Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 9:26

Ή νομίζεις, Ιουδαίε, ότι ο Ισαάκ προτιμήθηκε από τον Ισμαήλ και από τα παιδιά που γέννησε στον Αβραάμ η Χετούρα εξαιτίας της Σάρρας; Και τι θα έλεγες για τη Ρεβέκκα; Διότι εδώ έχουμε και μία μητέρα και μία σύλληψη, αφού τα παιδιά ήταν δίδυμα· αυτό σημαίνει το “από έναν κοίτη έχουσα”, ότι δηλαδή κατά τον ίδιο καιρό συνέλαβε και τους δύο. Κι όμως, ο ένας ήταν θεοφιλής, ενώ ο άλλος ανάξιος της θείας πρόνοιας. Και ο Θεός δεν περίμενε να δοκιμαστούν τα πράγματα στην πράξη, αλλά προανήγγειλε τη διαφορά τους ήδη από όσα κυοφορούνταν· και την προανήγγειλε, επειδή προγνώριζε την προαίρεση του καθενός. Διότι η εκλογή δεν είναι άδικη, αλλά ανταποκρίνεται στην προαίρεση των ανθρώπων, όπως έχει γραφεί: «Τον Ιακώβ αγάπησα, ενώ τον Ησαύ εμίσησα». Διότι αυτό που είπε ο Θεός στον Αβραάμ, ότι «στον Ισαάκ θα σου ονομαστεί σπέρμα», δείχνει πως ούτε όλο το γένος έλαβε μέρος στην ευλογία· γιατί ο Θεός δεν προσέχει στη φύση, αλλά ζητεί πίστη και αρετή, όπως λέγει και στον Ωσηέ: «Θα ονομάσω τον Μη λαό μου, Λαό μου· και τη Μη αγαπημένη, Αγαπημένη· και θα γίνει στον τόπο όπου τους ειπώθηκε· Εσείς δεν είστε λαός μου, εκεί θα ονομαστούν υιοί του ζώντος Θεού». Διότι τα έθνη, που δεν γνώριζαν δικαιοσύνη, κατέλαβαν δικαιοσύνη· και ως δικαιοσύνη εννοεί εκείνη που προέρχεται από την πίστη. Ο δε Ισραήλ, ενώ επιδίωκε νόμο δικής του δικαιοσύνης, δεν έφθασε στη δικαιοσύνη. Γιατί; Επειδή δεν την επιδίωξε από πίστη, αλλά από έργα νόμου· διότι νόμισαν πως τους αρκούσε η κατά νόμον ζωή για να αποκτήσουν δικαιοσύνη, και περιφρόνησαν την πίστη. Γι’ αυτό ακριβώς δεν μετείχαν ούτε στις δωρεές της πίστεως· «διότι προσέκοψαν στον λίθο του προσκόμματος, καθώς έχει γραφεί· Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, και όποιος πιστεύει σ’ αυτόν δεν θα καταισχυνθεί». Συνηθίζουν να προσκόπτουν εκείνοι που έχουν τη διάνοιά τους στραμμένη αλλού από τις προφητείες των Γραφών και δεν θέλουν να προχωρήσουν στην οδό· αυτό ακριβώς έπαθαν οι Ιουδαίοι. Επειδή δηλαδή ήταν απορροφημένοι στα περιττά του νόμου, δεν θέλησαν να δουν τον λίθο που είχε προαναγγελθεί από τους προφήτες· παρόλο που οι προφήτες είχαν σαφώς προθεσπίσει ότι όποιος πιστεύει σ’ αυτόν θα αξιωθεί τα μέγιστα αγαθά. «Διότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι σύμφωνα με επίγνωση· επειδή αγνοούν τη δικαιοσύνη του Θεού και ζητούν να στήσουν τη δική τους δικαιοσύνη, δεν υποτάσσονται στη δικαιοσύνη του Θεού». Διότι το τέλος του νόμου είναι ο Χριστός, προς δικαιοσύνη για κάθε πιστεύοντα· επειδή ο νόμος οδήγησε όλους εμάς, δηλαδή ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, προς τον Δεσπότη Χριστό. Στείλε το επόμενο.

Εκπληρώνει, λοιπόν, τον σκοπό του νόμου εκείνος που πιστεύει στον Σωτήρα Χριστό· διότι η Γραφή λέει: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο ακρογωνιαίο, εκλεκτό, πολύτιμο, και όποιος πιστεύει σ’ αυτόν δεν θα καταισχυνθεί». «Σε εμάς, λοιπόν, ανήκει η τιμή, σε όσους πιστεύουμε· για τους απειθούντες όμως, ο λίθος που απέρριψαν οι οικοδομούντες, αυτός έγινε κεφαλή γωνίας και λίθος προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, εκείνοι που προσκόπτουν στον Λόγο με την απείθειά τους, για το οποίο και τέθηκαν». Εμείς όμως, που πιστεύσαμε και βαπτισθήκαμε, είμαστε «γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που ανήκει στον Θεό, για να διακηρύξουμε τις αρετές εκείνου που μας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως· εμείς που κάποτε δεν ήμασταν λαός, τώρα όμως είμαστε λαός του Θεού· εμείς που δεν είχαμε ελεηθεί, τώρα όμως ελεηθήκαμε». — «Αυτούς κάλεσε και εμάς, όχι μόνο από τους Ιουδαίους, αλλά και από τα έθνη· όπως λέει και στον Ωσηέ: “Θα καλέσω εκείνον που δεν ήταν λαός μου, λαό μου· και εκείνη που δεν ήταν αγαπημένη, αγαπημένη· και θα γίνει στον τόπο όπου τους είχε λεχθεί: Δεν είστε εσείς λαός μου, εκεί θα ονομασθούν υιοί του ζώντος Θεού”». — «Όσοι, πράγματι, οδηγούνται από το Πνεύμα του Θεού, αυτοί είναι υιοί του Θεού». — «Διότι τέλος του νόμου είναι ο Χριστός, προς δικαιοσύνη για κάθε έναν που πιστεύει». Γιατί ο Μωυσής γράφει για τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, ότι ο άνθρωπος που θα τα πράξει αυτά θα ζήσει μέσα σ’ αυτά· η δικαιοσύνη όμως που προέρχεται από την πίστη λέει έτσι: «Μη πεις μέσα στην καρδιά σου: Ποιος θα ανέβει στον ουρανό;» — δηλαδή, για να κατεβάσει τον Χριστό· «ή: Ποιος θα κατεβεί στην άβυσσο;» — δηλαδή, για να ανεβάσει τον Χριστό από τους νεκρούς. Αλλά τι λέει; «Κοντά σου είναι το ρήμα, στο στόμα σου και στην καρδιά σου», δηλαδή το ρήμα της πίστεως, το οποίο κηρύττουμε· ότι, αν ομολογήσεις με το στόμα σου τον Κύριο Ιησού Χριστό και πιστέψεις με την καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε από τους νεκρούς, θα σωθείς· διότι με την καρδιά πιστεύει κανείς προς δικαιοσύνη, και με το στόμα ομολογεί προς σωτηρία. Γιατί η Γραφή λέει: «Όποιος πιστεύει σ’ αυτόν δεν θα καταισχυνθεί». Διότι ο ίδιος είναι Κύριος όλων, πλούσιος προς όλους όσοι τον επικαλούνται· και «καθένας που θα επικαλεσθεί το όνομα του Κυρίου θα σωθεί». Πώς, λοιπόν, θα επικαλεσθούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν; Και πώς θα πιστεύσουν σ’ εκείνον για τον οποίο δεν άκουσαν; Και πώς θα ακούσουν χωρίς να υπάρχει κάποιος να κηρύττει; Και πώς θα κηρύξουν, αν δεν αποσταλούν; Όπως είναι γραμμένο: «Πόσο ωραίοι είναι οι πόδες εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά!» Και πράγματι, «σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και ως τα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους».

Πάλι τα ίδια. Αλλ' όμως είπε ότι αυτοί θα γίνουν και Λαός και Αγαπημένη, και υιοί Θεού. Διότι, λέει, «εκεί θα ονομαστούν υιοί του ζώντος Θεού». Εάν πάλι ισχυριστούν ότι αυτό έχει ειπωθεί για εκείνους που πίστεψαν από τους Ιουδαίους, και έτσι πάλι ο λόγος ευσταθεί. Διότι, εάν για αυτούς που φάνηκαν αχάριστοι μετά από πολλές ευεργεσίες και αποξενώθηκαν και έχασαν την ιδιότητά τους ως λαού συντελέστηκε τόσο μεγάλη μεταβολή, τι εμπόδισε να κληθούν και εκείνοι που δεν αποξενώθηκαν μετά από κάποια οικείωση, αλλά ήταν εξαρχής ξένοι, και, αφού υπακούσουν, να αξιωθούν των ιδίων δωρεών; Παραθέτοντας λοιπόν τον Ωσηέ, δεν αρκείται μόνο σε αυτόν, αλλά εισάγει μετά από εκείνον και τον Ησαΐα να διακηρύσσει πράγματα σύμφωνα με αυτόν. «Διότι ο Ησαΐας κράζει», λέει, «υπέρ του Ισραήλ»· δηλαδή, αναφωνεί με παρρησία και δεν διστάζει. Γιατί, λοιπόν, μας κατηγορείτε, όταν εκείνοι προαναφωνούν αυτά τα πράγματα πιο ηχηρά και από σάλπιγγα; Τι, λοιπόν, κράζει ο Ησαΐας;

Διότι, το ότι εμείς είμαστε λαός του, άκουσέ το σαφώς από τον Ωσηέ που το λέει και τον Παύλο που το ερμηνεύει: «Θα καλέσω λαό μου αυτόν που δεν είναι λαός μου». Και το ότι αυτό έχει ειπωθεί για εμάς είναι από εκεί φανερό: εμείς είμαστε εκείνοι που δεν ήμασταν λαός, εμείς γίναμε λαός. Άκου όμως και κάτι άλλο, σαφέστερο από αυτό: «Και θα συμβεί, στον τόπο όπου τους ειπώθηκε, "δεν είστε λαός μου", εκεί θα κληθείτε υιοί του ζώντος Θεού».

Σε ποιον τόπο; Στην Ιουδαία, λέει· διότι εκεί οι προφήτες έλεγαν «δεν είστε λαός μου», και εκεί ο Χριστός έλεγε στους μαθητές: «Σε οδό εθνών μην εισέλθετε», αλλά στην ίδια την Ιουδαία είπε πάλι: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη». Είδες πώς στον τόπο όπου τους ειπώθηκε το «δεν είστε λαός μου», εκεί κλήθηκαν υιοί του ζώντος Θεού; Γι' αυτό λέει: «Αυτός θα σώσει τον λαό από τις αμαρτίες του».

Επειδή όμως δεν θέλησε να χρησιμοποιήσει τη μακροθυμία του Θεού για μετάνοια, αλλά προετοίμασε τον εαυτό του για την οργή, ο Θεός τον χρησιμοποίησε για τη διόρθωση των άλλων, καθιστώντας μέσω της δικής του τιμωρίας τους άλλους πιο συνετούς και επιδεικνύοντας μέσω αυτού τη δύναμή Του. «Τα οποία προετοίμασε για δόξα· αυτούς τους οποίους και κάλεσε, δηλαδή εμάς, όχι μόνο από τους Ιουδαίους, αλλά και από τα έθνη». Επειδή τους χλεύαζαν για τούτο, ότι δηλαδή σώθηκαν κατά χάρη, και νόμιζαν ότι τους ντροπιάζουν, εκείνος με μεγάλη αφθονία επιχειρημάτων αναιρεί αυτή την υπόνοια. Διότι, εάν το γεγονός έφερε δόξα στον Θεό, πολύ περισσότερο έφερε δόξα σε εκείνους μέσω των οποίων δοξάστηκε και ο Θεός. «Όπως λέει και στον Ωσηέ: Θα καλέσω εκείνον που δεν είναι λαός μου, λαό μου, και την μη αγαπημένη, αγαπημένη· και θα συμβεί, στον τόπο όπου τους ειπώθηκε, εσείς δεν είστε λαός μου, εκεί θα ονομαστούν υιοί του ζωντανού Θεού. Ο Ησαΐας δε ανακράζει για τον Ισραήλ: Εάν ο αριθμός των υιών Ισραήλ είναι σαν την άμμο της θάλασσας, το υπόλειμμα μόνο θα σωθεί». Και από άλλη πλευρά καθιστά τον λόγο του αξιόπιστο, επικαλούμενος προφήτες που λένε αυτά τα πράγματα. «Διότι ο Κύριος θα εκπληρώσει τον λόγο Του και θα τον συντομεύσει πάνω στη γη· και καθώς έχει προφητεύσει ο Ησαΐας, εάν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας είχε αφήσει σπέρμα». Δεν υπάρχει ανάγκη από μακρά διαδικασία και κόπο, αυτόν που προέρχεται από τα έργα του νόμου, λέει, αλλά η σωτηρία θα επιτευχθεί με μεγάλη συντομία.

Σε συμφωνία με αυτά, ας ομιλήσει και ο Παύλος, ο μέτοχος της ίδιας χάριτος και δόξας και οικονόμος των μυστηρίων του Χριστού, λέγοντας: «Για να κάνει γνωστό τον πλούτο της δόξας του επάνω σε σκεύη ελέους, τα οποία προετοίμασε για τη δόξα του, που είμαστε εμείς, τους οποίους και κάλεσε, όχι μόνο από τους Ιουδαίους, αλλά και από τα έθνη». Όπως λέει και στον Ωσηέ: «Θα καλέσω λαό μου αυτόν που δεν ήταν λαός μου, και αγαπημένη αυτήν που δεν ήταν αγαπημένη. Και θα συμβεί στον τόπο όπου τους ειπώθηκε: 'Εσείς δεν είστε λαός μου', εκεί αυτοί θα ονομαστούν υιοί του ζώντος Θεού».

Ρωμ. 9,22-23 Το «Ει δε θέλων ο Θεός ενδείξασθαι» ή αναγγέλλει το προηγούμενο από αυτό επιχείρημα, αναπτύσσοντας και περιγράφοντάς το εκτενέστερα, ή ειδικότερα, επιπλέον των όσων έχουν λεχθεί, εισάγει ένα άλλο επιχείρημα που συντελεί στην ίδια υπόθεση. Έπρεπε, λέει, να γίνει γνωστή η τιμωρητική δύναμη του Θεού, έπρεπε η μακροθυμία, έπρεπε η φιλανθρωπία και το έλεος και η άφατη και πολλή δόξα του. Από πού, λοιπόν, αποδεικνύονται αυτά; Από όσα φαίνονται στους πολλούς παράλογα, από τον «Φαραώ», από το να «καλέσει λαό εκείνον που δεν ήταν λαός», από το να «σωθεί το υπόλειμμα» και από τα παρόμοια. Ώστε, από εκείνα για τα οποία οι άγνωμονες καταδικάζουν τον Θεό για αδικία, οι ευγνώμονες αποκομίζουν μεγάλο όφελος. Επομένως, δεν ενέχει το ανεξήγητο η φύση των πραγμάτων, αλλά η βλασφημία των αγνωμόνων. Ή μάλλον εξαρτάται από τα προηγούμενα: «Αν ο Θεός», λέει, «θέλοντας να δείξει, και για να γνωρίσει» και το «εκεί θα ονομαστούν υιοί του ζώντος Θεού» και το «να σωθεί το υπόλειμμα του Ισραήλ»· αν τα κάνει αυτά, «ποιος είσαι εσύ που ανταπαντάς στον Θεό;».