Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 18:13

Δες την ταπείνωσή μου και ελευθέρωσέ με, διότι δεν λησμόνησα τον νόμο σου. Δίκασε την υπόθεσή μου και λύτρωσέ με, δια του λόγου σου δώσε μου ζωή. Ζητά να κριθεί απέναντι στους εχθρούς που τον πολεμούν αφανώς ή εμφανώς, και να λυτρωθεί· διότι μόνος ο Θεός είναι αυτός που λυτρώνει και από τους δύο, και όχι μόνο μας απαλλάσσει από τον θάνατο, τον οποίο απειλούν και προκαλούν οι δαίμονες, αλλά παρέχει και ζωή δια του ίδιου λόγου. Μακριά από τους αμαρτωλούς είναι η σωτηρία, διότι δεν αναζήτησαν τα δικαιώματά σου. Οι οικτιρμοί σου είναι πολλοί, Κύριε· σύμφωνα με την κρίση σου δώσε μου ζωή. Το έλεος του ανθρώπου απευθύνεται στον πλησίον του· το έλεος όμως του Κυρίου απλώνεται σε κάθε άνθρωπο, ακόμη και σε εκείνον που φαίνεται να είναι απολύτως δίκαιος. Διότι, κατά τη σύγκριση των ανθρώπων σε σχέση με την ακριβοδίκαιη κρίση του Θεού, ακόμη και η δικαιοσύνη έχει ανάγκη από έλεος.

Τίποτε δεν ευφραίνει τόσο τον Θεό, όσο η ελεημοσύνη. Γι' αυτό με αυτό χρίονταν οι ιερείς, οι βασιλείς και οι προφήτες· διότι είχαν το έλαιο ως σύμβολο της φιλανθρωπίας του Θεού. Πάλι, μάθαιναν ότι ο άρχοντας πρέπει να έχει περισσότερο έλεος· φανέρωνε ότι το Πνεύμα επρόκειτο να έλθει στον άνθρωπο χάριν του ελέους· επειδή ο Θεός ελεεί τους ανθρώπους και δεικνύει φιλανθρωπία· «Διότι ελεείς», λέγει η Γραφή, «τους πάντες, επειδή τα πάντα μπορείς». Γι' αυτόν τον λόγο χρίονταν με έλαιο. Επειδή και την ιεροσύνη από έλεος την καθιέρωσε, και οι βασιλείς με έλαιο χρίονταν. Και αν κάποιος επαινέσει έναν άρχοντα, δεν θα πει τίποτε που να του ταιριάζει τόσο, όσο το έλεος· διότι αυτό είναι το χαρακτηριστικό της εξουσίας, το να ελεεί. Αναλογίσου ότι χάρη στο έλεος συγκροτήθηκε ο κόσμος, και μιμήσου τον Δεσπότη. Το έλεος του ανθρώπου απευθύνεται προς τον πλησίον του, το έλεος όμως του Κυρίου προς κάθε σάρκα. Πώς, «προς κάθε σάρκα»; Είτε αναφέρεις τους αμαρτωλούς είτε τους δικαίους, όλοι έχουμε ανάγκη από το έλεος του Θεού· όλοι το απολαμβάνουμε, ακόμη και αν κάποιος είναι ο Παύλος, ή ο Πέτρος, ή ο Ιωάννης. Και άκουσέ τους να το ομολογούν· διότι δεν υπάρχει καμία ανάγκη από δικά μας λόγια. Τι λέει δηλαδή αυτός ο μακάριος; «Αλλά ελεήθηκα, επειδή έπραξα εν αγνοία». Τι λοιπόν; Μετά από αυτά δεν είχε ανάγκη από έλεος;

Και όπως ακριβώς ένας κύριος, επειδή αγαπά πάρα πολύ τον δούλο του, περιβάλλεται το ιμάτιό του, έτσι και ο Χριστός, αγαπώντας τη δική μας φύση, περιβλήθηκε το δικό της ιμάτιο. Του μεν ανθρώπου το έλεος απευθύνεται στον πλησίον του, του δε Θεού το έλεος σε κάθε σάρκα. Είδες πώς έδειξε και το μέγεθος της χάριτος και την καθολικότητα της δωρεάς, αναφέροντας εκείνον που την προσέφερε;

Μάθαιναν πάλι ότι ο άρχοντας πρέπει να έχει περισσότερο έλεος· αυτό φανέρωνε ότι και το Πνεύμα επρόκειτο να έλθει στον άνθρωπο από έλεος. Επειδή ο Θεός ελεεί τους ανθρώπους και δείχνει φιλανθρωπία, για τον λόγο αυτό χρίονταν με έλαιο. Διότι και την ιεροσύνη από έλεος την εγκαθίδρυσε· και οι βασιλείς χρίονταν με έλαιο. «Διότι ελεείς», λέει, «τους πάντες, επειδή τα πάντα μπορείς». Και αν κάποιος επαινέσει έναν άρχοντα, δεν θα πει τίποτε άλλο τόσο ταιριαστό γι' αυτόν, όσο το έλεος· διότι αυτό είναι το γνώρισμα της εξουσίας, το να ελεεί. Αναλογίσου ότι από έλεος συγκροτήθηκε ο κόσμος, και μιμήσου τον Δεσπότη. Το έλεος του ανθρώπου απευθύνεται στον πλησίον του, το έλεος όμως του Κυρίου σε κάθε σάρκα. Είτε αναφέρεις αμαρτωλούς είτε αναφέρεις δικαίους, όλοι έχουμε ανάγκη από το έλεος του Θεού, όλοι το απολαμβάνουμε, έστω κι αν πρόκειται για τον Παύλο, έστω κι αν πρόκειται για τον Πέτρο ή τον Ιωάννη. Και άκουσέ τους να το ομολογούν· δεν υπάρχει καμία ανάγκη για δικά μας λόγια. Διότι, τι λέει αυτός ο μακάριος; «Αλλά ελεήθηκα, διότι το έπραξα όντας σε άγνοια». Τι λοιπόν; Μετά από αυτά δεν είχε ανάγκη από έλεος; Άκουσε τι λέει: «Κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· όχι βέβαια εγώ, αλλά η χάρις του Θεού που είναι μαζί μου». Και για τον Επαφρόδιτο λέει: «Διότι πράγματι ασθένησε φτάνοντας κοντά στον θάνατο· αλλά ο Θεός τον ελέησε, και όχι μόνο αυτόν, αλλά και εμένα, για να μην έχω λύπη πάνω στη λύπη»· και πάλι λέει: «Πιεστήκαμε υπερβολικά, πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε φτάσαμε να απελπιστούμε ακόμη και για τη ζωή μας».

Και ο Πέτρος, χάρη στο ότι ελεήθηκε, αναδείχθηκε τέτοιος· διότι, άκου τον Χριστό που του λέει: «Ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Και ο Ιωάννης χάρη στο έλεος έγινε τέτοιος· και, γενικώς, όλοι. Διότι, άκου τον Χριστό που λέει: «Δεν με εκλέξατε εσείς, αλλά εγώ σας εξέλεξα». Επειδή όλοι έχουμε ανάγκη από το έλεος του Θεού· διότι, «το έλεος του Θεού», λέει, «απλώνεται σε κάθε σάρκα». Εάν λοιπόν αυτοί είχαν ανάγκη από το έλεος του Θεού, τι θα μπορούσε να πει κανείς για τους υπολοίπους;

«Ιδού, σε πούλησα, όχι για αργύριο· και σε διάλεξα μέσα από το καμίνι της φτώχειας για χάρη μου.» «Παιδαγωγήσου, Ιερουσαλήμ, με πόνο και με μαστίγιο, μήπως και απομακρυνθεί η ψυχή μου από σένα· για να μη σε κάνω γη άβατη, η οποία δεν θα κατοικείται.» «Παιδαγώγησέ μας, Κύριε, όμως με δίκαιη κρίση, και όχι με θυμό, για να μη μας λιγοστέψεις.» «Τέκνα μου, δείξτε μακροθυμία για την οργή που ήρθε επάνω σας.» «Τα σπλαχνίζεσαι όλα, διότι είναι δικά σου, φιλόψυχε Δέσποτα.» «Και για τον λόγο αυτόν, εκείνους που παραστρατούν τους ελέγχεις λίγο-λίγο, και τους νουθετείς υπενθυμίζοντάς τους τα αμαρτήματά τους, ώστε, αφού απαλλαγούν από την κακία τους, να πιστέψουν σε σένα, Κύριε. Ενώ παιδαγωγείς εμάς, τους εχθρούς μας τους μαστιγώνεις αμέτρητες φορές, ώστε να αναλογιζόμαστε την αγαθότητά σου όταν κρίνουμε· και όταν κρινόμαστε, να προσδοκούμε έλεος.» «Το έλεος του Κυρίου είναι επάνω σε κάθε σάρκα· ελέγχει, και παιδαγωγεί, και διδάσκει, και επαναφέρει σαν τον βοσκό το ποίμνιό του, και ελεεί αυτούς που αποδέχονται την παιδαγωγία.» «Εκείνος που φοβάται την παιδαγωγία, θα λάβει παιδαγωγία.» «Έλεος και οργή υπάρχουν σε Αυτόν· ανάλογα με το πολύ του έλεος, έτσι είναι και ο έλεγχός Του.» «Γιε μου, μην καταφρονείς την παιδαγωγία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από Αυτόν. Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί.»