Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 8:36

Σου λέγω κάτι τολμηρό με τη συγκατάβαση του Θεού προς εμένα: Σου λέει, μέσω εμού του ελαχίστου, ο μέγας μεσίτης Ιησούς, ο Υιός του Ευλογημένου Πατρός, ο χορηγός του Αγίου και ζωοποιού Πνεύματος: «Σου συγχωρούνται οι πολλές σου αμαρτίες», και μάλιστα από τη γέννησή σου μέχρι τώρα. Λαμβάνοντας, λοιπόν, αυτή τη μεγάλη και ανεκλάλητη χαρά, αγάπησέ τον με όλη σου τη δύναμη. Δείχνοντας καρπό άξιο της μετανοίας, ανακράζοντας μαζί με τον άγιο Παύλο εκείνα τα μελωδικά λόγια: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή πείνα ή διωγμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» Λέγοντάς του ότι «Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα για σφαγή. Αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε μέσω εκείνου που μας αγάπησε. Διότι έχω πεισθεί ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε άγγελοι ούτε αρχές ούτε εξουσίες ούτε τα παρόντα ούτε τα μέλλοντα ούτε δυνάμεις ούτε ύψωμα ούτε βάθος ούτε κάποια άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία υπάρχει στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας.» Αυτά να μην δείξεις ότι τα μελετάς μόνο με το στόμα, αλλά με τα έργα. Διότι λέει: «Με την υπομονή σας θα αποκτήσετε τις ψυχές σας.» Έλαβες μεγάλο αξίωμα, δείξε μεγάλα και άξια έργα υπομονής και ευχαριστίας, δια των οποίων αναμένεται η τελειότητα, της οποίας είθε να γίνουμε άξιοι, στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Διότι για τους νέους είναι ωφέλιμο το να συσταυρώνονται με τον Ιησού Χριστό. 〈Ποιος θα χωρίσει〉 εκείνους που Τον αγαπούν 〈από την αγάπη του Χριστού;〉 Ούτε 〈θλίψη,〉 ούτε 〈στενοχώρια,〉 ούτε δικαστές, ούτε ρήτορες, ούτε ξίφος, 〈ούτε κανένα άλλο κτίσμα θα μπορέσει να χωρίσει από την αγάπη του Χριστού.〉 Αλλά ακόμη κι αν μείνεις έρημος από γονείς, εντούτοις δεν μένεις έρημος από τον Θεό.

Όπως είναι γραμμένο: Ότι για χάρη σου θανατωνόμαστε κάθε μέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής. Αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε μέσω εκείνου που μας αγάπησε, και τα εξής.

Ώστε, διά της υπακοής προς τον Θεό νικώντας τους πειρασμούς που προκαλούνται από τους εχθρούς, να δοξάσουμε τον Θεό, επειδή δεχόμαστε με χαρά μέχρι θανάτου τα θλιβερά που φαίνεται ότι μας επιφέρονται από τους εχθρούς, έχοντας αποκτήσει το φρόνημα εκείνου που λέει: «Σε εσάς χαρίστηκε, για χάρη του Χριστού, όχι μόνο το να πιστεύετε σε αυτόν, αλλά και το να πάσχετε για αυτόν». Διακηρύσσουν δε τους αγώνες των Αποστόλων οι Πράξεις, ιστορώντας ότι αποδέχτηκαν τις ύβρεις και τους θανάτους με χαρά, προκειμένου να εκπληρώσουν το κήρυγμα σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου. Μας διαπαιδαγωγεί δε και ο Απόστολος λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή λιμός, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα; Καθώς είναι γραμμένο ότι: Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής. Αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε διά μέσου εκείνου που μας αγάπησε».

Ένας τέτοιος άνθρωπος θα αρνηθεί τον εαυτό του σχεδόν αποτασσόμενος και την παρούσα ζωή για χάρη του αγαθού και της αγάπης προς τον Χριστό. Έτσι θα ακολουθήσει κάποιος τον Χριστό, σχεδόν κραυγάζοντας και λέγοντας προς τον Σωτήρα των πάντων Χριστό ότι: «Ένεκα σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής». Τέτοιος ήταν ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό· ζω δε, όχι πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Και αυτό που τώρα ζω στη σάρκα, το ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για μένα». Άριστα λοιπόν προστάζει να υπερνικούμε κάθε πειρασμό και διωγμό, γνωρίζοντας καλά ότι όσοι θέλουν να μιμηθούν τα δικά του θα γίνουν κοινωνοί και μέτοχοι της δόξας του. Διότι, αν κάποιος γίνει περιφρονητής των δεσμών του θανάτου, δεν έχει χαθεί· επειδή ακριβώς με το να χάσει την ψυχή του, μάλλον θα την βρει, ενώ με το να την βρει, θα υποστεί την απώλεια.

Πού θα κρύψουμε τότε, πες μου, τις σκέψεις, τα λόγια και τις πράξεις, όταν οι Άγιοι θα στεφανώνονται; Εκείνοι που σε τούτο τον αιώνα θλίφτηκαν και διώχθηκαν, και υπέμειναν κάθε πόνο και νηστείες και αγρυπνίες και ψύχος και γυμνότητα και καταποντισμούς, και υπέμειναν αμέτρητες θλίψεις και ανάγκες, και περιπλανήθηκαν σε ερήμους και όρη και σπήλαια και στις οπές της γης. Εκείνοι που στερήθηκαν όλα τα πρόσκαιρα και κακουχήθηκαν, οι οποίοι αρνήθηκαν οριστικά τον εαυτό τους και, σηκώνοντας τον σταυρό τους, ακολούθησαν τον Κύριο, χωρίς να συλλογιστούν τίποτα το γήινο. Εκείνοι που έζησαν επί της γης αλλά απέκτησαν το πολίτευμά τους στους ουρανούς, θανατούμενοι όλη την ημέρα για τον Χριστό; Αυτοί απολαμβάνουν την αιώνια ζωή και αξιώνονται το στεφάνι της αφθαρσίας. Εγώ όμως και οι όμοιοί μου, που ζήσαμε προσηλωμένοι σε τούτο τον αιώνα, καταδικαζόμαστε και παραπεμπόμαστε στα προαναφερθέντα κολαστήρια.

Γι' αυτόν η πάλη είναι ενάντια στην αδυναμία της σάρκας· ο δούλος όμως του Κυρίου δεν θα πτοηθεί· ούτε πρόκειται να χωρίσει τον εαυτό του από την αγάπη του Θεού, σύμφωνα με εκείνον που λέει: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Όπως είναι γραμμένο: Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή.

«Διότι ποιος», λέγει, «θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού» (ο οποίος ερμηνεύεται ως χέρι και Λόγος του Πατρός); «Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή λιμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Καθώς είναι γραμμένο: ένεκά σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε σαν πρόβατα προορισμένα για σφαγή· αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε διά μέσου εκείνου που μας αγάπησε». Πολύ αληθινά· για να εκπληρωθεί, όπως είπα, το «εγώ θα θανατώσω και θα δώσω ζωή, θα χτυπήσω και εγώ θα θεραπεύσω, και δεν υπάρχει κανείς που να αποσπάσει» «εμάς από την αγάπη του Θεού την εν Χριστώ» προς την απώλεια. Γι' αυτό και «θεωρηθήκαμε σαν πρόβατα προορισμένα για σφαγή», ώστε «αφού πεθάνουμε ως προς την αμαρτία, να ζήσουμε για τον Θεό». Και αυτά μεν ας έχουν εξεταστεί μέχρις εδώ· τα δε συνεχόμενα με αυτά πρέπει πάλι να τα παραθέσουμε ως εξής. 39.

Διότι όποιος αγαπά την αδικία μισεί την ίδια του την ψυχή, και αυτό που θεωρείται από τους ανθρώπους αξιομακάριστο στη ζωή τους είναι πιο ελεεινό από κάθε δυστυχία. Πόσοι δε πάλι, αντίθετα, ενώ εμφορούνται από τα άνω αγαθά και αφιερώνονται στη θεωρία των όντως όντων, θεωρούνται ότι είναι κάπως τυφλοί και ανόητοι ως προς τα υλικά πράγματα, όπως ακριβώς καυχάται ότι είναι και ο Παύλος, αποκαλώντας τον εαυτό του μωρό για τον Χριστό· διότι η φρόνηση και η σοφία του δεν ασχολούνταν με κανένα από τα πράγματα που επιδιώκονται με ζήλο εδώ κάτω. Γι' αυτό λέει: «Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό», σαν να έλεγε: «Εμείς είμαστε τυφλοί ως προς τον επίγειο βίο, εξαιτίας του ότι βλέπουμε τα άνω και έχουμε τα μάτια μας στην κεφαλή». Για τον λόγο αυτό ήταν άστεγος και χωρίς τροφή, πένης, περιπλανώμενος, γυμνός, καταπονούμενος από την πείνα και τη δίψα. Αλλά σκέψου, αυτός που ήταν έτσι στα κάτω, πώς ήταν στα άνω. Διότι, αφού υψώθηκε έως τον τρίτο ουρανό, όπου βρισκόταν η κεφαλή του, εκεί είχε στραμμένα τα μάτια του, αγαλλιώντας με τα απόρρητα μυστήρια του παραδείσου, βλέποντας τα αθέατα και εντρυφώντας σε εκείνα που ξεπερνούν κάθε αίσθηση και διάνοια. Ποιος δεν θα τον θεωρούσε ελεεινό, βλέποντάς τον δέσμιο να βασανίζεται με χτυπήματα, και έπειτα από ναυάγιο να παρασύρεται στα βάθη του πελάγους από τα κύματα μαζί με τα δεσμά του; Αλλά όμως, αν και η κατάστασή του ανάμεσα στους ανθρώπους ήταν τέτοια, εντούτοις δεν αποτράπηκε από το να έχει διαρκώς τα μάτια του στην κεφαλή, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού;».

Επομένως, εάν κάποιος μέσω της αρετής έκανε τον εαυτό του τέκνο του Θεού, λαμβάνοντας το δικαίωμα αυτής της πνευματικής ευγένειας, αυτός γνώρισε τον καιρό της αγαθής ωδίνης και ευλόγως χαίρεται σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, «διότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο». Εκείνος όμως που έγινε τέκνο οργής και υιός απωλείας, απόγονος του σκότους, γέννημα εχίδνης, κακός απόγονος και όλα τα άλλα με τα οποία στηλιτεύεται ο πονηρός τοκετός, δεν γνώρισε τον ζωοποιό καιρό· διότι ένας είναι ο καιρός που γεννά στη ζωή και όχι πολλοί. Όποιος απέτυχε να βρει αυτόν τον καιρό, μέσα στην ακαιρία του τοκετού κυοφόρησε τον εαυτό του για την απώλεια και μαιεύτηκε την ψυχή του για τον θάνατο. Εάν λοιπόν είναι φανερό πώς γεννιόμαστε στον κατάλληλο καιρό, θα είναι σαφές πώς και πεθαίνουμε στον κατάλληλο καιρό, όπως για παράδειγμα, για τον άγιο Παύλο κάθε καιρός ήταν κατάλληλος για τον αγαθό θάνατο. Διότι διακηρύττει μέσα από τα δικά του λόγια, ορκιζόμενος κατά κάποιον τρόπο, όταν λέει: «Καθημερινά πεθαίνω, μα την καύχηση που έχω για εσάς», και το «Εξαιτίας σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα», καθώς και το «Εμείς οι ίδιοι έχουμε λάβει μέσα μας την καταδίκη του θανάτου». Και βεβαίως δεν είναι ασαφές πώς πεθαίνει καθημερινά ο Παύλος, αυτός που ποτέ δεν ζει για την αμαρτία, που διαρκώς νεκρώνει τα μέλη της σάρκας και περιφέρει στον εαυτό του τη νέκρωση του σώματος του Χριστού, αυτός που πάντοτε συσταυρώνεται με τον Χριστό, που ποτέ δεν ζει για τον εαυτό του, αλλά έχει ζωντανό μέσα του τον Χριστό. Αυτός θα ήταν, κατά τη δική μου τουλάχιστον κρίση, ο εύκαιρος θάνατος, ο οποίος γίνεται πρόξενος της αληθινής ζωής.

ΤΟΓ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΔΙΑΚΟΝΟ ΠΑΛΛΑΔΙΟ. Περί του να υπομένουμε γενναία κάθε πειρασμό. Αν οι πύλες του άδη, οι οποίες είναι όλα τα πεπυρωμένα βέλη του Πονηρού, δεν κατισχύουν της αμώμου και ορθής πίστεως, και ο κίνδυνος, η γυμνότητα και ο θάνατος δεν μπορούν να μας χωρίσουν από τον Χριστό· για ποιο λόγο, θαυμάσιε, δυσφορείς να υπομένεις τις μικρές προσβολές που υφίστασαι για τον Χριστό; Στάσου, λοιπόν, εδραίος, και οι μεν πειρασμοί που έχουν ήδη έλθει θα σβήσουν, ενώ αυτοί που σχεδιάζονται θα εξαφανιστούν πριν καν εκδηλωθούν.

Και γράφοντας πάλι στους Γαλάτες, έλεγε: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; Αν βέβαια ήταν μάταια». Και διηγούμενος τα δικά του πάθη, έλεγε: «Με πολλή υπομονή, σε στενοχώρια, σε φυλακίσεις, σε κόπους, σε αγρυπνίες, σε πείνα, σε δίψα και γυμνότητα»· και πάλι: «Έλαβα σαράντα παρά μία μαστιγώσεις, τρεις φορές ραβδίστηκα, μία φορά λιθοβολήθηκα, ένα μερόνυχτο πέρασα στον βυθό, σε κινδύνους από ποταμούς, κινδύνους από ληστές, κινδύνους από το γένος μου, κινδύνους στις ερημιές»· και πάλι: «Η καθημερινή μου επιβάρυνση, η μέριμνα για όλες τις Εκκλησίες»· και πάλι: «Ο εθνάρχης του βασιλιά Αρέτα φρουρούσε την πόλη των Δαμασκηνών, θέλοντας να με συλλάβει, και μέσα από ένα παράθυρο του τείχους με κατέβασαν με κοφίνι και ξέφυγα από τα χέρια του»· και πάλι αλλού: «Λογιστήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή»· και σε άλλο σημείο πάλι: «Είθε να δώσει έλεος ο Κύριος στον οίκο του Ονησιφόρου, διότι δεν ντράπηκε για τα δεσμά μου, αλλά όταν βρέθηκε στη Ρώμη, με αναζήτησε με μεγάλη σπουδή και με βρήκε».

Ε'. Τι θα μπορούσε να είναι πιο παράδοξο από αυτό; Ο λύκος έγινε ποιμένας· εκείνος που έπινε το αίμα των προβάτων, δεν σταμάτησε να χύνει το δικό του αίμα για τη σωτηρία των προβάτων. Θέλεις να μάθεις πώς έπινε το αίμα των προβάτων; Πώς ήταν αιματοβαμμένη η γλώσσα του; «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου». Αλλά αυτός που έπνεε απειλή και φόνο, και έχυνε το αίμα των αγίων, άκουσε πώς έχυσε το δικό του αίμα υπέρ των αγίων. Λέει χαρακτηριστικά: «Αν για ανθρώπινους λόγους θηριομάχησα στην Έφεσο»· και πάλι: «Καθημερινά πεθαίνω»· και πάλι: «Θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή». Και αυτά τα έλεγε αυτός που ήταν παρών όταν χυνόταν το αίμα του Στεφάνου, και ο οποίος επιδοκίμαζε τη θανάτωσή του. Βλέπεις πώς ο λύκος έγινε ποιμένας; Μήπως ντρέπεστε, ακούγοντας ότι πριν από αυτό υπήρξε διώκτης και βλάσφημος και υβριστής; Είδατε πώς η προηγούμενη κατηγορία έκανε μεγαλύτερο το εγκώμιό του; Δεν σας έλεγα στην προηγούμενη σύναξη ότι τα σημεία που έγιναν μετά τον σταυρό, υπήρξαν μεγαλύτερα από εκείνα προ του σταυρού; Δεν σας το απέδειξα και από τα θαύματα, και από την εύνοια των μαθητών, και από το πώς προηγουμένως μεν ο Χριστός με το πρόσταγμά Του ανέστηνε τους νεκρούς, ενώ αργότερα οι σκιές των δούλων Του έκαναν το ίδιο; Πώς τότε μεν ο Ίδιος θαυματουργούσε δίνοντας προσταγές, ενώ αργότερα οι δούλοι Του, χρησιμοποιώντας το όνομά Του, έκαναν μεγαλύτερα πράγματα;

Δ΄. Έπειτα, για να μη νομιστεί ότι αυτά αποτελούν σημάδι εγκατάλειψης, παραθέτει και τον προφήτη, ο οποίος τα προανήγγειλε αυτά πριν από πολύ καιρό, λέγοντας: «Εξαιτίας σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε σαν πρόβατα για σφαγή»· δηλαδή, είμαστε εκτεθειμένοι σε όλους στο να κακοπαθούμε. Αλλά όμως, απέναντι σε τόσους και τόσο μεγάλους κινδύνους και σε αυτές τις πρωτοφανείς τραγωδίες, μας έχει δοθεί ως επαρκής παρηγοριά ο σκοπός των αγώνων μας· ή μάλλον, όχι μόνο επαρκής, αλλά και κατά πολύ μεγαλύτερη. Διότι δεν τα υποφέρουμε αυτά για χάρη ανθρώπων ούτε για τίποτε άλλο βιωτικό, αλλά, όπως λέει, για τον Βασιλέα των πάντων. Και δεν τους στεφάνωσε μόνο με αυτό, αλλά πάλι και με άλλο στεφάνι ποικίλο και πολυειδές. Επειδή, δηλαδή, όντας άνθρωποι, δεν ήταν δυνατόν να υπομείνουν αναρίθμητους θανάτους, αποδεικνύει ότι τα βραβεία δεν έχουν διόλου ελαττωθεί εξαιτίας αυτού. Διότι, και αν η φύση έχει ορίσει να πεθαίνει κανείς μόνο μία φορά, ο Θεός μας έδωσε τη δυνατότητα, μέσω της προαίρεσης, να το πάσχουμε αυτό καθημερινά, εάν το θελήσουμε. Επομένως, είναι φανερό ότι θα αναχωρήσουμε από αυτή τη ζωή έχοντας τόσα στεφάνια, όσες ημέρες θα έχουμε ζήσει· ή μάλλον, πολύ περισσότερα. Διότι είναι δυνατόν μέσα σε μία ημέρα να πεθάνει κανείς και μία και δύο και πολλές φορές.

Και τους προτρέπει και με άλλον τρόπο. Διότι, για να μην πει κανείς ότι απλώς φιλοσοφεί για αυτά πριν αποκτήσει την εμπειρία των πραγμάτων, πρόσθεσε: «Λογισθήκαμε ως πρόβατα σφαγής», εννοώντας τους καθημερινούς θανάτους των αποστόλων. Είδες ανδρεία και επιείκεια; Διότι, όπως ακριβώς εκείνα, λέει, δεν αντιστέκονται όταν σφάζονται, έτσι ούτε και εμείς. Αλλά επειδή η αδυναμία της ανθρώπινης διάνοιας, ακόμη και μετά από τόσα, φοβόταν το πλήθος των πειρασμών, δες πώς πάλι ανορθώνει τον ακροατή, τον εξυψώνει και του δίνει θάρρος, λέγοντας: «Αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε μέσω Εκείνου που μας αγάπησε». Διότι αυτό ακριβώς είναι το θαυμαστό, όχι μόνο ότι τώρα νικούμε, αλλά ότι νικούμε ακόμη και μέσω εκείνων που μηχανεύονται εναντίον μας. Και δεν νικούμε απλώς, αλλά υπερνικούμε, δηλαδή με απόλυτη ευκολία, χωρίς ιδρώτα και κόπους. Διότι, όχι υπομένοντας τα δεινά, αλλά απλώς προετοιμάζοντας το φρόνημά μας, στήνουμε έτσι παντού τρόπαια εναντίον των εχθρών. Και πολύ δικαιολογημένα· διότι ο Θεός είναι Εκείνος που συμπαρίσταται στον αγώνα μας. Μην απιστήσεις, λοιπόν, εάν, ενώ μαστιγωνόμαστε, υπερισχύουμε αυτών που μας μαστιγώνουν, εάν, ενώ διωκόμαστε, επικρατούμε των διωκτών μας, εάν, ενώ πεθαίνουμε, τρέπουμε σε φυγή τους ζωντανούς. Διότι, όταν αναλογιστείς και τη δύναμη του Θεού και την αγάπη Του, τίποτε δεν εμποδίζει να πραγματοποιηθούν αυτά τα θαυμαστά και παράδοξα, και να λάμψει η εκ περισσού νίκη.

Η δικαιοσύνη λοιπόν του Θεού και ο νόμος είναι αλήθεια εις τον αιώνα. Γι' αυτό και προς τους Ιουδαίους έλεγε ο μακάριος Παύλος: Επιδιώκοντας να εγκαθιδρύσουν τη δική τους δικαιοσύνη, δεν υποτάχθηκαν στη δικαιοσύνη του Θεού. Θλίψεις και ανάγκες με βρήκαν. Διότι αυτά είναι συνυφασμένα με τους εργάτες της αρετής. Αυτό δε είναι παρόμοιο με εκείνο που ελέχθη από τον Παύλο: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή λιμός, ή γυμνότητα; Διότι για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής.

δ΄. Τέτοιος ήταν ο μακάριος Παύλος· γι' αυτό έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;», καθώς είναι γραμμένο: «Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, λογαριαστήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή· αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε διά μέσου εκείνου που μας αγάπησε». Αυτό ακριβώς υπονοώντας και εδώ, έλεγε: «Ακόμη και αν ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται, ο εσωτερικός όμως ανακαινίζεται ημέρα με την ημέρα»· ασθενέστερο γίνεται το σώμα, λέει, αλλά πιο δυνατή και ισχυρότερη η ψυχή, και μάλλον αποκτά φτερά. Και όπως ακριβώς ένας στρατιώτης που φέρει βαριά όπλα, ακόμη και αν είναι εξαιρετικά γενναίος και πολεμικός, δεν θα μπορούσε να γίνει φοβερός στους εχθρούς, επειδή το βάρος των όπλων ζημιώνει την ταχύτητα των ποδιών και την πολεμική του εμπειρία· εάν όμως λάβει ελαφρά και εύχρηστα όπλα, επιτίθεται στους αντιπάλους σαν οποιοδήποτε πτηνό· έτσι και εκείνος που δεν παχαίνει τη σάρκα του με μέθη, ούτε με ανέσεις και τρυφηλή ζωή, αλλά την καθιστά πιο ελαφριά και πιο λεπτή με τις νηστείες, τις προσευχές και τη μεγάλη υπομονή στις θλίψεις, σαν κάποιος φτερωτός που κατεβαίνει από ψηλά, έτσι με μεγάλη ορμή εισβάλλει στις φάλαγγες των δαιμόνων, καταβάλλει εύκολα τις αντίπαλες δυνάμεις και τις καθιστά υποχείριά του.

«Ο οποίος και μεσιτεύει υπέρ ημών. Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; θλίψη; ή στενοχώρια; ή διωγμός; ή λιμός; ή γυμνότητα; ή κίνδυνος; ή μάχαιρα; καθώς είναι γεγραμμένο». Ομιλεί με τρόπο πιο ανθρώπινο και πιο συγκαταβατικό, για να αποδείξει την αγάπη. Και για να μάθεις ότι έτσι είναι, αφού πρώτα είπε «Στα δεξιά», έπειτα πρόσθεσε το «Ο οποίος μεσιτεύει υπέρ ημών». Διότι με τον τρόπο αυτόν υπέδειξε και την οικειότητα και την ισότητα. «Διότι ένεκα σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα». Για να μη φανεί ότι αυτά που ειπώθηκαν συνιστούν εγκατάλειψη, παραθέτει και τον Προφήτη, ο οποίος προαναγγέλλει τα ίδια από πολύ παλιά. «Λογισθήκαμε ως πρόβατα σφαγής». Διότι όπως, λέει, εκείνα δεν αντιστέκονται όταν σφάζονται, έτσι δεν αντιστεκόμαστε ούτε κι εμείς. «Αλλά σε όλα αυτά υπερνικούμε διά μέσου εκείνου που μας αγάπησε». Διότι αυτό ακριβώς είναι το θαυμαστό, όχι μόνο ότι νικούμε, αλλά ότι νικούμε μέσα από τα ίδια τα μέσα με τα οποία δεχόμαστε την επιβουλή· και δεν νικούμε απλώς, αλλά και υπερνικούμε. «Διότι έχω πεισθεί ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε άγγελοι ούτε Αρχές ούτε παρόντα ούτε μέλλοντα ούτε δυνάμεις ούτε ύψωμα ούτε βάθος ούτε κάποια άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού που υπάρχει εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών». Τι χρειάζεται, λέει, να αναφέρω τα παρόντα και τα δεινά που είναι συνυφασμένα με τούτο τον βίο;

Εσύ, μολονότι βρίσκεσαι εν σαρκί, νύμφη του Χριστού, έχεις δεχθεί τον αρραβώνα της βασιλείας των ουρανών ως φανέρωση ολόκληρης της προίκας σου. Για τον λόγο αυτόν, τη δοκιμασία των οδυνών την έχεις θεωρήσει και την έχεις υπολογίσει σαν βέλη νηπίων ή δαγκώματα ψύλλων· έχοντας δε θελχθεί από τον έρωτα Εκείνου που φανερώθηκε, και έχοντας στερεώσει την ψυχή σου, έλεγες: «Ποιος θα με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη; Ή στενοχώρια; Ή λιμός; Ή διωγμός; Ή μάστιγες; Ή κίνδυνοι; Διότι είμαι πεπεισμένη ότι ούτε ζωή, ούτε θάνατος, ούτε άγγελος, ούτε τα παρόντα, ούτε τα μέλλοντα, ούτε καμία άλλη κτίση θα μπορέσει να με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού».

Μέχρι πότε εμείς, που ανήκουμε στον ίδιο Χριστό και στην ίδια πίστη, θα χτυπάμε και θα κατακομματιάζουμε ο ένας τον άλλον; Μέχρι πότε εμείς οι προσκυνητές της ίδιας Τριάδας θα δαγκώνουμε και θα καταβροχθίζουμε ο ένας τον άλλον, έως ότου καταναλωθούμε μεταξύ μας και οδηγηθούμε στην ανυπαρξία από τους εξωτερικούς εχθρούς; Μη γένοιτο αυτό, Χριστέ Βασιλιά, και ας μη νικήσει την αγαθότητά σου το πλήθος των αμαρτιών μας. Αλλά, όπως ακριβώς στα παλαιότερα χρόνια, όταν είδες την κακία να υπερτερεί και να λαμβάνει μεγάλες διαστάσεις, την ανέστειλες από την περαιτέρω ορμή της μέσω του εαυτού σου και των Αποστόλων σου, και έστρεψες τους πάντες προς την επίγνωσή σου, έτσι και τώρα, μέσω αυτών εδώ των θεραπόντων σου, οι οποίοι δεν έθεσαν τίποτα πιο σπουδαίο από την αγάπη σου, ένωσέ μας μεταξύ μας και με τον εαυτό σου, και κάνε να εκπληρωθεί εκείνη η προσευχή, την οποία έλεγες προσευχόμενος όταν πορευόσουν προς το πάθος: «Δώσε τους να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα». Βλέπεις, Κύριε, πόσο ελεεινή είναι η διασπορά μας, και πώς άλλοι μεν από εμάς, έχοντας συνηθίσει στην αυτονομία και την αυθάδεια, καταχραστήκαμε την ελευθερία ως αφορμή για τις σαρκικές επιθυμίες και γίναμε δούλοι της αμαρτίας και ολοκληρωτικά σαρκικοί, ενώ άλλοι έχουμε παραδοθεί στους εχθρούς του σταυρού σου για λεηλασία και υποδούλωση και έχουμε θεωρηθεί ως πρόβατα προς σφαγή. Ιλάσθητι, Κύριε· δώσε προσοχή, Κύριε· βοήθησέ μας, Κύριε.

Μη γένοιτο αυτό, Χριστέ Βασιλεύ, μηδέ να νικήσει την αγαθότητά σου το πλήθος των αμαρτιών μας· αλλά, όπως στους προηγούμενους χρόνους, όταν είδες την κακία να υπερτερεί και να προχωρά σε μεγάλο βαθμό, διά του εαυτού σου και των αποστόλων σου την ανέστειλες από την περαιτέρω ορμή της και έστρεψας τους πάντες προς την επίγνωσή σου, έτσι και τώρα, διά των θεραπόντων σου αυτών, οι οποίοι δεν έθεσαν τίποτα ανώτερο από την αγάπη σου, ένωσέ μας μεταξύ μας και με εσένα, και κάνε να εκπληρωθεί εκείνη η προσευχή, την οποία έλεγες προσευχόμενος όταν πορευόσουν προς το πάθος: Δώσε σε αυτούς να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα. Βλέπεις, Κύριε, πόσο ελεεινή είναι η διασπορά μας, και πώς, αφενός, έχοντας συνηθίσει στην αυτονομία και την αυθάδεια, καταχραστήκαμε την ελευθερία ως αφορμή για τη σάρκα και γίναμε δούλοι της αμαρτίας και εξ ολοκλήρου σάρκες, και αφετέρου, παραδοθήκαμε στους εχθρούς του σταυρού σου για διαρπαγή και δουλεία και θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής; Ιλάσθητι, Κύριε· πρόσχες, Κύριε· αντιλαβού ημών, Κύριε. Αυτό που από παλιά θρυλούνταν, ότι δηλαδή η κατάσταση είχε ανάγκη οικουμενικής συνόδου, σήμερα εμείς το εκπληρώσαμε, και εισφέραμε καθετί δικό μας· δώσε λοιπόν και τα δικά σου για την ολοκλήρωση αυτών που αρχίσαμε· διότι μπορείς, εάν μόνο το θελήσεις, και η θέλησή σου αποτελεί πράξη τετελεσμένη.

Έτσι, λοιπόν, εκείνος που ζητά τον γνωστικό άρτο θα έχει αυτή τη διάθεση όταν προσεύχεται. Μετά από αυτόν, και εκείνος που επιζητά μόνο τον καθημερινό άρτο εξαιτίας της αναγκαιότητας της φύσης, θα αποκτήσει την ίδια διάθεση, συγχωρώντας στους οφειλέτες τα οφειλόμενα, εφόσον βεβαίως συνειδητοποίησε ότι εκ φύσεως είναι θνητός. Και έτσι καθημερινά, λόγω της αβεβαιότητας, αναμένοντας το φυσικό του τέλος, προλαβαίνει τη φύση μέσω της προαίρεσής του, γινόμενος με τη θέλησή του νεκρός ως προς τον κόσμο, σύμφωνα με το αγιογραφικό ρητό: «Ένεκα σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής». Γι' αυτό τον λόγο συμφιλιώνεται με όλους, ώστε να μην πάρει μαζί του κανένα γνώρισμα της κακίας του παρόντος αιώνα, καθώς μεταβαίνει στην αγέραστη ζωή, και για να λάβει από τον Κριτή και Σωτήρα των πάντων ίση ανταπόδοση για όσα προκαταβολικά χορήγησε εδώ. Διότι καθίσταται αναγκαία και για τους δύο, προς το δικό τους όφελος, η καθαρή διάθεση απέναντι σε εκείνους που τους έχουν λυπήσει, αφενός για όλους τους λόγους, αφετέρου δε προπάντων εξαιτίας της δύναμης των υπολειπόμενων λόγων της προσευχής, οι οποίοι έχουν ως εξής: «Καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ».

ΟΓʹ. Άκουσε τι λένε όσοι αξιώθηκαν την τέλεια αγάπη: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Καθώς είναι γραμμένο, ότι για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· λογιστήκαμε ως πρόβατα σφαγής.

Εφόσον, λοιπόν, μας υποδείχθηκε από τον λόγο η ορθή και εύκολη οδός εκείνων που σώζονται, ας αρνηθούμε με όλες μας τις δυνάμεις την ηδονή και την οδύνη της παρούσας ζωής και ας διδάξουμε με πολλή προτροπή όσους βρίσκονται υπό την καθοδήγησή μας να κάνουν το ίδιο, και (έτσι) απαλλαγήκαμε και απαλλάξαμε (άλλους) παντελώς από κάθε επινόηση των παθών και δαιμονική κακουργία. Και ας προσηλωθούμε μόνο στη θεία αγάπη, και κανείς δεν θα μπορέσει να μας χωρίσει από τον Θεό, ούτε θλίψη, ούτε στενοχώρια, ούτε λιμός, ούτε κίνδυνος, ούτε μάχαιρα, ούτε όσα απαρίθμησε ο άγιος απόστολος στο σχετικό χωρίο. Μέσω της έμπρακτης γνώσης, καθώς η αγάπη θα παραμένει ακλόνητη μέσα μας, θα λαμβάνουμε από Αυτόν αιώνια και άρρητη ευφροσύνη και συνοχή για την ψυχή. Αξιούμενοι αυτής (της ευφροσύνης), θα έχουμε απέναντι σε τούτο τον κόσμο τη σωτήρια άγνοια, χωρίς πλέον να βλέπουμε, δίχως σώφρονα λογισμό όπως προηγουμένως, με ανακαλυμμένο το πρόσωπο της αίσθησης την επιφάνεια των αισθητών πραγμάτων ως δόξα, γύρω από την οποία ολοφάνερα γεννιούνται τα πάθη. Αντίθετα, με ανακαλυμμένο το πρόσωπο της διάνοιας, απαλλαγμένο από κάθε αισθητό κάλυμμα, θα κατοπτριζόμαστε τη δόξα του Θεού μέσα στις αρετές και την πνευματική γνώση, σύμφωνα με την οποία επέρχεται εκ φύσεως η κατά χάριν ένωση με τον Θεό, η οποία αφυπνίζει τον νου από κάθε άγνοια και πτώση.

Ψαλμός 43. Εις το τέλος· στους υιούς Κορέ για σύνεση. «Θεέ, με τα αυτιά μας ακούσαμε όσα οι πατέρες μας μάς ανήγγειλαν». Έπειτα διηγείται με δραματικό τόνο τις θείες ευεργεσίες προς τους Ιουδαίους: πώς δηλαδή τιμώρησε τους λαούς της Αιγύπτου και έβγαλε τον λαό από τη δουλεία, και πώς εξολόθρευσε τα έθνη των Χαναναίων και εγκατέστησε τους Ιουδαίους. Επειδή όμως επέδειξαν κακή διαγωγή, διηγείται πάλι ότι διασκορπίστηκαν σε αιχμαλωσία σε διάφορους καιρούς και έγιναν όνειδος ανάμεσα στα έθνη και «λογίστηκαν ως πρόβατα σφαγής». Αλλά αυτό το ρητό βρίσκει εφαρμογή με έμφαση και στους θείους μάρτυρες του Χριστού, οι οποίοι και έλεγαν, σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο, μέσα στα βασανιστήρια: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού» και τα εξής, ότι για χάρη σου «θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, λογιστήκαμε ως πρόβατα σφαγής. Εξεγέρσου· γιατί κοιμάσαι, Κύριε;» αντί του «γιατί ανέχεσαι μακροθυμώντας τους αδίστακτους τυράννους;». «Γιατί αποστρέφεις το πρόσωπό σου; Ξεχνάς τη φτώχεια μας και τη θλίψη μας; Ανάστηθι, Κύριε, μην μας απορρίψεις ως το τέλος». «Διότι ταπεινώθηκε στο χώμα η ψυχή μας, κόλλησε στη γη η κοιλιά μας», από την υπερβολή των βασανιστηρίων.

Έχοντας, λοιπόν, τόσο φλογερό νου εξαιτίας του ζήλου του προς τον Θεό, αφού άναψε τον θυμό του ηγεμόνα, έφερε στον εαυτό του μια πηγαία προθυμία. Επομένως, αφού μετέβαλε με αυτόν τον τρόπο τη σειρά, ο ηγεμόνας βράζοντας από θυμό διέταξε: «Βασανίστε τον μαστιγώνοντάς τον με βούνευρα. Ας στρεβλωθεί κρεμασμένος χωρίς έλεος πάνω στο ξύλο, και τρίψτε τις πληγές του με τρίχινα υφάσματα, για να μαλακώσω τη σκληρότητά του —επειδή ίσως δεν κατάλαβε— και ας κυλιστεί πάνω σε κοφτερούς τριβόλους αυτός που φανέρωσε το αήττητο τρόπαιο». «Σαν ύπνος μου φαίνονται αυτά», λέει ο μάρτυρας, «όλα αυτά που λες ότι είναι φρικτά και φοβερά. Δεν με αποτρέπεις από τον δρόμο μου, διότι τρέχω για να λάβω το βραβείο από τον Θεό. Επειδή δεν θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, εμάς που ελπίζουμε σε Αυτόν, ούτε ξίφος, ούτε πείνα, ούτε γυμνότητα, ούτε φόβος, ούτε τίποτα από τα ορατά ούτε από τα αόρατα. Και αν πράγματι ήταν δυνατό να γίνει, δεν θα ήθελα να πεθάνω μόνο μία φορά, αλλά και δέκα και πάρα πολλές φορές να σφαγιαστώ υπέρ του ζώντος Θεού, ο οποίος δίνει το αήττητο τρόπαιο». «Σταμάτησε ο νους μου», φωνάζει ο άρχοντας, «με κατέπληξε τώρα η αντίσταση, την οποία αυτός διατηρεί συνεχώς. Όπως νομίζω, αυτός τιμώρησε τα βασανιστήρια. Εντωμεταξύ ας μεταφερθεί, ώστε, αφού συγκεντρώσω τον νου μου, να εκδώσω καταδικαστική απόφαση εναντίον του». Και αφού συμβουλεύτηκε τον μισάνθρωπο, βρίσκοντας μια τιμωρία που του άρεσε, διέταξε να οδηγηθεί μπροστά του ο γενναίος. Και ο δικαστής της αδικίας αναφώνησε λέγοντας: «Ας παραδοθεί στο ξίφος και, αφού πεθάνει, ας καεί στη φωτιά, για να λάβει το αήττητο τρόπαιο».

Προς το τέκνο Ηγήσιμο. Εύγε, τέκνο μου Ηγήσιμε, σε θεωρώ ομολογητή του Χριστού. Διότι θεώρησες καλό να εισέλθεις στο στάδιο της σωτηρίας μαζί με τους αδελφούς σου. Εκδύθηκες μαζί με τον Χριστό, μαστιγώθηκες μαζί Του, έγινες σύμμορφος με το σώμα της δόξας Του. Δεν χαίρεσαι; Δεν σκιρτάς; Πόσο πολυπληθείς είναι οι αδελφοί σου, και όμως εσύ αξιώθηκες να αθλοφορήσεις μαζί με τους εννέα. Από πού σου δόθηκε αυτό, ω τέκνο; Δόξασε, ύμνησε, αίνεσε τον Κύριο που σε μεγάλυνε δωρεάν. Μην ολιγωρήσεις, όμως, αλλά ενδυναμώσου ακόμη περισσότερο στην αγάπη του Χριστού, δουλεύοντας σε Αυτόν πρόθυμα και θερμά εφαρμόζοντας κάθε εντολή. Διότι το μαρτύριο εξακολουθεί να υφίσταται, μέχρι να έρθει ο θάνατος. Μην αποκοιμηθείς κατά την ψυχή. Εργάζου με τα χέρια, ψάλλε με το πνεύμα, ψάλλε και με τον νου. Καθάριζε τον νου από τους πονηρούς λογισμούς που μολύνουν την καρδιά. Να χαίρεσαι με την ελπίδα, να υπομένεις στη θλίψη, να θυμάσαι την έξοδο από αυτή τη ζωή, να φέρνεις στο μυαλό σου τη φοβερή ημέρα της ανταπόδοσης. Να είσαι πρόθυμος, εάν χρειαστεί, να μαστιγωθείς και πάλι, ίσως και να πεθάνεις για τον Χριστό, ώστε να μπορείς να λες με χαρά ότι ένεκά Σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή.

Τι λοιπόν απέναντι σε αυτά; Θα παραλύσουμε, θα καταπέσουμε, θα αποκάμουμε ως προς την ομολογία και την αντίστασή μας υπέρ του Χριστού; Οπωσδήποτε όχι, αδελφοί, οπωσδήποτε όχι. Διότι, αν με την πτώση των ασεβών οι δίκαιοι φοβούνται, όμως η πτώση του πλησίον γίνεται η μεγαλύτερη ασφάλεια για εκείνον που στέκεται. Ας σταθούμε, λοιπόν, στον Κύριο πιο σταθερά, παρακαλώ, χωρίς να πτοούμαστε σε τίποτα από τους αντιπάλους. Μήπως εξαιτίας εκείνων που σκόνταψαν έγινε η ομολογία μας, ή μήπως στηριζόμενοι στη δική τους στάση είχαμε στερεωθεί, ώστε με το δικό τους στραβοπάτημα να κλονιστούμε κι εμείς; Μη γένοιτο· ούτε εξαιτίας αυτών ούτε άλλων. Ο Χριστός είναι το θεμέλιό μας, στον οποίο στεκόμαστε, στον οποίο καυχόμαστε, λέγοντας μαζί με τον Παύλο: ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή στενοχώρια ή πείνα ή διωγμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα; Διότι σε όλα αυτά υπερνικούμε μέσω Εκείνου που μας αγάπησε. Έτσι, όποιος δεν έχει παραταχθεί δεν θα αγωνιστεί για τον Χριστό, και δεν μπορεί να είναι χριστιανός.

Προς τα τέκνα Ευόδιο και Ιωάννη. Και τώρα, αφού έλαβα την επιστολή σου, αγαπημένο μου τέκνο, την αποδέχτηκα με χαρά, διαπιστώνοντας την αληθινή σου πίστη και αγάπη, αλλά και την ευγενή και ιερή σου πρόθεση που έχεις για την αλήθεια του Θεού, όντας έτοιμος να υποστείς τα πάντα για Αυτόν. Ευλογημένος είναι ο Κύριος που σε ετοίμασε και σε προετοίμασε κατ' αυτόν τον τρόπο. Αυτό με χαροποίησε βαθύτατα, αυτό με οδήγησε σε ακόμη μεγαλύτερη αγάπη για εσένα, και έπειτα στερέωσε και εμένα. Διότι, ενώ εσείς προσφέρεστε ως σπονδή για τον Χριστό, εγώ ο ταπεινός στερεώνομαι. Είθε λοιπόν το Άγιο Πνεύμα να σας διατηρήσει σε αυτή τη διάθεση (μιλώ στον πληθυντικό, επειδή έμαθα ότι μαζί σου είναι και ο αδελφός Ιωάννης, το εξίσου αγαπημένο μου τέκνο). Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το ότι «ένεκά Σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα», δηλαδή μια τέτοια προετοιμασία και ετοιμότητα.

Λάβατε αυτή τη μικρή μας φλυαρία· ανταποδώστε μας την ευπείθειά σας, την ευλάβειά σας και την μέχρι θανάτου αγάπη σας τόσο προς τον Θεό όσο και προς εμάς τους ίδιους, έτσι ώστε χαίροντας με αγαλλίαση να λέμε: Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα; Διότι για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή. Στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Σε καμία περίπτωση· διότι είναι γραμμένο: «Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε σαν πρόβατα για σφαγή». Χαίρετε γι' αυτά, αδελφοί μου· να αγαλλιάζετε και να ευφραίνεστε βλέποντας τις φιλανθρωπίες του Θεού· μπροστά στα μάτια μας είναι η ζωή, μπροστά στο πρόσωπό μας η χαρά, μπροστά στα πόδια μας η μακαριότητα. Έχει ανοίξει η θύρα· τρέξτε· προφτάστε. Ποιος θα ατονήσει σε αυτά; Ποιος δεν θα βιαστεί σε αυτά, όλο και περισσότερο προλαβαίνοντας ο ένας τον άλλον, σαν να πρόκειται για θησαυρούς που βρίσκονται μπροστά μας, όχι φθαρτούς και γήινους, αλλά αιώνιους και αθάνατους; Εγώ, λοιπόν, ο άσωτος και ταλαίπωρος φλυάρησα και φέρθηκα άφρονα, μη έχοντας τίποτα καλό σε αυτά παρά μόνο την αγάπη μας. Είθε ο Κύριος και Θεός να σας δώσει να βρεθείτε σε καλή κατάσταση, και να επικρατήσετε στον δρόμο και να εισέλθετε στο στάδιο, και να στεφανωθείτε με τα στεφάνια της νίκης μαζί με όλα τα αγαθά· τα οποία είθε όλοι μας να κατακτήσουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, με τον οποίο στον Πατέρα μαζί με το Άγιο Πνεύμα ανήκει η δόξα, το κράτος, η τιμή και η προσκύνηση, νυν και αεί, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

«Δεν είναι άξια», λέει, «τα παθήματα του παρόντος καιρού να συγκριθούν με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Ας υπομείνουμε λοιπόν και εμείς, τέκνα, και τη φωτιά της επιθυμίας, και το βάρος της ακηδίας, και τον κόπο της εργασίας, και την πείνα της εγκράτειας, και σε όλα τα άλλα τη στενοχώρια και την αγωνία· και έτσι θα μπορούμε και εμείς να ενώσουμε τη φωνή μας με εκείνον που είπε: «Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή». Γι' αυτό, μην πτοείστε από τις δαιμονικές φαντασίες και τις επιβουλές των επιθυμιών, εσείς που έχετε προκόψει, συνεχίζετε να προκόβετε και διαρκώς ανεβαίνετε προς το ύψος της αρετής. Αλλά, εξαιτίας εκείνων που ραθυμούν, λυγίζουν, κλονίζονται και αμφιταλαντεύονται, μου είναι αναγκαίο να λέω:

Εφόσον βρίσκονται μπροστά μας τέτοια και τόσα αγαθά, ποιος λοιπόν πρέπει να καταλαμβάνεται από ακηδία; Ποιος δεν θα σπεύσει και δεν θα αγωνιστεί επιπλέον, μη γνωρίζοντας μάλλον κανένα όριο στο καλό και στην πνευματική άνοδο, έως ότου δια του θανάτου μεταβεί προς τα ελπιζόμενα; Μήπως η κατήχηση είναι φλυαρία; Μήπως σας κολακεύω εξαπατώντας σας; Σε καμία περίπτωση, αδελφοί μου. Τα αυτιά σας ηχούν πάντοτε από τις φωνές των αγίων. Γνωρίζετε τι ανακράζει ο μέγας Απόστολος: «Δεν είναι άξια», λέει, «τα παθήματα του τωρινού καιρού σε σύγκριση με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Ας υπομείνουμε λοιπόν και εμείς, τέκνα, και το πυρ της επιθυμίας, και το βάρος της ακηδίας, και τον κόπο της εργασίας, και την πείνα της εγκράτειας και τη στενοχώρια και την αδημονία που επιπροστίθενται σε όλα τα άλλα, ώστε να μπορούμε και εμείς να αναφωνήσουμε μαζί με εκείνον που είπε: «Για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα, λογαριαστήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή». Γι' αυτό, μην πτοείστε από τις δαιμονικές φαντασιώσεις και τις επιβουλές των επιθυμιών, εσείς που έχετε προκόψει και προκόβετε και πάντοτε ανέρχεστε προς το ύψος της αρετής. Αλλά εξαιτίας εκείνων που αδιαφορούν, λυγίζουν, κλονίζονται και αμφιταλαντεύονται, μου είναι αναγκαίο να τα λέω αυτά, αν και ίσως ακόμη και εσείς οι πεπαιδευμένοι πνευματικά χρειάζεστε στήριξη και ενίσχυση, για να διανύσετε καλώς τον δρόμο της ευσέβειας.

Ο αγώνας σας λοιπόν σε αυτό είναι μεγάλος, τέκνα μου, και από όλους τους αγώνες ο ιερότερος, και αναφωνείτε τα ίδια με τον απόστολο, λέγοντας: «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα; διότι εξαιτίας σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα· θεωρηθήκαμε ως πρόβατα προορισμένα για σφαγή», ψάλλοντας μαζί κατά τα λόγια του Δαβίδ. Αλλά είστε μακάριοι και τρισμακάριοι, εάν φέρετε εις πέρας μέχρι τέλους αυτόν τον τόσο μεγάλο αγώνα σας, παρουσιάζοντάς τον άμωμο και ανόθευτο στον Θεό, επειδή καθημερινά διεξάγεται η άθληση και στεφανώνεστε με τα μαρτυρικά στεφάνια. Και αυτό ισχύει τόσο για όσα προηγήθηκαν, όσο και για τα ήδη παρόντα και τα μέλλοντα.

Αλλά αυτό, μαζί με τις αμαρτίες μου, συνέβη σε αυτούς, όπως ελέχθη, εξαιτίας της αναισθησίας, της σκληροκαρδίας, της αφοβίας και της περιφρόνησης του Θεού. Διότι διαφορετικά θα έψαλλαν εκείνο: «Υπομένοντας υπέμεινα τον Κύριο και με πρόσεξε, και εισάκουσε τη δέησή μου», συμψάλλοντας και το άλλο: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, καθώς και του πατέρα και του κοινοβίου; Θλίψη ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός, ή μάχαιρα, ή κίνδυνος, επειδή για χάρη σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα;». Αντί όμως να λένε ή να πράττουν τέτοια πράγματα, όλη την ημέρα μελετούσαν κακά μέσα τους και κινώντας δόλια χείλη ψιθύριζαν κρυφά. Αδρανούσαν και προφασιζόμενοι ορκίζονταν, και λέγοντας ψέματα δεν σταματούσαν να κατηγορούν και να κατηγορούνται, παρασυρόμενοι σιγά σιγά από την αμέλεια στο βάραθρο της αποστασίας. Διότι όταν αρχίσει κάποιος να είναι δυσκίνητος προς τις εργασίες, αντιλογικός προς τις υπακοές και σκληρός προς την υποταγή, αντιδρώντας και απομονωνόμενος, και βρίσκοντας με τη συνεργεία του δαίμονα κατάλληλο τόπο και χρόνο για την αποστασία (γιατί ο άρχοντας αυτού του κόσμου παρέχει σε όσους τον πείθονται όσα επιθυμεί η καρδιά τους), τότε φτάνοντας σε αυτή την κατάσταση όχι μόνο τον εαυτό του, αλλά και άλλον αδελφό καθιστά συναποστάτη του.