βʹ. Διὸ, παρακαλῶ, πάντες σπουδάζωμεν πόῤῥω γενέσθαι τοῦ πάθους τούτου, ἵνα μὴ τῷ κρίματι τῷ ἐκείνου περιπέσωμεν, ἵνα μὴ τῆς κολάσεως ὑπεύθυνοι γενώμεθα τῆς αὐτῆς, ἵνα μὴ τῇ τιμωρίᾳ κοινωνήσωμεν τῇ αὐτοῦ. Μὴ νεόφυτον, φησὶν, ἵνα μὴ τυφωθεὶς εἰς κρῖμα ἐμπέσῃ τοῦ διαβόλου. Ἄρα ὁ τετυφωμένος τὴν αὐτὴν τῷ διαβόλῳ δίδωσι δίκην. Ἀρχὴ γὰρ, φησὶν, ὑπερηφανίας τὸ μὴ εἰδέναι τὸν Κύριον· ἀρχὴ ἁμαρτίας ὑπερηφανία, πρώτη ὁρμὴ καὶ κίνησις ἐπὶ τὸ κακόν· τάχα μὲν οὖν καὶ ῥίζα καὶ ὑποβάθρα. Ἡ γὰρ ἀρχὴ ἢ τὴν πρώτην ὁρμὴν δηλοῖ τὴν ἐπὶ τὸ κακὸν, ἢ τὴν σύστασιν· ὡς ἂν εἴποι τις, ἀρχὴ σωφροσύνης τὸ ἀπέχεσθαι θέας ἀτόπου, τουτέστι, πρώτη ὁρμή· ἂν δὲ εἴπωμεν, ἀρχὴ σωφροσύνης νηστεία, τουτέστι, θεμέλιος καὶ σύστημα. Οὕτω καὶ ἁμαρτίας ἀρχή ἐστιν ἡ ἀπόνοια· καὶ γὰρ ἀπ᾽ αὐτῆς ἄρχεται πᾶσα ἁμαρτία, καὶ ὑπ᾽ αὐτῆς συγκροτεῖται. Ὅτι γὰρ, ὅσα ἂν πράττωμεν ἀγαθὰ, οὐκ ἀφίησιν αὐτὰ ἡ κακία διαμεῖναι καὶ μὴ διαπεσεῖν, ἀλλ᾽ ὥσπερ ῥίζα τίς ἐστιν, οὐκ ἐῶσα μὴ διασαλευθῆναι, δῆλον ἐκεῖθεν· ὅρα πόσα ὁ Φαρισαῖος εἰργάσατο, ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτὸν ὤνησε· τὴν γὰρ ῥίζαν οὐκ ἐξέκοψεν, ἀλλ᾽ αὐτὴ τοῖς πᾶσιν ἐλυμήνατο. Ἐξ ἀπονοίας ὑπεροψία πενήτων γίνεται, ἐπιθυμία χρημάτων, ἔρως ἀρχῆς, πόθος δόξης· πρὸς ὕβριν ἀμυντικὸς ὁ τοιοῦτος.
Μετάφραση
Γι' αυτό, παρακαλώ, ας φροντίσουμε όλοι να μείνουμε μακριά από αυτό το πάθος, για να μην περιπέσουμε στο κρίμα εκείνου, για να μην γίνουμε υπόδικοι της ίδιας κολάσεως, για να μην μοιραστούμε την ίδια τιμωρία με αυτόν. «Όχι νεόφυτον», λέει, «για να μην υπερηφανευθεί και πέσει στο κρίμα του διαβόλου». Επομένως, αυτός που έχει κυριευθεί από υπερηφάνεια υφίσταται την ίδια τιμωρία με τον διάβολο. Διότι, λέει, αρχή της υπερηφάνειας είναι το να μην γνωρίζει κανείς τον Κύριο· αρχή της αμαρτίας είναι η υπερηφάνεια, η πρώτη ορμή και κίνηση προς το κακό· ίσως μάλιστα αποτελεί και ρίζα και θεμέλιο. Διότι η λέξη «αρχή» δηλώνει είτε την πρώτη ορμή προς το κακό, είτε τη συγκρότηση· όπως θα έλεγε κανείς: αρχή της σωφροσύνης είναι η αποχή από άτοπα θεάματα, δηλαδή, η πρώτη ορμή· αν όμως πούμε ότι αρχή της σωφροσύνης είναι η νηστεία, αυτό σημαίνει ότι αποτελεί θεμέλιο και σύστημα. Έτσι και αρχή της αμαρτίας είναι η αλαζονεία· διότι από αυτήν ξεκινά κάθε αμαρτία, και από αυτήν συγκροτείται. Διότι το ότι, όσα αγαθά κι αν πράξουμε, αυτή η κακία δεν τα αφήνει να παραμείνουν και να μην καταρρεύσουν, αλλά λειτουργεί σαν μια ρίζα που προκαλεί αναπόφευκτα τον κλονισμό τους, είναι φανερό από το εξής: δες πόσα έπραξε ο Φαρισαίος, αλλά τίποτα δεν τον ωφέλησε· διότι δεν απέκοψε τη ρίζα, αλλά εκείνη κατέστρεψε τα πάντα. Από την αλαζονεία γεννιέται η περιφρόνηση των φτωχών, η φιλαργυρία, ο έρωτας για την εξουσία, ο πόθος της δόξας· και ένας τέτοιος άνθρωπος γίνεται εκδικητικός απέναντι στην ύβρη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες