Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 7:6

Αλλά ο Μωυσής δεν ήταν τέτοιος· αντίθετα, αυτός που ήταν πάντοτε υπάκουος και πρόθυμος, όταν αποστελλόταν προς τον λαό έλεγε: «Σε παρακαλώ, Κύριε, ανάδειξε άλλον, τον οποίο θα αποστείλεις». Εξαιτίας αυτού έκανε τον Θεό να επιμείνει σε αυτόν, τρόπον τινά, με μεγαλύτερη επιμονή, αποδεικνύοντας με την ίδια του την άρνηση και την ομολογία της αδυναμίας του, ότι είναι άξιος να προϊσταται. Γι' αυτό είναι ορθό το παράγγελμα: «Μη ζητάς να γίνεις κριτής, μήπως τυχόν δεν μπορέσεις να εξαλείψεις την αδικία». —Ωστόσο, ο προφητικός λόγος αναφέρει ότι η άρνηση εκείνων που πιέζονται από τους στασιαστές να αναλάβουν την εξουσία δεν υπήρξε απόλυτη· διότι δεν είπε απλώς: «Δεν θα γίνω αρχηγός», αλλά με την προσθήκη: «Δεν θα γίνω αρχηγός αυτού του λαού»· και στη συνέχεια πρόσθεσε την αιτία.

Απόβαλε από την ψυχή σου την ιδέα ότι δεν έχεις ανάγκη την κοινωνία με κανέναν άλλον. Διότι δεν είναι γνώρισμα εκείνου που ζει σύμφωνα με την αγάπη, ούτε εκείνου που εκπληρώνει την εντολή του Χριστού, το να αποκόπτει τον εαυτό του από τον δεσμό με τους αδελφούς. Μήπως τυχόν το κακό του πολέμου, κάνοντας κύκλους, έρθει και σε εμάς· και αν μαζί με τους άλλους υποστούμε και εμείς τη δοκιμασία, δεν θα βρούμε ούτε εκείνους που θα μας συμπονέσουν, επειδή τον καιρό της δικής μας ευημερίας δεν προσφέραμε εκ των προτέρων στους αδικημένους τον έρανο της συμπόνιας. Από εμένα επιδιώκεται περισσότερο το να παραμένω εντελώς άγνωστος, παρά από τους φιλόδοξους το να διακρίνονται. Έτσι λοιπόν και εσύ, δείξε τόση σπουδή στο να μη δοξάζεσαι από τους ανθρώπους, όση δείχνουν οι άλλοι στο να δοξάζονται. Αλλά αξιώθηκες προεδρίας, και σε περιποιούνται οι άνθρωποι και σε δοξάζουν; Γίνε ίσος με τους υφισταμένους σου· διότι εκείνον που θέλει να είναι πρώτος, ο Κύριος πρόσταξε να είναι δούλος όλων. Ο μέγας Μωυσής, που ήταν σε όλα ευπειθής και υπάκουος, όταν αποστελλόταν προς τον λαό, είπε: «Σε παρακαλώ, Κύριε, όρισε κάποιον άλλον, τον οποίο θα αποστείλεις». Γι’ αυτό τον λόγο, έκανε τον Θεό να τον κρατήσει κατά κάποιον τρόπο με μεγαλύτερη επιμονή, καθώς με την ίδια του την παραίτηση και την ομολογία της αδυναμίας του, έδειξε ότι είναι άξιος να προΐσταται. Γι’ αυτό είναι ορθό το παράγγελμα: Μην επιζητείς να γίνεις κριτής, μήπως τυχόν και δεν καταφέρεις να εξαλείψεις τις αδικίες. Ο προφητικός λόγος, ωστόσο, αναφέρει ότι η παραίτηση εκείνων που σύρονται να αναλάβουν την εξουσία, δεν συνέβη καθόλου υπό την πίεση εκείνων που στασιάζουν.

Προς Ερμείαν. ͵αχδʹ. Εάν ούτε το να εξιχνιάσει κανείς το δίκαιο είναι εύκολο ούτε το να μην το προδώσει αφού το ανακαλύψει —διότι κάποιοι μεν λόγω νωθρότητας δεν το βρίσκουν, άλλοι δε χάρη στην οξύνοιά τους το ανακαλύπτουν, αλλά λόγω ανελεύθερων παθών το προδίδουν, διαφθείροντάς το είτε από φόβο είτε από ανανδρία είτε για χρήματα είτε από φιλία είτε από έχθρα—, δικαίως εκείνος που δίνει τις παραινέσεις συμβούλευσε: «Μη ζητάς να γίνεις κριτής.»

ΣΟΔ΄. Στον πρεσβύτερο Αφροδίσιο. Από τη Σοφία του Ιησού, σχετικά με το γεγραμμένο: «Μη ζητάς να γίνεις κριτής». Θαυμάζω πάρα πολύ πώς ακόμη και τα πολύ σαφή φαίνονται σε πολλούς ασαφή. Διότι το «Μη ζητάς να γίνεις κριτής» δεν έχει τίποτα το περίπλοκο, ούτε το δυσνόητο, αλλά διακηρύσσει ρητά: «Επειδή το δίκαιο είναι δυσδιάγνωστο». Διότι πολλοί εξαιτίας της βραδύτητας του νου δεν το προσεγγίζουν, ενώ πολλοί, αν και χάρη στην οξύτητα της διάνοιας το προσεγγίζουν, εντούτοις εξαιτίας χρημάτων, ή φόβου, ή συστολής, ή φιλίας, ή έχθρας, το διαφθείρουν. Εσύ μην ρίχνεις τον εαυτό σου σε ένα τέτοιο έργο, το οποίο αφενός είναι δύσκολο να κατανοηθεί, και αφετέρου, όταν κάποιος το βρει, το να μην το διαφθείρει είναι ακόμη πιο κοπιαστικό.

Για ποιον λόγο πρέπει να τους αποστομώνει; Για να ωφεληθούν οι άλλοι από αυτό. Αυτοί ανατρέπουν ολόκληρα σπίτια, διδάσκοντας όσα δεν πρέπει, χάριν αισχρού κέρδους. Διότι, εάν κάποιος ανέλαβε τη διδασκαλία, αλλά δεν είναι ικανός να τους πολεμήσει ούτε να αποστομώσει αυτούς που συμπεριφέρονται με τόση αναισχυντία, θα καταστεί υπεύθυνος για τη βλάβη καθενός από εκείνους που χάνονται. Διότι, εάν κάποιος συμβουλεύει λέγοντας, «Μη ζητάς να γίνεις κριτής, εάν δεν έχεις τη δύναμη να εξαλείψεις την αδικία», πολύ περισσότερο στην προκειμένη περίπτωση θα μπορούσε να πει κανείς, «Μη ζητάς να γίνεις διδάσκαλος, εάν υπολείπεσαι της αξίας του έργου, αλλά ακόμη και αν σε τραβούν με το ζόρι σε αυτό, να απομακρύνεσαι». Βλέπεις παντού τη φιλαργυρία και την αισχροκέρδεια να αποτελούν την αιτία αυτών των πραγμάτων; «Διδάσκοντας», λέει, «όσα δεν πρέπει, χάριν αισχρού κέρδους».

Ας αποδεχθούμε πρόθυμα, λοιπόν, την εξουσία όταν μας δίνεται, και ας την κάνουμε δεκτή ως όργανο της βοήθειας που παρέχεται σε εμάς από τον Θεό για την άσκηση της αρετής. Και πάλι, όταν μας αφαιρείται, ας μην την αναζητούμε, αποβάλλοντας έτσι από πάνω μας ένα μεγάλο βάρος φοβερής στενοχώριας, καθώς αυτό αποκαλύπτει τον σκοπό της Θείας Πρόνοιας για εμάς, η οποία οικονομεί φιλάνθρωπα το συμφέρον του καθενός. Διότι, «Μην επιζητείς», λέει ο Σοφός, «να γίνεις κριτής, μήπως δεν μπορέσεις να εξαλείψεις τις αδικίες· μήπως τυχόν δειλιάσεις ενώπιον ισχυρού άρχοντα και βάλεις πρόσκομμα στην ευθύτητά σου· και αμαρτήσεις απέναντι στο πλήθος της πόλης, και ταπεινώσεις τον εαυτό σου ανάμεσα στον όχλο, και δεσμευτείς διπλά από την αμαρτία». Ωστόσο, εάν θελήσεις να φανείς και μέσα από αυτά, ευλογημένε, δεν αποδείχθηκες κατώτερος από κανέναν από τους συγχρόνους σου. Διότι τα μάτια του Κυρίου, όπως είπε ο ίδιος ο Σοφός, σε κοίταξαν για το καλό σου, και σε ανόρθωσε από την ταπείνωσή σου, και ύψωσε το κεφάλι σου, και πολλοί σε θαύμασαν, και διηγούνται τις αρετές σου σε λαούς και έθνη. Και εκείνο που προανήγγειλε το Άγιο Πνεύμα για τους αποστόλους μέσω του μεγάλου Δαβίδ: