Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 1:16

Επειδή, λοιπόν, ο καθαρός της οφθαλμός έγινε δεκτικός του χαρακτήρα της περιστεράς, για τον λόγο αυτόν καθίσταται ικανή να αντικρίσει και το κάλλος του Νυμφίου. Διότι τώρα για πρώτη φορά η παρθένος ατενίζει τη μορφή του Νυμφίου, αφότου απέκτησε την περιστερά στα μάτια της (διότι κανείς δεν μπορεί να αποκαλέσει τον Ιησού Κύριο παρά μόνο εν Πνεύματι Αγίω), και λέγει: «Ιδού, είσαι καλός, αδελφιδέ μου, και πράγματι ωραίος». Διότι, από τότε που τίποτε άλλο δεν μου φαίνεται πως είναι καλό, αλλά αποστράφηκα όλα όσα προηγουμένως θεωρούνταν ότι συγκαταλέγονται στα καλά, δεν πλανάται πλέον η κρίση μου περί του καλού, ώστε να θεωρώ πως κάτι άλλο εκτός από εσένα είναι καλό: ούτε κάποιος ανθρώπινος έπαινος ούτε δόξα ούτε περιφάνεια ούτε κοσμική εξουσία. Διότι αυτά, για όσους αποβλέπουν στην αίσθηση, είναι μεν επιχρωματισμένα με τη φαντασία του καλού, όμως δεν είναι καθόλου αυτό που νομίζονται. Πώς, άλλωστε, θα μπορούσε να είναι κάτι καλό, όταν δεν έχει καν πραγματική υπόσταση; Διότι αυτό που τιμάται σε τούτον τον κόσμο, αντλεί την ύπαρξή του μόνο από την ψευδαίσθηση εκείνων που νομίζουν ότι υπάρχει. Εσύ, όμως, είσαι αληθινά καλός, και όχι απλώς καλός, αλλά η ίδια η ουσία του καλού, παραμένοντας διαρκώς τέτοιος, όντας πάντοτε αυτό που είσαι, χωρίς ούτε να ανθίζεις πρόσκαιρα ούτε πάλι με την πάροδο του καιρού να αποβάλλεις το άνθος, αλλά συμπαρατείνοντας την ωραιότητα με την αϊδιότητα της ζωής· του οποίου το όνομα ταυτίστηκε με τη φιλανθρωπία.

Έπειτα πρόσθεσε: «Προς την κλίνη μας σύσκιος». Δηλαδή, σε γνώρισε ή πρόκειται να σε γνωρίσει η ανθρώπινη φύση, καθώς έγινες σύσκιος (επισκιασμένος) μέσω της θείας Οικονομίας· διότι ήρθες, λέει, εσύ ο καλός Νυμφίος, ο ωραίος, αφού έγινες σύσκιος προς την κλίνη μας. Διότι, εάν δεν επισκίαζες εσύ ο ίδιος τον εαυτό σου, συγκαλύπτοντας την άκρατη ακτίνα της θεότητας με τη μορφή του δούλου, ποιος θα μπορούσε να αντέξει την εμφάνισή σου; Επειδή κανένας δεν θα δει το πρόσωπο του Κυρίου και θα ζήσει. Ήρθες, λοιπόν, εσύ ο ωραίος, αλλά αφού έγινες τέτοιος, ώστε να μπορούμε να σε χωρέσουμε και να σε δεχτούμε. Ήρθες συσκιάζοντας τις ακτίνες της θεότητας με το περίβλημα του σώματος. Πώς, άλλωστε, θα μπορούσε η θνητή και φθαρτή φύση να συναρμοστεί στην άχραντη και απρόσιτη συζυγία, εάν για εμάς που ζούμε στο σκοτάδι δεν μεσίτευε προς το φως η σκιά του σώματος; Ονομάζει δε «κλίνη» η νύμφη, με την αλληγορική σημασία, ερμηνεύοντας έτσι την ανάκραση (ένωση) της ανθρώπινης φύσης με το θείο, όπως ακριβώς και ο μέγας απόστολος αρμόζει (νυμφεύει) με τον Χριστό την παρθένο, δηλαδή εμάς, και στολίζει νυφικά [την ψυχή], και αναφέρει ότι η προσκόλληση των δύο στην κοινωνία του ενός σώματος είναι το μέγα μυστήριο της ενώσεως του Χριστού με την Εκκλησία. Διότι, αφού είπε ότι «Έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν», πρόσθεσε ότι «Το μυστήριον τούτο μέγα εστίν, εγώ δε λέγω εις Χριστόν και εις την Εκκλησίαν». Εξαιτίας αυτού του μυστηρίου, λοιπόν, η παρθένος ψυχή ονόμασε κλίνη την κοινωνία με το θείο.

Λέει λοιπόν: «Ο αγαπημένος μου βρίσκεται στους αμπελώνες της Ενγαδδί». Αντιφωνεί και λέει πάλι εκείνος: «Ιδού, είσαι καλή, πλησίον μου, ιδού, είσαι καλή» [αγαπημένε μου]. Διότι έχεις αγαπηθεί από όλους, ακόμη και από όσους δεν σε γνωρίζουν. «Ιδού, είσαι καλός, αγαπημένε μου». Με ομολόγησες καλό, γι' αυτήν την αιτία σε ομολογώ και εγώ καλή. Και τι άλλο σήμαινε το να πει ο Χριστός: «Είσαι καλή», παρά: «Έχε θάρρος, θυγατέρα, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες».

Αναφώνησε πάλι η ίδια και λέει: «Ιδού, είσαι καλός, αδελφιδέ μου, και μάλιστα ωραίος· η κλίνη μας είναι σκιερή, τα δοκάρια των οίκων μας κέδρινα». Ποια κατοικία όμως θέλει να υποδηλώσει; Διότι λέει: «η κλίνη μας είναι σκιερή»· εννοεί οπωσδήποτε τη χάρη του Πνεύματος, η οποία έγινε σκέπη για όλους όσοι φλέγονται από τον καύσωνα. «Τα δοκάρια των οίκων μας κέδρινα». Ποια είναι τα κέδρινα δοκάρια, παρά οι πατέρες και οι πατριάρχες; Διότι, όπως ακριβώς ο κέδρος δεν σαπίζει, έτσι και η δόξα των πατέρων δεν χάνεται. «Τα φατνώματά μας είναι κυπαρίσσια». Διότι φατνώματα είναι οι απόστολοι, οι οποίοι υποβαστάζουν ολόκληρη την οροφή. Και όπως ακριβώς το κυπαρίσσι δεν αποβάλλει ποτέ το άνθος του, αλλά διατηρεί πάντοτε τη μορφή του και τον χειμώνα και το καλοκαίρι, με τον ίδιο τρόπο και οι απόστολοι δεν παύουν να υπάρχουν, όντας τα κυπαρισσένια φατνώματα της εκκλησίας.

Εκείνη δε λέει προς τον Χριστό: «Ιδού, είσαι ωραίος· όπως το μήλο ανάμεσα στα δέντρα του δάσους, έτσι είναι ο αγαπημένος μου». Διότι, όπως ακριβώς, αγαπητοί, στο μήλο υπάρχει ευωδία περισσότερη από κάθε άλλο καρποφόρο δέντρο, έτσι και ο Χριστός ανάμεσα σε όλους τους προφήτες, καρφωμένος πάνω στο ξύλο, πρόσφερε την ευωδία του σαν μήλο. «Ο αγαπημένος μου αποκρίνεται και μου λέει: Έλα, πλησίον μου, καλή μου, περιστερά μου». Δικαίως λοιπόν την ονομάζει περιστερά, καθώς τρέπεται προς την πραότητα. «Κοντά στο προτείχισμα» την προσκαλεί. Και το προτείχισμα είναι η προστασία των τειχών. Έλα, λέει, κοντά στην ασφάλεια και τη δικαιοσύνη του προτειχίσματος, για να γίνεις μέτοχος των δικαίων. «Δείξε μου την όψη σου και κάνε με να ακούσω τη φωνή σου· διότι η φωνή σου είναι γλυκιά και η όψη σου ωραία». Διότι, όταν εισακουστεί η ψυχή, ή μάλλον η συναγωγή, και ομολογήσει τον Χριστό με αλήθεια, η φωνή είναι γλυκιά, χαροποιά η όψη της πίστεως, και με παρρησία αποκρίνεται και λέει: Διότι θέλω να σου φανερώσω μυστικώς ένα μυστήριο από τώρα, για όλα όσα εξήγησε συγκεκαλυμμένα ότι πρόκειται να βλαστήσουν για εμάς στο μέλλον.

Η νύμφη. Το κείμενο. Ιδού, καλός είναι ο αγαπημένος μου και εκ φύσεως ωραίος. Προς την κλίνη μας ήρθες κατάσκιος. Ο νυμφίος. Το κείμενο. Οι δοκοί των οίκων μας είναι από κέδρο και τα φατνώματά μας από κυπαρίσσι. Η νύμφη. Το κείμενο.