Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 9:2

Διότι θα καταστραφεί και η Δηβών, όπου βρίσκεται ο βωμός σας· εκεί θα ανεβείτε για να κλάψετε. Λυπηθείτε για τον εαυτό σας. Μακάριος βέβαια είναι εκείνος ο οποίος, έχοντας καθαρή την ψυχή του, δεν έχει δική του αιτία λύπης· αλλά επειδή η αγάπη δεν ζητεί τα δικά της, όταν πάσχει ένα μέλος, συμπάσχει και ο ίδιος και συλλυπείται και κλαίει μαζί με όσους κλαίνε, κατά τον Απόστολο, ο οποίος πενθεί για πολλούς από εκείνους που είχαν αμαρτήσει στο παρελθόν και δεν μετανόησαν. Ο ίδιος πάλι λέγει: «Έχω μεγάλη λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου υπέρ των αδελφών μου, των συγγενών μου κατά σάρκα». Εάν όμως κάποιος δεν είναι τέτοιος, αλλά κυλίεται στις δικές του αμαρτίες, αυτός ας λυπάται για τον εαυτό του, ο οποίος νικάται από τον εχθρό, εναντίον του οποίου διεξάγεται η πάλη. Η λύπη του ανθρώπου αυτού ευφραίνει εκείνον που με διδακτικούς λόγους τον οδηγεί σε συναίσθηση.

Διότι δεν ομολογούν ότι μεταμελήθηκαν για το γεγονός ότι υπέγραψαν το κείμενο που τους επιδόθηκε από εμάς, αλλά προσάπτουν σε εμάς κατηγορίες ασέβειας, νομίζοντας πως αγνοείται ότι η αποχώρησή τους από εμάς αποτελεί γι' αυτούς πρόσχημα· στην πραγματικότητα, έχουν αποχωρήσει από την πίστη, την οποία, αφού πολλές φορές και ενώπιον πολλών ομολόγησαν εγγράφως, τελικά τη δέχθηκαν έτσι όπως επιδόθηκε από εμάς, και την υπέγραψαν. Αυτά τα κείμενα μπορούν όλοι να τα αναγνώσουν, και από τα ίδια τα γράμματα να διδαχθούν την αλήθεια. Θα καταστεί δε γνωστή η προαίρεσή τους, εάν κάποιος, μετά την υπογραφή που παρέδωσαν σε εμάς, αναγνώσει την ομολογία πίστεως που παρέδωσαν στον Γελάσιο, και διαπιστώσει πόσο μεγάλη είναι η διαφορά εκείνης της ομολογίας σε σχέση με αυτήν. Εκείνοι, λοιπόν, που τόσο εύκολα μεταστρέφονται προς τα αντίθετα, ας μην ερευνούν το ξένο κάρφος, αλλά ας βγάλουν τη δοκό από τον δικό τους οφθαλμό. Πληρέστερα, όμως, μέσω άλλης επιστολής, και απολογούμαστε και διδάσκουμε για όλα αυτά, η οποία και θα πληροφορήσει όσους αναζητούν περισσότερα. Εσείς, προς το παρόν, αποδεχόμενοι αυτά τα γράμματά μας, αποβάλετε κάθε λύπη και επικυρώστε την αγάπη σας προς εμάς, γι' αυτό και αγωνίζομαι σθεναρά για την ένωση μαζί σας. Και αποτελεί μεγίστη λύπη για εμάς και απαρηγόρητη οδύνη στην καρδιά μας, εάν υπερισχύσουν μέσα σας τόσο πολύ οι εναντίον μας διαβολές, ώστε να ψυχρανθεί η αγάπη και να αποξενωθούμε μεταξύ μας.

Αυτοί, βλέποντας τους εξ αίματος Ισραηλίτες να φροντίζουν ελάχιστα για την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και να στρέφονται μάλλον προς τις δικές τους αντιλήψεις, και να διδάσκουν ως διδασκαλία εντάλματα ανθρώπων, και να διάγουν ζωή εντελώς παράνομη και φιλαμαρτήμονα, αισθάνονταν για αυτούς τη λύπη που ταιριάζει στους αγίους. Προσδοκούσαν δε τη λύτρωση μέσω του Χριστού. Διότι, όντας πνευματοφόροι, δεν αγνοούσαν Εκείνον που δικαιώνει μέσω της πίστης τον ασεβή και που με αμνησίκακη χάρη καθαρίζει τους μολυσμένους. Και μάλιστα, ο δίκαιος Συμεών, αφού πήρε στην αγκαλιά του τον Χριστό ως βρέφος, προσευχόταν λέγοντας: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ.» Θα βρούμε δε και τον θεσπέσιο Ζαχαρία, τον πατέρα του Ιωάννη, να λέει: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, διότι επισκέφθηκε και λύτρωσε τον λαό του, και ανήγειρε για εμάς κέρας σωτηρίας.» Και ο Φίλιππος επίσης έφερνε το χαρμόσυνο μήνυμα στον Ναθαναήλ, λέγοντας: «Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού, τον γιο του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ.» Γράφει δε κάπου και ο πάνσοφος Παύλος ότι «Έχω λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου, για τους αδελφούς μου, τους συγγενείς μου κατά σάρκα.»—«Δίνεται, λοιπόν, σε όσους πενθούν για τη Σιών παρηγοριά», αυτή που έρχεται μέσω του Χριστού, «και αντί για στάχτη, δόξα.»

{"chunk_id":"","translation":"Αυτής έγιναν γιοι κατά σάρκα οι θεσπέσιοι μαθητές, αλλά μέσα σε αυτήν υπερείχαν των άλλων και ηγούνταν, επειδή βρίσκονταν σε αποστολικά αξιώματα, διατηρώντας ωστόσο προς αυτήν την ύψιστη αγάπη και διάθεση, ώστε να φαίνεται πως η φιλοστοργία που αναπτύχθηκε γι' αυτήν ήταν τέτοια, σαν εκείνη που θα ταίριαζε σε ένα νέο που συζεί με παρθένο, δηλαδή με εκείνη που ενώθηκε μαζί του από την παρθενία της. Λένε δε ότι φτάνουν στο αποκορύφωμα κάθε φιλοστοργίας όσοι είναι σχεδόν σφιχτά δεμένοι με έναν τέτοιο δεσμό. Γι' αυτό και ο πάνσοφος Παύλος λέει: «Έχω λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου για τους αδελφούς μου, τους συγγενείς μου κατά σάρκα, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες». Ευχόταν μάλιστα να γίνει ανάθεμα υπέρ αυτών, όμως μέσω της προκείμενης προφητείας υποδηλώνεται μεγάλη ανανέωση των πραγμάτων και αξιοθαύμαστη μεταβολή. Διότι η αρχαία Συναγωγή, η οποία είναι κατά κάποιον τρόπο γερασμένη [άλλο."}

Αυτά λοιπόν ας λεχθούν από εμάς ως αναφερόμενα στα αισθητά πράγματα. Θα θρηνήσει όμως κάθε εξαιρετικά δόκιμος ιερέας, αυτούς που από υπέρμετρη παραφροσύνη δεν αποδέχονται την κάθαρση μέσω της πίστεως και δεν αγάπησαν τον αγιασμό τους από τον Χριστό. Διότι θα παραμείνουν έρημοι παντελώς και με κάθε τρόπο από τη νοητή καρποφορία, και θα βρίσκονται σε στέρηση όλων όσων μπορούν να τους θρέψουν και να τους ανυψώσουν στην πνευματική ανδρεία, μη έχοντας σιτάρι και κρασί και στερούμενοι το απαραίτητο έλαιο. Ο λόγος είναι μυστικός. Διότι σε εκείνους μεν που αποδέχονται την πίστη, ο Χριστός θα προσφέρει τον εαυτό του ως άρτο ζωής, γιατί έλεγε: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής», και ως οίνο που ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου - κατανόησε πάλι τι λέω. Θα τους χρίσει επίσης με έλαιο, το νοητό προφανώς και αγιάζον, που νοείται ως μέθεξη του Αγίου Πνεύματος. Εκείνους όμως που έχουν φρόνημα σκληρό, πικρό και αφιλόθεο, και νου απειθή και δυσάγωγο, αυτούς θα τους αναδείξει οπωσδήποτε στερημένους και παντελώς αμέτοχους από τα αγαθά που μόλις αναφέραμε. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο σοφότατος Παύλος, ιερουργώντας το ευαγγέλιο του Χριστού στα έθνη, σχεδόν θρηνούσε εκείνους από τον Ισραήλ που απειθούσαν. Είπε δηλαδή: «Ότι έχω λύπη μεγάλη και αδιάκοπη οδύνη στην καρδιά μου, για τους αδελφούς μου, τους συγγενείς μου κατά σάρκα, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες».

Δηλαδή, έχοντας λάβει με κάποιον τρόπο έναν μετρημένο λόγο γνώσης και ευσέβειας, μέσω των οποίων ήταν επόμενο να μην οδηγηθούν εντελώς στον πνευματικό θάνατο. Διότι είπε κάπου ο Θεός, έχοντας αφήσει στον Ισραήλ ένα υπόλειμμα σαν μικρό σπόρο της κατά τον νόμο επιείκειας: «Και θα γίνω για αυτούς μικρό αγίασμα στις χώρες όπου θα εισέλθουν». Λέει δε ότι θα γίνει μικρό αγίασμα για εκείνους που προέρχονται από τον Ισραήλ, μετά τη διασπορά τους στα έθνη, εξαιτίας της μη μεγάλης ικανότητας των Ιουδαίων να μπορούν, εννοώ, έστω να εκπληρώνουν πλήρως τον νόμο του Μωυσή, αλλά μετά βίας να τηρούν ελάχιστα πράγματα, όπως ίσως την περιτομή της σάρκας και την αργία του Σαββάτου. Με νερό, λοιπόν, και ψωμί εφοδιάζεται μετά βίας εκείνη που γεννά για τη δουλεία, δηλαδή η Συναγωγή των Ιουδαίων. Και βέβαια ο Αβραάμ δυσαρεστήθηκε όταν έφευγε η Άγαρ, όμως την άφησε επειδή το πρόσταξε ο Θεός. Διότι ομολογουμένως η έκπτωση του Ισραήλ στενοχωρούσε τους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές. Πλην όμως απομακρύνθηκαν από αυτόν, έστω και χωρίς να το θέλουν, εξαιτίας αυτού που φαινόταν καλό στον Θεό και της αγάπης τους προς τον Χριστό. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Ότι έχω μεγάλη λύπη και αδιάκοπη οδύνη στην καρδιά μου. Διότι ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα, χωρισμένος από τον Χριστό, για χάρη των αδελφών μου, των συγγενών μου κατά σάρκα, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες».

Ο δε Απόστολος λέγει: «Ποιος ασθενεί και δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται και εγώ δεν πυρπολούμαι;» Άραγε, λοιπόν, δεν είναι αυτά κοινή ενέργεια και του σώματος και του παθητικού μέρους της ψυχής; Θα την θεωρήσουμε, λοιπόν, «προς κακό» και «προς βλάβη της ψυχής»; Και όμως, αυτό είναι ακριβές δείγμα του να αγαπά κανείς τον πλησίον του σαν τον εαυτό του, το οποίο είναι μεν η δεύτερη εντολή του Θεού, αλλά είναι όμοια, σύμφωνα με το θεοπαράδοτο λόγιο, με την πρώτη και μεγάλη εντολή. Γι' αυτό ο ίδιος απόστολος, γράφοντας προς τους Ρωμαίους, λέγει: «Έχω μεγάλη λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου για τους αδελφούς μου, τους συγγενείς μου κατά σάρκα».

Κύριε, ενώπιόν σου βρίσκεται όλη η επιθυμία μου. Και ποια είναι η επιθυμία του Χριστού; Το να επιτελέσει το Πάσχα για εμάς· γι' αυτό έλεγε στους αποστόλους: πολύ επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας πριν από το πάθος μου. Όχι απλώς το Πάσχα, αλλά αυτό κατά το οποίο, αφού παρήλθε ο τύπος, πραγματοποιήθηκε η αλήθεια. Και γιατί «μαζί σας»; Επειδή οι Ιουδαίοι δεν θέλουν να συμμετάσχουν στο μυστήριο, για τους οποίους και εύλογα αναστέναξε. Και αυτόν τον αναστεναγμό του ο Πατέρας, ως προγνώστης, τον γνώριζε, γι' αυτό και ο Παύλος, μιμούμενος αυτόν κατά το δυνατόν, έλεγε: έχω μεγάλη λύπη και αδιάκοπη οδύνη στην καρδιά μου· διότι θα ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό, για χάρη των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες.

Διότι και ο Ίδιος υποσχέθηκε εκ των προτέρων, λέγοντας: «Ζητάτε πρώτα τη βασιλεία του Θεού, και όλα αυτά θα σας προστεθούν»· και σε εκείνον που τρέφει τον πόθο για αυτήν, όλα τούτα ακολουθούν. Επειδή όποιος έχει πτερώσει τη διάνοιά του προς τα εκεί, περιφρονεί όλη την παρούσα ευημερία σαν να μην υπάρχει καν. Διότι τα μάτια της πίστεως, όταν ατενίζουν εκείνα τα απόρρητα αγαθά, δεν αντιλαμβάνονται ούτε στο ελάχιστο τα ορατά πράγματα· τόσο μεγάλη είναι η διαφορά μεταξύ εκείνων και τούτων. Αλλά δεν βλέπω κανέναν να προτιμά τα μη ορατά από τα ορατά. Γι' αυτό αισθάνομαι λύπη, και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου, διότι ούτε η πείρα των πραγμάτων μάς συνέτισε, ούτε οι υποσχέσεις του Θεού, ούτε το μέγεθος των δωρεών Του μάς παρακίνησε ώστε να μεταστραφούμε προς τον πόθο της βασιλείας, αλλά, σερνόμενοι ακόμη στη γη, προτιμούμε τα γήινα από τα επουράνια, τα πρόσκαιρα από τα μελλοντικά, αυτά που πετούν και χάνονται πριν καν εμφανιστούν από τα αιώνια, και την πρόσκαιρη ηδονή από τη διηνεκή ηδονή, και τη σύντομη τούτη ευημερία του παρόντος βίου από εκείνους τους ατελεύτητους αιώνες.

Διότι και αυτός αισθάνθηκε ωδίνες τοκετού όχι μία φορά, αλλά και δύο φορές για τους ίδιους ανθρώπους, και φώναζε λέγοντας: «Παιδιά μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες». Και όμως, αυτό ποτέ δεν θα το πάθαινε μια γυναίκα, ούτε θα υποβαλλόταν ξανά στις ίδιες ωδίνες· αλλά ο Παύλος υπέμεινε αυτό που στη φύση δεν είναι δυνατόν να δει κανείς, δηλαδή όσους γεννήθηκαν μία φορά να τους αναλάβει ξανά, και να υπομείνει γι' αυτούς οδυνηρές ωδίνες. Γι' αυτό, θέλοντας να τους κάνει να ντραπούν, έλεγε: «Για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες»· σαν να έλεγε: «Λυπηθείτε με· κανένας γιος δεν διέτεινε για δεύτερη φορά με ωδίνες τη μητρική κοιλιά, πράγμα που εσείς με αναγκάζετε να πάθω». Αν και εκείνες οι ωδίνες προκαλούν πόνο σε μία μόνο χρονική στιγμή, και μόλις το βρέφος γλιστρήσει έξω από την κοιλιά εξαφανίζονται μαζί του· αυτές όμως δεν είναι έτσι, αλλά παραμένουν και ολόκληρους μήνες. Διότι ο Παύλος πολλές φορές βρισκόταν σε ωδίνες έναν ολόκληρο χρόνο και δεν γεννούσε αυτούς που κυοφορούσε· και στη μία περίπτωση ο πόνος είναι της σάρκας, ενώ εδώ οι πόνοι δεν διατείνουν την κοιλιά, αλλά καταπονούν αυτήν την ίδια τη δύναμη της ψυχής. Και για να μάθεις ότι αυτές οι ωδίνες είναι πιο σφοδρές, ποιος άραγε ευχήθηκε ποτέ να υπομείνει τη γέεννα για τα παιδιά που γέννησε; Αυτός όμως όχι μόνο προτιμά να υπομείνει τη γέεννα, αλλά και εύχεται να γίνει ανάθεμα χωρισμένος από τον Χριστό, ώστε να μπορέσει να γεννήσει τους Ιουδαίους, για τους οποίους ένιωθε ωδίνες πάντοτε και αδιάκοπα, και επειδή αυτό δεν συνέβαινε, οδυνόταν λέγοντας: «Έχω μεγάλη λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου».

Διότι την αλήθεια λέω, λέει, και δεν ψεύδομαι, και η συνείδησή μου το μαρτυρεί, ότι η λύπη μου είναι μεγάλη και η οδύνη στην καρδιά μου αδιάκοπη. Διότι θα ευχόμουν να γίνω εγώ ο ίδιος ανάθεμα, χωρισμένος από τον Χριστό. Τι λες, ω Παύλε; Από τον πολυπόθητο Χριστό, από τον οποίο ούτε βασιλεία ούτε γέεννα σε χώριζε, ούτε τα ορατά ούτε τα νοούμενα, ούτε τόσα άλλα, από Αυτόν εύχεσαι τώρα να γίνεις ανάθεμα; Τι συνέβη; Μήπως άλλαξες, και έσβησες εκείνον τον πόθο; Όχι, λέει, μη φοβάσαι· διότι μάλλον τον αύξησα περισσότερο. Πώς λοιπόν εύχεσαι να γίνεις ανάθεμα, και ζητάς αποξένωση, και τέτοιον χωρισμό, που άλλον όμοιό του δεν μπορεί κανείς να βρει; Επειδή Τον αγαπώ πάρα πολύ, λέει. Πώς, πες μου, και με ποιον τρόπο; Διότι το πράγμα μοιάζει με αίνιγμα. Μάλλον όμως, αν συμφωνείτε, ας μάθουμε πρώτα τι ακριβώς είναι το ανάθεμα, και τότε ας τον ρωτήσουμε για όλα αυτά, και έτσι θα κατανοήσουμε αυτήν την ανέκφραστη και παράδοξη αγάπη. Τι είναι λοιπόν το ανάθεμα; Άκουσέ τον να λέει: «Όποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα»· δηλαδή, ας αποχωριστεί από όλους, ας γίνει αποξενωμένος από όλους.

Διότι αυτό ακριβώς υποστηρίζω κι εγώ, ότι δηλαδή εκείνα που σε εμάς αποτελούν αιτίες θλίψης, σε εκείνον γεννούσαν μεγάλη ευχαρίστηση. Και τι να λέω για κινδύνους και για τις άλλες ταλαιπωρίες; Διότι βρισκόταν σε συνεχή θλίψη· γι' αυτό και έλεγε: «Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και εγώ δεν φλέγομαι;» Εκτός βέβαια αν πει κανείς ότι και η ίδια η θλίψη κρύβει κάποια ευχαρίστηση. Διότι και πολλοί από όσους χάνουν τα παιδιά τους, όταν αφήνονται να θρηνήσουν, βρίσκουν παρηγοριά, ενώ όταν εμποδίζονται, υποφέρουν· έτσι λοιπόν και ο Παύλος, καθώς δάκρυζε νύχτα και μέρα, ελάμβανε παρηγοριά· επειδή κανείς δεν πένθησε τόσο πολύ για τις δικές του συμφορές, όσο πένθησε εκείνος για τις ξένες. Διότι πώς νομίζεις ότι αισθανόταν βλέποντας τους Ιουδαίους να μη σώζονται, αυτός που, προκειμένου να σωθούν, ευχόταν να εκπέσει από την άνωθεν δόξα; Από αυτό είναι φανερό ότι το να μη σώζονται αυτοί του ήταν κάτι πολύ πιο οδυνηρό. Διότι, αν δεν ήταν πιο οδυνηρό, δεν θα ευχόταν εκείνο· αφού το επέλεξε ως ελαφρύτερο και ως κάτι που του παρείχε μεγαλύτερη παρηγοριά· και δεν το επιθυμούσε απλώς, αλλά φώναζε λέγοντας: «Έχω λύπη και οδύνη στην καρδιά μου».

Ελάτε λοιπόν, πονέστε και στενάξτε μαζί μου, όσες βρίσκεστε έξω από αυτή την αισχύνη· διότι εκείνες οι άθλιες και ταλαίπωρες, ίσως μαζί με τα άλλα τους κακά, νοσούν και από αναισθησία. Αλλά εσείς που αναλάβατε αυτόν τον βίο, και αξιώνεστε τον νυμφώνα και τον Νυμφίο, και διατηρείτε λαμπρές τις λαμπάδες σας, και στολίζεστε με το τίμιο στεφάνι της παρθενίας περισσότερο από κάθε βασιλικό διάδημα, δακρύστε μαζί μας και θρηνήστε πικρά. Αυτό δεν είναι μικρό φάρμακο και για τη διόρθωση όσων πάσχουν από ανίατα νοσήματα, και για την παρηγοριά εκείνων που θρηνούν για τα παθήματά τους· αυτό έπραξε κάποτε και ο δικός σας Νυμφίος. Διότι, βλέποντας την Ιερουσαλήμ να έχει κατρακυλήσει στο έσχατο σημείο της απώλειας και να μην μπορεί πλέον να ανανήψει από την ασθένεια, δάκρυσε. Και για τη Βηθσαϊδά δεν χρησιμοποίησε πλέον συμβουλές, ούτε θαύματα, αλλά μόνο θρήνο, επαναλαμβάνοντας συνεχώς στις πόλεις το «Ουαί», όπως ακριβώς κάνουμε και εμείς για εκείνους που ψυχορραγούν. Και ο μακάριος Παύλος επίσης, μιμούμενος τον Διδάσκαλό του, δεν έπαψε σε όλη του τη ζωή να οδύρεται τόσο πικρά για εκείνους που είχαν πέσει, που παρέμεναν στην ίδια πτώση και δεν ήθελαν πια να σηκωθούν, ώστε με μια ισχυρότερη έμφαση να γράφει ακριβώς αυτό προς τους Ρωμαίους και να λέει: «Έχω μεγάλη λύπη, και αδιάκοπη οδύνη στην καρδιά μου για τους αδελφούς μου, τους συγγενείς μου κατά σάρκα».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄. «Αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, καθώς συμμαρτυρεί μαζί μου η συνείδησή μου εν Αγίω Πνεύματι, ότι έχω μεγάλη λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου.» Επειδή πρόκειται να μιλήσει για μεγάλα ζητήματα και να μην γίνει πιστευτός λόγω του μεγέθους τους, προβάλλει όρκο. «Διότι θα ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό υπέρ των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες.» Και αυτή είναι άλλη μία απόδειξη παρόμοια με τις προηγούμενες.

ΟΔ΄. Σχετικά δε με την αγάπη προς τον πλησίον, άκουσε πάλι τι λένε: Αλήθεια λέγω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, και η συνείδησή μου συμμαρτυρεί μαζί μου εν Πνεύματι Αγίω, ότι η λύπη μου είναι μεγάλη και η οδύνη στην καρδιά μου αδιάλειπτη. Διότι θα ευχόμουν να ήμουν εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό υπέρ των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου, οι οποίοι είναι Ισραηλίτες· και τα εξής. Ομοίως και ο Μωυσής και οι λοιποί άγιοι.

Τι συμβαίνει λοιπόν; Κανείς από τους αγίους δεν ένιωσε λύπη; Και πώς λέγεται για πολλούς αγίους ότι είχαν λύπη, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος ότι «η λύπη μου είναι αδιάλειπτη» και τα λοιπά; Εκείνος μεν που καταγίνεται με την πρακτική αρετή, όσο διάστημα η συνείδησή του τον κεντά και τον πλήττει εξαιτίας των φαντασιών που ανασύρονται στη μνήμη του, δοκιμάζει οπωσδήποτε την αξιέπαινη λύπη· εκείνος όμως που έχει φθάσει στο μέτρο της τελειότητος, βρίσκεται ανώτερος και από αυτήν. Διότι αυτός που έχει φωτισθεί μέσω της γνώσεως, έχοντας εκτείνει αδιαίρετα το νοερό μέρος της ψυχής του στον Θεό με απόλυτα σταθερή και ενιαία κίνηση, και έχοντας αποκτήσει την ανεκλάλητη χαρά μέσα στη διαρκή απόλαυση του θείου κάλλους, πώς είναι δυνατόν να δεχθεί τη λύπη, η οποία είναι αντίθετη προς αυτήν;

Ρωμ. 9,1-5 Εκείνον που τίποτα δεν δύναται να τον χωρίσει από την αγάπη του Θεού, ούτε ο θάνατος ως απειλή, ούτε η ζωή ως προσφορά, ούτε απλώς τα μελλοντικά ούτε τα παρόντα, ούτε ό,τι κι αν επινοήσει κανείς —διότι γι' αυτό μνημόνευσε και αγγέλους και δυνάμεις και βάθος και ύψος—, αυτόν, λοιπόν, που τίποτα δεν δύναται να τον χωρίσει, πώς ο ίδιος εκουσίως απομακρύνεται, και μάλιστα 〈υπέρ των κατά σάρκα συγγενών;〉 Και όχι μόνο χωρίζεται εκουσίως, αλλά και επιθυμεί και αποζητά και εύχεται να χωριστεί από την αγάπη του Χριστού· 〈διότι ευχόμουν,〉 λέγει, 〈να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα από τον Χριστό.〉 Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Πώς θα συμβιβαστούν τα ασυμβίβαστα; Πρώτον μεν, λέμε, ότι αυτά δεν είναι αντίθετα· διότι δεν είναι αντίθετο το να αγαπά κανείς τον Χριστό τόσο ώστε ούτε εξαιτίας κολάσεως ούτε εξαιτίας οποιασδήποτε υποσχέσεως να απομακρύνεται από την αγάπη Του, και το να αγαπά τον πλησίον τόσο ώστε να θεωρεί τη σωτηρία τους ίση και ανώτερη της δικής του σωτηρίας.

ΛΟΓΟΣ ΡϚ΄. Να εμμένουμε στο μέτρο της διατροφής. Τέκνα μου αγαπημένα και περιπόθητα, νομίζετε ίσως ότι έχω αποκάμει και έχω αμελήσει να σας κατηχώ και να σας μεταδίδω τον λόγο της σωτηρίας. Εγώ όμως δεν είμαι έτσι, αλλά παραμένω ο ίδιος, και θεωρώ ότι μάλλον υστερώ παρά υπερτερώ απέναντί σας και ότι σας οφείλω, παρά ότι εκπληρώνω το καθήκον μου. Μοιράζοντας λοιπόν σε εσάς τον λόγο νύχτα και μέρα, και διανέμοντάς σας το θρεπτικό για τις ψυχές σιτηρέσιο, δεν έχω κάνει ακόμη κάτι το άξιο· αλλά μου επιβάλλεται και χρωστώ να το πράττω, ακούγοντας τη μεγάλη φωνή του θείου αποστόλου που λέει προς κάποιους: «Δεν σταμάτησα επί τρία χρόνια, νύχτα και μέρα, να νουθετώ με δάκρυα τον καθένα σας»· και προς άλλους: «ότι η προσευχή μου είναι αδιάλειπτη»· και προς ετέρους: «ότι ευχόμουν ο ίδιος να γίνω ανάθεμα, υπέρ των δικών μου μαθητών»· και «ότι αδιάλειπτη είναι η οδύνη στην ψυχή μου». Διότι αυτά αρμόζουν σε εκείνον που είναι αληθινά προστάτης ψυχών. Εάν λοιπόν εκείνος ενεργούσε έτσι, τι θα μπορούσα να επιδείξω εγώ ο ταλαίπωρος; Ή τι εκπλήρωσα απέναντί σας; Απολύτως τίποτα στα αλήθεια· διότι προτιμώ να προσφέρω την καρδιά μου και τη διάνοιά μου, εφόσον αποβαίνει κάτι χρήσιμο για εσάς.

Γι' αυτόν τον λόγο, όποιος έχει πραγματικά συναίσθηση οφείλει να πενθεί και να είναι σκυθρωπός για μια τέτοια απόφαση. Διότι, αδελφοί, δεν ανήκουμε όλοι ο ένας στον άλλον; Δεν προερχόμαστε από το ίδιο αίμα; Όχι από το ίδιο χώμα; Δεν νιώθει κανείς οίκτο βλέποντας ακόμα και ένα ζώο να οδηγείται στον γκρεμό; Πόσο μάλλον για αδελφούς και ομοπίστους; Εξαιτίας αυτού ο μακάριος Απόστολος έκλαιγε για «τους εχθρούς του σταυρού του Χριστού», προσευχόμενος με αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά του· εξαιτίας αυτού ο προφήτης Ιερεμίας θρηνούσε τον Ισραήλ και άφησε ποικίλους θρήνους καταγεγραμμένους· εξαιτίας αυτού ο μέγας Μωυσής βοούσε προς τον Θεό: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο σου». Και πράγματι, καθένας από τους αγίους, διακατεχόμενος από την ίδια συμπάθεια, δεόταν θερμά υπέρ των άλλων.

Διότι οι γνήσιοι μαθητές κατά τις αθετήσεις των συμμαθητών τους λυπούνται, δείχνοντας την αγάπη τους τόσο προς τον δάσκαλο όσο και προς τους μαθητές· ομοίως και οι γνήσιοι δούλοι κατά τις αποστασίες των ομοδούλων τους νιώθουν το ίδιο. Γι' αυτόν τον λόγο προστάζει ο μέγας Απόστολος «Να κάνουμε δεήσεις, προσευχές, παρακλήσεις και ευχαριστίες υπέρ όλων των ανθρώπων, υπέρ των βασιλέων και όλων εκείνων που βρίσκονται σε ανώτερα αξιώματα,» λέγοντας αλλού αυτό ακριβώς για τον εαυτό του: «Αλήθεια λέω εν Χριστώ, δεν ψεύδομαι, και η συνείδησή μου δίνει συμμαρτυρία εν Αγίω Πνεύματι, ότι η λύπη μου είναι μεγάλη και η οδύνη στην καρδιά μου αδιάκοπη· διότι θα ευχόμουν να είμαι εγώ ο ίδιος ανάθεμα και χωρισμένος από τον Χριστό, υπέρ των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου.» Είδες τη δύναμη της αγάπης; Είδες το ύψος της φιλίας; Αυτό φαίνεται να λέει και ο Μωυσής προς τον Θεό: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψες.» Έτσι λοιπόν και εμείς, ως γνήσιοι μαθητές και όχι νόθοι, δεν οφείλουμε μόνο να φροντίζουμε τον εαυτό μας, αλλά και υπέρ των αδελφών και όλου του κόσμου να λυπούμαστε και να προσευχόμαστε. Διότι, πράττοντας έτσι τα αρεστά στον Κύριο, θα γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.