Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 4:28

Εάν, λοιπόν, κάποιος επιθυμεί να μάθει τα σχετικά με εμάς και τη συκοφαντία των οπαδών του Ευσεβίου, ας μελετήσει όσα έχουν γραφτεί υπέρ ημών και ας έχει ως μάρτυρες όχι έναν ή δύο ή τρεις, αλλά ένα τόσο μεγάλο πλήθος επισκόπων. Και ως μάρτυρες αυτών ας λάβει πάλι τον Λιβέριο, τον Όσιο και τους συν αυτούς, οι οποίοι, βλέποντας τα όσα συνέβαιναν εναντίον μας, υπέμειναν να πάθουν τα πάντα παρά να προδώσουν την αλήθεια και την υπέρ ημών κρίση. Και αυτό το έπραξαν σκεπτόμενοι ορθά και όσια· διότι όσα έπαθαν αυτοί, καταδεικνύουν τον καταναγκασμό που υπέστησαν και οι άλλοι επίσκοποι. Αποτελούν δε υπομνήματα και στηλογραφία κατά της αρειανής αιρέσεως και της πονηρίας των συκοφαντών, καθώς και υπογραμμό και τύπο για τους μεταγενέστερους, «ώστε να αγωνίζονται υπέρ της αλήθειας μέχρι θανάτου», να αποστρέφονται την αρειανή αίρεση, η οποία είναι χριστομάχος και πρόδρομος του αντιχρίστου, και να μην πιστεύουν σε όσους επιχειρούν να ομιλούν εναντίον μας. Διότι είναι αξιόπιστη και επαρκής μαρτυρία η απολογία και η ψήφος υπέρ ημών από τέτοιους και τόσους επισκόπους.

Έτσι, λοιπόν, οι άγιοι, όπως έχει ειπωθεί, φεύγοντας προφυλάσσονταν κατά περίσσεια και κατ' οικονομίαν, σαν ιατροί, για χάρη εκείνων που τους είχαν ανάγκη. Για τους υπόλοιπους, όμως, και γενικά για όλους εμάς τους ανθρώπους, αυτός είναι ο κανόνας: να φεύγουμε όταν διωκόμαστε και να κρυβόμαστε όταν μας αναζητούν, και αφενός να μην ενεργούμε απερίσκεπτα πειράζοντας τον Κύριο, αφετέρου δε να περιμένουν, όπως προείπα, έως ότου έλθει ο καθορισμένος χρόνος του θανάτου ή αποφασίσει κάτι γι' αυτούς ο κριτής, ό,τι εκείνος κρίνει πως είναι ορθό· να είναι εντούτοις έτοιμοι, ώστε, όταν το καλέσει η περίσταση και συλληφθούν, «να αγωνιστούν υπέρ της αληθείας μέχρι θανάτου». Αυτά τηρούσαν και οι μακάριοι μάρτυρες στους κατά καιρούς διωγμούς, και όταν διώκονταν έφευγαν, όταν βρίσκονταν στην αφάνεια έδειχναν καρτερία, και όταν ανακαλύπτονταν μαρτυρούσαν.

Υπόμεινε, λοιπόν, γενναία όλα όσα σου συμβαίνουν, και αργότερα θα βρεις το έλεος του Θεού. Διότι λέγει: «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.» Αντιστάσου, λοιπόν, στην πονηρία και ο Κύριος θα φέρει τους εχθρούς σου στα πόδια σου, και αντιθέτως θα γίνουν φίλοι σου. Μέχρι θανάτου αγωνίσου υπέρ της αλήθειας, και ο Θεός θα πολεμήσει για σένα. Μη ζητήσεις, λοιπόν, βοήθεια ανθρώπων, διότι όποιος εναποθέτει την ελπίδα του σε άνθρωπο, γρήγορα πέφτει.

Βλέπετε ότι, εάν προδώσετε το έργο του Θεού, πρόκειται να σας προδώσει και ο Θεός. Όσο για τις εξουσίες, κανείς ας μη σας φοβίζει, διότι στο θέλημα του Θεού κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί. Πάντοτε να θυμάστε να αγωνίζεστε μέχρι θανάτου υπέρ της αλήθειας, και ο Κύριος θα πολεμήσει υπέρ υμών.

«Προς Αυτόν σπεύδω, καθώς και προς τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα. Αγωνίζομαι να βρεθώ γνήσιος, κρίνοντας τον εαυτό μου ανάξιο για τα αγαθά του κόσμου. Εξάλλου, ούτε εγώ πλάστηκα για τον κόσμο, αλλά ο κόσμος για εμένα». Αυτά, λοιπόν, αναλογιζόμενος μέσα σου και εκπληρώνοντάς τα με επιμέλεια σύμφωνα με όσα σου έχουν ειπωθεί, να αγωνίζεσαι υπέρ της αλήθειας μέχρι θανάτου. Διότι και ο Χριστός έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου. Αλλά και ο Απόστολος λέει: «Προσέχετε μήπως υπάρξει σε κάποιον από εσάς πονηρή καρδιά, ώστε να αποστατήσει από τον ζώντα Θεό, αλλά να προτρέπετε και να οικοδομείτε ο ένας τον άλλον ενόσω λέγεται το "σήμερα"». Διότι το «σήμερα» σημαίνει ολόκληρο τον χρόνο της ζωής μας. Πολιτευόμενος, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο, αδελφέ, και τον εαυτό σου θα σώσεις, και εμάς θα ευφράνεις, και τον Θεό θα δοξάσεις στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Γι' αυτό ακριβώς, επειδή έτρεμαν την ωμότητα των Φαρισαίων, δεν τήρησαν εκείνο που κάπου έχει ειπωθεί ορθά: «Αγωνίσου μέχρι θανάτου υπέρ της αλήθειας». Είναι όμως πιθανό να συνέβη σε αυτούς και κάτι άλλο: διότι ο φτωχός είναι παντού δειλός, και επειδή του αφαιρείται η ικανότητα να αντιμετωπίσει κάποιους κατάματα εξαιτίας της έλλειψης χρημάτων, καταφεύγει πολλές φορές σε μια ανεπιθύμητη σιωπή και στην αναγκαστική ανεξικακία. Διότι, καθώς είναι ήδη διαρκώς συντετριμμένος από το βάρος της πτωχείας, νιώθει αδυναμία στο να καταφορτωθεί και με άλλα δεινά. Κάτι τέτοιο πρέπει να υποθέσουμε ότι έπαθαν και οι γονείς του τυφλού, αν και ο λόγος τους προχωρά με πολλή λογική ακολουθία. Διότι το να αναγνωρίσουν το παιδί τους, ασφαλώς θα το απέδιδε κανείς περισσότερο σε εκείνους και όχι στον γεννηθέντα, ως πιο πρέπον. Το να γνωρίζουν όμως τον ιατρό, δεν θα αποδιδόταν απαραίτητα στους γονείς, αλλά θα ήταν μάλλον πιο ταιριαστό σε εκείνον που έλαβε έμπρακτα τη χάρη του θαύματος. Επομένως, ό,τι γνωρίζουν το ομολογούν σαφώς, επειδή ακριβώς καλούνται προς αυτό από το πρέπον. Ό,τι όμως ήταν πιο αληθινό να πει εκείνος, καθώς είχε ακριβέστερη γνώση, αυτό ζητούν να το απαντήσει εκείνος. Και δεν μου φαίνεται ότι χωρίς θεία έμπνευση πρόσθεσαν στα λόγια τους το: «Έχει ηλικία». Διότι κατά κάποιον τρόπο και αυτό κατηγορεί την ανοσιότητα των Φαρισαίων.

Η πνευματική λατρεία υπερέχει της λατρείας του νόμου, και η αλήθεια υπερέχει των σκιών· επομένως, το «μέγα» θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί τόσο ως προς το πλήθος, όσο και επιπλέον αυτού ως προς την αρετή. —Ονομάζεται δε «βαρύς λαός», καθώς έχει απαλλαγεί από την ιουδαϊκή ελαφρότητα, και δεν παρασύρεται εύκολα, ούτε βέβαια συμπαρασύρεται από κάθε άνεμο, αλλά μάλλον είναι σταθερός, και διατηρεί το ακλόνητο στην πίστη· επομένως, έφεραν εις πέρας τον μέχρις αίματος αγώνα μαρτυρώντας για τον Χριστό, και τήρησαν το γεγραμμένο: «Μέχρι θανάτου αγωνίσου για την αλήθεια.» <Ας μην επιχαρούν σε βάρος μου όσοι με εχθρεύονται άδικα.> (B f. 119) Πώς θα μπορούσαν να επιχαρούν οι Ιουδαίοι κατά του Χριστού, ή ποιες αφορμές χαράς εναντίον του θα είχαν, εάν είχε παραμείνει μεταξύ των νεκρών; Προφανώς, εάν και ο ίδιος, όμοια με τους άλλους, είχε κρατηθεί δέσμιος στις πύλες του Άδη, και δεν γινόταν πλέον κανένας λόγος γι' αυτόν αφού υπέμεινε υπέρ ημών τα πάθη πάνω στον σταυρό. <Όσοι με μισούν χωρίς λόγο, και κάνουν νοήματα με τα μάτια.> (B f. 119) Διότι χωρίς κανέναν απολύτως λόγο καταδίωκαν τον Κύριο, δηλαδή δεν είχαν καμία αφορμή εναντίον του για την οποία θα έπρεπε να φαίνονται ότι τον μισούν εκείνοι που έκαναν νοήματα με τα μάτια.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΔ'. «Αγάπησα, διότι θα εισακούσει ο Κύριος.» Εκείνος που παλαιότερα φοβόταν τον Κύριο, έχοντας πλέον προκόψει από τον φόβο και έχοντας μεταβεί στην αγάπη του Θεού, θα μπορούσε να πει: Αγάπησα. Και ποιον; Προφανώς τον Κύριο και Θεό με όλη του την καρδιά, τη δύναμη και την ψυχή, ώστε εξαιτίας του να αγωνίζεται υπέρ της αλήθειας μέχρι και τον θάνατο, να υπομείνει κάθε πειρασμό και να αντιμετωπίσει πρόθυμα κάθε κίνδυνο για την αγάπη προς τον Θεό. «Και στις ημέρες μου θα τον επικαλεστώ.» Δηλαδή, σε όλο τον χρόνο της ζωής μου τον επικαλέστηκα· στις ημέρες μου που έγιναν από τον Ήλιο της δικαιοσύνης, όντας πάντοτε φωτισμένος, τον επικαλέστηκα. «Θλίψη και οδύνη βρήκα.» Ονόμασε θλίψη και οδύνη τη μετάνοια· αφενός θλίψη, επειδή φέρει την ανάμνηση της αμαρτίας, αφετέρου οδύνη, εξαιτίας των κόπων με τους οποίους κατορθώνεται, δηλαδή ίσως με σάκο, στάχτη και αγρυπνία. Έχοντας βρει αυτήν, δηλαδή καταφεύγοντας σε αυτήν, εύλογα επικαλούνταν το όνομα του Κυρίου. Διότι η προσευχή είναι η υπόσταση της μετάνοιας. «Ο Κύριος φυλάσσει τα νήπια.» Δεν είπε ότι δεν άφησε να υπάρξει πτώση σε κινδύνους, αλλά, μετά την πτώση, διέσωσε.

Άραγε, αν σου έλεγα να τιμωρείς και να διορθώνεις τους βασιλείς ή τους δικαστές όταν παρανομούν, δεν θα έλεγες ότι είμαι τρελός; Και όμως, ο Ιωάννης το έπραξε αυτό· επομένως, ούτε αυτό είναι υπεράνω των δυνάμεών μας. Τώρα όμως, διόρθωσε έστω τον σύνδουλό σου, έστω τον ομότιμό σου, και αν ακόμη χρειαστεί να πεθάνεις, μη διστάσεις να συνετίσεις τον αδελφό σου· αυτό αποτελεί μαρτύριο για εσένα, επειδή και ο Ιωάννης υπήρξε μάρτυρας. Και όμως, δεν διατάχθηκε να θυσιάσει ούτε να προσκυνήσει είδωλο, αλλά παρέδωσε το κεφάλι του για τους ιερούς νόμους που υβρίζονταν. Αγωνίσου λοιπόν και εσύ μέχρι θανάτου υπέρ της αληθείας, και ο Κύριος θα πολεμήσει για εσένα. Και μη μου λες αυτόν τον ψυχρό λόγο: «Τι με νοιάζει; Δεν έχω τίποτα κοινό με αυτόν».

Ακόμη και αν χρειαστεί να πεθάνεις για να συνετίσεις τον αδελφό σου, μη διστάσεις· αυτό αποτελεί μαρτύριο για εσένα· επειδή και ο Ιωάννης υπήρξε μάρτυρας· αν και δεν διατάχθηκε να προσφέρει θυσία, ούτε να προσκυνήσει είδωλο, εντούτοις παρέδωσε την κεφαλή του για τους ιερούς νόμους που υβρίζονταν. Έτσι λοιπόν και εσύ, αγωνίσου μέχρι θανάτου υπέρ της αλήθειας, και ο Κύριος θα πολεμήσει για εσένα. Αρκεί ένας άνθρωπος, φλεγόμενος από ζήλο, για να διορθώσει ολόκληρο λαό. Και ας μη μου λέει κανείς: «Δεν έχω τίποτε κοινό με τον αδελφό μου». Μόνο με τον διάβολο δεν έχουμε τίποτε κοινό, ενώ με τους ανθρώπους έχουμε πολλά κοινά· διότι μετέχουν στην ίδια φύση με εμάς, κατοικούν στην ίδια γη και τρέφονται με τις ίδιες τροφές, έχουν τον ίδιο Δεσπότη και έλαβαν τους ίδιους νόμους.

ΡΔʹ. Προς την Πενταδία, διακόνισσα. Σε μακαρίζω για τους στεφάνους τους οποίους αναδέθηκες και τώρα, επειδή επέλεξες με γενναιότητα να τα υποστείς όλα υπέρ της αληθείας. Γι' αυτόν τον λόγο έχεις και τον Θεό υπερασπιστή σου με πολλή σφοδρότητα. Διότι λέγει, «μέχρι θανάτου να αγωνίζεσαι υπέρ της αληθείας, και ο Κύριος θα πολεμήσει για εσένα». Πράγμα το οποίο και έγινε.

Επειδή δηλαδή αγωνίστηκε για την αλήθεια μέχρι θανάτου και αντιστάθηκε μαχόμενος ενάντια στην αμαρτία μέχρι αίματος, και, προκειμένου να μην εγκαταλείψει τη θέση στην οποία τον έταξε ο μέγας Βασιλεύς, παρέδωσε την ψυχή του και τελεύτησε λαμπρότερα από κάθε αριστέα, αυτόν μεν λοιπόν τον κατείχε πλέον ο ουρανός, το δε σώμα, το οποίο διακόνησε στην αριστεία, η γη· και έτσι η κτίση μοιράστηκε τον αθλητή.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. —Περί αληθείας και πιστής μαρτυρίας. «Δεν θα συγκατατεθείς με τον άδικο για να γίνεις άδικος μάρτυρας.» «Με δύο ή τρεις μάρτυρες θα θανατώνεται αυτός που πρόκειται να πεθάνει. Δεν αρκεί ένας μόνο μάρτυρας για να καταθέσει εναντίον ανθρώπου, για οποιαδήποτε κατηγορία και για οποιοδήποτε αμάρτημα.» «Το αληθινό στόμα θα γεμίσει από γέλιο, και τα χείλη του θα αγαλλιάσουν.» «Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια για εκείνους που εκζητούν τη διαθήκη του.» «Ο Κύριος θα εκζητήσει την αλήθεια.» «Μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας ποτέ, διότι στα κρίματά σου στήριξα τις ελπίδες μου.» «Όλα τα λόγια του στόματός μου λέγονται με δικαιοσύνη· δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το σκολιό ούτε απατηλό.» «Έλεος και αλήθεια κατεργάζονται οι αγαθοί. Ο πιστός μάρτυρας σώζει από τα κακά.» «Το να πράττει κανείς δίκαια και να λέει την αλήθεια είναι πιο ευάρεστα στον Θεό, παρά το αίμα των θυσιών.» «Νόμος αληθείας υπήρχε στο στόμα τους, και αδικία δεν βρέθηκε στα χείλη τους.» «Να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του· την αλήθεια και την ειρήνη [να αγαπάτε], λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας.» «Στην αλήθεια δεν υπάρχει προσωποληψία.» «Δεν θα παρακάμψω την αλήθεια, ούτε θα συμπορευτώ με τον φθόνο που φθείρει· διότι αυτός δεν έχει καμία κοινωνία με τη σοφία.» «Μην αντιλέγεις στην αλήθεια· μην υπολογίζεις το πρόσωπο του δυνάστη. Αγωνίσου μέχρι θανάτου για την αλήθεια, και ο Κύριος ο Θεός θα πολεμήσει για εσένα.» «

Σκέπη των διψώντων και πνεύμα των αδικουμένων ανθρώπων, θα σε ευλογήσουν.» «Αυτά λέγει ο Κύριος: Κρίνετε δίκαια από το πρωί, και κατευθύνετε ορθά, και ελευθερώστε αυτόν που έχει αρπαγεί από το χέρι εκείνου που τον αδικεί· για να μην ανάψει σαν φωτιά η οργή μου, και κατακάψει, και δεν υπάρξει κανείς που να σώσει.» «Τον ξένο, το ορφανό και τη χήρα μην τους καταδυναστεύετε, και μην ασεβείτε, και μην χύνετε αθώο αίμα.» «Απομακρύνετε την αδικία και την ταλαιπωρία, εφαρμόστε δικαιοσύνη και ορθή κρίση· εξαλείψτε την καταπίεση από τον λαό μου, λέγει ο Κύριος.» «Αθώο και δίκαιο δεν θα σκοτώσεις.» «Δεν υπάρχει προσωποληψία στην αλήθεια.» «Αγαπήστε τη δικαιοσύνη εσείς που κρίνετε τη γη.» «Θα λάβει ως πανοπλία τον ζήλο του· θα ενδυθεί ως θώρακα τη δικαιοσύνη, και θα φορέσει ως περικεφαλαία την ανυπόκριτη κρίση. Θα λάβει ως ακαταμάχητη ασπίδα την οσιότητα.» «Μη χαριστείς σε πρόσωπο ισχυρού. Αγωνίσου μέχρι θανάτου υπέρ της αλήθειας, και ο Κύριος ο Θεός θα πολεμήσει για σένα.» «Μην προσάπτεις ψεγάδι στους αθώους.» «Μη χαριστείς σε κανένα πρόσωπο εις βάρος της ψυχής σου.» «Μην υποχωρήσεις ενώπιον του υβριστή.» «Ελευθέρωσε τον αδικούμενο από τα χέρια αυτού που τον αδικεί, και μην ολιγοψυχήσεις κατά την κρίση σου.» «Πριν εξετάσεις, μην κατακρίνεις. Κατανόησε πρώτα, και τότε επίπληξε.» «Χωρίς κρίση μην κάνεις τίποτα.» «Σε κατέστησαν άρχοντα; Μην υπερηφανεύεσαι. Γίνε ανάμεσά τους σαν ένας από αυτούς.» «Θέλεις να μη φοβάσαι την εξουσία; Πράττε το αγαθό, και θα λάβεις έπαινο από αυτήν.» «