Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 21:20

Τι είναι λοιπόν αυτό, Πάτερ; Με τις άγιες ευχές σας να προηγούνται. Απόκριση του Ιωάννη: Αυτό μας συμβαίνει από τον φθόνο του διαβόλου. Διότι, θέλοντας ούτε εμείς να ωφεληθούμε ούτε εκείνοι που μας συναντούν, μας προσφέρει αυτό το ζιζάνιο, ώστε, αν είναι δυνατόν, να σκανδαλίσει και όσους μας συναντούν. Όμως ο φόβος του Θεού βρίσκεται έξω από την ταραχή, από κάθε ακαταστασία και από κάθε θόρυβο. Εάν λοιπόν, πριν από τη συνάντηση, καταρτίσουμε τον εαυτό μας στον φόβο του Θεού και προσέξουμε την καρδιά μας με νήψη, γιατί να ταραχθούμε ή να γελάσουμε; Διότι στον φόβο του Θεού δεν υπάρχει γέλιο. Για τους άφρονες λέει η Γραφή ότι: «Στο γέλιο υψώνουν τη φωνή τους». Και ταραγμένος είναι ο λόγος των αφρόνων και στερείται χάριτος. Για δε τον δίκαιο λέει ότι φτάνει μόλις μέχρι το μειδίαμα. Εάν, λοιπόν, φέρουμε μέσα μας τη μνήμη του Θεού και το ότι με ταπείνωση και ήσυχο λογισμό οφείλουμε να συναντούμε τους αδελφούς μας, και ενθυμούμενοι αυτά αγαπούμε και έχουμε προ οφθαλμών τη φοβερή κρίση του Θεού, αυτός ο καταρτισμός εξορίζει κάθε πονηρό λογισμό από την καρδιά μας. Διότι όπου υπάρχει ησυχία, πραότητα και ταπείνωση, εκεί κατοικεί ο Θεός. Ας τα έχουμε λοιπόν αυτά κατά τη διάρκεια των συναντήσεων. Εάν όμως επιμείνει ο εχθρός να μας πολεμά σε αυτά, νομίζοντας μέσα στην αναίδειά του ότι θα μας παγιδέψει και θα μας καταβάλει, ας μην ενδώσουμε, για να μη μας αρπάξει.

Είναι ψεγάδι για τον άνθρωπο να μεθά με κρασί. Αν και είδα πολλούς, κανέναν δεν παρομοίασα με αυτόν. Ο μοναχός που καυχάται για τη δική του δύναμη είναι ο πρώτος των αφρόνων. Αποτελεί ντροπή και όνειδος για τον μοναχό να καυχάται για τη δική του δύναμη. Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω. Ο άφρων κατά το γέλιο υψώνει τη φωνή του· ενώ ο πλέον άφρων είναι αυτός που περιπατεί και κινεί με εμπαθή τρόπο τους ώμους του, καθώς και τους βραχίονές του. Είναι σημάδι έλλειψης αγωγής για έναν μοναχό να ανασηκώνει το αριστερό μέρος του ενδύματός του με εμπαθή τρόπο· ενώ ο πεπαιδευμένος θα δείχνει ευλάβεια στα πάντα. Αποτελεί καταστροφικό πάθος για τον άνθρωπο να συνηθίζει το στόμα του σε όρκους. Μην εθίζεις το στόμα σου στους όρκους, για να μην πληθυνθούν τα σφάλματά σου από άγνοια, και αντί για δικαιοσύνη να συσσωρεύσεις στον εαυτό σου αμαρτίες. Είναι δόξα για τον μοναχό να φοβάται τον Κύριο και να τηρεί τις εντολές Του. Είναι δόξα για τον μοναχό να ταπεινώνει τον εαυτό του σε μικρούς και μεγάλους. Είναι δόξα για τον μοναχό η διάκριση και η ταπεινοφροσύνη. Είναι δόξα για τον μοναχό η αμνησικακία, η υπομονή και η νήψη σε κάθε αγαθό έργο. Μην περιφρονείς έναν γέροντα, εάν θελήσει να αναλάβει τον κόπο του μοναχικού βίου· διότι και ο Κύριος δεν απέβαλε εκείνους της ενδεκάτης ώρας· επειδή δεν γνωρίζεις μήπως αυτός είναι σκεύος εκλογής. Εάν αγαπήσεις την υπερηφάνεια, θα γίνεις μερίδα των δαιμόνων· εάν αγαπήσεις την ταπεινοφροσύνη, θα γίνεις μερίδα του Δεσπότη Χριστού. Εάν αγαπήσεις τη φιλαργυρία, θα αναχωρήσεις από εδώ κενός· εάν αγαπήσεις την ακτημοσύνη, δεν θα στερηθείς τον ουράνιο πλούτο.

Διότι, εάν στον φρόνιμο άνδρα μόλις και μετά βίας επιτρέπεται να μειδιά ήσυχα, στη σοφή γυναίκα μόλις που συνιστά ακόμη και αυτό. Διότι και το να μειδιά μία γυναίκα η οποία επαγγέλλεται τη θεοσέβεια, είναι βαρύ και επικίνδυνο· αφού πολύ καλύτερη θεωρείται η γυναίκα για τη σεμνότητά της, παρά για τη φαιδρότητα και την ιλαρότητά της. Και πράγματι, μεταφέροντας τους επαίνους από τη γυναίκα στην πνευματική νύμφη, εκείνος που συνέγραψε το μυστικό άσμα, θαυμάζοντας τη σιωπή της, επαινεί και την αυστηρότητα του σχήματός της, αποκαλώντας το θάμβος· διότι αυτό ακριβώς το εξόχως σεμνό καθίσταται καταπληκτικό σε όσους το αντικρίζουν.

Το να κυριεύεται κανείς από ακράτητο και ασυγκράτητο γέλιο αποτελεί σημείο έλλειψης εγκράτειας. Διότι το να φανερώνει κανείς την αγαλλίαση της ψυχής του μέχρι ενός φαιδρού μειδιάματος δεν είναι απρεπές, τόσο ώστε να δείξει μόνο το γεγραμμένο: «Όταν η καρδιά ευφραίνεται, το πρόσωπο ανθίζει». Το να ξεκαρδίζεται όμως κανείς δυνατά και να τραντάζεται το σώμα του δεν χαρακτηρίζει τον άνθρωπο που έχει γαληνεμένη την ψυχή, ούτε τον δόκιμο στην αρετή, ούτε εκείνον που έχει τον απόλυτο έλεγχο του εαυτού του. Διότι επιβεβαιώνει τον λόγο αυτόν ο σοφότατος Σολομών, λέγοντας ότι: «Ο άφρων κατά το γέλιο υψώνει τη φωνή του, ενώ ο σοφός άνδρας μόλις που θα χαμογελάσει ήσυχα». —Ανθρωπάρεσκος είναι εκείνος που πράττει κάτι σύμφωνα με το θέλημα κάποιου ανθρώπου ή για την αρέσκειά του, ακόμη και αν αυτό που πράττεται είναι άξιο ατιμίας.