Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 5:7

Έρημος καθίσταται ο νεότερος μοναχός που ακολουθεί τον δικό του λογισμό και δεν αποδέχεται τη νουθεσία των εμπείρων. Κακή πλάνη για τον νεότερο μοναχό είναι η ανυποταξία· ενώ η εν Κυρίω υποταγή είναι κραταιά σκέπη. Άνδρας υπερήφανος και ανυπότακτος θα δει πικρές ημέρες, ενώ ο ταπεινόφρων και υπομονετικός θα ευφραίνεται στον Κύριο παντοτινά. Είναι σπουδαίο πράγμα να βρει κανείς άνδρα υπομονετικό και ταπεινόφρονα, και η πνευματική του ομορφιά δεν έχει μέτρο. Μην αντιλέγεις στην αλήθεια, και ντρέψου για την αμάθειά σου. Μην ντραπείς να ομολογήσεις τις αμαρτίες σου, και μην πεις, «αμάρτησα και τι έπαθα;», διότι ο Κύριος είναι μακρόθυμος. Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο, και μην το αναβάλλεις από μέρα σε μέρα. Θυμήσου, η οργή δεν θα αργήσει. Ας μην είναι το χέρι σου απλωμένο για να παίρνει, και μαζεμένο όταν πρέπει να δίνει. Ο φρόνιμος μοναχός θα περιτειχίσει τον εαυτό του με αγάπη, ενώ ο άφρων θα αυξήσει το μίσος εναντίον του. Αυτός που υπερηφανεύεται εις βάρος του αδελφού του, εμπαίζεται από τους δαίμονες. Ποτέ μην εξουθενώνεις αδελφό, διότι είναι γραμμένο: πολλοί τύραννοι κάθισαν στο χώμα, ενώ κάποιος τελείως ανέλπιστος φόρεσε το διάδημα. Να είσαι χαρούμενος στη δικαιοσύνη, και μάλλον σκυθρωπός απέναντι στην αμαρτία. Αρρώστια της ψυχής είναι η φιλοδοξία, πάθος πονηρό.

Πένθος το εσπέρας της Τετάρτης. Ο πόνος με αναγκάζει να μιλήσω στον Θεό, ενώ η αναξιότητά μου μου επιβάλλει να σιωπώ. Οι οδύνες με βιάζουν να αρθρώσω λόγο, αλλά οι αμαρτίες μου με εξαναγκάζουν να τηρώ σιγή. Η ψυχή μου πονάει και οι οφθαλμοί μου επιθυμούν δάκρυα. Αμάρτησες, ψυχή, μετανόησε. Διότι ιδού, οι ημέρες μας παρέρχονται ως σκιά. Φοβερούς και φρικτούς τόπους πρόκειται να διαβείς, ψυχή μου, μετά από λίγο. Μην αναβάλλεις από ημέρα σε ημέρα την επιστροφή σου προς τον Κύριο.

Αμάρτησες, ψυχή μου· μετανόησε. Διότι ιδού, οι ημέρες μας παρέρχονται σαν σκιά. Ακόμη λίγο και θα απέλθεις από εδώ. Φοβερούς τόπους πρόκειται να διασχίσεις, ψυχή μου· μην αναβάλλεις από ημέρα σε ημέρα να επιστρέψεις προς τον Κύριο.

Μην αναβάλλεις, φίλε, από μέρα σε μέρα να επιστρέψεις στον Κύριο, μήπως σου έλθει ξαφνικά η απόφαση του φοβερού Κριτή, που θα σε καλεί κοντά Του, ώστε να Του αποδώσεις τα κέρδη που αποκόμισες από τα δικά Του τάλαντα.

Ο νέος, πάλι, ας αναλογίζεται και αυτός το άδηλο του θανάτου, και ότι πολλές φορές, ενώ πολλοί ηλικιωμένοι παραμένουν εδώ, οι νέοι αναχώρησαν από τη ζωή πριν από αυτούς. Διότι, ακριβώς για να μην κάνουμε υπολογισμούς με το τέλος μας, γι' αυτόν τον λόγο παραμένει άγνωστο. Γι' αυτό και κάποιος σοφός προτρέπει λέγοντας: «Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο και μην αναβάλλεις από μέρα σε μέρα· διότι δεν γνωρίζεις τι θα γεννήσει η αυριανή ημέρα». Διότι από την αναβολή προκύπτει κίνδυνος και φόβος, ενώ από τη μη αναβολή προκύπτει σωτηρία φανερή και ασφαλής. Προσκολλήσου, λοιπόν, στην αρετή. Διότι έτσι, και αν αναχωρήσεις νέος, θα έχεις αναχωρήσει με ασφάλεια· και αν φτάσεις στα γηρατειά, θα αναχωρήσεις με μεγάλο πλούτο· και θα έχεις διπλή γιορτή σε όλη σου τη ζωή, εφόσον και θα απέχεις από την κακία και θα έχεις κατακτήσει την αρετή.

Διότι και τα ανθρώπινα νοσήματα τότε επιδεινώνονται. Και για ποιον λόγο, λέει, τότε επιδεινώνονται; Μου φαίνεται ότι, επειδή καθυστερεί το δικαστήριο και αναβάλλεται η απόδοση των ευθυνών και δεν έχει εμφανιστεί ακόμη ο κριτής, γίνονται πιο ράθυμοι αυτοί που πρόκειται να λογοδοτήσουν. Αυτό ακριβώς λέει ο Χριστός και για τον πονηρό δούλο, ότι εξαιτίας αυτού έγινε πιο ράθυμος. «Καθυστερεί ο Κύριός μου», λέει ο δούλος, και γι' αυτόν τον λόγο χτυπούσε τους συνδούλους του και σπαταλούσε την περιουσία του κυρίου του. Γι' αυτό και ο Χριστός, όταν συγκεντρώθηκαν οι μαθητές και θέλησαν να μάθουν την ημέρα της συντέλειας, δεν τους την αποκάλυψε, διατηρώντας μας σε διαρκή εγρήγορση με την αβεβαιότητα των μελλοντικών γεγονότων, προκειμένου ο καθένας, προσδοκώντας πάντοτε το μέλλον και τρέφοντας την ελπίδα της παρουσίας του Χριστού, να γίνεται πιο επιμελής. Γι' αυτό συμβουλεύει κάποιος λέγοντας: «Μην αναβάλλεις την επιστροφή σου στον Κύριο και μην περιμένεις από μέρα σε μέρα, μήπως και καταστραφείς ενόσω καθυστερείς». Άδηλο είναι το τέλος, λέει, και γι' αυτό είναι άδηλο, ώστε πάντοτε να αγωνίζεσαι με ζήλο. Γι' αυτόν τον λόγο η ημέρα του Κυρίου έρχεται σαν τον κλέφτη μέσα στη νύχτα· όχι για να κλέψει, αλλά για να μας καταστήσει πιο προσεκτικούς. Διότι εκείνος που προνοεί για τον κλέφτη, διάγει τον χρόνο του με αγρυπνία, και ανάβοντας τον λύχνο παραμένει διαρκώς ξύπνιος. Έτσι λοιπόν και εσείς, αφού ανάψετε το φως της πίστεως και της ορθής πολιτείας, να διατηρείτε λαμπερές τις λαμπάδες σας με αδιάκοπη αγρυπνία.

Αλλά τα δικά τους δεν είναι τέτοια, παρά είναι γεμάτα από πολλή ευωδία. Και τα μεν εδώ είναι τέτοια· τα δε εκεί, ποιος λόγος θα μας τα περιγράψει; Ποια διάνοια θα τα συλλάβει; Την αγγελική διαμονή, την ανέκφραστη μακαριότητα, τα απόρρητα αγαθά; Ίσως πολλοί θερμανθήκατε τώρα πνευματικά και οδηγηθήκατε στην επιθυμία αυτής της καλής πολιτείας· αλλά ποιο είναι το κέρδος, όταν, όσο βρίσκεστε μόνο εδώ, έχετε αυτή τη φωτιά, ενώ μόλις βγείτε έξω, σβήσετε τη φλόγα και μαραθεί αυτός ο πόθος; Πώς λοιπόν πρέπει να ενεργήσετε, για να μη συμβεί αυτό; Εφόσον αυτός ο έρωτας είναι θερμός μέσα σου, πήγαινε προς εκείνους τους ίδιους τους αγγέλους, για να τον αναζωπυρώσεις περισσότερο. Διότι ο δικός μας λόγος δεν θα μπορέσει να σε ανάψει τόσο πολύ, όσο η θέα των ίδιων των έργων. Μην πεις: «Ας μιλήσω στη γυναίκα μου και ας διευθετήσω πρώτα τις υποθέσεις μου». Αυτή η αναβολή είναι η αρχή της ραθυμίας. Άκουσε ότι κάποιος θέλησε να αποχαιρετήσει τους οικείους του, και ο προφήτης δεν τον άφησε. Και τι λέω να αποχαιρετήσει; Να θάψει τον πατέρα του θέλησε ο μαθητής, και ούτε αυτό δεν του το επέτρεψε ο Χριστός. Αν και ποιο πράγμα σου φαίνεται να είναι τόσο αναγκαίο, όσο η κηδεία του πατέρα; Αλλά ούτε αυτό δεν το επέτρεψε. Γιατί άραγε; Επειδή ο διάβολος παραμονεύει σφοδρός, θέλοντας να επιτύχει κάποια παρείσδυση· και αν βρει αφορμή από μικρή ενασχόληση και αναβολή, προκαλεί μεγάλη ραθυμία. Γι’ αυτό κάποιος προτρέπει: «Μην αναβάλλεις από ημέρα σε ημέρα».

Είσαι νέος; Μην επαναπαύεσαι στη νεότητά σου, ούτε να νομίζεις ότι έχεις επαρκή προθεσμία ζωής. Διότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Για τον λόγο αυτόν έκανε άδηλο το τέλος μας, ώστε να κάνουμε έκδηλη την προθυμία και την πρόνοιά μας. Δεν βλέπεις ότι καθημερινά αρπάζονται από τον θάνατο άνθρωποι σε πρόωρη ηλικία; Γι' αυτό προτρέπει κάποιος: Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο, ούτε να το αναβάλλεις από ημέρα σε ημέρα, μήπως, ενώ χρονοτριβείς, αφανιστείς. Ο γέροντας ας κρατήσει εκείνη την προτροπή, και ο νέος ας έχει αυτή τη νουθεσία. Αλλά μήπως βρίσκεσαι σε ασφάλεια, και πλουτείς, και υπερηφανεύεσαι για τα χρήματά σου, και τίποτα κακό δεν σου συμβαίνει; Άκουσε όμως τι λέει ο Παύλος: Όταν λένε, ειρήνη και ασφάλεια, τότε επέρχεται σε αυτούς αιφνίδιος όλεθρος. Τα πράγματα είναι γεμάτα από πολλές μεταβολές· δεν είμαστε κύριοι του τέλους μας, ας γίνουμε όμως κύριοι της αρετής· διότι είναι φιλάνθρωπος ο Δεσπότης μας Χριστός.

Πόσος πλούτος φιλανθρωπίας και ελεημοσύνης υπάρχει σε εσένα. Αυτοί που προηγουμένως είχαν υποβληθεί σε θανατική καταδίκη, τώρα έχουν καταστεί δάσκαλοι της οικουμένης. Διότι όλοι, προσβλέποντας σε αυτούς καθοδηγούνται, και λαμβάνοντας ως παράδειγμα τη μετάνοιά τους, παραμένουμε αλώβητοι από ναυάγια. Βλέπεις, αγαπητέ, πόση ισχύ έχει η μετάνοια; Ας μην αναβάλλουμε, λοιπόν, από ημέρα σε ημέρα· διότι δεν γνωρίζεις τι πρόκειται να φέρει η αυριανή. Διότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται έτσι, σαν τον κλέφτη μέσα στη νύχτα. Ελάτε, λοιπόν, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε με χαρά προς τον Θεό τον σωτήρα μας. Ας προφθάσουμε να παρουσιαστούμε ενώπιόν Του με εξομολόγηση. Διότι είναι άδηλη η έκβαση της ζωής μας, καθώς δεν περιμένει ευκαιρία, ούτε έχει οριστεί συγκεκριμένος χρόνος για εμάς. Αλλά, όποτε προστάξει Εκείνος που έδωσε σε όλους την πνοή, τότε η ψυχή, πετώντας μακριά από το σώμα, το εγκαταλείπει έρημο.

Δεν ακούς τον σοφό που συμβουλεύει και λέει: Μην αναβάλλεις την επιστροφή σου στον Κύριο, και μην την αναβάλλεις από μέρα σε μέρα· διότι ξαφνικά θα έλθει η οργή του Κυρίου; Και συντομεύει τον χρόνο, επειδή είδε ότι η ανθρώπινη φύση εύκολα και σε σύντομο διάστημα μεταβάλλεται. Διότι πολλοί, παραδίδοντας τον εαυτό τους σε μικρές αναβολές, νόμισαν ότι εξασφάλισαν σοφά την ελπίδα και από τα δύο, ελπίζοντας αφενός ότι δεν θα στερηθούν τα προσδοκώμενα αγαθά, και θεωρώντας αφετέρου ως κέρδος το να καταχραστούν στο μεταξύ τη ζωή, οι οποίοι αρπάχθηκαν πριν από την απόλαυση των αναγκαίων και παραδόθηκαν στις αιώνιες βασάνους και κολάσεις· και ενώ νόμισαν ότι κλέβουν λίγο χρόνο, δεν κατάλαβαν ότι αποστερούνταν ολόκληρη τη σωτηρία, καθώς έγιναν ξαφνικά ανάρπαστοι, και μάλιστα πριν φτάσουν στα γηρατειά. Γι' αυτό ο Δεσπότης Χριστός ονόμασε τον θάνατο του ανθρώπου κλέφτη· Διότι «όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα», λέει, «έτσι έρχεται»· ώστε εμείς, ανησυχώντας για το αόριστο της επιβουλής, να μην εναποθέτουμε τις ελπίδες μας σε παράταση του χρόνου. Διότι δεν έχουμε εξουσία πάνω στη χρονική αναβολή, ούτε είμαστε κύριοι του να ζήσουμε όσο καιρό θέλουμε. Εξαιτίας αυτού, άλλωστε, δεν μας εμπιστεύθηκε τη γνώση της δικής μας μεταστάσεως, προκειμένου να ελαττώσουμε την αμετρία των αμαρτιών, διδασκόμενοι να σωφρονούμε μέσω του φόβου του θανάτου. Ας μετρήσουμε αυτούς που κάθε μέρα προπέμπονται στα μνήματα, ας παρατηρήσουμε πώς ανάμεσα στους ηλικιωμένους έχει αναμειχθεί και ένα μεγάλο πλήθος νέων.

Όπως ακριβώς δεν είναι καλό να απελπίζονται όσοι έχουν περιπέσει στο έσχατο όριο, εάν διαθέτουν σωφροσύνη, έτσι δεν είναι και ασφαλές να τρέφεται κανείς με αυτή την ελπίδα και να λέει: αργότερα... Προς το παρόν ας απολαύσω τις τέρψεις της ζωής και αργότερα, αφού κοπιάσω για λίγο, θα λάβω τις αμοιβές για όλο τον χρόνο. Διότι θυμάμαι ότι εσύ ο ίδιος το έλεγες πολλές φορές, όταν σε προέτρεπα σε πονηρά έργα κατά την περίοδο που φοιτούσες στα εκπαιδευτήρια: «Και τι μ' αυτό; Ακόμη κι αν σε τούτο το σύντομο χρονικό διάστημα τελειώσω ενάρετα τον βίο μου, πώς θα πορευθώ προς εκείνον που είπε: "Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο και μην το αναβάλλεις από ημέρα σε ημέρα";» Ανάκτησε αυτόν τον λογισμό και φοβήσου τον κλέφτη· διότι έτσι ονομάζει ο Χριστός την αναχώρησή μας από τον παρόντα κόσμο, επειδή επέρχεται αιφνίδια σε εκείνους που την αγνοούν. Αναλογίσου τις μέριμνες της ζωής, τόσο τις ιδιωτικές όσο και τις δημόσιες, τους φόβους των αρχόντων, τον φθόνο των πολιτών, τον κίνδυνο που πολλές φορές επικρέμαται φθάνοντας ως τα έσχατα, τους κόπους, τις ταλαιπωρίες, τις δουλοπρεπείς κολακείες που δεν αρμόζουν σε σπουδαίους ανθρώπους ούτε καν αν επρόκειτο για δούλους, και το γεγονός ότι ο καρπός αυτών των κόπων τερματίζεται εδώ στη γη. Τι θα μπορούσε να είναι πιο οδυνηρό από αυτό;

ιζ΄. Τι λοιπόν; Μετά τον γάμο, λέει, και τα παιδιά, δεν είναι δυνατόν να ασπαστεί κανείς αυτήν τη φιλοσοφία, όταν πλέον έχει φτάσει στα γηρατειά; Και ποιος θα μας εγγυηθεί, πρώτον μεν, ότι θα φτάσουμε σε βαθιά γηρατειά, και δεύτερον, ότι, όταν φτάσουμε, θα διατηρήσουμε οπωσδήποτε αυτήν τη διάθεση; Διότι δεν είμαστε κύριοι της χρονικής διάρκειας της ζωής μας· και αυτό μας το δίδαξε ο Παύλος λέγοντας: «Η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα»· ούτε και οι λογισμοί μας διατηρούν πάντοτε την ίδια προθυμία. Και γι' αυτό κάποιος σοφός προτρέπει λέγοντας: «Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο και μην αναβάλλεις από μέρα σε μέρα· μήπως, ενώ καθυστερείς, συντριβείς και την ώρα της τιμωρίας εξολοθρευτείς». Αλλά και αν ακόμη τίποτα από αυτά δεν ήταν αβέβαιο, ούτε και τότε δεν θα έπρεπε να αναβάλλουν οι υιοί, ούτε να παραβλέπεται μια τόσο μεγάλη ζημιά. Διότι θα αποτελούσε την έσχατη παραλογία, όταν μεν ο νέος έχει ανάγκη από βοήθεια, και ο αντίπαλος επιτίθεται σφοδρός, να του ζητούν να εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, ώστε να γίνει εύκολη λεία· όταν όμως δεχθεί αμέτρητα τραύματα και δεν του έχει απομείνει ούτε το παραμικρό υγιές μέρος, τότε να τον εξοπλίζουν και να τον παρακινούμε, ενώ είναι πλέον πεσμένος και εντελώς εξαντλημένος.

«Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο, και μην το αναβάλλεις από ημέρα σε ημέρα. Διότι ξαφνικά θα έλθει η οργή του Κυρίου, και στον καιρό της εκδίκησης θα καταστραφείς.» «Τέκνο μου, αμάρτησες; Μην προσθέσεις πλέον και άλλες αμαρτίες, και δεήσου για τις προηγούμενες.» «Μακάριοι όσοι πενθούν, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν.» «Ελάτε σε εμένα, όλοι όσοι κοπιάζετε και είστε πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω. Σηκώστε τον ζυγό μου επάνω σας, και μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά· και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας. Διότι ο ζυγός μου είναι αγαθός, και το φορτίο μου είναι ελαφρύ.» «Θυμήθηκε ο Πέτρος τον λόγο του Ιησού, που του είχε πει ότι: Πριν λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς· και βγαίνοντας έξω, έκλαψε πικρά.» «Δεν έχουν ανάγκη ιατρού οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς. Πηγαίνετε δε και μάθετε τι σημαίνει: Έλεος θέλω, και όχι θυσία. Διότι δεν ήλθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια.» «Ποια γυναίκα που έχει δέκα δραχμές, εάν χάσει μία δραχμή, δεν ανάβει λυχνάρι, και δεν σκουπίζει την οικία, και δεν αναζητεί επιμελώς;» «Κάποιος άνθρωπος είχε δύο υιούς· και είπε ο νεότερος από αυτούς στον πατέρα: Πατέρα, δώσε μου το μερίδιο της περιουσίας που μου αναλογεί. Και μοίρασε σε αυτούς την περιουσία. Και μετά από όχι πολλές ημέρες, αφού τα συγκέντρωσε όλα ο νεότερος υιός, αναχώρησε σε χώρα μακρινή, και εκεί διασκόρπισε την περιουσία του, ζώντας άσωτα.»

Επομένως και εσύ, αδελφέ, εάν λόγω της μεγάλης σου δυστυχίας και αδυναμίας έπεσες, μην ξεγελαστείς και πεις στον εαυτό σου: «τώρα πια έπεσα, ας ξαναπέσω λοιπόν, και ας πράξω ξανά και ξανά την αμαρτία, επειδή ήδη μία φορά λερώθηκα· και αργότερα εξομολογούμαι, μετανοώ για όλα, και απέχω πλέον από το κακό». Όχι, αδελφέ, για τον Κύριο, μην ακούσεις αυτόν τον λογισμό, διότι είναι ολοφάνερα εκ του διαβόλου, ο οποίος επιζητά την απώλειά σου. Αλλά αμέσως μόλις αμαρτήσεις μία φορά, μην το επαναλάβεις, μην αργοπορήσεις ούτε να ανεχθείς να στριφογυρίζεις και να κυλιέσαι μέσα στη λάσπη. «Μην αναβάλλεις την επιστροφή σου προς τον Κύριο και μην την μεταθέτεις από ημέρα σε ημέρα»· αλλά σήκω, πήγαινε στον Πνευματικό και εξομολογήσου. Διότι, όσο πιο πρόσφατη είναι η πληγή, τόσο ευκολότερα ιατρεύεται· όσο όμως παλαιώνει, τόσο πιο δύσκολα θεραπεύεται, σύμφωνα με τον Άγιο Ιωάννη της Κλίμακος: «Όσο η πληγή είναι ακόμη νωπή και θερμή, είναι από τη φύση της ευΐατη· διότι τα χρόνια τραύματα, όντας παραμελημένα και χερσωμένα, είναι δυσίατα». Εάν πάλι δεν βρεις χρόνο προς το παρόν, μετανόησε ενώπιον του Θεού χωρίς να περιμένεις τον χρόνο της Εξομολογήσεως, και επιδίωξε να συμφιλιωθείς και να ειρηνεύσεις με τον Θεό, μέσω πολλών πράξεων πόνου και συντριβής, και μετανοώντας σύμφωνα με τη δύναμή σου. Και μην επιτρέψεις στον εαυτό σου ούτε μία μόνο νύχτα να κοιμηθείς, χωρίς να προσπέσεις και να μετανοήσεις στον Θεό, έως ότου πας να την εξομολογηθείς στον Πνευματικό. Διότι είναι ανυπόφορη αυθάδεια, ενώ υπόκεισαι κάθε ώρα στον θάνατο, να παραμείνεις έστω και μία μόνο στιγμή σε θανάσιμη αμαρτία, και να κρέμεσαι από μια κλωστή, όπως είναι η ζωή σου, πάνω από την άβυσσο όλων των κακών, που είναι ο άδης.

Ακούς αυτόν που σε προσκαλεί; Σήκω, ετοιμάσου και μην αναβάλλεις από μέρα σε μέρα, καθώς σε συμβουλεύει η Αγία Γραφή· διότι ξαφνικά θα έρθει η οργή του Κυρίου και στον καιρό της εκδίκησης θα καταστραφείς. Γι' αυτό ας βιαστούμε, αδελφοί. Ας προετοιμαστούμε. Ας προσκαλέσουμε τους φτωχούς και ας προμηθευτούμε από αυτούς το λάδι, για να διατηρήσουμε τις λαμπάδες μας άσβεστες και να ακούσουμε αυτή τη μακάρια φωνή και να κριθούμε άξιοι της ευλογίας. Κάνε καλό στον φτωχό, έστω κι αν δεν το κάνεις λόγω της έμφυτης και οφειλόμενης ευσπλαχνίας προς τον συνάνθρωπο, αλλά για να βρεις την ανταμοιβή, κι αν πάλι όχι γι' αυτό, τουλάχιστον για να αποφύγεις την κόλαση και να λυτρωθείς από εκείνο το πυρ. Τι είναι πιο επικερδές ή πιο εύκολο από αυτό, να ελεήσεις έναν φτωχό και μέσω αυτού να καταστήσεις τον Χριστό οφειλέτη σου; Και τι πιο μακάριο, από το να τον πάρεις ως κοινωνό στο τραπέζι σου και να συνεστιάζεσαι με τον Χριστό και να κριθείς άξιος του νυμφώνα; Ποιος είναι λοιπόν αυτός ο άφρονας και ταλαίπωρος, ο οποίος, ενώ αξιώνεται με τόσο εύκολο και προσιτό τρόπο μια τέτοια συνεστίαση και καθίσταται μέτοχος αιώνιας δόξας και σωτηρίας, τα προσπερνά, παρασυρόμενος από το ρεύμα της ασπλαχνίας, και κατακρημνίζεται, όπως λέγεται, στο βάραθρο του Άδη; Και πώς να μην είναι άθλιος, αυτός που δεν κατανοεί ότι πρέπει να παραχωρεί κανείς όλα τα πρόσκαιρα χάριν της μακράς ουράνιας ευδαιμονίας και να μην αποβάλλεται με οικτρό τρόπο από την κληρονομιά αυτών που σώζονται;

Αν και μας φαίνεται δύσκολο εξαιτίας της σκληρής άσκησης της αρετής, ή μάλλον εξαιτίας της υποβολής και της συμβουλής του αντιδίκου, ιδού, Εκείνος σπλαγχνίζεται και μακροθυμεί περιμένοντας την επιστροφή μας, και ενώ αμαρτάνουμε, μας ανέχεται. Μας ανέχεται αναμένοντας τη μετάνοιά μας, και όταν πέφτουμε, δεν ντρέπεται να μας δεχθεί και πάλι, όπως είπε ο προφήτης: «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται; Ή αυτός που απομακρύνεται δεν επιστρέφει;» Αρκεί μόνο εμείς να ανανήψουμε αποκτώντας αγαθή διάθεση, και ας επιστρέψουμε αμέσως και ορθά ζητώντας βοήθεια από Αυτόν. Και Εκείνος είναι έτοιμος να μας σώσει. Διότι περιμένει τη φλογερή ορμή του θελήματός μας προς Αυτόν (όσο έχουμε δύναμη) και την πίστη και προθυμία που πηγάζουν από αγαθή προαίρεση. Όμως όλη την επιτυχία Αυτός την ενεργεί μέσα μας. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν, αγαπητοί, ως τέκνα Θεού, αποβάλλοντας κάθε προκατάληψη, αμέλεια και χαυνότητα, να γίνουμε γενναίοι και έτοιμοι να Τον ακολουθήσουμε, χωρίς να αναβάλλουμε από μέρα σε μέρα, εξαπατώμενοι από την κακία. Διότι δεν γνωρίζουμε πότε θα γίνει η έξοδός μας από τη σάρκα. Επειδή μεγάλες και ανεκλάλητες είναι οι υποσχέσεις προς τους Χριστιανούς, τόσο πολύ, ώστε με την πίστη και τον πλούτο μίας μόνο ψυχής δεν μπορεί να συγκριθεί όλη η δόξα και η ομορφιά του ουρανού και της γης και η υπόλοιπη διακόσμηση, η ποικιλία, η ωραιότητα, ο πλούτος και η απόλαυση όλων των ορατών πραγμάτων.