Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 19:10

«Ο σοφός στην καρδιά θα δεχθεί εντολές· ενώ ο άστεγος στα χείλη, που φέρεται με δολιότητα, θα υποσκελιστεί.» [Κώδ. φ. 48 β.] Σοφό ονομάζει αυτόν που γνωρίζει και διαθέτει κάτι εκ φύσεως· ο οποίος και θα υπακούσει στον νόμο. «Άστεγο στα χείλη» ονομάζει τον άσοφο, αυτόν που έχει στόμα χωρίς θύρα, αυτόν που ξεστομίζει τα πάντα, αυτόν που δεν γνωρίζει να φυλάει τίποτα· ο οποίος δεν έμαθε το εξής: «Άκουσες κάποιον λόγο; Ας πεθάνει μαζί σου». Ή διότι, λέγοντας πότε το ένα και πότε το άλλο, ο άνθρωπος αυτός θέτει εμπόδια στη δική του ζωή· εξαιτίας των οποίων θα «υποσκελιστεί», αντί του (δηλαδή) θα πέσει.

Δ'. Αλλά δεν γνωρίζω από πού έχει πέσει αυτή η νόσος στους ανθρώπους· γίναμε φλύαροι, τίποτα δεν παραμένει μέσα στην ψυχή μας. Άκουσε κάποιον σοφό που συμβουλεύει και λέει: «Άκουσες κάποιον λόγο; Ας πεθάνει μέσα σου· έχε θάρρος, δεν πρόκειται να σε διαρρήξει»· και πάλι: «Άκουσε κάποιον λόγο ο μωρός, και κυριεύθηκε από ωδίνες, όπως η επίτοκος από το βρέφος». Για κατηγορίες είμαστε έτοιμοι, για κατακρίσεις προετοιμασμένοι. Και αν κανένα άλλο κακό δεν είχαμε διαπράξει, αυτό θα ήταν αρκετό για να μας καταστρέψει και να μας οδηγήσει στη γέεννα, αυτό θα αρκούσε για να μας περιβάλει με μύρια κακά. Και για να το μάθεις με ακρίβεια, άκουσε τον Προφήτη που λέει: «Καθόσουν και καταλαλούσες τον αδελφό σου». «Μα δεν τα λέω εγώ», λέει, «αλλά εκείνος». Εσύ βέβαια· διότι, εάν δεν τα έλεγες εσύ, ο άλλος δεν θα τα άκουγε· και αν ακόμη επρόκειτο να τα ακούσει, εσύ τουλάχιστον δεν θα ήσουν ο αίτιος της αμαρτίας. Ενώ έπρεπε να συσκιάζεις και να συγκρύπτεις τα ελαττώματα των πλησίον, εσύ τα διαπομπεύεις με το πρόσχημα της φιλαγαθίας; Δεν γίνεσαι κατήγορος, αλλά φλύαρος, αλλά κενολόγος, αλλά μωρός.

«Άκουσες κάποιον λόγο;» λέει· «ας πεθάνει μέσα σου. Έχε θάρρος, δεν πρόκειται να σε διαρρήξει». Τι σημαίνει το «ας πεθάνει μέσα σου»; Σβήσε τον, θάψε τον, μην του επιτρέψεις να βγει έξω, ούτε καν να κινηθεί καθόλου· αλλά, πρώτα απ' όλα, να φροντίζεις να μην ανέχεσαι καν εκείνους που κακολογούν τους άλλους. Αν όμως τυχόν και τον δεχθείς ποτέ, θάψε τον, σκότωσε αυτό που ειπώθηκε, παράδωσέ το στη λήθη, για να γίνεις όμοιος με εκείνους που δεν έχουν ακούσει τίποτα, και να διάγεις τον παρόντα βίο με πολλή ειρήνη και ασφάλεια. Εάν μάθουν οι κακολόγοι ότι αποστρεφόμαστε αυτούς περισσότερο από εκείνους που διαβάλλονται, θα παύσουν κάποτε και αυτοί από αυτήν την πονηρή συνήθεια, θα διορθώσουν το αμάρτημα, θα επαινεθούν έπειτα από αυτά, και θα ανακηρύξουν εμάς τους ίδιους ως σωτήρες και ευεργέτες τους. Διότι, όπως ακριβώς ο καλός λόγος και ο εγκωμιασμός αποτελούν αρχή φιλίας, έτσι η κακολογία και η διαβολή έχουν γίνει αρχή και αφορμή έχθρας, απεχθείας και αμέτρητων πολέμων. Διότι για κανέναν άλλο λόγο δεν παραμελούνται τα δικά μας ζητήματα, παρά μόνο από το να πολυπραγμονούμε και να περιεργαζόμαστε τα ξένα· επειδή δεν είναι δυνατόν άνθρωπος που κακολογεί και πολυπραγμονεί για τις ζωές των άλλων να επιμεληθεί ποτέ τη δική του ζωή. Καθώς όλη του η φροντίδα αναλώνεται στην πολυπραγμοσύνη για τους άλλους, είναι αναπόφευκτο όλα τα δικά του να παραμένουν στην τύχη και παραμελημένα.

Γι' αυτό και κάποιος λέει: «Μην εμποδίσεις τον λόγο σε καιρό σωτηρίας». Είδες τον καιρό της εκφοράς του; Άλλος πάλι, μιλώντας για τον καιρό της σιωπής, λέει: «Αν έχεις λόγο να πεις, αποκρίσου· αν όμως όχι, ας είναι το χέρι σου πάνω στο στόμα σου». Και πάλι: «Εκείνος που φλυαρεί θα μισηθεί». Και: «Καλύτερος είναι ο άνθρωπος που αποκρύπτει τη μωρία του, παρά ο άνθρωπος που αποκρύπτει τη σοφία του». Άκουσες κάποιον λόγο; Ας πεθάνει μέσα σου. Έχε θάρρος, δεν πρόκειται να σε διαρρήξει. Και πάλι: «Εξαιτίας ενός λόγου ο άφρων θα κυριευθεί από ωδίνες, όπως η επίτοκος εξαιτίας του βρέφους». Έπειτα, σχετικά και με το μέτρο των λόγων: «Μίλησε, νεαρέ, αν σου είναι αναγκαίο, το πολύ δύο φορές· αν ερωτηθείς, συνόψισε τα πολλά σε λίγα». Διότι απαιτείται μεγάλη προσοχή στους λογισμούς, ώστε να χρησιμοποιεί κανείς την εξουσία της γλώσσας με πολλή ασφάλεια. Γι' αυτό και πάλι έλεγε: «Υπάρχει έλεγχος που δεν είναι ωραίος· και υπάρχει κάποιος που σιωπά και αναδεικνύεται σοφός». Διότι δεν πρέπει μόνο να σιωπά κανείς, και να ομιλεί εγκαίρως, αλλά και να το πράττει με πολλή χάρη. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Ο λόγος σας να είναι πάντοτε γεμάτος χάρη, αρτυμένος με αλάτι, ώστε να γνωρίζετε πώς πρέπει να αποκρίνεστε στον καθένα».

Λόγος ΛΖ΄. Περί σιωπής και απορρήτων. Ένας λόγος που ειπώθηκε επιπόλαια ανέτρεψε ολόκληρα σπίτια, και κατέστρεψε και καταβύθισε ψυχές. Και τη μεν ζημία των χρημάτων είναι δυνατόν να την επανορθώσει κανείς· τον λόγο όμως, άπαξ και ξεφύγει, δεν είναι δυνατόν να τον πάρει κανείς πίσω. «Άκουσες λόγο;» λέει, «ας πεθάνει μαζί σου».

ΣΤΟΙΧΕΙΟ Μ. ΤΙΤΛΟΣ Αʹ. —Περί μυστηρίων, και περί εκείνων που φανερώνουν τα μυστήρια. «Εκείνος που αποκαλύπτει ένα μυστήριο, πορεύεται με δόλο.» «Άκουσες κάποιον λόγο; Ας πεθάνει μαζί σου.» «Ανελεήμων είναι εκείνος που δεν διαφυλάσσει τους λόγους, και δεν θα λυπηθεί να επιφέρει κάκωση και δεσμά.» «Μπροστά σε ξένο μην κάνεις κάτι κρυφό· διότι δεν γνωρίζεις τι θα προκύψει. Μην αποκαλύπτεις την καρδιά σου στον κάθε άνθρωπο.» Εκείνος που κρατά τον λόγο με πολλή ασφάλεια, θα ζήσει με πολλή ευχαρίστηση.

Άκουσες κάποιον λόγο; λέει· ας πεθάνει μαζί σου. Σβήσε τον, παράχωσέ τον. Μην του επιτρέψεις να εξέλθει, ούτε να κινηθεί καθόλου. Θανάτωσε αυτό που ειπώθηκε· παράδωσέ το στη λήθη, ώστε να γίνεις όμοιος με εκείνους που δεν το άκουσαν. Οι φλύαροι, εκστομίζοντας αυτά που οφείλουν να τηρούνται εν σιωπή, κατά κάποιον τρόπο εξαιτίας της γλωσσαλγίας τους τα εκχέουν σε ώτα ανάξια να τα ακούσουν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒ'. Ότι δεν πρέπει να φανερώνει τις αμαρτίες ο Πνευματικός. Μετά την εξομολόγηση, δεν μένει άλλο, παρά το να φυλάττεις μυστικές τις αμαρτίες, Πνευματικέ, και να μην τις φανερώνεις ποτέ, ούτε με λόγο, ούτε με γράμμα, ούτε με νεύμα, ή άλλο κανένα σημείο, ακόμη κι αν κινδυνεύεις με θάνατο· διότι σε εσένα αρμόζει εκείνο που λέει ο σοφός Σειράχ: «Άκουσες λόγο, ας πεθάνει μαζί σου»· και πάλι: «Σε φίλο και σε εχθρό μην το διηγείσαι»· δηλαδή, άκουσες μυστικό λόγο, ας πεθάνει και ο λόγος μαζί με εσένα· και ούτε σε φίλο σου να τον λες, ούτε σε εχθρό σου, όσο ζεις. Και ακόμη εκείνο που λέει ο Προφήτης Μιχαίας: «Μην έχετε εμπιστοσύνη σε φίλους ... από τη σύζυγό σου φυλάξου, στο να της εμπιστευτείς κάτι».