Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 1:30

Διότι τα μεγάλα και απροσδόκητα κακά δεν περνούν χωρίς έκπληξη, αλλά συνήθως καταπλήσσουν εκείνους που τα βλέπουν, ή εκείνους που τα πληροφορούνται. Έτσι λοιπόν ο καθένας θα σφυρίξει γι' αυτήν και θα κινήσει τα χέρια του, χτυπώντας τα μεταξύ τους, όπως νομίζω, και χειροκροτώντας από την έκπληξη, και βγάζοντας από το στόμα του έναν ήχο όμοιο με σφύριγμα και άναρθρο. Μας περιγράφει δηλαδή πολύ καλά μέσω αυτών εκείνον που σαν να έχει καταπλαγεί από τις απροσδόκητες συμφορές. «Ο Θεός, λοιπόν, αντιτάσσεται στους υπερήφανους»· και θεωρώ ότι είναι σοφό και αξιοπρόσεκτο το παράγγελμα: «Μην εξυψώνεις τον εαυτό σου, για να μην πέσεις», και πάλι: «Εκείνος που κάνει υψηλό το σπίτι του, αναζητά τη συντριβή». Διότι, όπως ακριβώς τα οικοδομήματα που υψώνονται πάρα πολύ και πέρα από το μέτρο είναι πιο έτοιμα να κλονιστούν, και διατρέχουν τον μέγιστο κίνδυνο να γκρεμιστούν από μόνα τους· έτσι και η ψυχή του ανθρώπου, όταν διογκώνεται προς την υπεροψία από τη ματαιότητα των λογισμών, είναι σαθρή, ευανάτρεπτη και έτοιμη να πέσει. Αν μάλιστα αυτό το πράγμα γίνεται εναντίον του Θεού, τότε λοιπόν δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να αντισταθεί. <Αλίμονο στην επιφανή και λυτρωμένη πόλη, την περιστερά.> Προχωρεί αμέσως στην ανάμνηση της πόλης των Ιουδαίων, δηλαδή της Ιερουσαλήμ, για την οποία, επειδή την κυρίευσαν οι Ασσύριοι, πλήρωσαν το τίμημα.

Διαφορετικά δικός μου, ως Υιού γνήσιου και μονογενούς· και διαφορετικά δικός σας, ως δημιουργημάτων. Αληθινός Θεός, λοιπόν, είναι ο Υιός του Θεού, ο οποίος γεννήθηκε πριν από όλους τους αιώνες με τρόπο ανεκδιήγητο. Διότι πολλές φορές σας λέω το ίδιο πράγμα, για να εντυπωθεί αυτό στη διάνοιά σας. Και το ότι μεν ο Θεός έχει Υιό, αυτό να το πιστεύεις· το πώς όμως, μην το περιεργάζεσαι· διότι, αναζητώντας το, δεν θα το βρεις. Μην εξυψώνεις τον εαυτό σου, για να μην πέσεις. Όσα σου προστάχθηκαν, αυτά μόνο να συλλογίζεσαι.

Η αγάπη θα φωτίσει τα μάτια της διανοίας, εκείνος όμως που αγαπά την έχθρα και την έριδα είναι όμοιος με αυτόν που βάζει συνεχώς το χέρι του σε φωλιά οχιών. Όπως το σκουλήκι στο ξύλο, έτσι είναι η κενοδοξία στον μοναχό· και όπως ο σκόρος στα ρούχα, έτσι είναι το πάθος της φιλαργυρίας στην καρδιά του ανθρώπου. Μην υψώσεις τον εαυτό σου, για να μην πέσεις και φέρεις ατιμία στην ψυχή σου. Διότι ο Κύριος ανυψώνει τους πράους, ενώ ταπεινώνει τους αμαρτωλούς έως το χώμα. Εκείνος που υψώνει τον εαυτό του προξενεί στον εαυτό του ατιμία· ενώ εκείνος που υπηρετεί τον πλησίον με ταπεινοφροσύνη, θα δοξαστεί. Εκείνον που σπλαχνίζεται τον πλησίον σε ημέρα θλίψης, ο Κύριος θα τον σπλαχνίζεται παντοτινά· διότι η ελεημοσύνη του ανθρώπου παραμένει μαζί του σαν σφραγίδα. Υπάρχει άνθρωπος που, όταν δεν έχει καμία εξουσία, φαίνεται πράος και ελεήμων· έπειτα, αν τύχει να λάβει εξουσία, γίνεται πρόθυμος να διατάζει και να προστάζει χωρίς διάκριση· εάν όμως του αφαιρεθεί η εξουσία, δεν μπορεί να εκτελέσει αυτά που πρόσταζε· αυτός, ως άσοφος, δεν αναγνώρισε την ίδια του την αδυναμία.

Γι' αυτό και μέσω του Αποστόλου παραγγέλλει, λέγοντας: να μην έχετε υψηλό φρόνημα, αλλά να συναναστρέφεστε με τους ταπεινούς. Και σε άλλο σημείο λέει: μην υψώνεις τον εαυτό σου, για να μην πέσεις και φέρεις ατιμία στην ψυχή σου· και ο Κύριος θα αποκαλύψει τα κρυφά σου και θα σε γκρεμίσει στο μέσον της συνάθροισης, επειδή δεν προσήλθες με φόβο Κυρίου, και η καρδιά σου είναι γεμάτη δόλο.

Αν σε τραβάει στην πλεονεξία και στην άπληστη επιθυμία των χρημάτων, πες στον εαυτό σου εκείνη τη δαβιδική φωνή, ή μάλλον τη φωνή του Πνεύματος: θησαυρίζεις και δεν γνωρίζεις για ποιον τα συγκεντρώνεις. Και: πολλοί οδηγήθηκαν στην πτώση εξαιτίας του χρυσού. Και: αυτός που αγαπά τον χρυσό δεν θα δικαιωθεί. Και: ιδού ο άνθρωπος που δεν έθεσε τον Θεό βοηθό του, αλλά στήριξε τις ελπίδες του στο πλήθος του πλούτου του και ενδυναμώθηκε στη ματαιότητά του. Πρόσθεσε, αν θέλεις, και την απειλή του Σωτήρος: άφρον, εσύ που μετασκευάζεις και κάνεις πολυτελέστερες τις οικίες και τα οικοδομήματα, ώστε να αποθησαυρίζεται για σένα, επιδεικτικά, μεγαλύτερος ο όγκος και το φορτίο της απληστίας, αυτή τη νύχτα ζητούν την ψυχή σου από εσένα· αυτά λοιπόν που συγκέντρωσες, σε ποιον θα ανήκουν; Αν με υπερήφανο και αλαζονικό λογισμό επιχειρείς να εξάπτεις και να φουσκώνεις την ψυχή, μην προσπεράσεις το: ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους, ενώ στους ταπεινούς δίνει χάρη. Και το: ο άνθρωπος ομοιάζει με ματαιότητα, οι ημέρες του περνούν σαν σκιά. Και το: χώμα είσαι και στο χώμα θα επιστρέψεις. Και: γιατί υπερηφανεύεται το χώμα και η στάχτη; Και: είναι ακάθαρτος ενώπιον του Κυρίου κάθε υψηλοκάρδιος. Και: μην εξυψώνεις τον εαυτό σου, για να μην πέσεις και επιφέρεις ατιμία στην ψυχή σου και αποκαλύψει ο Κύριος τα κρυφά σου και σε καταρρίψει εν μέσω της εκκλησίας· διότι η υπερηφάνεια είναι μισητή ενώπιον του Κυρίου.