Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 16:3

Και τι πιο άδικο θα μπορούσε να σκεφθεί κανείς; Διότι, ακόμη και αν μόνο ένας επρόκειτο να είναι αγαθός, ούτε και τότε θα ήταν δίκαιο να εγκαταλειφθεί η δημιουργία· διότι είναι προτιμότερος ένας που πράττει το θέλημα του Κυρίου παρά μύριοι παράνομοι. Και τι θα πούμε σε εκείνους που εξάγουν τον χρυσό από το χρυσοφόρο μετάλλευμα, να μη συγκεντρώνουν εξαρχής το άχρηστο χώμα μαζί με τα ψήγματα του χρυσού; Αλλά θα ακούσουμε την απάντηση, ότι διαφορετικά δεν θα μπορούσε να γίνει η επιλογή· ούτε θα υπήρχαν οι εκλεκτοί, εάν δεν είχαν κληθεί και εκείνοι που δεν είναι εκλεκτοί. Και πώς θα μπορούσαν να κληθούν, εάν δεν είχαν δημιουργηθεί;

Σκέψου, λοιπόν, αν θα μπορούσε ποτέ να γεννηθεί κάποια επιθυμία για πολυτέλεια ή για τρυφηλότητα σε μια γυναίκα που κρύβεται δίπλα σε ένα μνήμα, περιμένοντας την υπηρέτρια να έρθει για να της φέρει δείπνο, και η οποία τρέμει μήπως τυχόν συλληφθεί, ευρισκόμενη μέσα στον τάφο σαν σε καμίνι· άραγε, θα θυμηθεί ότι υπήρξε ποτέ τρυφηλότητα, ότι υπάρχει γενικότερα καλλωπισμός; Βλέπεις ότι τώρα υφίσταται μάλλον μεγαλύτερος διωγμός, καθώς τα πάθη μας επιτίθενται από παντού σαν θηρία; Τώρα είναι ο σκληρός διωγμός, και γι' αυτόν τον λόγο, και επειδή δεν θεωρείται καν ότι είναι διωγμός. Διότι αυτή τη δυσκολία ενέχει τούτος ο πόλεμος, ο οποίος θεωρείται ότι είναι ειρήνη, με αποτέλεσμα να μην εξοπλιζόμαστε εναντίον του ούτε να βρισκόμαστε σε εγρήγορση· κανείς δεν φοβάται, κανείς δεν τρέμει. Αν όμως απιστείτε, ρωτήστε τους ειδωλολάτρες, εκείνους που μας καταδίωκαν, πότε ήταν ο βίος των Χριστιανών πιο ακριβής, πότε ήταν όλοι πιο δοκιμασμένοι; Τότε το πλήθος είχε περιοριστεί σε λίγους· διέθετε όμως μεγάλο πλούτο αρετής. Διότι ποιο είναι το όφελος, πες μου, να υπάρχει άφθονο χορτάρι, αντί να υπάρχουν πολύτιμοι λίθοι; Το αληθινό πλήθος δεν μετριέται με τον αριθμό, αλλά με τη δοκιμασμένη αρετή. Ο Ηλίας ήταν ένας· αλλά ολόκληρος ο κόσμος δεν ήταν αντάξιός του. Και βέβαια ο κόσμος αποτελείται από μυριάδες ανθρώπους· όμως δεν λογαριάζονται ως μυριάδες, όταν δεν μπορούν να εξισωθούν ούτε με αυτόν τον έναν. Καλύτερα να υπάρχει ένας που κάνει το θέλημα του Κυρίου, παρά μύριοι παράνομοι.

Όπου βρίσκεται στο μέσον ο Χριστός, εκεί υπάρχει μεγάλο πλήθος· όπου βρίσκεται ο Χριστός, είναι αναγκαίο να υπάρχουν και άγγελοι, είναι αναγκαίο να υπάρχουν και αρχάγγελοι και οι άλλες δυνάμεις. Επομένως, δεν είστε μόνοι, εφόσον έχετε τον Δεσπότη των πάντων. Και πάλι, άκουσε τον προφήτη που λέει: Προτιμότερος είναι ένας που πράττει το θέλημα του Κυρίου, παρά μύριοι παράνομοι. Τίποτε δεν είναι πιο αδύναμο από τους πολλούς παράνομους, τίποτε δεν είναι πιο ισχυρό από τον έναν που ζει σύμφωνα με τον νόμο του Θεού.

Με πόση συγκατάβαση είναι γεμάτος αυτός ο λόγος; Διότι, λέει, μήπως ήθελα εγώ να τους επιβάλω τόσο μεγάλη τιμωρία; Αυτοί οι ίδιοι, με την υπερβολή της ανομίας τους, με ώθησαν σε τόση αγανάκτηση. Έπειτα, για να μη νομίσουμε ότι συντελείται παντελής αφανισμός του ανθρώπινου γένους, ούτε ότι καταστρέφεται σύρριζα η φύση μας, αλλά για να μάθουμε πόσο μεγάλο κακό είναι η αμαρτία και πόσο μεγάλο αγαθό η αρετή, και ότι είναι προτιμότερος ένας που κάνει το θέλημα του Κυρίου παρά μύριοι παράνομοι, προσθέτει: «Ο δε Νώε βρήκε χάρη ενώπιον Κυρίου του Θεού». Αν και ολόκληρο το πλήθος, λέει, εξόκειλε σε τόση κακία, όμως αυτός ο δίκαιος διατήρησε τον σπινθήρα της αρετής, ενώ ταυτόχρονα συνομιλούσε με όλους αυτούς διαρκώς, προτρέποντάς τους να απαλλαγούν από την κακία, και διατηρούσε τον εαυτό του ελεύθερο από τη δική τους φθορά. Και όπως αυτοί με τις πονηρές τους πράξεις προκάλεσαν την αγανάκτηση του φιλάνθρωπου Θεού, έτσι και αυτός, επειδή επέλεξε την αρετή, βρήκε χάρη ενώπιον Κυρίου του Θεού. Διότι ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης, αλλά, έστω και έναν να βρει μέσα σε τόσο μεγάλο πλήθος να πράττει όσα είναι αρεστά σε Αυτόν, δεν τον παραβλέπει, αλλά τον αξιώνει της δικής Του πρόνοιας. Μάλιστα, επιδεικνύει για αυτόν ακόμη μεγαλύτερη μέριμνα, ακριβώς επειδή, ενώ ήταν τόσοι πολλοί εκείνοι που τον τραβούσαν προς την κακία, αυτός επέλεξε τον δρόμο της αρετής.

Με τη λέξη «κόσμος» εδώ, επομένως, εννοεί το πλήθος ή την ίδια την κτίση· διότι η Γραφή συνηθίζει να εννοεί και τα δύο. Αν ολόκληρη η κτίση μαζί με τους ανθρώπους, λέει, σταθεί από τη δική της πλευρά, και πάλι δεν θα φανούν αντάξιοί τους· και δικαιολογημένα. Διότι, όπως ακριβώς χιλιάδες ζύγια άχυρου και χόρτου δεν θα μπορούσαν να είναι αντάξια δέκα μαργαριταριών, έτσι δεν είναι ούτε κι εκείνοι. Διότι είναι ανώτερος ένας που πράττει το θέλημα του Κυρίου, παρά χιλιάδες παράνομοι· και λέγοντας «χιλιάδες» δεν εννοεί απλώς τους πολλούς, αλλά το άπειρο πλήθος. Αναλογίσου πόσο σπουδαίος είναι ο δίκαιος. Είπε ο Ιησούς του Ναυή: «Ας σταθεί ο ήλιος πάνω από τη Γαβαών, και η σελήνη στη φάραγγα της Ελώμ», και έγινε. Ας έρθει, λοιπόν, ολόκληρη η οικουμένη, ή μάλλον δύο, και τρεις, και τέσσερις, και δέκα, και είκοσι οικουμένες, και ας μιλήσουν, και ας πράξουν το ίδιο· αλλά δεν θα μπορέσουν.

Και άκουσε πώς. Διότι λέγει κάποιος σοφός: Μην επιθυμείς πλήθος άχρηστων τέκνων, εάν δεν υπάρχει σε αυτά φόβος Θεού· και μην επαναπαύεσαι στο πλήθος τους· διότι είναι προτιμότερος ένας παρά χίλιοι, και το να πεθάνεις άτεκνος, παρά να έχεις τέκνα ασεβή· και είναι προτιμότερος ένας που πράττει το θέλημα του Κυρίου, παρά μύριοι παράνομοι. Αλλά οι αναίσθητοι Ιουδαίοι, οι οποίοι ήταν πάντοτε προσηλωμένοι στη σάρκα και παραμελούσαν την αρετή, έλεγαν: Τι άλλο ζητεί ο Θεός, παρά σπέρμα; Αποδεικνύοντάς τους, λοιπόν, ότι δεν ζητεί αυτό, αμέτρητες φορές τους εξολόθρευσε, επειδή ήταν στερημένοι αρετής. «Ευλογημένοι είστε εσείς από τον Κύριο». Ορθώς πρόσθεσε το «από τον Κύριο». Διότι αυτή κυρίως είναι η ευλογία. Επειδή υπάρχουν και εκείνοι που ευλογούνται από τους ανθρώπους, αλλά τα δικά τους είναι ανθρώπινα. Ενώ η μέγιστη ευλογία είναι τούτη.

Εκείνος που αποβλέπει στο συμφέρον αυτών που τον ακούν, ακόμη κι αν επαινεί τον εαυτό του, όχι μόνο δεν είναι άξιος κατηγορίας, αλλά αξίζει και να στεφανωθεί· αν όμως σιωπά, τότε είναι άξιος κατηγορίας. Επειδή και ο Δαβίδ, αν είχε σιωπήσει μπροστά στον Γολιάθ, δεν θα τον άφηναν να βγει στο πεδίο της μάχης, ούτε να στήσει εκείνο το λαμπρό τρόπαιο. Γι' αυτόν τον λόγο σας έχω ήδη μιλήσει πολλές φορές, και τώρα σας προειδοποιώ, όχι πλέον συμβουλεύοντας, αλλά διατάζοντας και παραγγέλλοντας: όποιος θέλει ας ακούσει, και όποιος δεν θέλει ας απειθήσει· διότι εάν επιμείνετε στα κακά που διαπράττετε, δεν θα το ανεχθώ, ούτε θα σας δεχθώ, ούτε θα σας επιτρέψω να πατήσετε σε αυτά εδώ τα κατώφλια. Τι να το κάνω άλλωστε το πλήθος των ασθενούντων; Δώδεκα ήταν οι μαθητές, και άκουσε τι λέει ο Χριστός προς αυτούς: «Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;» Διότι, εάν σας κολακεύουμε διαρκώς, πότε θα σας επαναφέρουμε στον σωστό δρόμο και πότε θα σας ωφελήσουμε; Αλλά, λέει κάποιος, υπάρχουν πολλές αιρέσεις και οι άνθρωποι μεταπηδούν σε αυτές. Ψυχρή δικαιολογία είναι αυτή: καλύτερος είναι ένας που κάνει το θέλημα του Κυρίου, παρά μυριάδες παράνομοι. Εξάλλου, πες μου, και εσύ τι προτιμάς; Να έχεις μυριάδες δραπέτες και κλέφτες υπηρέτες, ή έναν αφοσιωμένο;

Διότι η μεν σκληρότητα εκείνων φτάνει μέχρι την υποδούλωση, την αναστάτωση και τον εξανδραποδισμό της πατρίδας, καθώς και μέχρι τα σωματικά δεινά, εσείς όμως υποδουλώνετε την ίδια την ψυχή, και, αφού την δέσετε σαν κάποιον αιχμάλωτο, την παραδίδετε κατ' αυτόν τον τρόπο σε πονηρούς και άγριους δαίμονες και στα δικά τους πάθη. Διότι, όταν ούτε εσείς οι ίδιοι παρέχετε κάποια πνευματική νουθεσία, ούτε αφήνετε άλλους που επιθυμούν να το πράξουν, δεν κάνετε τίποτε άλλο παρά αυτό. Και ας μην μου πει κανείς ότι πολλοί, αν και παραμέλησαν τα δικά τους παιδιά περισσότερο από τον Ηλεί, δεν έπαθαν τίποτα παρόμοιο με τον Ηλεί· διότι πολλοί έπαθαν πολλές φορές ακόμη χειρότερα από αυτά, και μάλιστα εξαιτίας αυτής ακριβώς της αμαρτίας. Διότι από πού προέρχονται οι πρόωροι θάνατοι; Από πού οι βαριές και συνεχείς ασθένειες, και σε εμάς και στα ίδια τα παιδιά; Από πού οι ζημίες, από πού οι δυσχερείς περιστάσεις, από πού οι επήρειες, από πού τα μύρια κακά; Δεν προέρχονται άραγε από το ότι αδιαφορούμε βλέποντας τα παιδιά μας να γίνονται μοχθηρά; Και το ότι αυτό δεν αποτελεί απλή εικασία, επαρκούν βεβαίως για να το επιβεβαιώσουν τα παθήματα του γέροντα. Εγώ, όμως, θα σας αναφέρω σχετικά με αυτά και τα λόγια κάποιου σοφού άνδρα από τους δικούς μας. Διότι αυτός, ομιλώντας για τα παιδιά, λέει περίπου τα εξής: «Μην ευφραίνεσαι για υιούς ασεβείς. Αν δεν υπάρχει μέσα τους ο φόβος του Θεού, μην έχεις εμπιστοσύνη στη ζωή τους. Διότι θα αναστενάξεις με πένθος πρόωρο, και ξαφνικά θα γνωρίσεις τον αφανισμό τους».