Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 9:33

Ή νομίζεις, Ιουδαίε, ότι ο Ισαάκ προτιμήθηκε από τον Ισμαήλ και από τα παιδιά που γέννησε στον Αβραάμ η Χετούρα εξαιτίας της Σάρρας; Και τι θα έλεγες για τη Ρεβέκκα; Διότι εδώ έχουμε και μία μητέρα και μία σύλληψη, αφού τα παιδιά ήταν δίδυμα· αυτό σημαίνει το “από έναν κοίτη έχουσα”, ότι δηλαδή κατά τον ίδιο καιρό συνέλαβε και τους δύο. Κι όμως, ο ένας ήταν θεοφιλής, ενώ ο άλλος ανάξιος της θείας πρόνοιας. Και ο Θεός δεν περίμενε να δοκιμαστούν τα πράγματα στην πράξη, αλλά προανήγγειλε τη διαφορά τους ήδη από όσα κυοφορούνταν· και την προανήγγειλε, επειδή προγνώριζε την προαίρεση του καθενός. Διότι η εκλογή δεν είναι άδικη, αλλά ανταποκρίνεται στην προαίρεση των ανθρώπων, όπως έχει γραφεί: «Τον Ιακώβ αγάπησα, ενώ τον Ησαύ εμίσησα». Διότι αυτό που είπε ο Θεός στον Αβραάμ, ότι «στον Ισαάκ θα σου ονομαστεί σπέρμα», δείχνει πως ούτε όλο το γένος έλαβε μέρος στην ευλογία· γιατί ο Θεός δεν προσέχει στη φύση, αλλά ζητεί πίστη και αρετή, όπως λέγει και στον Ωσηέ: «Θα ονομάσω τον Μη λαό μου, Λαό μου· και τη Μη αγαπημένη, Αγαπημένη· και θα γίνει στον τόπο όπου τους ειπώθηκε· Εσείς δεν είστε λαός μου, εκεί θα ονομαστούν υιοί του ζώντος Θεού». Διότι τα έθνη, που δεν γνώριζαν δικαιοσύνη, κατέλαβαν δικαιοσύνη· και ως δικαιοσύνη εννοεί εκείνη που προέρχεται από την πίστη. Ο δε Ισραήλ, ενώ επιδίωκε νόμο δικής του δικαιοσύνης, δεν έφθασε στη δικαιοσύνη. Γιατί; Επειδή δεν την επιδίωξε από πίστη, αλλά από έργα νόμου· διότι νόμισαν πως τους αρκούσε η κατά νόμον ζωή για να αποκτήσουν δικαιοσύνη, και περιφρόνησαν την πίστη. Γι’ αυτό ακριβώς δεν μετείχαν ούτε στις δωρεές της πίστεως· «διότι προσέκοψαν στον λίθο του προσκόμματος, καθώς έχει γραφεί· Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, και όποιος πιστεύει σ’ αυτόν δεν θα καταισχυνθεί». Συνηθίζουν να προσκόπτουν εκείνοι που έχουν τη διάνοιά τους στραμμένη αλλού από τις προφητείες των Γραφών και δεν θέλουν να προχωρήσουν στην οδό· αυτό ακριβώς έπαθαν οι Ιουδαίοι. Επειδή δηλαδή ήταν απορροφημένοι στα περιττά του νόμου, δεν θέλησαν να δουν τον λίθο που είχε προαναγγελθεί από τους προφήτες· παρόλο που οι προφήτες είχαν σαφώς προθεσπίσει ότι όποιος πιστεύει σ’ αυτόν θα αξιωθεί τα μέγιστα αγαθά. «Διότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι σύμφωνα με επίγνωση· επειδή αγνοούν τη δικαιοσύνη του Θεού και ζητούν να στήσουν τη δική τους δικαιοσύνη, δεν υποτάσσονται στη δικαιοσύνη του Θεού». Διότι το τέλος του νόμου είναι ο Χριστός, προς δικαιοσύνη για κάθε πιστεύοντα· επειδή ο νόμος οδήγησε όλους εμάς, δηλαδή ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, προς τον Δεσπότη Χριστό. Στείλε το επόμενο.

Σαφώς, ο λόγος μάς προσκαλεί στην πίστη προς τον Κύριό μας Ιησού. Διότι περί αυτού έχει ειπωθεί ότι: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου». Οι τυφλοί και όσοι δεν μπορούν να δουν καθαρά όσα βρίσκονται μπροστά στα πόδια τους, σκοντάφτουν στους λίθους· και εκείνοι που δεν έχουν ασφαλίσει τα πατήματά τους, γλιστρούν στις πέτρες. Επομένως, εκείνος που δεν έδειξε καμία μέριμνα για το διορατικό της ψυχής, ούτε γνώρισε μέσω της διδασκαλίας των Γραφών την παρουσία του Κυρίου, σκοντάφτει στο κήρυγμα του Ευαγγελίου· και εκείνος που εύκολα κλονίζεται ως προς την πίστη, σκανδαλίζεται στην πέτρα, η οποία είναι ο Χριστός. —Εσύ όμως (λέγει), ο λαός, εάν έχεις πεποίθηση και στηρίζεσαι με τέλεια πίστη στον Κύριο, δεν θα συναντήσεις τον λόγο γι' αυτόν ως λίθο προσκόμματος, ούτε θα ολισθήσεις πάνω σε αυτόν, ως πτώση εξαιτίας πέτρας. —Ίσως πάλι η μωρία του κηρύγματος να είναι πρόσκομμα στους Έλληνες, οι οποίοι αναζητούν τη σοφία· και να είναι πέτρα σκανδάλου για τους Ιουδαίους, οι οποίοι ζητούν σημεία. Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε ο Παύλος, ότι το κήρυγμα είναι για τους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, για τα έθνη δε μωρία.

Διότι ο νόμος και οι προφήτες, μέσα από έναν μεγάλο κύκλο λόγων, με δυσκολία μας παρουσιάζουν τις έννοιες των λεγομένων μέσω του γράμματος. Το ευαγγελικό κήρυγμα, όμως, είναι απλό και λόγος συνοπτικός. <Ο δε Ισραήλ, ενώ επιδίωκε νόμο δικαιοσύνης.> Αποδίδοντας λοιπόν τις αιτίες για το ότι δεν σώθηκαν όλοι οι Ιουδαίοι, συνάπτει αμέσως στον λόγο κάτι το αξιοθαύμαστο και λέει: Ω, τι παράδοξο πράγμα! Το πλήθος των πλανεμένων, χωρίς να έχει καθόλου σκοπό να πράξει το αγαθό, δικαιώθηκε, ενώ ο Ισραήλ, αν και παιδαγωγούνταν προς τη δικαιοσύνη από τον νόμο του Μωυσή, αστόχησε ως προς την ελπίδα και έμεινε αμέτοχος στη σχετική δωρεά. Ποια είναι λοιπόν η αιτία; Είναι σαφής. Διότι δεν αποδέχθηκαν τη σωτηρία μέσω της πίστεως και τη δικαίωση εν Χριστώ, αλλά θεώρησαν ότι τους αρκούν τα καυχήματα που αποτελούσαν σκιές. <Λίθο προσκόμματος.> Διότι βεβαίως δεν λέμε ότι ο Χριστός τέθηκε στον Ισραήλ για τον σκοπό αυτό, αλλά επειδή αυτό ήταν εκ των προτέρων γνωστό στον Θεό, προανήγγειλε αναγκαστικά αυτό που επρόκειτο να συμβεί, ότι δηλαδή θα τεθεί ως λίθος ολισθήματος στα θεμέλια της Σιών, και ότι πρόκειται να σκοντάψουν πάνω σε αυτόν ορισμένοι από τους ασύνετους, και ότι θα το πάθουν αυτό εξαιτίας της απείθειάς τους. Έκανε μάλιστα την προαγγελία αυτή για ωφέλεια, όχι για να σκοντάψουν, αλλά για να αποφύγουν το κακό, εφόσον το γνώριζαν εκ των προτέρων.

Αλλά όσοι πίστεψαν σε αυτόν, δεν ντροπιάστηκαν· όσοι όμως ήταν άπιστοι και αμαθείς, και δεν μπόρεσαν να δουν το μυστήριό του, έπεσαν και συντρίφτηκαν. Διότι είπε κάπου πάλι ο Θεός και Πατέρας: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος, και πέτρα σκανδάλου, και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν πρόκειται να ντροπιαστεί· και πάνω σε όποιον πέσει, θα τον συντρίψει». Αλλά εξασφάλιζε τους απογόνους του Ισραήλ ο προφήτης λέγοντας: «Και αυτόν αγιάστε, και αυτός θα είναι φως σας· και αν έχεις πεποίθηση σε αυτόν, θα σου είναι για αγιασμό, και δεν θα τον συναντήσετε ως λίθο προσκόμματος, ούτε ως πέτρα παραπτώματος». Επομένως, επειδή ο Ισραήλ δεν αγίασε τον Εμμανουήλ, που είναι Κύριος και Θεός, ούτε καν θέλησε να έχει πεποίθηση σε αυτόν, σκοντάφτουν [πέφτουν] πάνω του ως λίθο εξαιτίας της απιστίας τους, συνετρίβησαν και έπεσαν· αναστήθηκαν όμως πολλοί, δηλαδή, αυτοί που αποδέχθηκαν την πίστη σε αυτόν.

Επιπλέον αυτών, μου έρχεται στο νου και κάτι άλλο για το οποίο μπορώ να περιγελάσω αρκετά. Διότι τα πλήθη που έτρεχαν μαζί με τον προδότη σχεδίαζαν την επίθεση κατά του Χριστού, έχοντας ανάψει φανάρια και πυρσούς. Επειδή απέφευγαν, νομίζω, όπως ήταν φυσικό, τα παραπατήματα στο σκοτάδι και το να πέσουν άθελά τους σε λάκκους· διότι τέτοια πράγματα συνηθίζουν να συμβαίνουν στο σκοτάδι. Αλλά, ω της ανοησίας! Δεν βλέπουν οι ταλαίπωροι από την πολλή τους αμάθεια ότι σκοντάφτουν στον λίθο, για τον οποίο λέει ο Θεός και Πατέρας: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου». Και αυτοί που μερικές φορές τρέμουν μπροστά σε έναν μικρό λάκκο, δεν καταλαβαίνουν ότι πηδούν στις πηγές της αβύσσου και στα κατώτατα της γης, και αυτοί που αποφεύγουν το σκοτάδι της νύχτας, δεν δίνουν καμία σημασία στη συνεχή και ατελείωτη νύχτα. Διότι, έχοντας επιβουλευθεί ασεβώς το θείο φως, δηλαδή τον Χριστό, επρόκειτο να περπατούν στο σκοτάδι και στην καταχνιά, σύμφωνα με τα λόγια του προφήτη· και όχι μόνο αυτό, αλλά θα κατέληγαν στο ίδιο το εξώτερο σκοτάδι, όπου θα λογοδοτούσαν για την ασέβειά τους προς τον Χριστό, και θα παραδίδονταν σε πικρή και ατελείωτη κρίση. <Ο Ιησούς λοιπόν, γνωρίζοντας όλα όσα επρόκειτο να έλθουν εναντίον του, βγήκε και τους λέει: Ποιον ζητάτε; Του αποκρίθηκαν: Τον Ιησού τον Ναζωραίο. Τους λέει ο Ιησούς: Εγώ είμαι. Και στεκόταν μαζί τους και ο Ιούδας που τον παρέδιδε.>

Αλλά όσοι πίστεψαν σε αυτόν δεν ντροπιάστηκαν· οι άπιστοι όμως, και όσοι δεν μπόρεσαν να δουν το μυστήριό του, έπεσαν και συντρίφτηκαν. Διότι είπε κάπου πάλι ο Θεός και Πατέρας: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος, και πέτρα σκανδάλου· και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν θα ντροπιαστεί· και πάνω σε όποιον πέσει, θα τον κατακομματιάσει». Αλλά ο προφήτης προφύλαξε εκείνους από τον Ισραήλ, λέγοντας: «Αυτόν θα τον αγιάσετε ως Κύριο, και αυτός θα είναι ο φόβος σου· και εάν έχεις πεποίθηση σε αυτόν, θα είναι για εσένα προς αγιασμό, και δεν θα συναντηθείτε με αυτόν σαν με λίθο προσκόμματος, ούτε σαν με πέτρα πτώματος.» — (A f. 39, E f. 129) Επομένως, επειδή ο Ισραήλ δεν αγίασε τον Εμμανουήλ, που είναι Κύριος και Θεός, ούτε θέλησε να έχει πεποίθηση σε αυτόν, σκοντάφτοντας σαν σε λίθο εξαιτίας της απιστίας του, συντρίφτηκε και έπεσε· αναστήθηκαν όμως πολλοί, δηλαδή αυτοί που αποδέχτηκαν την πίστη σε αυτόν. — (A f. 39 b, E f. 130, H f. 116) Ή και όπως γράφει ο σοφότατος Παύλος, «Για τους Ιουδαίους ο σταυρός είναι σκάνδαλο, και για τα έθνη μωρία.» Και πάλι: «Ο λόγος του σταυρού για όσους χάνονται είναι μωρία· αλλά για εμάς που σωζόμαστε, είναι δύναμη Θεού προς σωτηρία.»

Διότι, εάν ο Αβραάμ δικαιώθηκε από τα έργα, έχει καύχημα, αλλά όχι ενώπιον του Θεού· δείχνοντας ότι αυτή η δικαιοσύνη είναι μεγαλύτερη από εκείνην. Προηγουμένως, λοιπόν, έλεγα ότι δύο είναι τα απορούμενα, τώρα όμως τα ζητήματα έγιναν τρία: το ότι τα έθνη και βρήκαν δικαιοσύνη, και τη βρήκαν χωρίς να την επιδιώκουν, και βρήκαν μεγαλύτερη από εκείνη του νόμου. Τα ίδια ακριβώς προκαλούν απορία πάλι από την αντίθετη πλευρά και για τους Ιουδαίους: το ότι ο Ισραήλ δεν τη βρήκε, και, ενώ την επιδίωκε με ζήλο, δεν τη βρήκε, ούτε καν τη μικρότερη δεν βρήκε. Αφού λοιπόν έριξε σε απορία τον ακροατή, επιφέρει στη συνέχεια σύντομη τη λύση, και αναφέρει την αιτία όλων των προλεχθέντων. Ποια είναι λοιπόν η αιτία; Το ότι δεν αναζήτησαν τη δικαίωση εκ πίστεως, αλλά ωσάν να προερχόταν από τα έργα του νόμου. Αυτή είναι η σαφέστατη λύση όλου του χωρίου, η οποία, εάν λεγόταν ευθύς εξαρχής, δεν θα γινόταν τόσο ευπρόσδεκτη· επειδή όμως την παρέθεσε έπειτα από πολλές απορίες, επιχειρήματα και αποδείξεις, και αφού χρησιμοποίησε πλήθος προκαταρκτικών διορθώσεων, την κατέστησε τελικά πιο ευκολονόητη και περισσότερο ευπρόσδεκτη. Διότι, λέγει, αυτή είναι η αιτία της απώλειάς τους: το ότι θέλησαν να δικαιωθούν όχι εκ πίστεως, αλλά ωσάν από τα έργα του νόμου. Και δεν είπε: «από τα έργα», αλλά: «ωσάν από τα έργα του νόμου», δείχνοντας ότι ούτε αυτή τη δικαιοσύνη απέκτησαν. Διότι προσέκρουσαν στον λίθο του προσκόμματος, καθώς είναι γραμμένο: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου· και καθένας που πιστεύει σε αυτόν δεν θα καταισχυνθεί».

Αφού πρώτα επέτεινε την απορία· διότι δύο ήταν τα υπό εξέταση ζητήματα: ότι τα έθνη την πέτυχαν, και μάλιστα χωρίς να την επιδιώκουν, και ότι ο Ισραήλ δεν την πέτυχε, παρόλο που την επιδίωκε. Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η λύση; Εσύ μεν, ω Ιουδαίε, λέει, δεν βρήκες ούτε τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο. Διότι την παρέβης και έγινες υπόχρεος στην κατάρα. Αυτοί όμως, που δεν προσήλθαν μέσω του νόμου, βρήκαν μια άλλη οδό, ανώτερη από αυτήν, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από την πίστη. «Προσέκρουσαν στον λίθο του προσκόμματος, καθώς είναι γραμμένο: Ιδού, τοποθετώ στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν θα καταντροπιαστεί». Τον ονομάζει λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, λέει, εξαιτίας της προαιρέσεως και της καταλήξεως εκείνων που απίστησαν.

«Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.» «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, τα έργα που κάνω εγώ, θα τα κάνει και εκείνος, και μεγαλύτερα από αυτά θα κάνει.» «Μακάριοι όσοι δεν είδαν και πίστεψαν.» «Τι θα πούμε λοιπόν; Ότι τα έθνη που δεν επιδίωκαν τη δικαιοσύνη, κατέκτησαν τη δικαιοσύνη, και μάλιστα τη δικαιοσύνη που προέρχεται από την πίστη· ενώ ο Ισραήλ, που επιδίωκε τον νόμο της δικαιοσύνης, δεν έφτασε στον νόμο της δικαιοσύνης. Γιατί; Διότι δεν την επιδίωξαν εκ πίστεως, αλλά σαν να προερχόταν από τα έργα. Επειδή σκόνταψαν στον λίθο του προσκόμματος, καθώς είναι γραμμένο: Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος, και πέτρα σκανδάλου, και όποιος πιστεύει σε αυτόν, δεν θα καταισχυνθεί.» «Γνωρίζοντας ότι δεν δικαιώνεται ο άνθρωπος από τα έργα του νόμου, ειμή μόνο διά της πίστεως στον Ιησού Χριστό, και εμείς πιστέψαμε στον Χριστό Ιησού, για να δικαιωθούμε εκ πίστεως του Ιησού Χριστού, και όχι από τα έργα του νόμου· διότι από τα έργα του νόμου δεν πρόκειται να δικαιωθεί καμία σάρκα.» «Διότι εν Χριστώ Ιησού, ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ, ούτε η ακροβυστία, αλλά η πίστη που ενεργείται διά της αγάπης.» «Πίστη είναι η υπόσταση των πραγμάτων που ελπίζουμε, η απόδειξη των πραγμάτων που δεν βλέπουμε. Διότι χάρη σε αυτήν έλαβαν καλή μαρτυρία οι προπάτορες. Χωρίς πίστη είναι αδύνατον να ευαρεστήσει κανείς τον Θεό. Διότι εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχει, και ότι γίνεται μισθαποδότης σε αυτούς που τον αναζητούν.» «Να γυμνάζεις τον εαυτό σου στην ευσέβεια.»

Έτσι, λοιπόν, από τον ίδιο τον βωμό, βλέποντας αυτούς που υπηρετούσαν τον βωμό και ήταν σε όλα εξαιρετικά θρησκόληπτοι, τους κέρδισε στην Αθήνα, όπως και άλλος από τους αποστόλους κάπου αλλού. Αφού μοίρασαν μεταξύ τους τα έθνη, τα οποία αποτελούσαν ταμεία του εχθρού, άρπαξαν ως θησαυρούς εκείνους που ήταν αιχμάλωτοι στο θέλημά του, και τους προσέφεραν ήδη ως λάφυρο και απαρχή στον Δεσπότη των όλων. Κατά τον καιρό λοιπόν αυτόν και την ημέρα τα απέρριψαν, δηλαδή τα θεώρησαν βδελυρά και τα αποστρέφονταν, τα χειροποίητα εκείνα είδωλα, και τα εξόριζαν από τις διάνοιές τους, ώστε να μην ανέχονται ποτέ πια ούτε την ανάμνησή τους. Ακόμη και την ίδια την ύλη, έστω και αν θεωρούνταν από τους πολλούς ως η πλέον πολύτιμη, λόγω της υπερβολικής τους αγάπης προς τον Θεό, αποφάσισαν να τη θεωρούν παραπεταμένη και περιφρονημένη, και να προσφέρουν τη θυσία που αρμόζει μόνο στον Θεό. Επομένως, αποβάλλοντας το κίβδηλο και απατηλό εκείνων των ειδώλων, κατευθύνονταν αναγκαστικά και πολύ επίκαιρα προς τη στερεή πέτρα. Και αυτή είναι, όπως γνωρίζει καλά ο λόγος της δικής μας θεογνωσίας, ο Χριστός και Θεός μας. Διότι, όπως λέει εκείνος που κατανόησε τόσο όσο και ο ίδιος κατανοήθηκε: «Όλοι οι πατέρες μας έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό. διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε, και η πέτρα αυτή ήταν ο Χριστός». Από την άλλη, εκείνος που είχε το μάτι της ψυχής του καθαρισμένο και διαυγές, είπε: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου. και καθένας που πιστεύει σε αυτόν δεν θα καταισχυνθεί».