Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΕΙΡΑΧ 9:13

Πρόσεχε, λοιπόν, τον εαυτό σου, για να είσαι ικανός να διακρίνεις αυτό που βλάπτει από αυτό που σώζει. Επειδή δε η προσοχή είναι διπλή: αφενός, το να προσηλώνει κανείς το βλέμμα του με τα σωματικά μάτια στα ορατά, και αφετέρου, το να στρέφεται με τη νοερή δύναμη της ψυχής στη θεωρία των ασώματων πραγμάτων· εάν πούμε ότι το παράγγελμα αναφέρεται στη λειτουργία των ματιών, αμέσως θα αποδείξουμε το αδύνατο της εφαρμογής του. Διότι πώς θα μπορούσε κάποιος να αντιληφθεί ολόκληρο τον εαυτό του με το μάτι; Επειδή ούτε το ίδιο το μάτι δεν μπορεί να δει τον εαυτό του, ούτε φτάνει στην κορυφή του κεφαλιού, ούτε γνωρίζει την πλάτη, ούτε το πρόσωπο, ούτε τη διάταξη στα βάθη των σπλάγχνων. Είναι ασεβές, λοιπόν, να λέμε ότι τα παραγγέλματα του Πνεύματος είναι αδύνατα. Απομένει, επομένως, να εννοήσουμε το πρόσταγμα αναφορικά με τις νοερές ενέργειες. Πρόσεχε τον εαυτό σου, δηλαδή: εξέταζε τον εαυτό σου προσεκτικά από παντού. Έχε ακοίμητο το μάτι της ψυχής για τη φύλαξη του εαυτού σου. Περπατάς ανάμεσα σε παγίδες. Κρυμμένοι βρόχοι έχουν στηθεί από παντού από τον εχθρό. Ερεύνα, λοιπόν, προσεκτικά τα πάντα, για να σωθείς όπως το ζαρκάδι από τους βρόχους και όπως το πουλί από την παγίδα. Διότι το μεν ζαρκάδι δεν πιάνεται στους βρόχους χάρη στην οξύτητα της οράσεώς του, γι' αυτό άλλωστε πήρε και το όνομά του (δορκάς) από τη χαρακτηριστική του οξυδέρκεια· το δε πουλί, με τα ελαφρά του φτερά, όταν προσέχει, υψώνεται πάνω από την επιβουλή αυτών που το κυνηγούν.

Αλλά ούτε τον μακάριο Δαβίδ άφησε ανέγκλητο ο μετεωρισμός, εξαιτίας του αμαρτήματός του εις βάρος του Ουρία. Αρκούσε δε και η πτώση του Ιούδα από το καλύτερο στο χειρότερο για την προφύλαξη εκείνου που πολιτεύεται κατά Θεόν, ο οποίος, αφού μαθήτευσε για τόσα χρόνια κοντά στον Χριστό, αργότερα, πουλώντας τον Διδάσκαλο για ένα μικρό κέρδος, εξασφάλισε για τον εαυτό του την αγχόνη. Ας σου είναι λοιπόν τούτο γνωστό, αδελφέ, ότι δεν είναι τέλειος αυτός που αρχίζει καλά, αλλά εκείνος που ολοκληρώνει καλά τον αγώνα του, αυτός είναι δόκιμος ενώπιον του Θεού. «Μην δώσεις, λοιπόν, ύπνο στα μάτια σου, αδελφέ, ούτε νυσταγμό στα βλέφαρά σου», για να «σωθείς σαν το ζαρκάδι από τα δίχτυα και σαν το πουλί από την παγίδα». Διότι να έχεις υπόψη σου ότι διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες και περπατάς πάνω σε ψηλό τείχος, απ' όπου η πτώση δεν είναι ακίνδυνη για εκείνον που θα γκρεμιστεί.

Ομοίως δεν έχεις διδαχθεί και για τον Δαβίδ, τον οποίο βρήκε ο Θεός άνδρα σύμφωνα με την καρδιά Του, πώς, όταν επιθύμησε τη μορφή μιας γυναίκας, εννοώ βέβαια της Βηρσαβεέ, σε πόσα κακά περιέπεσε; Διότι βλέποντάς την αυτός, ο αληθινά άγιος, να λούζεται, κυριευμένος από την επιθυμία της μορφής της, πόση κακία διέπραξε αυτός ο πάρα πολύ σπουδαίος άνδρας; Και αμάρτησε στον Θεό όχι μόνο επειδή υπέπεσε σε μοιχεία, αλλά και επειδή διέταξε να φονευθεί ο άνδρας της. Βλέπεις πόση δραματουργία κακίας έφερε σε πέρας εξαιτίας της επιθυμίας ο χριστός του Κυρίου, ο Δαβίδ; Ας διδαχθούμε να μην επιθυμούμε. Διότι, αν τόσο σπουδαίοι άνδρες αλώθηκαν εξαιτίας γυναικών, πώς εμείς οι ανίσχυροι, που πορευόμαστε φέροντας τη δική μας πτώση και διαβαίνουμε ανάμεσα σε παγίδες, θα μπορέσουμε να ξεφύγουμε;

Πʹ. Προς τον μοναχό Νείλο. Σχετικά με το ρητό: «Να είσαι ευμενής προς τον αντίδικό σου». Επειδή μετά την πτώση μας περπατάμε και διαβαίνουμε ανάμεσα σε παγίδες, ο Κύριος, θέλοντας να μας κάνει διορατικούς, παρήγγειλε να προσέχουμε από τη ζύμη και από τα σκάνδαλα, και να δείχνουμε γρήγορα εύνοια στον αντίδικο, ενόσω βρισκόμαστε μαζί του στον δρόμο. Ως αντίδικο όρισε θεοπρεπώς την επιθυμία του σώματος που αντιστρατεύεται το πνεύμα. Και οδό αποκάλεσε τον βίο, τον οποίο το γένος μας διανύει με αστάθεια. Εύνοια δε προς το σώμα ονόμασε την επίγνωση της επαναστάσεώς του, την οποία οφείλουμε να αντιλαμβανόμαστε με οξύνοια, μήπως τυχόν, υποκύπτοντας στα προστάγματά της και πράττοντας έργα ανάξια της άνω κλήσεως, παραδοθούμε από αυτά στον Κριτή, όταν Εκείνος έλθει για να συναγάγει τα έργα και τα λόγια μας και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.

Τι κατέστρεψε τους ανθρώπους την εποχή του Νώε; Οι σαρκικές ηδονές και τα κακά που γεννιούνται από αυτές. Τι κατέστρεψε τον γιο του; Η αλαζονεία και η ασυδοσία. Τι τους Σοδομίτες; Η ύβρις, η ασέλγεια και η πλησμονή των τροφών. Πολλές φορές όμως και η φτώχεια προκαλεί το ίδιο· γι' αυτό κάποιος σοφός έλεγε: «Μην μου δώσεις ούτε πλούτο ούτε φτώχεια». Ή μάλλον δεν ευθύνεται ο πλούτος, ούτε η φτώχεια, αλλά η προαίρεση που δεν μπορεί να χειριστεί σωστά το καθένα από αυτά. Έχε επίγνωση, λέει, ότι διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες.

Διότι το μέλλον είναι άδηλο και η φύση ασθενής· η προαίρεση ράθυμη, η αμαρτία ευπερίστατη, πολλές οι παγίδες. «Να γνωρίζεις καλά», λέγει, «ότι πορεύεσαι ανάμεσα σε παγίδες»· αλλεπάλληλοι οι πειρασμοί, μεγάλο το πλήθος των βιοτικών μεριμνών, διηνεκής ο πόλεμος των δαιμόνων και συνεχείς οι εξεγέρσεις των παθών. Για αυτούς τους λόγους λέγει: «Πριν από τον θάνατο μη μακαρίζεις κανέναν». Επομένως, μετά τον θάνατο είναι ασφαλές να μακαρίζουμε τον άξιο. Και μάλλον όχι απλώς μετά τον θάνατο, αλλά μετά από έναν τέτοιο θάνατο, όταν δηλαδή κάποιος έχει ολοκληρώσει τον βίο του λαμβάνοντας τον στέφανο, με ομολογία και πίστη ανυπόκριτη. Διότι, εάν μακάρισε κάποιος εκείνους που απλώς πέθαναν, πόσο μάλλον εκείνους που τελείωσαν τη ζωή τους κατ' αυτόν τον τρόπο;

Διότι και η γυναίκα παροξύνει, και ο υιός προκαλεί λύπη, και ο υπηρέτης ωθεί στην οργή, και ο εχθρός επιβουλεύεται, και ο φίλος φθονεί, και ο γείτονας βλάπτει, και ο συστρατιώτης βάζει τρικλοποδιά, πολλές φορές και ο δικαστής απειλεί, και η πενία λυπεί, και η απώλεια των οικείων προκαλεί πένθος, και η ευημερία γεννά αλαζονεία, και η δυσπραγία συστέλλει, και πολλές αφορμές και αναγκαιότητες για οργή, πολλές για μέριμνες, πολλές για αθυμία και λύπη, πολλές για κενοδοξία και παραφροσύνη μάς περιστοιχίζουν από παντού, και μύρια βέλη ρίχνονται από κάθε κατεύθυνση· γι' αυτό είναι συνεχώς αναγκαία η πανοπλία των Γραφών. Να γνωρίζεις καλά, λέει η Γραφή, ότι διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες και περπατάς πάνω στις επάλξεις της πόλης. Διότι και οι επιθυμίες της σάρκας εξεγείρονται σφοδρότερα εναντίον όσων ζουν μέσα στην κοινωνία· επειδή και η ωραία όψη και το λαμπρό σώμα πλήττουν τον άνθρωπο μέσω των οφθαλμών, και ο αισχρός λόγος που εισέρχεται μέσω της ακοής θορυβεί τον λογισμό μας· πολλές φορές δε και ένα ηδυπαθές άσμα καταμαλακώνει τη ρωμαλεότητα της ψυχής. Και γιατί τα λέω αυτά; Διότι εκείνο που πολλές φορές φαίνεται να είναι το πιο ασήμαντο από όλα αυτά, η οσμή των αρωμάτων που φτάνει από κάπου, από διεφθαρμένες γυναίκες κατά το πέρασμά τους, τον συνεπαίρνει αιχμάλωτο από την απλή και μόνο συνάντηση.

Ακόμη σχετικά με τη συμφορά της πόλης της Αντιόχειας, και ότι ο φόβος είναι παντού χρήσιμος, και ότι το πένθος είναι ωφελιμότερο από το γέλιο, και για το ρητό που λέει: «Να γνωρίζεις ότι περπατάς ανάμεσα σε παγίδες»· και ότι το να αναγκάζεις κάποιον να ορκιστεί είναι χειρότερο από το να φονεύεις. Ομιλία ΙΕ΄. Α΄. Έπρεπε και σήμερα και το προηγούμενο Σάββατο να αναπτύξουμε τον λόγο περί νηστείας, και ας μη θεωρήσει κανείς άκαιρο αυτό που θα λεχθεί. Διότι κατά τις ημέρες της νηστείας δεν υπάρχει καμία ανάγκη συμβουλής και προτροπής για το ζήτημα αυτό, επειδή η ίδια η παρουσία των ημερών παρακινεί στον αγώνα της νηστείας ακόμη και όσους έχουν επιδείξει μεγάλη ραθυμία. Επειδή όμως πολλοί άνθρωποι, όταν πρόκειται να αρχίσουν τη νηστεία, σαν να πρόκειται η κοιλιά τους να παραδοθεί σε κάποια μακρά πολιορκία, επιδίδονται εκ των προτέρων στην πολυφαγία και τη μέθη, και όταν πάλι την τελειώνουν, σαν να απαλλάχθηκαν από κάποιον μακροχρόνιο λιμό και από το σκληρό δεσμωτήριο της νηστείας, τρέχουν με μεγάλη απληστία στα τραπέζια, σαν να βιάζονται να καταστρέψουν πάλι με την αμετρία της πολυφαγίας την ωφέλεια που αποκόμισαν από τη νηστεία, ήταν αναγκαίο και τότε και τώρα να κινήσουμε τους λόγους περί εγκράτειας.

Ο φόβος δεν είναι τίποτε άλλο, παρά τείχος και ασφάλεια, και πύργος ακαταγώνιστος· διότι έχουμε ανάγκη από πολλή ασφάλεια, επειδή υπάρχουν παντού πολλές ενέδρες· όπως ακριβώς και πάλι ο ίδιος ο Σολομών έλεγε συμβουλεύοντας: Να έχεις επίγνωση ότι διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες και περπατάς πάνω σε επάλξεις πόλεως.

Ω, από πόσα αγαθά είναι γεμάτος αυτός ο λόγος, και μάλιστα όχι λιγότερα από τον προηγούμενο! Ας τον χαράξει, λοιπόν, ο καθένας στη διάνοιά του, και ας τον φέρουμε πάντοτε στη μνήμη μας, και έτσι δεν πρόκειται να αμαρτήσουμε εύκολα. Ας τον χαράξουμε αφού προηγουμένως τον κατανοήσουμε με κάθε ακρίβεια· διότι δεν είπε, «Βλέπε ότι βαδίζεις ανάμεσα σε παγίδες», αλλά, «Επίγνωθι» (να έχεις επίγνωση). Και για ποιο λόγο είπε, «Επίγνωθι»; Διότι η παγίδα, λέγει, είναι συσκοτισμένη· επειδή αυτό ακριβώς είναι η παγίδα, το να μην είναι φανερός ο όλεθρος, ούτε ξεκάθαρη η βλάβη, αλλά να παραμονεύει δίπλα σου καλυμμένη από παντού. Γι' αυτό λέει, «Επίγνωθι»· διότι σου χρειάζεται πολλή προσοχή και ακριβής έρευνα.

Διότι, όπως τα παιδιά κρύβουν στο χώμα την παγίδα, έτσι και ο διάβολος έχει περικαλύψει τις αμαρτίες με τις βιοτικές ηδονές· αλλά να το γνωρίζεις αυτό ερευνώντας τα πάντα με προσοχή, και αν προκύψει κάποιο κέρδος, μην κοιτάξεις μόνο το κέρδος, αλλά ερεύνησε με ακρίβεια μήπως μέσα στο κέρδος κρύβεται θάνατος και αμαρτία· και αν το διαπιστώσεις, απόφυγέ το. Πάλι, όταν παρουσιαστεί τέρψη και ηδονή, μην κοιτάξεις μόνο την ηδονή, αλλά εξέτασε με ακρίβεια μήπως στο βάθος της ηδονής έχει συγκαλυφθεί κάποια παρανομία, και αν τη βρεις, απομακρύνσου. Και αν κάποιος σε συμβουλεύει, ή σε κολακεύει, ή σε περιποιείται, ή σου υπόσχεται τιμές, ή κάνει οτιδήποτε άλλο, ας τα εξετάζουμε όλα με ακρίβεια, και ας ερευνούμε προσεκτικά από παντού μήπως τυχόν προκύψει σε εμάς κάποια βλάβη ή κάποιος κίνδυνος από τη συμβουλή, την τιμή ή την περιποίηση, και ας μην σπεύδουμε βιαστικά και απερίσκεπτα. Διότι, αν οι παγίδες ήταν μόνο μία ή δύο, η προφύλαξη θα ήταν εύκολη· τώρα όμως, ο Σολομώντας, θέλοντας να υποδείξει το πλήθος τους, άκουσε πώς λέει: «Γνώριζε, ότι διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες». Δεν είπε ότι διαβαίνεις δίπλα από παγίδες, αλλά «ανάμεσα σε παγίδες». Και από τις δύο πλευρές μας υπάρχουν βάραθρα, και από τις δύο πλευρές υπάρχουν δόλοι.

Είδες πόσες είναι οι παγίδες, αγαπητέ; Γι' αυτό λέγει: Να γνωρίζεις ότι διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες. Και στο σπίτι υπάρχουν παγίδες, και στο τραπέζι παγίδες, και στις συναναστροφές παγίδες. Πολλές φορές κάποιος, νιώθοντας άνεση ανάμεσα σε φίλους, ξεστόμισε απερίσκεπτα λόγια που δεν έπρεπε να βγουν προς τα έξω, και επέφερε τόσο μεγάλο κίνδυνο, ώστε να ανατρέψει ολόκληρο το σπίτι.

Γι' αυτό και κάποιος λέει: Έχε επίγνωση ότι διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες και περπατάς πάνω σε επάλξεις πόλεων· και τούτος λέει: Στον δρόμο όπου πορευόμουν, μου έκρυψαν παγίδα. Εάν δε κάποιος τα εκλάβει αυτά και με αναγωγική έννοια, θα δει τον διάβολο να πράττει αυτό ακριβώς, κρύβοντας τις επιβουλές του όχι μακριά, αλλά πλησίον.

Του ιδίου Πρόσεχε τον εαυτό σου και να εξετάζεις προσεκτικά τον εαυτό σου από παντού. Να έχεις ακοίμητο το μάτι του νου για τη διαφύλαξη του εαυτού σου. Βαδίζεις ανάμεσα σε παγίδες. Κρυμμένοι βρόχοι έχουν στηθεί πανταχόθεν από τον εχθρό. Επομένως, να παρατηρείς προσεκτικά τα πάντα, για να σωθείς από τους βρόχους, όπως ακριβώς η δορκάδα· διότι αυτή μένει ασύλληπτη από τους βρόχους εξαιτίας της οξύτητας της οράσεώς της, εξού άλλωστε και λαμβάνει το όνομά της από την οξυδέρκεια.

Και ποτέ δεν έπαψα να σου τα υπενθυμίζω αυτά· ο καιρός είναι χαλεπός, εκείνοι που μας επιβουλεύονται είναι πολλοί, το γνήσιο της αγάπης έχει χαθεί, και αντ' αυτού έχει εισαχθεί ο όλεθρος του φθόνου. Ανάμεσα σε παγίδες διαβαίνουμε και πάνω σε επάλξεις πόλεων περπατούμε· εκείνοι μεν που είναι έτοιμοι να χαρούν με τα δικά μας δεινά, αν τυχόν συμβεί κάτι, είναι πολλοί και παραμονεύουν από παντού· ενώ εκείνος που θα συμπονέσει δεν υπάρχει κανείς, ή είναι ελάχιστοι. Πρόσεξε μήπως, αν ποτέ έρθουμε σε διάσταση, γίνουμε μεγάλος περίγελος και υποστούμε ζημία μεγαλύτερη από τον χλευασμό. «Αδελφός που βοηθείται από αδελφό είναι σαν οχυρωμένη πόλη και σαν ασφαλισμένο με αμπάρες βασίλειο.» Μην διαλύσεις, λοιπόν, αυτήν τη γνησιότητα, ούτε να κόψεις τον μοχλό.

Ενθυμούμενος τη φύση σου, δεν θα επαρθείς ποτέ. Και θα ενθυμείσαι τον εαυτό σου, εάν προσέχεις τον εαυτό σου. Πρόσεχε, λοιπόν, τον εαυτό σου· δηλαδή, από κάθε πλευρά να εξετάζεις προσεκτικά τον εαυτό σου. Να διατηρείς ακοίμητο το όμμα της ψυχής για τη φύλαξη του εαυτού σου. Διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες· κρυφές θηλιές έχουν στηθεί από τον εχθρό από πολλές μεριές. Τα πάντα, λοιπόν, να τα ερευνάς προσεκτικά, ώστε να σωθείς όπως το ζαρκάδι από τα δίχτυα και όπως το πτηνό από την παγίδα.

Του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου από τον λόγο του «Να γνωρίζεις ότι πορεύεσαι ανάμεσα σε παγίδες»: Ας μη θλιβόμαστε λοιπόν, αγαπητοί, ούτε να καταπτοούμαστε εξαιτίας της παρούσας θλίψης, αλλά ας θαυμάσουμε την ευμηχανία της σοφίας του Θεού· διότι με εκείνα ακριβώς τα μέσα με τα οποία ο διάβολος προσδοκούσε να καταβάλει την πόλη μας, με τα ίδια ο Θεός την ανέστησε και την ανόρθωσε. Διότι, από τη μια, ο διάβολος ενέπνευσε κάποιους παράνομους ανθρώπους και εξύβρισαν τους ανδριάντες των βασιλέων, προκειμένου να αφανίσει ακόμη και το ίδιο το έδαφος της πόλης.

Και εσύ βέβαια, ω υπερύμνητη Δέσποινα, δεν έχεις ανάγκη από εγκώμια θνητής γλώσσας, καθώς κατοικείς στα άνω βασίλεια νυμφικά ως προς τον Πατέρα και μητρικά ως προς τον Υιό και δεκτικά ως προς το θείο Πνεύμα, ως υπεράμωμη. Εμείς όμως έχουμε περισσότερο ανάγκη την ακατανίκητη βοήθειά σου, επειδή ακριβώς φέρουμε πολύ μολυσμό και βαδίζουμε ανάμεσα σε πολλές παγίδες και περιφερόμαστε πάνω σε επάλξεις πόλεων και συχνά κινδυνεύουμε. Διότι ούτε η θάλασσα έχει ανάγκη από ποτάμια ρεύματα, ούτε από σύντομη βροχή, αλλά ωστόσο τα δέχεται. Και εκείνη μεν δι' αυτών δεν αυξάνει τα νάματά της, εκείνα δε αφού ενώθηκαν με αυτήν απλώθηκαν σε πλάτος, και έχοντας εγκαταλείψει κάθε βουνοκορφή και έρημους τόπους και γκρεμούς και χαράδρες, εύλογα απολαμβάνουν τους γιαλούς και τα λιμάνια και τον θαλάσσιο πλούτο. Επομένως και εσύ, ω πάναγνε και υπεράγαθη Δέσποινα, ως νεφέλη φωτός στάλαξε σε εμάς θεία βροχή και ως νοητή και πανάμωμη θάλασσα δέξου την και πάλι, ώστε προσφέροντάς σου τα δικά σου από τα δικά σου, να φανούν αυτά ευπρόσδεκτα.

Στο τέκνο Εύχαριστο. Ήταν απολύτως αναγκαίο να σου στείλω επιστολή, ω τέκνο, έστω και αν εσύ ο ίδιος δεν το ζήτησες· διότι, άραγε δεν είσαι αξιέπαινος και ευπρόσδεκτος, επειδή σχεδόν μόνος σου υπομένεις κόπους και οδοιπορίες, κινδύνους και δύσκολες περιστάσεις, διακονώντας τον άγιο αρχιεπίσκοπο; Πόσο μακάριο είναι το έργο σου, πόσο αγωνιστικό το κατόρθωμά σου· επέλεξες να διαβαίνεις ανάμεσα σε παγίδες, να περπατάς πάνω σε αναμμένα κάρβουνα· διότι τέτοια είναι τα έργα των ασεβών.

Ας φοβηθούμε, λοιπόν, το παράδειγμα, ας αγωνιστούμε για τις ψυχές μας πριν έλθει η ώρα του θανάτου, για να μην αποκοπούμε ως άκαρποι και ατελεσφόρητοι από την αγαθή άμπελο, που είναι ο Χριστός. Γι' αυτό ήλθα, λέει ο Κύριος, όχι για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να τον σώσω· και πάλι λέει: εάν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως δεν έχουν δικαιολογία για την αμαρτία τους· και πάλι: ο λόγος, τον οποίο ελάλησα, εκείνος θα τον κρίνει κατά την εσχάτη ημέρα. Ήδη, αγαπητέ, ο καλός Θεός μας εξεπλήρωσε τα πάντα για εμάς· εμφανίστηκε επί της γης, έλαβε μορφή δούλου, έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, και αυτά ενώ είναι ο Κύριος της δόξης και συγκρατεί τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, ανακαλώντας μας από τη φθορά που μας επήλθε εξαιτίας του πρωτοπλάστου, και όχι μόνο αυτό, αλλά και θεώνοντάς μας διά της αγίας του σαρκός, του οποίου αξιωθήκαμε να ονομαζόμαστε αδελφοί και σύσσωμοι και συμμέτοχοι και συγκληρονόμοι. Πρέπει, λοιπόν, να φυλάσσουμε τους εαυτούς μας με κάθε προσοχή. Ανάμεσα σε παγίδες διαβαίνεις καθώς περπατάς μέσα στην πόλη· πρόσεξε να μην πιαστείς. Με φόβο Κυρίου ας είναι η συναναστροφή σου, μαζί με αγαθούς άνδρες· απόφευγε αυτούς που ζουν απρόσεκτα, απόφευγε τα παιχνίδια και τους νεανικούς αστεϊσμούς, απόφευγε τις κραιπάλες και την φθοροποιό πολυποσία. Κανένας σάπιος λόγος ας μην βγαίνει από το στόμα σου, παρά μόνο ό,τι είναι καλό για την οικοδομή αυτών που ακούν.

Και αφού συγκάλεσε τους μαθητές του, μιμείται τον Παύλο, ή μάλλον τον δικό μου Ιησού, και με αποχαιρετιστήρια λόγια τους παρηγορεί και τους στηρίζει, κληροδοτώντας στα παιδιά του με αυτόν τον τρόπο μια καλή κληρονομιά και αντάξια των κόπων που υπέμεινε, ώστε να αποκτήσει για τον εαυτό του μια τόσο μεγάλη περιουσία. Ποια είναι η κληρονομιά, ίσως επιθυμείτε να μάθετε; Τα λόγια του Θεού, τα οποία είναι πιο επιθυμητά από το χρυσάφι και τους πολλούς πολύτιμους λίθους, και η σοφία, την οποία είναι προτιμότερο να αποκτά κανείς παρά θησαυρούς χρυσού και αργύρου. «Διότι γνωρίζετε», λέει, «ω σπλάχνα μου, τη δύναμη των αιρετικών στην κακία, και πώς θολώνοντας τον λόγο του Θεού, σπεύδουν με κάθε τρόπο να ποτίσουν τους πλησίον με θολή καταστροφή, χρησιμοποιώντας και προβάλλοντας αυτά τα δύο, την πειστικότητα και την αυστηρότητα· την μεν στους πιο απλοϊκούς, τη δε στους πιο δειλούς. Όμως, για εσάς ελπίζω και εύχομαι οι ψυχές σας να στέκονται καλά και απέναντι στα δύο. Διότι ούτε από την πειστικότητα των λόγων θα παρασυρθείτε, ούτε μέσω κενής απάτης θα εξαπατηθείτε, καθώς έχετε θεμελιωθεί πάνω στην πέτρα της αποστολικής ομολογίας και διδασκαλίας, πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί η Εκκλησία και την οποία οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν· γιατί είναι πιστός εκείνος που το υποσχέθηκε, ούτε από κάτι φοβερό θα κλονιστούν οι πύργοι των καρδιών σας. Διότι μάθατε να μην φοβάστε από τα ύψη της ημέρας, ούτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα αλλά δεν μπορούν να βλάψουν την ψυχή. Μάλλον, λοιπόν, να στηρίζετε τους άλλους, ώστε να φυλάττουν την παρακαταθήκη που λάβαμε από τους Αποστόλους και τους κατά καιρούς Πατέρες, για την οποία θα μας ζητηθεί λόγος την ημέρα της ανταποδόσεως. Ιδού, σας τα προείπα και με το να σας τα προείπω σας κατέστησα υπεύθυνους για αμαρτία αν παραβείτε· διότι λέει 'αν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία'. Είμαι αθώος από το αίμα σας, διότι δεν απέφυγα να σας μιλήσω, αλλά αγρύπνησα στο έργο του σκοπού ως σκοπός σύμφωνα με τον Ιεζεκιήλ. Προσέχετε πώς ακριβώς θα πορευτείτε, όχι ως άσοφοι αλλά ως σοφοί, και με κάθε προφύλαξη να τηρήσετε τις δικές σας καρδιές και των αδελφών σας· διότι θα διαβείτε ανάμεσα από παγίδες και θα περπατήσετε πάνω σε επάλξεις πόλεων. Διότι και μετά τον θάνατό μου θα εισέλθουν εναντίον σας λύκοι βαρείς, που δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο, για να εξαπατήσουν τον λαό και να τον πάρουν οπίσω τους· σε αυτούς να αντισταθείτε όντας στερεοί στην πίστη. Ο Παύλος σάς τα παραγγέλλει αυτά μέσω εμού».