείχθηκε στη δική του δόξα, δεν διέκοψε την πρόνοιά του για εμάς, αλλά μεσιτεύει για εμάς και εξακολουθεί να διατηρεί την ίδια αγάπη. Διότι δεν αρκέστηκε μόνο στη σφαγή· πράγμα που αποτελεί δείγμα της μεγαλύτερης αγάπης, το να μην κάνει δηλαδή μόνο όσα εξαρτώνται από τον ίδιο, αλλά και να παρακαλεί άλλον για αυτό. Διότι μόνο αυτό θέλησε να φανερώσει με τη λέξη «μεσιτεύει», μιλώντας με τρόπο πιο ανθρώπινο και με μεγαλύτερη συγκατάβαση, για να καταδείξει την αγάπη του· επειδή και τη φράση «δεν λυπήθηκε», αν δεν την εκλάβουμε με αυτό το νόημα, θα προκύψουν πολλά άτοπα.

Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που κατακρίνει; Εδώ αφενός δείχνει τον εαυτό του καθαρό από αμαρτία, και αφετέρου υπονοεί την ελευθερία που περιορίζεται μόνο στο όνομα· διότι αυτήν τη δίνουν και οι άνθρωποι, ενώ την άλλη μόνο ο Θεός. Και με αυτό τους πείθει να μην ντρέπονται για αυτή τη δουλεία, αλλά για τη δουλεία της αμαρτίας. Και θέλοντας να δείξει ότι, ακόμα και αν δεν ήταν δούλοι, με το να αποκρούσουν εκείνη την αληθινή ελευθερία έγιναν περισσότερο δούλοι, πρόσθεσε αμέσως: «Πραγματικά ελεύθεροι θα είστε». Με αυτή την προσθήκη δε, υποδηλώνει ότι η δική τους ελευθερία δεν είναι αληθινή. Έπειτα, για να μην πουν ότι δεν έχουν αμαρτία (διότι ήταν φυσικό να πουν κάτι τέτοιο), δες πώς τους υπέβαλε σε αυτή την κατηγορία. Διότι, αφήνοντας κατά μέρος τον έλεγχο ολόκληρου του βίου τους, φέρνει στο προσκήνιο αυτό που βρισκόταν στα χέρια τους, το οποίο επιθυμούσαν να πράξουν, και λέει: «Γνωρίζω ότι είστε σπέρμα του Αβραάμ· αλλά ζητάτε να με σκοτώσετε». Ήρεμα και σιγά-σιγά τους αποκλείει από εκείνη τη συγγένεια, διδάσκοντάς τους να μην υπερηφανεύονται για αυτό. Διότι, όπως ακριβώς η ελευθερία και η δουλεία εξαρτώνται από τα έργα, έτσι συμβαίνει και με τη συγγένεια. Και δεν είπε αμέσως: «Δεν είστε απόγονοι του Αβραάμ, εσείς οι δολοφόνοι του δικαίου», αλλά προς το παρόν συγκαταβαίνει, και λέει: «Γνωρίζω ότι είστε σπέρμα του Αβραάμ»· αλλά δεν είναι αυτό το ζητούμενο, και στη συνέχεια χρησιμοποιεί πιο επιτιμητικό λόγο σε αυτή τη δημηγορία.

Δεν έλαβες την αμοιβή για την οποία εργάστηκες; Δεν έλαβες πλήρη τον μισθό ολόκληρης της ημέρας; Δεν απέλαβες αυτό που επιθυμούσες; Τι άλλο περισσότερο ζητάς λοιπόν; Δεν συμφώνησες μαζί μου για ένα δηνάριο; Υπενθύμισε στον εαυτό σου τις δικές μου υποσχέσεις, με βάση τις οποίες σε μίσθωσα εξ αρχής. Εάν έπραξα κάτι αντίθετο προς τα συμφωνηθέντα, δικαίως αγανακτείς· εάν όμως εκπλήρωσα τις συμφωνίες, μάταια κατηγορείς τον ανέγκλητο. Δεν συμφώνησες μαζί μου για ένα δηνάριο; Μήπως ελάττωσα κάτι από τις δικές σου δωρεές; Μήπως πήρα τα δικά σου και τα έδωσα σε άλλους; Μήπως απέδωσα τη δική σου δόξα σε άλλους; Δεν μοίρασα τη δική μου περιουσία σε όποιους εγώ θέλησα; Γιατί λοιπόν γογγύζεις ωσάν να ζημιώθηκες ως δούλος, ενώ τιμήθηκες ως ελεύθερος; Γιατί λοιπόν γογγύζεις εσύ που ωφελήθηκες τόσο πολύ; Γιατί φθονείς τους αδελφούς σου, εφόσον έχεις αφθόνητο Δεσπότη; Πάρε το δικό σου και πήγαινε. Αρκέσου στα παρόντα· μη θέλεις να βασιλεύεις μόνος, εφόσον έχεις κληθεί μαζί με πολλούς· η βασιλεία των ουρανών αρκεί και για εσένα και για όλους τους άξιους αυτής. Θέλω δε να δώσω σε τούτον τον έσχατο όσα και σε σένα. Στο θέλημά μου ποιος θα αντισταθεί; Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει; Ο Θεός είναι αυτός που χορηγεί, ποιος είναι αυτός που θα ζητήσει λόγο; Ο Θεός είναι αυτός που πλουτίζει, ποιος είναι ικανός να απογυμνώσει; Όταν ο κριτής είναι συνήγορος, ποιος είναι ο κατήγορος; Όταν ο δικαστής είναι συμπαραστάτης, ποιος θα βρεθεί αντίδικος; Θέλω δε να δώσω σε τούτον τον έσχατο όσα και σε σένα.

Έχε θάρρος, θυγατέρα, ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει; Εγώ ο κριτής γίνομαι εγγυητής της αφέσεως· ποιος άλλος θα ανατρέψει τη δική μου απόφαση; Εγώ ο δικαστής απαλλάσσω· ποιος άλλος θα καταδικάσει; Έχε θάρρος, θυγατέρα· αναλογίσου πώς υψώθηκες ξαφνικά, πώς ήλθες ως κατάκριτη, και αξιώθηκες να ελευθερωθείς από την κατάκριση και να γίνεις θυγατέρα εμού, του Βασιλέως των ουρανών.

Είδες πώς έλυσε ο Θεός την καταδίκη του προφήτη; Ομολόγησε εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς. Αλλά ας αναδράμουμε στην αρχή. Ψαλμός του Δαβίδ, όταν εισήλθε προς αυτόν ο προφήτης Νάθαν. Εδώ φανερώνεται η ευγνωμοσύνη του και η συγχώρησή του. Δες λοιπόν, έμαθες πώς θεραπεύθηκε και ποιο φάρμακο δέχθηκε. Όταν δε ο Θεός δικαιώνει, ποιος κατακρίνει; Διότι δεν είπε, «Εγώ συγχωρώ», αλλά, «ο Κύριος αφαίρεσε το αμάρτημά σου». Έτεμε το έλκος, θεράπευσε το τραύμα.

Για να γνωρίσεις, λοιπόν, ότι δεν είναι απλώς προφήτης, αλλά ο κατεξοχήν προφήτης· εσύ κινείς μέσα σου τον λογισμό, και ο Δεσπότης τον διαβάζει· εσύ αναλογίζεσαι τις σκέψεις, και ο Κύριος τις ανακαλύπτει και τις θεραπεύει· και έτσι παρουσίασε την ιστορία των δύο χρεοφειλετών, αναφέροντας ότι στον έναν χάρισε πεντακόσια και στον άλλον πενήντα, λέγοντας: «Ποιος θα αγαπήσει περισσότερο;». Όταν ο Φαρισαίος αποκρίθηκε: «Εκείνος στον οποίο χάρισε τα περισσότερα», συγκρίνει πλέον τον Φαρισαίο και εκείνη τη γυναίκα που έλαβε τη συγχώρηση πολλών αμαρτημάτων, την οποία δεν επαινώ για τον προηγούμενο βίο της, αλλά τη μακαρίζω για το μετέπειτα τέλος της. Κανείς ας μην την ονειδίζει μαζί με τους Φαρισαίους: «Ήταν πόρνη και ακόλαστη». Ο Παύλος ας ερμηνεύσει, ο Παύλος ας συνηγορήσει υπέρ της γυναίκας: «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει. Ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;». Και ελάτε, ας εξετάσουμε την ιστορία λεπτομερέστερα, για να μην την μακαρίζουμε μόνο, αλλά και να τη μιμηθούμε. Έρχεται προς τον Ιησού προετοιμασμένη, φέρνοντας μύρο μέσα σε αλάβαστρο και δάκρυα στα μάτια· το άψυχο σκεύος του μύρου, η έμψυχη πηγή της μετανοίας· από το σώμα της σαρκός κομίζει μύρο, για να σβήσει τη δυσωδία της ασελγείας· διότι η αμαρτία είναι δυσώδης, όπως ακριβώς μαρτυρεί και ο Δαβίδ: «Βρώμισαν και σάπισαν οι πληγές μου, εξαιτίας της αφροσύνης μου». Όποιος αμαρτάνει προκαλεί δυσωδία· όποιος μετανοεί παρασκευάζει μύρο.

Σήκω, λέγει, σήκω από εκεί· διότι δεν θέλω να κείτεσαι. Διάρρηξε το σύμβολο της αμαρτίας· λούσου με τα δάκρυα, όχι στην κολυμβήθρα, αλλά μέσα στην εκκλησία· διότι ο Θεός έχει τη δύναμη να σου χαρίσει το πρώτο αξίωμα. Μη διδάσκεις τον κεραμέα πώς να διορθώσει το δικό του πλάσμα. Αμάρτησες; Ησύχασε· μην πεις: Και πώς είναι δυνατόν να επανέλθω στο πρώτο αξίωμα; Μην το λες αυτό, ω παρθένε· διότι ο Θεός είναι εκείνος που δικαιώνει, και ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει; Άκουσε τον Δεσπότη πώς ελέγχει την απόγνωση μέσω του προφήτη Ιερεμία, λέγοντας: Μήπως δεν υπάρχει ρητίνη στη Γαλαάδ, ή δεν υπάρχει ιατρός εκεί; Γιατί λοιπόν δεν επήλθε ίαση στη θυγατέρα του λαού μου;

Δηλαδή την άνωθεν φιλία του Θεού προς εσένα, τη δικαίωση, τη δόξα. Διότι αυτά σου τα χάρισε μέσω εκείνων που φαίνονται θλιβερά, και όσα θεωρούσες ότι είναι δυσάρεστα, δηλαδή ο σταυρός, οι μαστιγώσεις, τα δεσμά, αυτά είναι που ανόρθωσαν ολόκληρη την οικουμένη. «Ποιος θα εγκαλέσει κατά των εκλεκτών του Θεού;» Εδώ απευθύνεται προς εκείνους που υποστηρίζουν ότι η πίστη δεν ωφελεί σε τίποτα και οι οποίοι δυσπιστούν στην αθρόα μεταβολή.

Ορθώς, εξάλλου, δεν είπε: «ποιος θα κατηγορήσει τους δούλους του Θεού;» ούτε «τους πιστούς του Θεού», αλλά «τους εκλεκτούς του Θεού». Διότι η εκλογή αποτελεί σημείο αρετής. «Ο Θεός είναι εκείνος που δικαιώνει· ποιος θα κατακρίνει; Ο Ιησούς Χριστός που πέθανε, ή μάλλον που αναστήθηκε από τους νεκρούς, ο οποίος βρίσκεται στα δεξιά του Θεού;» Δεν είπε, ο Θεός που συγχωρεί τα αμαρτήματα, αλλά αυτό που ήταν πολύ ανώτερο, ο Θεός που δικαιώνει. Διότι, όταν η απόφαση του δικαστή τον ανακηρύσσει δίκαιο, και μάλιστα ενός τέτοιου δικαστή, ποια αξία έχει ο κατήγορος; Επομένως, ας μην φοβόμαστε ούτε τους πειρασμούς· διότι ο Θεός είναι υπέρ ημών.

«Τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, αλλά θα αποδώσει κρίση σύμφωνα με την αλήθεια. Θα λάμψει και δεν θα θραυστεί, έως ότου εγκαθιδρύσει την κρίση στη γη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη.» «Εγώ θα εκδικάσω την υπόθεσή σου, και εγώ θα λυτρώσω τους υιούς σου· και αυτοί που σε καταθλίβουν θα φάνε τις σάρκες τους, και θα πιουν το αίμα τους σαν νέο κρασί.» «Εγώ είμαι ο Κύριος, που λαλώ δικαιοσύνη και αναγγέλλω αλήθεια.» «Όλες οι κρίσεις σου είναι αλήθεια, και αληθινές κρίσεις εφήρμοσες.» «Εσύ, όντας κύριος της δύναμης, κρίνεις με επιείκεια, και με πολλή φειδώ μας κυβερνάς. Επειδή είσαι δίκαιος, δίκαια κυβερνάς τα πάντα.» «Μεγάλες είναι οι κρίσεις σου και δυσδιήγητες.» «Διότι αυτούς μεν τους νουθέτησες και τους παιδαγώγησες σαν πατέρας· εκείνους όμως τους καταδίκασες και τους τιμώρησες σαν αυστηρός βασιλιάς.» «Ο Κύριος είναι κριτής, και δεν υπάρχει σε αυτόν διάκριση υπέρ της ανθρώπινης δόξας. Δεν θα προσωποληπτήσει.» «Είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» «Ο Θεός δεν προσωποληπτεί τους ανθρώπους.» «Δεν υπάρχει προσωποληψία σε αυτόν.» «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;» Ούτε το έλεος του Θεού είναι άκριτο, ούτε η κρίση του ανελέητη· απεναντίας, και όταν ελεεί, μοιράζει τους οικτιρμούς του με διάκριση στους άξιους, και όταν κρίνει, επιφέρει την κρίση αναλογιζόμενος την αδυναμία μας.

Από τα κοσμικά κύματα αγκυροβόλησα σε γαλήνιο λιμάνι και από τη λιποταξία έφτασα στην άριστη στρατολογία· και προπάντων από αυτά, ότι στους διωγμούς να χαίρεστε και να σκιρτάτε· «η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά», λέει ο Κύριος, και «έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Ακούτε τι λέει ο Δεσπότης; «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;»

Ρωμ 8,28 <Σε εκείνους που είναι κλητοί κατά την πρόθεσή Του,> δηλαδή σε εκείνους που κατά τη γνώμη ή την προαίρεσή τους αξιώθηκαν την κλήση. Ρωμ 8,30-33 <Τι θα πούμε λοιπόν σε αυτά;> Σε ποια; Στο ότι <προόρισε,> ότι <κάλεσε,> ότι <δικαίωσε,> ότι <δόξασε.> Απέναντι σε τόση αφθονία ευεργεσιών τι θα πούμε; Μήπως δεν υστερούμε, λέει, ακόμη και σε λόγια ευχαριστίας, πόσο μάλλον σε έργα ανταπόδοσης; Τόσο άφατη είναι η χάρη Του προς εμάς. Έπειτα, εξάγοντας από αυτό ένα συμπέρασμα, λέει: Αν ο <Θεός είναι υπέρ ημών, ποιος θα είναι εναντίον μας;> Κανείς. Διότι, ακόμη κι αν κάποιοι επιχειρήσουν να μας βλάψουν, δεν θα βλάψουν αλλά θα ωφελήσουν. Από πού είναι φανερό ότι ο Θεός είναι υπέρ ημών; Και από τα προαναφερθέντα, και από το μέγιστο, το οποίο εκπλήσσει κάθε διάνοια: ότι για χάρη μας <δεν λυπήθηκε τον ίδιο Του τον Υιό.> Αν λοιπόν ο Θεός είναι υπέρ ημών, προφανώς θα μεταστρέψει τα πάντα προς το συμφέρον μας, και όσα φαίνονται λυπηρά θα τα καταστήσει πρόξενα χαράς, όπως ακριβώς και στην περίπτωση των ίδιων των αποστόλων και των μαρτύρων, όπου έκανε τις θλίψεις, τους διωγμούς και τους θανάτους αιτία για στεφάνια και βραβεία, και πρόξενα της βασιλείας των ουρανών. Έτσι, λοιπόν, αρκεί μόνο να μην αποκάμουμε εμείς, και κανείς δεν θα ισχύσει εναντίον μας.

Έχει θέσει το «αυτός που δεν λυπήθηκε ούτε τον ίδιο του τον Υιό» και τα εξής, για να αναδείξει, όπως είπαμε, την άφατη πρόνοια του Θεού για εμάς, και συγχρόνως να μας προτρέψει μέσω του παραδείγματος, εάν υποφέρουμε κάτι δυσάρεστο από κάποιους, να κάνουμε υπομονή και να καρτερούμε· και όχι μόνο αυτό, αλλά και για να μας αναπτερώσει και να μας παρηγορήσει. Διότι εάν ο Υιός έπαθε τόσα πολλά για χάρη σου, τι πρέπει να πάθεις εσύ για Εκείνον; Και εάν Εκείνος, παρότι έπαθε τόσα, δεν δέχθηκε καμία απολύτως μείωση της πατρικής δόξας και θεότητας, ούτε εσύ να ολιγωρείς όταν τα πάσχεις αυτά· διότι θα αξιωθείς όλα όσα έχουν υποσχεθεί και μετά τα πάθη και μετά τον θάνατο. Όσο για το «πώς δεν θα μας χαρίσει τα πάντα μαζί με αυτόν;», θέλοντας να παρουσιάσει το αναμφισβήτητο και αναπόδραστο της δωρεάς, λέει ότι μαζί με αυτόν θα μας τα χαρίσει όλα. Θα πεις, λέει, μήπως τυχόν μας ξεχάσει; Άρα θα ξεχάσει και τον Υιό· διότι «μαζί με αυτόν μας χαρίζει τα πάντα»· ώστε οπωσδήποτε και χωρίς καμία αμφιβολία θα επιτύχουμε αυτά που μας έχουν υποσχεθεί. Αφού δε μίλησε για τους πειρασμούς των θλίψεων και των βασάνων λέγοντας το «ποιος θα είναι εναντίον μας;», τώρα αναφέρει ένα άλλο είδος πειρασμών: τους ονειδισμούς, τις επικρίσεις, τις λοιδορίες, τις διαβολές που εκτόξευαν οι άπιστοι εναντίον των πιστών. Και αυτό το φανερώνει λέγοντας: «ποιος θα κατηγορήσει τους εκλεκτούς του Θεού;» Και αποδεικνύει και εδώ, όπως και στα προηγούμενα, ότι εφόσον ο Θεός δικαιώνει, μάταια φλυαρούν όσοι κατηγορούν και κατακρίνουν.

Αλλά μήπως, ενώ το ήθος και η σαφήνειά του διαπρέπουν έτσι αναμεμειγμένα με το μεγαλείο, του λείπει η ταχύτητα; Και ποιος από τη φύση του μπόρεσε να χρησιμοποιήσει μια τόσο καλά συγκερασμένη γοργότητα; «Ο Θεός είναι που δικαιώνει· ποιος θα κατακρίνει; Ο Χριστός είναι που πέθανε, ή μάλλον και αναστήθηκε»· «Όλα μού επιτρέπονται, αλλά δεν με συμφέρουν όλα· όλα μού επιτρέπονται, αλλά δεν οικοδομούν όλα»· «Ποιο είναι λοιπόν το πλεονέκτημα του Ιουδαίου ή ποια η ωφέλεια της περιτομής; Πολύ με κάθε τρόπο· πρώτα πρώτα διότι τους εμπιστεύθηκαν τα λόγια του Θεού. Και τι έγινε αν κάποιοι απίστησαν; Μήπως η απιστία τους θα καταργήσει την αξιοπιστία του Θεού; Μη γένοιτο!»· και «Τι λοιπόν; Έχουμε κανένα πλεονέκτημα; Καθόλου»· και πάλι «Όταν μας λοιδορούν, ευλογούμε, όταν μας διώκουν, υπομένουμε, όταν μας δυσφημούν, παρακαλούμε». Και γιατί να επιχειρήσει κανείς να μετρήσει τα πελάγη της θάλασσας με σταγόνες; Διότι είναι το ίδιο πράγμα το να υποβάλει κανείς εκείνα σε υπολογισμό σταγόνων με το να προσπαθεί να περιγράψει με λόγια τη σοφία του Παύλου. Επειδή, ούτε το καλλωπιστικό στοιχείο, αν και το παραβλέπει, δεν το προσπέρασε εντελώς, αλλά, αφού το απογύμνωσε από την εξωτερική προσθήκη με την οποία θα μπορούσε κάποιος να καλλωπιστεί, και το περιέβαλε με την έμφυτη χάρη, πράγμα που δύσκολα θα μπορούσε κανείς να ελπίσει, το παρουσίασε έτσι ώστε να θαυμάζεται, ώστε αυτό το ίδιο να προβάλλεται στους συνετούς ως κανόνας και πρότυπο αληθινού κάλλους, απέχοντας πολύ από το επιτηδευμένο και τεχνητά κατασκευασμένο για να είναι ωραίο. Αλλά δεν υπάρχει τίποτα σαν το να ακούει κανείς τον ίδιο: «Πώς λοιπόν θα επικαλεστούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν;».

Γι' αυτό λοιπόν και εξαιτίας αυτού ο Θεός μακάρισε τους καθαρούς στην καρδιά, λέγοντας τα εξής: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό», γνωρίζοντας, ως Θεός και νομοθέτης μας, ότι, αν η ψυχή μας δεν φτάσει σε τέτοια διάθεση, ούτε πενθεί ακατάπαυστα, ούτε γίνεται τελείως πράα, ούτε διψά για τον Θεό, ούτε καθαρίζεται από τα πάθη, ούτε γίνεται σαν καθαρός καθρέφτης. Και αν δεν γίνουν αυτά, δεν πρόκειται ποτέ να δει καθαρά μέσα της το πρόσωπο του Δεσπότη. Όταν όμως γίνει τέτοια, βλέπει τον Θεό οπωσδήποτε και συμφιλιώνεται μαζί Του, και επέρχεται ειρήνη ανάμεσα στον Ποιητή μας και Θεό και στην ψυχή που προηγουμένως Τον εχθρευόταν, και τότε μακαρίζεται από τον Θεό ως ειρηνοποιός: «Μακάριοι», λέει, «οι ειρηνοποιοί, επειδή αυτοί θα ονομαστούν υιοί Θεού», δηλαδή εκείνοι που ενσυνείδητα συμφιλίωσαν τον εαυτό τους με Εκείνον που ήρθε για να δώσει ειρήνη στους εγγύς και στους μακράν, με Εκείνον που ήρθε για να συμφιλιώσει εμάς, που ήμασταν εχθροί, με τον δικό Του Πατέρα και να ενώσει τα χωρισμένα σε ένα, δηλαδή να μας μεταδώσει το Άγιο Πνεύμα και να λάβει Αυτός τη δική μας σάρκα. Εκείνοι λοιπόν που Τον είδαν, είναι ολοφάνερο ότι και αληθινά συμφιλιώθηκαν μαζί Του, επιτυγχάνοντας την επιδιωκόμενη ειρήνη και έχοντας γίνει υιοί Θεού. «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Εάν όμως δεν αγαπάς τον αδελφό σου, τον οποίο βλέπεις, πώς μπορείς να αγαπάς τον Θεό, τον Οποίο δεν έχεις δει;

Σε εμάς όμως χαρίστηκε, σαν ένα πλούσιο τραπέζι, η διδασκαλία των αγίων· από τη μια μεριά κάποιου που νοστιμίζει τον λόγο σαν ένα είδος καρυκεύματος, από την άλλη κάποιου άλλου που επεξεργάζεται σαν χρυσάφι τα θεία ρήματα, και διαφόρων άλλων από εδώ και από εκεί που τον γλυκαίνουν με τις αποφθεγματικές ρήσεις τους. Είναι λοιπόν κατάλληλη η ευκαιρία να πούμε πλέον μαζί με τον Απόστολο: «Αν ο Θεός είναι μαζί μας, ποιος θα είναι εναντίον μας; Αυτός που δεν λυπήθηκε τον ίδιο του τον Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη όλων μας, πώς δεν θα μας χαρίσει τα πάντα μαζί με αυτόν; Ποιος θα κατηγορήσει τους εκλεκτούς του Θεού; Ο Θεός είναι εκείνος που δικαιώνει· ποιος είναι εκείνος που θα κατακρίνει; Ο Χριστός είναι αυτός που πέθανε, μάλλον δε και αναστήθηκε από τους νεκρούς, ο οποίος και βρίσκεται στα δεξιά του Θεού, ο οποίος και μεσιτεύει για εμάς», προφανώς προς τον Θεό και Πατέρα, ο οποίος και θα μας χαρίσει την αιώνια βασιλεία του, διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων.