Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 9:1

Διότι, αν και κάθε αμαρτία συνιστά παράβαση του θείου νόμου και κατακρίνει τον ράθυμο, αλλά αν ο ίδιος ο Κύριος του νόμου συγχωρεί, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει εκείνον που αμάρτησε; <Αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, καθώς συμμαρτυρεί μαζί μου και η συνείδησή μου.> Στην αρχή, ο Θεός είχε κάνει τον Ισραήλ εκλεκτό, και μάλιστα τον αποκαλούσε πρωτότοκο· όμως έγιναν αλαζόνες και υβριστές, και, ακόμη χειρότερα από αυτά, κυριοκτόνοι· γι' αυτόν τον λόγο καταστράφηκαν, διότι έγιναν αποδιωγμένοι και απορριμμένοι, και έχοντας ξεπέσει εντελώς από την οικειότητα με τον Θεό, τοποθετήθηκαν πίσω από τα έθνη· αναδείχθηκαν δε και ξένοι ως προς την ελπίδα των πατέρων. Επειδή όμως ο μακάριος Παύλος τοποθετήθηκε λειτουργός των θείων ευαγγελίων και διακήρυττε τον Ιησού στα έθνη, λέγοντας διαρκώς ότι αυτοί που κατάγονταν εξ αίματος από τον Ισραήλ είχαν εκπέσει, και ισχυριζόμενος ότι αυτοί που κάποτε βρίσκονταν στο σκοτάδι και ήταν λάτρεις των δαιμόνων έγιναν κλητοί σύμφωνα με την πρόθεση και την πρόγνωση του Θεού, για να μη νομίσουν μερικοί από τους πιο αμαθείς ότι σχεδόν επιτίθεται σε αυτούς του γένους του που κείτονται κατά γης, και ότι χαμογελά ειρωνικά σε αυτούς που έχουν πέσει, κάνει αναγκαία την απολογία του και λέει: Αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, και τα εξής.

Διότι, ακόμη κι αν σου φαίνεται ασφαλές αυτό που ειπώθηκε, γνωρίζω καλά ότι, όταν το εκφράσω με μεγαλύτερη σαφήνεια, τότε και πάλι θα σου φανεί απίστευτο αυτό που προηγουμένως θεωρούσες ασφαλές, εξαιτίας της τόσο εσφαλμένης σου διάθεσης. Επειδή εκείνος έλεγε ότι θα δεχόταν με χαρά, αν ήταν δυνατόν, ακόμη και να αποξενωθεί από τον Χριστό, προκειμένου να δοξάζεται από όλους ο ίδιος ο Χριστός. Εσύ, όμως, τολμάς να υποβιβάζεις την αποστολική υπεροχή σε τέτοια ταπεινότητα, ώστε να λες πράγματα που ντρέπομαι ακόμη και να αναφέρω. Διότι δεν ευχήθηκε να γίνει κειμήλιο, όπως ισχυρίζεσαι· ποιος άλλωστε, ακόμη και από τους εξαιρετικά ράθυμους, δεν θα το ευχόταν αυτό; Ούτε προσκαλούσε τον σωματικό θάνατο αυτός που πέθαινε καθημερινά· ούτε θα έδινε τόσες διαβεβαιώσεις, σαν να επρόκειτο να μην τον πιστέψουν, εάν αυτό που είχε στο μυαλό του ήταν κάτι ευτελές και ασήμαντο. Αλλά, επειδή ήταν ανώτερο από κάθε δύναμη και ισχύ, παρουσίασε πολλούς μάρτυρες για το ότι δεν ψεύδεται ούτε κομπάζει. Διότι λέει: «Αλήθεια λέω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, έχοντας τη συμμαρτυρία της συνειδήσεώς μου εν Πνεύματι Αγίω». Εάν λοιπόν παρουσίασε ως μάρτυρες αυτών που επρόκειτο να πει και την αλήθεια, και τον Χριστό, και το ότι δεν ψεύδεται, και τη συνείδηση, και το Άγιο Πνεύμα, ποιος θα μπορούσε να πιστέψει ότι, έχοντας κατά νου κάτι το ταπεινό και τιποτένιο, οδηγήθηκε σε μια τόσο υπερβολική διαβεβαίωση;

Ομιλία ΙΣΤ΄. Την αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, με τη συμμαρτυρία της συνειδήσεώς μου εν Πνεύματι Αγίω. Α΄. Άραγε δεν σας φάνηκε ότι σας είπα κάποια μεγάλα και υπερφυή πράγματα την προηγούμενη ημέρα σχετικά με την αγάπη του Παύλου προς τον Χριστό; Διότι πράγματι ήταν από τη φύση τους μεγάλα και ξεπερνούσαν κάθε ανθρώπινο λόγο· ωστόσο, αυτά που θα λεχθούν σήμερα έχουν τόσο μεγάλη υπεροχή σε σχέση με εκείνα, όση είχαν εκείνα σε σχέση με τα δικά μας. Και ενώ πίστευα ότι εκείνα δεν μπορούσαν να ξεπεραστούν, εντούτοις, αυτά που αναγνώσθηκαν σήμερα σε εμάς φάνηκαν πολύ πιο λαμπρά από όλα εκείνα. Αυτό ακριβώς αντιλήφθηκε και ο ίδιος, και το φανέρωσε ήδη από τα προοίμια, επειδή επρόκειτο να προχωρήσει σε ενδοξότερα πράγματα και να μην γίνει πιστευτός από τους πολλούς. Πρωτίστως, λοιπόν, δίνει διαβεβαίωση για όσα πρόκειται να πει· πράγμα που συνηθίζουν να κάνουν πολλοί, όταν πρόκειται να πουν κάτι που δεν γίνεται εύκολα πιστευτό από το πλήθος, και για το οποίο οι ίδιοι είναι απολύτως πεπεισμένοι.

Διότι την αλήθεια λέω, λέει, και δεν ψεύδομαι, και η συνείδησή μου το μαρτυρεί, ότι η λύπη μου είναι μεγάλη και η οδύνη στην καρδιά μου αδιάκοπη. Διότι θα ευχόμουν να γίνω εγώ ο ίδιος ανάθεμα, χωρισμένος από τον Χριστό. Τι λες, ω Παύλε; Από τον πολυπόθητο Χριστό, από τον οποίο ούτε βασιλεία ούτε γέεννα σε χώριζε, ούτε τα ορατά ούτε τα νοούμενα, ούτε τόσα άλλα, από Αυτόν εύχεσαι τώρα να γίνεις ανάθεμα; Τι συνέβη; Μήπως άλλαξες, και έσβησες εκείνον τον πόθο; Όχι, λέει, μη φοβάσαι· διότι μάλλον τον αύξησα περισσότερο. Πώς λοιπόν εύχεσαι να γίνεις ανάθεμα, και ζητάς αποξένωση, και τέτοιον χωρισμό, που άλλον όμοιό του δεν μπορεί κανείς να βρει; Επειδή Τον αγαπώ πάρα πολύ, λέει. Πώς, πες μου, και με ποιον τρόπο; Διότι το πράγμα μοιάζει με αίνιγμα. Μάλλον όμως, αν συμφωνείτε, ας μάθουμε πρώτα τι ακριβώς είναι το ανάθεμα, και τότε ας τον ρωτήσουμε για όλα αυτά, και έτσι θα κατανοήσουμε αυτήν την ανέκφραστη και παράδοξη αγάπη. Τι είναι λοιπόν το ανάθεμα; Άκουσέ τον να λέει: «Όποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα»· δηλαδή, ας αποχωριστεί από όλους, ας γίνει αποξενωμένος από όλους.

ηʹ. Και ίσως τώρα βέβαια αυτό που ειπώθηκε να φαίνεται σε πολλούς ασαφές· όταν όμως το εκφράσω σαφέστερα, τότε πάλι θα φανεί απίστευτο σε αυτούς για τους οποίους προηγουμένως ήταν ασαφές. Και δεν είναι καθόλου παράξενο· διότι και εκείνος ο μακάριος, επειδή ανέμενε ότι δεν θα γίνει πιστευτός ως προς αυτά, για τον λόγο αυτό προκαταβολικά έλεγε: «Αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, καθώς συμμαρτυρεί μαζί μου η συνείδησή μου εν Πνεύματι Αγίω». Και όμως, αν και πρόσθεσε τόσα στα λόγια του και επικαλέστηκε τέτοιους μάρτυρες για τη συνείδησή του, ακόμη και τώρα δεν γίνεται πιστευτός. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που λέει;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄. «Αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, καθώς συμμαρτυρεί μαζί μου η συνείδησή μου εν Αγίω Πνεύματι, ότι έχω μεγάλη λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου.» Επειδή πρόκειται να μιλήσει για μεγάλα ζητήματα και να μην γίνει πιστευτός λόγω του μεγέθους τους, προβάλλει όρκο. «Διότι θα ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό υπέρ των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες.» Και αυτή είναι άλλη μία απόδειξη παρόμοια με τις προηγούμενες.

Και αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, καθώς συμμαρτυρεί μαζί μου η συνείδησή μου εν Πνεύματι Αγίω. Διότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση, αλλά δικαιοσύνη και ειρήνη και χαρά εν Πνεύματι Αγίω. Και για να γίνει η προσφορά των εθνών ευπρόσδεκτη, αγιασμένη εν Πνεύματι Αγίω». Και στην Πρώτη προς Κορινθίους επιστολή: «σε εμάς όμως τα αποκάλυψε ο Θεός διά του Πνεύματός Του· διότι το Πνεύμα ερευνά τα πάντα, ακόμη και τα βάθη του Θεού· διότι ποιος γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά μόνο το πνεύμα του ανθρώπου που είναι μέσα του; Έτσι και τα του Θεού κανείς δεν τα γνωρίζει, παρά μόνο το Πνεύμα του Θεού· εμείς δε δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το Πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό. Και δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;». Και πάλι, «Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που είναι μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό; Και τέτοιοι ήσασταν μερικοί· αλλά λουστήκατε, αλλά αγιαστήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου Ιησού, και με το Πνεύμα του Θεού μας. Και κανείς δεν μπορεί να ονομάσει Κύριο τον Ιησού, παρά μόνο εν Πνεύματι Αγίω. Και έγινε ο πρώτος άνθρωπος, ο Αδάμ, ψυχή ζωντανή· ο έσχατος Αδάμ Πνεύμα ζωοποιό». Και στη Δεύτερη επιστολή, «εκείνος δε που μας στηρίζει μαζί με εσάς στον Χριστό, και μας έχρισε, είναι ο Θεός, ο οποίος και μας σφράγισε, και έδωσε τον αρραβώνα του Πνεύματος στις καρδιές μας.

ΟΔ΄. Σχετικά δε με την αγάπη προς τον πλησίον, άκουσε πάλι τι λένε: Αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, και η συνείδησή μου συμμαρτυρεί μαζί μου εν Πνεύματι Αγίω, ότι η λύπη μου είναι μεγάλη και η οδύνη στην καρδιά μου αδιάλειπτη. Διότι θα ευχόμουν να ήμουν εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό υπέρ των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες· και τα εξής. Ομοίως και ο Μωυσής και οι λοιποί άγιοι.

Ρωμ. 9,1-5 Εκείνον που τίποτα δεν δύναται να τον χωρίσει από την αγάπη του Θεού, ούτε ο θάνατος ως απειλή, ούτε η ζωή ως προσφορά, ούτε απλώς τα μελλοντικά ούτε τα παρόντα, ούτε ό,τι κι αν επινοήσει κανείς —διότι γι' αυτό μνημόνευσε και αγγέλους και δυνάμεις και βάθος και ύψος—, αυτόν, λοιπόν, που τίποτα δεν δύναται να τον χωρίσει, πώς ο ίδιος εκουσίως απομακρύνεται, και μάλιστα 〈υπέρ των κατά σάρκα συγγενών;〉 Και όχι μόνο χωρίζεται εκουσίως, αλλά και επιθυμεί και αποζητά και εύχεται να χωριστεί από την αγάπη του Χριστού· 〈διότι ευχόμουν,〉 λέγει, 〈να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό.〉 Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Πώς θα συμβιβαστούν τα ασυμβίβαστα; Πρώτον μεν, λέμε, ότι αυτά δεν είναι αντίθετα· διότι δεν είναι αντίθετο το να αγαπά κανείς τον Χριστό τόσο ώστε ούτε εξαιτίας κολάσεως ούτε εξαιτίας οποιασδήποτε υποσχέσεως να απομακρύνεται από την αγάπη Του, και το να αγαπά τον πλησίον τόσο ώστε να θεωρεί τη σωτηρία τους ίση και ανώτερη της δικής του σωτηρίας.

Διότι οι γνήσιοι μαθητές κατά τις αθετήσεις των συμμαθητών τους λυπούνται, δείχνοντας την αγάπη τους τόσο προς τον δάσκαλο όσο και προς τους μαθητές· ομοίως και οι γνήσιοι δούλοι κατά τις αποστασίες των ομοδούλων τους νιώθουν το ίδιο. Γι' αυτόν τον λόγο προστάζει ο μέγας Απόστολος «Να κάνουμε δεήσεις, προσευχές, παρακλήσεις και ευχαριστίες υπέρ όλων των ανθρώπων, υπέρ των βασιλέων και όλων εκείνων που βρίσκονται σε ανώτερα αξιώματα,» λέγοντας αλλού αυτό ακριβώς για τον εαυτό του: «Αλήθεια λέω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, και η συνείδησή μου δίνει συμμαρτυρία εν Αγίω Πνεύματι, ότι η λύπη μου είναι μεγάλη και η οδύνη στην καρδιά μου αδιάκοπη· διότι θα ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα και χωρισμένος από τον Χριστό, υπέρ των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου.» Είδες τη δύναμη της αγάπης; Είδες το ύψος της φιλίας; Αυτό φαίνεται να λέει και ο Μωυσής προς τον Θεό: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψες.» Έτσι λοιπόν και εμείς, ως γνήσιοι μαθητές και όχι νόθοι, δεν οφείλουμε μόνο να φροντίζουμε τον εαυτό μας, αλλά και υπέρ των αδελφών και όλου του κόσμου να λυπούμαστε και να προσευχόμαστε. Διότι, πράττοντας έτσι τα αρεστά στον Κύριο, θα γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Προς τον Μερμεντόπουλο. Γιορτή είναι για μένα τα γράμματα προς εσένα, ω εσύ που ξεπερνάς σε λάμψη όλους σε όλα όσα χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο. Αν μάλιστα λάβω και απαντητικά γράμματα, αυτό πια είναι για εμάς γιορτή των γιορτών και αληθινό στεφάνι χαρίτων. Αλλά πρόσεξε να μην αδρανήσει το χέρι σου ως προς εμένα, αλλά να με δεξιωθείς με αυτά που ποθώ και να με οδηγήσεις προς την εστία της Μούσας που κατοικεί μέσα σου. Διότι, έχοντας υποδουλωθεί από την έλλειψη παιδείας που, όπως είναι φυσικό, τυραννά αυτόν εδώ τον τόπο, έχω ανάγκη από κάποιον που θα με επαναφέρει στα οικεία, έστω και μόνο μέσω της ανάμνησης. Γίνε λοιπόν για μένα αυτός ακριβώς ο άνθρωπος, και όπως ακριβώς όταν ήσουν παρών μαγευόμουν από τα λόγια σου —λέω την αλήθεια εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι—, και καθώς απέρριψες τις μακροσκελείς ρητορείες για τις οποίες πολλοί υπερηφανεύονται, τοποθετώντας τον εαυτό σου υψηλότερα, έτσι ακριβώς και τώρα που είσαι απών, είθε να αξιωθώ να απολαύσω τη χάρη που έχει δοθεί στη γλώσσα σου.