Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 11:5

Έρημος καθίσταται ο νεότερος μοναχός που ακολουθεί τον δικό του λογισμό και δεν αποδέχεται τη νουθεσία των εμπείρων. Κακή πλάνη για τον νεότερο μοναχό είναι η ανυποταξία· ενώ η εν Κυρίω υποταγή είναι κραταιά σκέπη. Άνδρας υπερήφανος και ανυπότακτος θα δει πικρές ημέρες, ενώ ο ταπεινόφρων και υπομονετικός θα ευφραίνεται στον Κύριο παντοτινά. Είναι σπουδαίο πράγμα να βρει κανείς άνδρα υπομονετικό και ταπεινόφρονα, και η πνευματική του ομορφιά δεν έχει μέτρο. Μην αντιλέγεις στην αλήθεια, και ντρέψου για την αμάθειά σου. Μην ντραπείς να ομολογήσεις τις αμαρτίες σου, και μην πεις, «αμάρτησα και τι έπαθα;», διότι ο Κύριος είναι μακρόθυμος. Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο, και μην το αναβάλλεις από μέρα σε μέρα. Θυμήσου, η οργή δεν θα αργήσει. Ας μην είναι το χέρι σου απλωμένο για να παίρνει, και μαζεμένο όταν πρέπει να δίνει. Ο φρόνιμος μοναχός θα περιτειχίσει τον εαυτό του με αγάπη, ενώ ο άφρων θα αυξήσει το μίσος εναντίον του. Αυτός που υπερηφανεύεται εις βάρος του αδελφού του, εμπαίζεται από τους δαίμονες. Ποτέ μην εξουθενώνεις αδελφό, διότι είναι γραμμένο: πολλοί τύραννοι κάθισαν στο χώμα, ενώ κάποιος τελείως ανέλπιστος φόρεσε το διάδημα. Να είσαι χαρούμενος στη δικαιοσύνη, και μάλλον σκυθρωπός απέναντι στην αμαρτία. Αρρώστια της ψυχής είναι η φιλοδοξία, πάθος πονηρό.

Επειδή λοιπόν με τον λόγο καθαρίσαμε το πλήρωμα του χορού, εμπρός, με όση δύναμη έχουμε, αφού εξαγνίσουμε και τα σώματα και τις ψυχές, και αφού υψώσουμε όλοι μαζί μία φωνή, συναρμοσμένοι στο ένα Πνεύμα, ας ψάλουμε εκείνη την επινίκια ωδή, την οποία έψαλε κάποτε ο Ισραήλ για τους Αιγυπτίους, όταν αυτοί σκεπάστηκαν από την Ερυθρά Θάλασσα, υπό την ηγεσία της Μαρίας, η οποία έκρουε το τύμπανο: Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι έχει δοξαστεί ένδοξα. Άλογο και αναβάτη έριξε, όχι στη θάλασσα (διότι αυτό το προσαρμόζω στη δική μας ωδή), αλλά εκεί που Του ήταν αρεστό και με τον τρόπο που Εκείνος έκρινε δίκαιο. Εκείνος που δημιουργεί τα πάντα και τα μετασχηματίζει, όπως είπε κάπου στην προφητεία του ο Αμώς θεολογώντας ενθεότατα: Αυτός που μετατρέπει τη σκιά του θανάτου σε αυγή, και συσκοτίζει την ημέρα σε νύχτα, και σαν μέσα από κάποιον κύκλο κατευθύνει και κυβερνά ολόκληρο τον κόσμο και τα δικά μας ζητήματα, τα οποία ταυτόχρονα και κλονίζονται και παραμένουν ακλόνητα, καθώς κινούνται και περιστρέφονται από τις μεταβολές, παίρνοντας άλλοτε τη μία και άλλοτε την άλλη μορφή· ως προς την τάξη όμως της Θείας Πρόνοιας παραμένουν σταθερά και ακίνητα, έστω κι αν πορεύονται μέσα από αντίθετες καταστάσεις, οι οποίες στον Λόγο είναι μεν φανερές, ενώ σε εμάς άγνωστες. Αυτός που καθαιρεί δυνάστες από τους θρόνους τους, και στολίζει με διάδημα εκείνον που κανείς δεν το περίμενε (διότι και αυτό το λαμβάνω από τη Θεία Γραφή)· Εκείνος που περιβάλλει με θάρρος τα αδύναμα γόνατα, και συντρίβει τους βραχίονες του αμαρτωλού και του πονηρού (και αυτά από άλλη ωδή τα αντλώ, ανάλογα με το πώς έρχεται το καθένα στη μνήμη μου, καθώς πολλοί με βοηθούν να συμπληρώσω την ωδή και συνεισφέρουν στον ευχαριστήριο ύμνο)· Εκείνος που επιτρέπει να βλέπουμε την υπεροψία του ασεβούς να υψώνεται πάνω από τους κέδρους, αλλά και την καθαίρεσή του ώστε να μην υπάρχει πια, όταν δυνηθούμε να προσπεράσουμε την ασέβειά του με ταχύτητα και με ασφάλεια βήματος.

Διότι καθημερινά, εάν το θελήσεις, βρίσκεις παραδείγματα αυτών: διαδοχές αρχόντων, δημεύσεις περιουσιών των πλουσίων. Πολλοί τύραννοι βρέθηκαν να κάθονται στο έδαφος, ενώ ο εντελώς άσημος φόρεσε διάδημα. Αυτά δεν συμβαίνουν κάθε μέρα; Δεν μοιάζουν τα ανθρώπινα πράγματα με κάποιον τροχό; Διάβασε, αν θέλεις, και τα δικά μας κείμενα και τα θύραθεν (διότι και εκείνα είναι γεμάτα από τέτοια παραδείγματα), εάν από αναλγησία περιφρονείς τα δικά μας. Αν θαυμάζεις τα συγγράμματα των φιλοσόφων, πλησίασε έστω σε αυτούς· εκείνοι θα σε διδάξουν, διηγούμενοι παλαιές συμφορές, όπως και οι ποιητές, και οι ρήτορες, και οι σοφιστές, και όλοι οι ιστορικοί. Από παντού μπορείς να βρεις, αν το θέλεις, παραδείγματα. Εάν πάλι δεν επιθυμείς τίποτε από αυτά, αναλογίσου την ίδια τη φύση μας, από πού συστάθηκε και πού καταλήγει. Αναλογίσου, όταν κοιμάσαι, ποια είναι η πραγματική σου αξία· δεν θα μπορούσε να σε εξοντώσει ακόμα και ένα μικρό θηρίο; Διότι σε πολλούς, πολλές φορές, ένα μικρό ζωύφιο που έπεσε από την οροφή, είτε τους έβγαλε το μάτι είτε στάθηκε αιτία κάποιου άλλου κινδύνου. Τι λοιπόν; Δεν είσαι πιο αδύναμος από όλα τα θηρία; Αλλά τι ισχυρίζεσαι; Ότι επικρατείς χάρη στον λόγο; Ιδού όμως που δεν διαθέτεις λόγο· διότι η υπερηφάνεια αποτελεί τεκμήριο αλογίας. Και για ποιο πράγμα υπερηφανεύεσαι, πες μου; Μήπως άραγε για την ευεξία του σώματος; Αλλά σε αυτό τα άλογα ζώα κατέχουν τα νικητήρια. Αυτό το προσόν υπάρχει και στους ληστές και στους φονιάδες και στους τυμβωρύχους. Μήπως τότε υπερηφανεύεσαι για τη σύνεσή σου;

Διότι είναι δείγμα μεγάλης παραλογίας, όταν κάποιος θέλει να αγοράσει έναν αγρό, να αναζητά την εύφορη γη, ενώ, όταν προσφέρεται ο ουρανός αντί για τη γη και υπάρχει η δυνατότητα να αποκτήσει κανείς κτήμα εκεί, να παραμένει στη γη και να ανέχεται τους κόπους της και τα δεινά που προέρχονται από τις αμαρτίες· διότι πολλές φορές αυτή διαψεύδει την ελπίδα μας. Επειδή όμως αναστατώνει φοβερά την ψυχή σου και σε ταράζει το γεγονός ότι συχνά προσδοκούσες πως εκείνος θα έφτανε στο αξίωμα του επάρχου, και ότι αρπάχτηκε από τη ζωή πριν αναλάβει την εξουσία, πρώτα μεν σκέψου το εξής: ότι, έστω κι αν ήταν πάρα πολύ φανερή αυτή η ελπίδα, ωστόσο ήταν ελπίδα ανθρώπινη, η οποία συχνά διαψεύδεται. Και πολλά τέτοια βλέπουμε να συμβαίνουν στη ζωή, και ενώ όσα προσδοκήθηκαν σφόδρα έμειναν ανεκπλήρωτα, εκείνα που ούτε καν πέρασαν από το μυαλό μας πολλές φορές πραγματοποιήθηκαν στο ακέραιο· και αυτό βλέπουμε να συμβαίνει πάντοτε και στις εξουσίες, και στις βασιλείες, και στις κληρονομιές, και στους γάμους, και παντού. Ώστε, έστω κι αν ήταν πάρα πολύ κοντά ο καιρός, εντούτοις, σύμφωνα με την παροιμία, συμβαίνουν πολλά ανάμεσα στο ποτήρι και την άκρη των χειλιών. Και η Γραφή άλλωστε λέει: «Από το πρωί ως το βράδυ ο καιρός μεταβάλλεται». Έτσι επίσης: «Ο βασιλιάς που ζει σήμερα, αύριο πεθαίνει». Και πάλι, φανερώνοντάς μας το απροσδόκητο, αυτός ο ίδιος ο σοφός λέει: «Πολλοί άρχοντες κάθισαν στο έδαφος, ενώ κάποιος που δεν το φανταζόταν κανείς φόρεσε διάδημα». Και δεν ήταν καθόλου βέβαιο ότι, αν ζούσε, θα έφτανε σε εκείνο το αξίωμα· διότι η αβεβαιότητα του μέλλοντος μας έδινε το περιθώριο να υποπτευόμαστε και διαφορετικές εξελίξεις.