Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 21:1

«Συγχώρεσέ με που βλασφήμησα εναντίον σου, του Θεού μου», και ομολόγησέ Τον με το στόμα που Τον δυσφήμησε, λέγοντας τρεις φορές την ημέρα: «Δόξα σε Σένα, ο Θεός μου, και ευλογημένος είσαι στους αιώνες. Αμήν.» Και μην επιστρέψεις πάλι σε αυτά, «για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο». Διότι από τη σκληρότητα της καρδιάς έφτασες στην οργή, και από την οργή στο να απομακρυνθείς από τη θεία κοινωνία. Και αφού κυριεύθηκες εντελώς, έπεσες στον βόθρο της δυσφημίας. Και αν το χέρι του φιλάνθρωπου Θεού και οι προσευχές των αγίων δεν σε προλάβαιναν, η ψυχή σου θα είχε ριχτεί στην απώλεια της απόγνωσης. Λοιπόν, μέσω εμού του ελαχίστου σου λέει ο Θεός: «Αμάρτησες, μην αμαρτήσεις πλέον». Και παρακάλεσε για τα προηγούμενα, διότι ο Θεός είναι ελεήμων, και εφόσον το θέλουμε εμείς, συγχωρεί τις αμαρτίες. Επιπλέον, να θυμάσαι ότι «πολύ ισχύει η θερμή προσευχή του δικαίου». Αν συμφωνείς, εφάρμοσέ τα, εάν όχι, συγχώρεσέ με για όλα.

Διότι είναι γεγραμμένο: «Τέκνον, αμάρτησες, μην προσθέσεις άλλη αμαρτία». Και από εδώ και πέρα να προσέχεις, πριν ξεκινήσεις να μιλάς, εάν τα όσα λέγονται είναι ωφέλιμα, και τότε να συμμετέχεις στη συζήτηση. Εάν όμως είναι φανερό ότι ο λόγος εμπεριέχει αμαρτία, τότε, χωρίς να προκαλέσεις ταραχή, φρόντισε να τον διακόψεις, είτε προσποιούμενος ότι ξεχάστηκες, είτε μεταφέροντάς τον σε άλλη, πιο ωφέλιμη συζήτηση, ώστε να μην υποπέσεις στην κατάκριση που προέρχεται από αυτόν.

Γι' αυτό, αγαπητέ, φυλάξου από αυτούς, μήπως σε καταφλέξουν με τα μαλακά τους λόγια. Απόφευγε τη συναναστροφή μαζί τους, για να μην πικραθείς από τη χολή και πέσεις πάνω σε δίκοπο μαχαίρι, σύμφωνα με τη συμβουλή του Σολομώντα. Και κάθε άνθρωπος που φροντίζει για τη σωτηρία του πλησίον του, όταν τον δει να γλιστρά και να πέφτει, σπεύδει να τον σηκώσει, ενώ εκείνον που στέκεται όρθιος τον συγκρατεί για να μην πέσει. Αυτοί όμως, ως καταστροφείς, θεωρούν κύριο μέλημά τους να καταβάλουν όσους στέκονται όρθιοι, και όσους έχουν πέσει και κείτονται χάμω τους κατασφάζουν μέσω της απελπισίας. Και αντί να λένε: αγαπητέ, πρόσεχε τον εαυτό σου, τίποτα δεν είναι ανώτερο από τον φόβο του Θεού, τίποτα δεν είναι πιο πολύτιμο από τον ενάρετο βίο. Αμάρτησες, μην προσθέσεις άλλη αμαρτία, αλλά παρακάλεσε τον Θεό και για τις προηγούμενες αμαρτίες σου. Τώρα είμαστε μαζί, και μετά από λίγο χωριζόμαστε ο ένας από τον άλλον. Και εάν βλάψουμε τον πλησίον, πρόκειται στενάζοντας να μας κατηγορεί, λέγοντας: με έβλαψε η συναναστροφή με αυτόν τον άνθρωπο, μακάρι να μην τον είχα γνωρίσει, διότι σκανδάλισε την ψυχή μου. Πόσων κακών έγινε για μένα αιτία η σχέση μαζί του! Εάν όμως ωφελήσουμε τον πλησίον με αγαθά έργα, όταν μας θυμάται θα πει: βοήθησε, Κύριε, αυτόν τον αδελφό, όπως ακριβώς με βοήθησε για το όνομά Σου, και στήριξε την ψυχή μου στον φόβο Σου. Και ενώ επρόκειτο να χαθώ, με διέσωσε μέσω της χάριτός Σου.

Αμάρτησες· μην προσθέσεις πλέον άλλες αμαρτίες, και δεήσου για τις προηγούμενες. Παρατήρησε πώς σε κάθε τιμωρία παρατίθενται παντού απολογίες, και η συνέχεια του λόγου διακόπτεται· ακριβώς όπως κάποιος που μαστιγώνει κάποιον άλλον. Έπειτα, αφού σταματήσει για λίγο, απολογείται απέναντί του. Και γενικώς, με αυτόν τον τρόπο καθ' όλη τη διάρκεια του λόγου, ο προφήτης ευφραίνεται με την απειλή και την απολογία.

Αμάρτησες, μην προσθέσεις κι άλλη αμαρτία· αμάρτησες, ησύχασε· αμάρτησες, μην περιπλέκεις δυο φορές την αμαρτία. Εμείς όμως τη δεσμεύουμε τριπλά και τετραπλά, εισάγοντας ένα τέτοιο φορτίο δοξασιών στις ψυχές μας. Αμάρτησες, αναγνώρισε τον Δεσπότη, τον ελεήμονα, τον φιλάνθρωπο, τον αγαθό, τον ιατρό, τον συγχωρητικό, αυτόν που εύκολα κάμπτεται στις παρακλήσεις, αυτόν που εύκολα συγκαταβαίνει. Δεν άκουσες ότι κάποιος που είχε κατασπαταλήσει μύρια τάλαντα και είχε αφανίσει και διασκορπίσει όλη την περιουσία του κυρίου του, και ο οποίος ήταν έτοιμος να δώσει προς πώληση και τη γυναίκα και τα παιδιά του, επειδή απλώς και μόνο έκλαψε, επειδή απλώς και μόνο άγγιξε τα πόδια του, βρήκε λύση και άφεση από όλο εκείνο το χρέος; Αν όμως πεις ότι μετά από αυτά τον παρέδωσε στους βασανιστές, γνωρίζουν καλά όσοι ξέρουν την ιστορία· μου αναφέρεις άλλη μία περίπτωση φιλανθρωπίας. Διότι και τότε από έλεος προς αυτόν τον άφησε ελεύθερο, και πάλι, σπλαχνιζόμενος τον άλλον, τον έριξε στη φυλακή· όπως δηλαδή τότε έπραξε έτσι για να βοηθήσει τούτον, έτσι και τώρα απαίτησε το χρέος για να βοηθήσει εκείνον, προκειμένου τούτον μεν να τον παιδαγωγήσει ώστε να μην είναι σκληρός και απάνθρωπος, εκείνον δε για να τον απαλλάξει από τη βία και την απανθρωπία.

Διότι το «έχω προείπει και πάλι λέγω, σαν να είμαι παρών για δεύτερη φορά, και ενώ απουσιάζω τώρα γράφω», δεν υπονοεί τίποτε άλλο παρά αυτό ακριβώς που υπάρχει φόβος μήπως συμβεί και σε εμάς. Διότι τώρα, έστω κι αν δεν παρευρίσκεται ο Παύλος, ο οποίος τότε απειλούσε τους Κορινθίους, είναι όμως παρών ο Χριστός, ο οποίος τότε μιλούσε μέσω εκείνου. Και αν επιμένουμε να παραμένουμε ανένδοτοι, δεν θα μας λυπηθεί, αλλά θα μας καταφέρει μεγάλο πλήγμα και εδώ και εκεί. «Ας προφθάσουμε, λοιπόν, να παρουσιαστούμε ενώπιόν Του με εξομολόγηση», ας εκχύσουμε ενώπιόν Του τις καρδιές μας. «Αμάρτησες;» λέει, «μην το επαναλάβεις πλέον, και παρακάλεσε για τα προηγούμενα σφάλματά σου». Και πάλι: «Ο δίκαιος είναι κατήγορος του εαυτού του στην αρχή της απολογίας του». Ας μην περιμένουμε, λοιπόν, τον κατήγορο, αλλά ας προλάβουμε να καταλάβουμε εμείς τη δική του θέση, και έτσι, μέσω της ειλικρινούς μας στάσης, θα καταστήσουμε τον Κριτή πιο επιεική.

«Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο, και μην το αναβάλλεις από ημέρα σε ημέρα. Διότι ξαφνικά θα έλθει η οργή του Κυρίου, και στον καιρό της εκδίκησης θα καταστραφείς.» «Τέκνο μου, αμάρτησες; Μην προσθέσεις πλέον και άλλες αμαρτίες, και δεήσου για τις προηγούμενες.» «Μακάριοι όσοι πενθούν, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν.» «Ελάτε σε εμένα, όλοι όσοι κοπιάζετε και είστε πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω. Σηκώστε τον ζυγό μου επάνω σας, και μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά· και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας. Διότι ο ζυγός μου είναι αγαθός, και το φορτίο μου είναι ελαφρύ.» «Θυμήθηκε ο Πέτρος τον λόγο του Ιησού, που του είχε πει ότι: Πριν λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς· και βγαίνοντας έξω, έκλαψε πικρά.» «Δεν έχουν ανάγκη ιατρού οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς. Πηγαίνετε δε και μάθετε τι σημαίνει: Έλεος θέλω, και όχι θυσία. Διότι δεν ήλθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια.» «Ποια γυναίκα που έχει δέκα δραχμές, εάν χάσει μία δραχμή, δεν ανάβει λυχνάρι, και δεν σκουπίζει την οικία, και δεν αναζητεί επιμελώς;» «Κάποιος άνθρωπος είχε δύο υιούς· και είπε ο νεότερος από αυτούς στον πατέρα: Πατέρα, δώσε μου το μερίδιο της περιουσίας που μου αναλογεί. Και μοίρασε σε αυτούς την περιουσία. Και μετά από όχι πολλές ημέρες, αφού τα συγκέντρωσε όλα ο νεότερος υιός, αναχώρησε σε χώρα μακρινή, και εκεί διασκόρπισε την περιουσία του, ζώντας άσωτα.»

Στον βεστήτορα Ιουλιανό. Επειδή μας χαιρέτησες μέσω του αδελφού, καλέ αδελφέ, θεώρησα σωστό να σου ανταποδώσω τον χαιρετισμό μέσω επιστολής, δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο πόση αγάπη τρέφω για την τιμιότητά σου, και όχι μόνο αυτό, αλλά και τη μέριμνά μου ώστε να προφυλαχθεί αυτή από τους πειρασμούς του διαβόλου· διότι να γνωρίζεις, αγαπητέ, ότι περιφέρεται πάντοτε σαν λιοντάρι ζητώντας ποιον να καταπιεί. Να είσαι λοιπόν προσεκτικός, να θυμάσαι τις υποσχέσεις σου. Είναι γραμμένο: Αμάρτησες; Μην προσθέτεις άλλες αμαρτίες, και παρακάλεσε για τις προηγούμενες. Και πάλι ο Κύριος λέει: κάθε κλήμα που δεν φέρει καρπό, το κόβει ο Πατέρας, και ρίχνεται στη φωτιά και καίγεται.