Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 1:2

Λ΄. Το αν, όμως, η κακοπάθειά τους προέρχεται από τον Θεό, δεν είναι ακόμη βέβαιο, εφόσον και από μόνη της η ύλη φέρει την αταξία, όπως μέσα σε ένα ρεύμα. Και ποιος γνωρίζει αν ο μεν τιμωρείται εξαιτίας της κακίας του, ενώ ο δε εξυψώνεται επειδή επαινείται; Ή μήπως συμβαίνει το αντίθετο, ο μεν να εξυψώνεται εξαιτίας της πονηρίας του, και ο δε να δοκιμάζεται εξαιτίας της αρετής του; Ο πρώτος να υψώνεται περισσότερο, ώστε να πέσει βαρύτερα, αφήνοντας προηγουμένως, σαν κάποια αρρώστια, να εκραγεί όλη του η κακία, για να τιμωρηθεί και πιο δίκαια· ενώ ο δεύτερος να δοκιμάζεται παράδοξα, ώστε, αφού καθαριστεί σαν τον χρυσό στο καμίνι, να λιώσει και να αποβάλει κάθε ίχνος κακίας, αν έστω και λίγο έχει μέσα του. Διότι απολύτως καθαρός από κάθε ρύπο δεν είναι κανείς, τουλάχιστον στην κτιστή φύση, όπως έχουμε ακούσει, ακόμη κι αν φαίνεται πιο δόκιμος. Βρίσκω, άλλωστε, και κάποιο τέτοιο μυστήριο στη θεία Γραφή· και θα ήταν μακροσκελές να απαριθμήσω όλες τις φωνές του Πνεύματος που με οδηγούν σε αυτό το συμπέρασμα. Αλλά ποιος θα μπορούσε να αναμετρήσει την άμμο των θαλασσών, τις σταγόνες της βροχής και το βάθος της αβύσσου; Και ποιος θα μπορούσε να εξιχνιάσει το βάθος της πάνσοφης πρόνοιας του Θεού, με την οποία δημιούργησε τα πάντα και τα διοικεί με τον τρόπο που ο Ίδιος και θέλει και γνωρίζει; Διότι αρκεί, σύμφωνα με τον θείο Απόστολο, αφού θαυμάσουμε μόνο το δυσνόητο και δυσθεώρητο αυτής της σοφίας, να προχωρήσουμε: «Ω, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού! Πόσο ανεξερεύνητα είναι τα κρίματά του και ανεξιχνίαστοι οι δρόμοι του!» και, «Ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου;»

Ω Άνακτα, ποιος θα μπορούσε να εξιχνιάσει τον νου και το βάθος σου, Εσύ που γνωρίζεις τον ακριβή αριθμό των σταγόνων της βροχής, των κόκκων της άμμου της θάλασσας, και τους δρόμους των ανέμων; Και ποιος πάλι θα μπορούσε να γνωρίσει, Μακάριε, τα ίχνη της βουλής σου; Εσύ που από τα ύψη κυβερνάς, πώς επιβλέπεις και κατευθύνεις τα πάντα, όσα κρύβει ο απέραντος αιώνας; Ο νους των ανθρώπων, όταν τείνει προς εσένα, ελάχιστο μόνο φως αντικρίζει, σαν την αστραπή που τάχιστα χάνεται στον ουρανό. Όμως τούτο είναι απολύτως αληθινό: ότι, ανυψώνοντας τον θνητό άνθρωπο από τα εγκόσμια μέσω των Παθών σου, τον μετέθεσες σε μία άλλη ζωή, ελεύθερη από το κακό.

Επειδή όμως δεν αποδεχόμαστε την πρώτη σου διαίρεση, η οποία υποθέτει ότι δεν υπάρχει τίποτα το ενδιάμεσο μεταξύ αγεννήτου και γεννητού, παρευθύς θα εξαφανιστούν μαζί με τη σεμνή σου διαίρεση οι αδελφοί και οι εγγονοί, διαλυόμενοι μαζί της, σαν να λύθηκε η πρώτη αρχή κάποιου περίπλοκου δεσμού, και θα αποχωρήσουν από τη θεολογία. Διότι, πού θα τοποθετήσεις το εκπορευτό, πες μου, το οποίο αναδείχθηκε ενδιάμεσο στη δική σου διαίρεση, και το οποίο εισάγεται από έναν ανώτερο από εσένα θεολόγο, τον Σωτήρα μας; Εκτός αν αφαίρεσες εκείνη τη φράση από τα δικά σου Ευαγγέλια, χάριν της τρίτης σου διαθήκης: «Το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα»· το οποίο, καθόσον μεν εκπορεύεται από εκεί, δεν είναι κτίσμα· καθόσον δε δεν είναι γεννητό, δεν είναι Υιός· και καθόσον αποτελεί το ενδιάμεσο μεταξύ αγεννήτου και γεννητού, είναι Θεός. Και έτσι, αφού διέφυγε τα δίχτυα των συλλογισμών σου, φανερώθηκε ως Θεός, ισχυρότερος από τις δικές σου διαιρέσεις. Τι είναι λοιπόν η εκπόρευση; Εξήγησέ μου εσύ την αγεννησία του Πατρός, και εγώ θα εξηγήσω τη φύση της γέννησης του Υιού και της εκπόρευσης του Πνεύματος, και θα παραφρονήσουμε και οι δύο, προσπαθώντας να εισδύσουμε στα μυστήρια του Θεού. Και ποιοι είμαστε εμείς που θα τα κάνουμε αυτά; Εμείς που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ούτε τα όσα βρίσκονται μπροστά στα πόδια μας, ούτε να καταμετρήσουμε την άμμο των θαλασσών, τις σταγόνες της βροχής και τις ημέρες του αιώνος, πόσο μάλλον να διεισδύσουμε στα βάθη του Θεού και να ερευνήσουμε με τη λογική μια φύση τόσο άρρητη και υπέρλογη.

«Αν μπορεί ο Αιθίοπας να αλλάξει το δέρμα του, και η λεοπάρδαλη τα στίγματά της, τότε και εσείς θα μπορέσετε να πράξετε το καλό, έχοντας μάθει να κάνετε το κακό.» «Την άμμο των θαλασσών, και τις σταγόνες της βροχής, και τις ημέρες του αιώνα, ποιος θα τις απαριθμήσει; Το ύψος του ουρανού, και το πλάτος της γης, και την άβυσσο, και τη σοφία, ποιος θα τα εξιχνιάσει;» «Δεν μπορεί να κρυφτεί πόλη που είναι κτισμένη πάνω σε βουνό.» «Κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους. Διότι ή θα μισήσει τον έναν και θα αγαπήσει τον άλλον· ή θα προσκολληθεί στον έναν και θα καταφρονήσει τον άλλον. Δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον Μαμμωνά. Ποιος από εσάς, με το να μεριμνά, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχη;» «Μήπως μαζεύουν από τα αγκάθια σταφύλια ή από τα τριβόλια σύκα; Έτσι δεν μπορεί το αγαθό δέντρο να παράγει κακούς καρπούς, ούτε το σάπιο δέντρο να παράγει καλούς καρπούς.» «Δεν είναι ο μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλό του, ούτε ο δούλος ανώτερος από τον Κύριό του.» «Δεν υπάρχει τίποτε συγκαλυμμένο, το οποίο δεν θα αποκαλυφθεί, και κρυφό, το οποίο δεν θα γίνει γνωστό και δεν θα έλθει στο φως.» «Γεννήματα οχιών, πώς μπορείτε να λέτε αγαθά, ενώ είστε πονηροί;» «Δεν υπάρχει προφήτης δίχως τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του και στο σπίτι του.» «Πόσο δύσκολα θα εισέλθει πλούσιος στη βασιλεία των ουρανών! Και πάλι σας λέω: Είναι ευκολότερο να περάσει καμήλα από την τρύπα της βελόνας, παρά πλούσιος να εισέλθει στη βασιλεία του Θεού.»

Και στον λόγο του «Περί του Αγίου Πνεύματος» λέγει τα εξής: «Το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα»· τι είναι λοιπόν η εκπόρευση; Και προς εκείνον που φέρνει αντιρρήσεις, διατυπώνει την ερώτηση ως εξής: «Εξήγησέ μου εσύ την αγεννησία του Πατέρα, και εγώ θα αναλύσω τη φύση της γέννησης του Υιού και της εκπόρευσης του Πνεύματος, και ας χάσουμε τα λογικά μας και οι δύο προσπαθώντας να διεισδύσουμε στα μυστήρια του Θεού». Και ποιοι θα τα κάνουν αυτά; Εμείς, που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ούτε αυτά που βρίσκονται μπροστά στα πόδια μας, ούτε να καταμετρήσουμε την άμμο των θαλασσών, τις σταγόνες της βροχής και τις ημέρες του αιώνος, πόσο μάλλον να εμβαθύνουμε στα βάθη του Θεού και να δώσουμε εξήγηση για την τόσο άρρητη και υπέρλογη φύση.

Επομένως, δεκατρείς συνολικά ημέρες μετρώνται από εμάς έως την αρχή, κατά την οποία ο Θεός δημιούργησε τον ουρανό και τη γη. Πριν από αυτές, σύμφωνα με την ανοησία τους, εφόσον ο Θεός δεν είχε δημιουργήσει απολύτως τίποτα, στερούνταν την ιδιότητα του πατέρα και του παντοκράτορα. Εάν όμως στα μάτια του Θεού οι ημέρες από τη δημιουργία του κόσμου είναι δεκατρείς, πώς λέει η Σοφία Σειράχ: «Την άμμο των θαλασσών, τις σταγόνες της βροχής και τις ημέρες του αιώνα ποιος μπορεί να τις εξαριθμήσει;» Αυτά λέει ο Ωριγένης σπουδαιολογώντας, και δες με τι είδους πράγματα παίζει.