Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 9:15

Επειδή όμως ήταν αναγκαίο να προτυπωθεί το μυστήριο της κατά εκλογήν χάριτος και της εν προγνώσει δωρεάς, για τον λόγο αυτόν με ωφέλιμο τρόπο ο Θεός, ο άριστος τεχνίτης τέτοιων πραγμάτων για εμάς, σχεδόν έδραξε την ευκαιρία, και κατά τη γέννηση των παιδιών διαβεβαίωσε τον Ισαάκ ότι, μολονότι υπήρχε ως ένας και μόνος απόγονος από τον Αβραάμ, θα γίνει πατέρας αναρίθμητων εθνών, αυτών που προέρχονται από την επαγγελία και όσων θα κληθούν μέσω της πίστης. Εάν, λοιπόν, σύμφωνα με τη γνώση Του, όσους τυχόν επιλέγει, ή μάλλον σε όσους δικαιολογημένα θα ταίριαζε να ελεηθούν, τους σπλαχνίζεται και πάλι ως Θεός, διότι είπε κάπου προς τον Μωυσή: «Θα ελεήσω όποιον ελεήσω και θα σπλαχνιστώ όποιον σπλαχνιστώ», πώς το ζήτημα αυτό δεν θα είναι υπεράνω κάθε επίκρισης; Και προβλέποντας, νομίζω, σαφώς ο απόστολος ότι ίσως κάποιοι θα νομίσουν πως, εξαιτίας του θείου θελήματος, άλλοι είναι αγαθοί και άλλοι απειθείς, αναγκαστικά ο ίδιος προβάλλει αντίρρηση σε όσα προκύπτουν από την αμάθειά τους και λέει: «Άρα, λοιπόν, δεν εξαρτάται από εκείνον που θέλει ούτε από εκείνον που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί». Διότι, εάν βέβαια ο Ησαύ μισήθηκε προτού καν πράξει κάτι φαύλο, και τιμήθηκε ο Ιακώβ προτού έρθει στην ύπαρξη, και ο Θεός ελεεί πάλι όσους ελεεί, πώς λοιπόν δεν αξίζει να συλλογιστούμε εκείνο, ότι δηλαδή σε τίποτα δεν ωφελείται αυτός που αγωνίζεται ή που θέλει, τουτέστιν αυτός που προθυμοποιείται να πράξει κάτι αγαθό, και ότι όλα τα δικά μας εξαρτώνται από τις επιταγές του Θεού;

Δεν προκαταλαμβάνει τις δικές μας θελήσεις, για να μη βλάψει το αυτεξούσιό μας· όταν όμως εμείς επιλέξουμε, τότε μας παρέχει πολλή βοήθεια. Πώς, λοιπόν, αν και εξαρτάται από εμάς, ο Παύλος λέει: «Δεν εξαρτάται από εκείνον που θέλει, ούτε από εκείνον που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί»; Πρώτον μεν, δεν το εισήγαγε αυτό ως δική του άποψη, αλλά το συνήγαγε από τα προκείμενα και από όσα είχαν προβληθεί. Διότι, αφού είπε: «Είναι γραμμένο: Θα ελεήσω όποιον ελεήσω, και θα σπλαχνιστώ όποιον σπλαχνιστώ», πρόσθεσε: «Άρα, λοιπόν, δεν εξαρτάται από εκείνον που θέλει, ούτε από εκείνον που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί». Θα μου πεις, λοιπόν: «Γιατί τότε ακόμη μέμφεται;» Δεύτερον δε, μπορεί να ειπωθεί τούτο, ότι σε όποιον ανήκει το μεγαλύτερο μέρος, σε αυτόν αποδίδει το παν. Διότι δικό μας έργο είναι η προαίρεση και η θέληση, ενώ του Θεού είναι η πραγματοποίηση και η ολοκλήρωση.

Διότι στην αρχή, βέβαια, απέδωσε τη σωτηρία στους οικτιρμούς Του· «Διότι ο Θεός των οικτιρμών», λέει, «Αυτός μας ελύτρωσε»· εδώ όμως την αποδίδει και στις προσευχές. Επειδή και εκείνον που όφειλε τα μύρια τάλαντα, τον ελέησε αφού πρώτα έπεσε στα πόδια του, καίτοι βεβαίως έχει λεχθεί ότι «αφού τον σπλαγχνίσθηκε, τον απέλυσε»· και στη Χαναναία επίσης, μετά από εκείνη την πολλή προσκαρτέρηση και υπομονή, τότε χάρισε τη σωτηρία της κόρης της, μολονότι βέβαια από έλεος την έσωσε. Από αυτό λοιπόν μαθαίνουμε ότι, ακόμη και αν πρόκειται να ελεηθούμε, πρέπει πρώτα να καταστήσουμε τους εαυτούς μας άξιους του ελέους. Διότι, ακόμη και αν πρόκειται για έλεος, αναζητεί τους άξιους· επειδή δεν προσφέρεται αδιακρίτως σε όλους, ούτε σε εκείνους που διάκεινται με αναισθησία και αδιαφορία· «Διότι θα ελεήσω», λέει, «όποιον ελεήσω, και θα οικτιρήσω όποιον οικτιρήσω». Δες λοιπόν και εδώ τι λέει: «Με τη συνδρομή και της δικής σας δεήσεως».

Αλλ' όμως, άλλοι μεν ελεήθηκαν, άλλοι δε δεν ελεήθηκαν. Διότι λέγει: «Θα ελεήσω όποιον ελεώ, και θα σπλαχνιστώ όποιον σπλαχνίζομαι». Αυτό θα μπορούσε να το διαπιστώσει κανείς και στην περίπτωση εκείνων που τιμωρούνται. Διότι, τι θα μπορούσες να πεις για τον Φαραώ, ότι τιμωρήθηκε και υπέστη τόσο βαριά ποινή; Ότι ήταν σκληρός και απειθής. Άραγε λοιπόν ήταν μόνο αυτός, και κανένας άλλος; Πώς λοιπόν αυτός τιμωρήθηκε τόσο σφοδρά; Και για ποιο λόγο, στην περίπτωση των Ιουδαίων, ονόμασε λαό αυτόν που δεν ήταν λαός, και πάλι, δεν τους αξίωσε όλους της ίδιας τιμής;

Διότι, μολονότι το αμάρτημα ήταν κοινό, άλλοι ελεήθηκαν, ενώ άλλοι δεν ελεήθηκαν· και αυτό, λέει, θα μπορούσε κανείς να το δει και στην περίπτωση εκείνων που τιμωρούνται. Διότι από τους Αιγυπτίους άλλοι σώθηκαν και άλλοι τιμωρήθηκαν· και στην περίπτωση των Ιουδαίων, αυτόν που δεν ήταν λαός, τον ονόμασε λαό· και δεν τους αξίωσε όλους της ίδιας τιμής. Διότι μόνο το υπόλειμμα έχει σωθεί. Αφού έθεσε στο μέσον όλα αυτά τα άπορα ζητήματα, στη συνέχεια φέρνει τη λύση· και ποια είναι η λύση, παρά ότι επεδίωκαν τη δικαίωση από τα έργα και όχι από την πίστη, και ότι, επειδή αγνοούσαν τη δικαιοσύνη του Θεού, ζητούσαν να εγκαθιδρύσουν τη δική τους; Και για ποιον λόγο οδήγησε τον ακροατή σε τόσο μεγάλη απορία; Για να πει σχεδόν στους Ιουδαίους: Αφού βρίσκεστε σε τόσες απορίες και δεν μπορείτε να λύσετε τίποτα από αυτά, πώς μας δημιουργείτε προβλήματα για την κλήση των εθνών; Και μάλιστα ενώ εμείς έχουμε μια δίκαιη αιτία να αναφέρουμε, για την οποία εκείνοι μεν σώθηκαν, εσείς δε εκπέσατε. Και ποια είναι αυτή; Ότι εκείνοι σώθηκαν εκ πίστεως, ενώ εσείς προσκρούσατε στον λίθο νομίζοντας ότι η σωτηρία προέρχεται από τα έργα του νόμου. «Τι θα πούμε λοιπόν; Μήπως υπάρχει αδικία στον Θεό; Μη γένοιτο». Επομένως ούτε και στην περίπτωση τη δική μας και των Ιουδαίων. «Διότι λέει στον Μωυσή: Θα ελεήσω όποιον ελεήσω, και θα οικτιρήσω όποιον οικτιρήσω». Δεν είναι δικό σου έργο να γνωρίζεις, λέει, ω Μωυσή, ποιοι είναι άξιοι της φιλανθρωπίας, αλλά άφησέ το αυτό σε εμένα.

Μήπως υπάρχει αδικία εκ μέρους του Θεού; Μη γένοιτο. Διότι λέγει στον Μωυσή: Θα ελεήσω εκείνον που ελεώ, και θα σπλαχνιστώ εκείνον που σπλαχνίζομαι. Επομένως, δεν εξαρτάται από αυτόν που θέλει, ούτε από αυτόν που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί. Διότι λέγει η Γραφή στον Φαραώ: Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο σε ανέδειξα, για να φανερώσω σε σένα τη δύναμή μου. Άρα, λοιπόν, όποιον θέλει τον ελεεί, και όποιον θέλει τον σκληραίνει. Θα μου πεις λοιπόν: Γιατί τότε εξακολουθεί να μέμφεται; Διότι ποιος έχει αντισταθεί στο θέλημά του;

Ρωμ. 9,11-15 Λέγοντας: «πρόθεση του Θεού», φανέρωσε τη βουλή Του. Λέγοντας: «κατ' εκλογήν», έδειξε ότι διέφεραν μεταξύ τους· διότι κανείς δεν εκλέγει κάποιον αντί για κάποιον άλλον, αν δεν διαφέρει σε κάτι από αυτόν. Λέγοντας δε: «όχι από τα έργα», παρουσίασε το μέγεθος της κλήσεως και της χάριτός Του, ότι δηλαδή, ενώ δεν είχαν πράξει τίποτα, τους εκλέγει και τους προσκαλεί. Αλλά αν τους εκλέγει ενώ δεν έχουν πράξει τίποτα, πώς γίνεται η εκλογή; Διότι η εκλογή γίνεται ανάμεσα σε αυτούς που διαφέρουν σε κάτι, αυτοί όμως που δεν έπραξαν τίποτα σε τι διαφέρουν; Και βέβαια διαφέρουν· διότι στα ανθρώπινα μάτια, επειδή δεν έπραξαν τίποτα, δεν διαφέρουν σε τίποτα, όμως στη θεία πρόγνωση του μέλλοντος διαφέρουν πολύ· διότι ο ένας ήταν ευάρεστος στον Θεό, ενώ ο άλλος όχι. Ώστε η εκλογή έγινε όχι από τα έργα, αλλά από την κλήση και τη χάρη. Και ήταν δίκαιη, αλλά το δίκαιο διέφευγε της προσοχής των ανθρώπων, όπως και τώρα διαφεύγει το δίκαιο σχετικά με τη θανάτωση εκείνων που κατασκεύασαν τον μόσχο· διότι, ενώ όλοι συμμετείχαν στην κατασκευή του μόσχου, δεν θανατώθηκαν όλοι.

Επειδή, λοιπόν, τα μεν εκούσια είναι ως επί το πλείστον λίγα και ολοφάνερα, και οδηγούν σε μετάνοια, επειδή είναι φανερά, και παρακινούν αυτόν που τα έπραξε σε κατάνυξη, εφόσον του είναι γνωστά, τα δε υπόλοιπα, δηλαδή τα ακούσια, όσα γίνονται εν γνώσει ή εν αγνοία, όχι μόνο είναι πολλά και αμέτρητα, αλλά είναι και αόρατα και λανθάνοντα, και γι' αυτόν τον λόγο δεν παρακινούν καθόλου σε μετάνοια αυτόν που διέπραξε τόσα αναρίθμητα κακά, καθώς δεν τα κατανοεί, εξαιτίας αυτού ακριβώς έχουμε ανάγκη από ακόμη μεγαλύτερη ικεσία προς τον Θεό για αυτά τα σφάλματα, παρά για τα εκούσια και φανερά. Διότι, μέσω της άγνοιας για αυτά, ο διάβολος ωθεί τους περισσότερους στην υπερηφάνεια και την αλαζονεία, ενώ δεν είναι τίποτα και νομίζουν ότι είναι κάτι. Αυτοί, αν και ισχυρίζονταν ότι είναι σοφοί, έγιναν μωροί, αγνοώντας ότι η σωτηρία όλων προέρχεται μόνο από το έλεος του Θεού. Διότι κανένας από τους ανθρώπους δεν έχει το αυτοδίκαιο της σωτηρίας, ούτε δίκαιος ούτε αμαρτωλός. Λέει δε ο Θεός: Θα ελεήσω εκείνον που ελεώ, και θα σπλαχνιστώ εκείνον που σπλαχνίζομαι, και ο Δαβίδ λέει προς τον Θεό: Κύριε της σωτηρίας μου. Τι είναι, λοιπόν, το να σωθεί κανείς; Το να μετάσχει στην αγιότητα του Θεού. Αυτό επαφίεται στην κρίση του Θεού, το να μεταδώσει τη δική Του αγιότητα σε εκείνους που κατευθύνουν τις καρδιές τους προς Αυτόν, και των οποίων το πνεύμα στάθηκε πιστό στον Θεό. Διότι το πρόσωπό Του βλέπει ευθύτητα. Επειδή οι άνθρωποι βλέπουν αυτό που φαίνεται, ο Θεός όμως βλέπει αυτό που κρύβεται.