Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 1:14

Δεματάκι από στακτή είναι ο αγαπημένος μου σε εμένα, ανάμεσα στους μαστούς μου θα αναπαυθεί. Τσαμπί της κύπρου είναι ο αγαπημένος μου σε εμένα, στους αμπελώνες της Εν Γαδί. Όσα έχουμε εξετάσει στα προοίμια του Άσματος των Ασμάτων, πριν από την παρούσα ανάγνωση, μοιάζουν με την αυγή που προβάλλει μετά τη νύχτα, κατά την ώρα του όρθρου. Διότι ούτε και εκείνη αποτελεί καθαρό φως, αλλά είναι το προοίμιο του φωτός· έτσι και όσα έχουν λεχθεί είναι τέτοια, ώστε να μας προαναγγέλλουν μεν την ανατολή του αληθινού φωτός, χωρίς όμως να εμπεριέχουν τον ίδιο τον ηλιακό δίσκο να προβάλλει ολόλαμπρος. Διότι σε εκείνα τα χωρία ομιλεί η νύμφη, οι φίλοι και οι νεάνιδες, ενώ τώρα η φωνή του ίδιου του νυμφίου ανατέλλει σαν ηλιακός δίσκος, κρύβοντας με τις λάμψεις των ακτίνων του όλη τη λαμπρότητα τόσο των άστρων που είχαν προβάλει προηγουμένως όσο και του όρθρου που είχε αρχίσει να φέγγει. Και εκείνα μεν όλα έχουν τη δύναμη κάποιων καθαρμών και ραντισμών, μέσω των οποίων οι ψυχές, αφού εξαγνιστούν, προετοιμάζονται για την υποδοχή των θείων, ενώ ο τωρινός λόγος αποτελεί μετουσία της ίδιας της θεότητας, καθώς ο ίδιος ο Θεός Λόγος μεταδίδει μέσω της δικής του φωνής στον ακροατή την κοινωνία της άχραντης δύναμης.

Αλλά ας προχωρήσουμε στον επόμενο λόγο. Ας ακούσουμε τι λέει για τους καρπούς της η άμπελος που ευδοκιμεί, η οποία είναι απλωμένη σε όλες τις πλευρές του οίκου του Θεού, όπως λέει ο προφήτης, και μέσω των ελίκων της αγάπης περιπλέκεται με τη θεία και άφθαρτη ζωή. «Βότρυς από κύπρο», λέει, «είναι ο αδελφιδός μου για εμένα στον αμπελώνα της Ενγαδί». Ποιος είναι τόσο μακάριος, ή μάλλον ποιος είναι τόσο ανώτερος από κάθε μακαριότητα, ώστε, βλέποντας τον δικό του καρπό, μέσα στον ίδιο τον βότρυ της ψυχής του να βλέπει τον Δεσπότη του αμπελώνα; Διότι ιδού πόσο αναπτύχθηκε, όταν μέσα στο δικό της νάρδο αναγνώρισε την ευωδία του Νυμφίου· αυτή που τον έκανε εύοσμη στακτή και συγκράτησε το άρωμά του στον δεσμό της καρδιάς, για να της παραμείνει το αγαθό παντοτινά ανεξάτμιστο, γίνεται μητέρα του θείου βότρυος, ο οποίος πριν από το Πάθος ανθίζει (αυτό σημαίνει «κυπρίζει»), ενώ κατά το Πάθος αναβλύζει τον οίνο. Διότι ο οίνος που ευφραίνει την καρδιά μας, γίνεται και ονομάζεται αίμα σταφυλής μετά την οικονομία του Πάθους.

Αυτός λοιπόν είναι ο βότρυς της κύπρου, ένας βότρυς που υπόσχεται κρασί, αν και δεν έχει γίνει ακόμη κρασί, αλλά μέσω του άνθους (και η ελπίδα είναι το άνθος) βεβαιώνει τη μελλοντική χάρη. Η δε προσθήκη του «εν Γαδί» σημαίνει τον εύφορο τόπο, στον οποίο, όταν ριζώσει η άμπελος, παράγει καρπό εύτροφο και γλυκύ. Διότι έτσι αναφέρουν όσοι έχουν περιγράψει γεωγραφικά τους τόπους, ότι δηλαδή ο κλήρος του Γαδ είναι εξαιρετικά κατάλληλος για την ευτροφία των βοτρύων. Επειδή λοιπόν εκείνος που έχει το θέλημά του σύμφωνο με τον νόμο του Κυρίου και μελετά τον νόμο αυτό μέρα και νύχτα γίνεται δέντρο αειθαλές, το οποίο τρέφεται από τα άφθονα τρεχούμενα νερά και αποδίδει τον καρπό του στην κατάλληλη εποχή, για τον λόγο αυτό και η άμπελος του νυμφίου, ριζωμένη στο Γαδί, σε αυτόν τον εύφορο τόπο (δηλαδή σε μια βαθιά διάνοια η οποία ποτίζεται από τις θείες διδασκαλίες), καθώς αναπτύσσεται, καρποφόρησε αυτόν τον ευανθή βότρυ της κύπρου, στον οποίο αντικρίζει τον γεωργό και τον φυτευτή της. Πόσο μακάριος είναι ένας τέτοιος αγρός, του οποίου ο καρπός ομοιάζει με τη μορφή του νυμφίου.

Δηλαδή, το μύρο της χάριτος ανέδωσε την πνοή του, ώστε, εάν το θελήσει, να μπορέσει να σωθεί και η περιτομή. 〈Δέμα στακτής〉: διότι ο Χριστός είχε προσλάβει σώμα, ώστε εξαιτίας αυτού να εκθλιβεί σαν σταφύλι. 〈Ο αγαπημένος μου ανήκει σε εμένα, ανάμεσα στους μαστούς μου θα αναπαυθεί〉. 〈Νάρδος της κύπρου είναι ο αγαπημένος μου στους αμπελώνες του Ενγαδδί〉. Πρόκειται για έναν τόπο κάποιας περιοχής στην Ιουδαία που ονομάζεται έτσι, στον οποίο παράγεται το βάλσαμο.

Υπάρχουν, λοιπόν, αμπελώνες εκεί πάνω σε ξύλα. Αυτά τα ξύλα εκεί, όταν χαράσσονται, δίδουν το μύρο. Είπε, λοιπόν, «αδελφιδός εν αμπελώσιν Ενγαδδί», σημαίνοντας το εξής: διότι ισχυρός μεν ήταν, λέγει, ο Κύριος πάσχοντας πάνω στο ξύλο, λογχιζόμενος δε πάνω στο ξύλο δίδει την ευωδία.

Λέει λοιπόν: «Ο αγαπημένος μου βρίσκεται στους αμπελώνες της Ενγαδδί». Αντιφωνεί και λέει πάλι εκείνος: «Ιδού, είσαι καλή, πλησίον μου, ιδού, είσαι καλή» [αγαπημένε μου]. Διότι έχεις αγαπηθεί από όλους, ακόμη και από όσους δεν σε γνωρίζουν. «Ιδού, είσαι καλός, αγαπημένε μου». Με ομολόγησες καλό, γι' αυτήν την αιτία σε ομολογώ και εγώ καλή. Και τι άλλο σήμαινε το να πει ο Χριστός: «Είσαι καλή», παρά: «Έχε θάρρος, θυγατέρα, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες».

Δέμα στακτής είναι ο αδελφιδός μου για μένα, ανάμεσα στους μαστούς μου θα αναπαυθεί. Τσαμπί από κύπρο είναι ο αδελφιδός μου για μένα, στους αμπελώνες της Ενγαδδί. Ο Νυμφίος. Το κείμενο. Ιδού, είσαι ωραία, αγαπημένη μου. Ιδού, είσαι ωραία, τα μάτια σου είναι σαν περιστέρια.