Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 1:2

Το Δαβιτικό Ψαλτήριο, το οποίο περιέχει 151 ψαλμούς· του οποίου η αρχή, δηλαδή ο πρώτος ψαλμός, είναι: «Μακάριος ο άνδρας που δεν πορεύτηκε κατά τη βουλή των ασεβών». Οι Παροιμίες του Σολομώντος, των οποίων η αρχή είναι: «Παροιμίες του Σολομώντος, υιού του Δαβίδ, ο οποίος βασίλευσε στον Ισραήλ, για να γνωρίσει κανείς σοφία και παιδεία». Ο Εκκλησιαστής του ιδίου, του οποίου η αρχή είναι: «Λόγια του Εκκλησιαστή, υιού του Δαβίδ, βασιλέως του Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ. Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης». Το Άσμα Ασμάτων του ιδίου, του οποίου η αρχή είναι: «Άσμα Ασμάτων, που ανήκει στον Σολομώντα. Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του, διότι οι μαστοί σου είναι ανώτεροι από το κρασί». Ο Ιώβ, του οποίου η αρχή είναι: «Υπήρχε κάποιος άνθρωπος στη χώρα της Αυσιτίδας, που ονομαζόταν Ιώβ, και ο άνθρωπος εκείνος ήταν άμεμπτος και θεοσεβής». Οι δώδεκα Προφήτες, οι οποίοι αριθμούνται ως ένα βιβλίο.

Διότι μία φορά ο Λόγος έγινε σάρκα και ολοκλήρωσε το έργο. Και είναι ολόκληρο αυτό το βιβλίο γεμάτο από διαλόγους: του παλαιού λαού προς τον Λόγο, και γενικά του ανθρώπινου γένους προς τον Λόγο, και της προερχόμενης από τα έθνη Εκκλησίας προς αυτόν, και πάλι του Λόγου προς αυτήν και προς το ανθρώπινο γένος· έπειτα, των εθνών προς την Ιερουσαλήμ, καθώς και διάλογος της Ιερουσαλήμ σχετικά με την εξ εθνών Εκκλησία και σχετικά με τον εαυτό της· έπειτα, (περιέχεται) και το κήρυγμα των διακονούντων αγγέλων προς τους ανθρώπους που κλήθηκαν. Καθώς λοιπόν ο παλαιός λαός τον παρακαλούσε να κατέλθει και να ενωθεί με τη σάρκα, έλεγε τα εξής: «Ας με φιλήσει με τα φιλιά του στόματός του· διότι οι μαστοί σου είναι καλύτεροι από το κρασί». Και πάλι με τα ακόλουθα λόγια τον προτρέπει: «Νέα μαζί με παλαιά φύλαξα για σένα, αδελφιδέ μου». Υπάρχει δε και η κοινή φωνή όλων προς τον Λόγο, προκειμένου να αναλάβει το δικό μας σώμα: «Ποιος θα μου σε έδινε, αδελφιδέ μου, να θηλάζεις τους μαστούς της μητέρας μου; Βρίσκοντάς σε έξω θα σε φιλήσω, και δεν θα με περιφρονήσουν. Θα σε παραλάβω, θα σε εισαγάγω στον οίκο της μητέρας μου και στο ταμείο εκείνης που με συνέλαβε». Διότι αξίωναν να αναλάβει το σώμα όχι από έξω, αλλά από τη μήτρα από την οποία γεννηθήκαμε, έστω κι αν όχι όπως εμείς, από άνδρα και γυναίκα.

Διότι έχει θεμελιωθεί αιώνια από τον Χριστό. «Απέχε από την αδικία και δεν θα φοβηθείς, και ο τρόμος δεν θα σε πλησιάσει. Ιδού, προσήλυτοι θα περάσουν σε εσένα δι' εμού, και σε εσένα θα καταφύγουν.» Αφού είπε ότι θέτει στον περίβολό της εκλεκτούς λίθους, και όλους τους υιούς της διδαγμένους από τον Θεό, αμέσως δείχνει ότι η υπόσχεσή του έχει εκπληρωθεί. Διότι, τρόπον τινά, μυσταγωγεί όχι μέσω κάποιου μεσίτη, όπως παλαιότερα μέσω του Μωυσή ή άλλων αγίων προφητών, αλλά μάλλον μέσω του εαυτού του, δηλαδή με τη δική του φωνή. Διότι αυτό σήμαινε το «Θα είναι όλοι διδαγμένοι από τον Θεό». Έγραψε δε και ο σοφότατος Παύλος, ότι «Αφού ο Θεός μίλησε παλαιά στους πατέρες μας μέσω των προφητών με πολλούς τρόπους και σε πολλά μέρη, στις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού, τον οποίο έθεσε κληρονόμο των πάντων, μέσω του οποίου μάλιστα δημιούργησε και τους αιώνες». Επομένως, ο ίδιος ο Δημιουργός των αιώνων υφαίνει τις μυσταγωγίες για εκείνους που έχουν κληθεί μέσω αυτού στη χάρη της πίστεως. Γι' αυτό και η νύμφη που αναφέρεται στο Άσμα Ασμάτων λέει κάπου γι' αυτόν: «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του». Διότι την ασπαζόταν βέβαια και παλαιότερα μέσω του στόματος των αγίων προφητών, καλώντας την σε ένωση μαζί του μέσω του αγιασμού και της δικαιοσύνης. Επειδή όμως ήλθε ως άνθρωπος από γυναίκα, έχουμε πλέον φιληθεί από τα φιλήματα του ίδιου του στόματός του.

Θα ταίριαζε βέβαια σε αυτήν η χαρά· διότι είναι γεμάτη από ελπίδες που ξεπερνούν τον νου και τον λόγο. «Διότι», λέει, «μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκε, αυτά που ετοίμασε ο Θεός για όσους Τον αγαπούν»· πρόσταξε μάλιστα να χαρούν και εκείνοι που βρίσκονται μέσα σε αυτήν και την αγαπούν. Αυτοί πάλι θα ήταν όσοι την συγκρατούν και με τις άμωμες διδασκαλίες την στηρίζουν με πολλούς τρόπους, καθώς και όσοι πενθούν σε αυτήν, σύμφωνα με την φωνή του ίδιου του Σωτήρα: «Μακάριοι», λέει, «οι πενθούντες, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν». Και το πένθος σε αυτούς υποδηλώνει την επιτέλεση των ευσεβών ανδραγαθημάτων· διότι χύνουν ωφέλιμο ιδρώτα και υπομένουν τις δοκιμασίες με γενναιότητα, όχι για να κερδίσουν κάτι από τα επίγεια, αλλά για να γεμίσουν από τα χαρίσματα του Θεού και να καταστούν πλήρεις από κάθε χαρά· διότι αυτό τους υπόσχεται λέγοντας: «Για να θηλάσετε και να χορτάσετε από τον μαστό της παρηγοριάς της». Και έχοντας μια για πάντα αποδώσει πρόσωπο γυναίκας στη νέα Σιών, επιμένει στο σχήμα του λόγου, και την παρηγοριά που υπάρχει σε αυτήν, δηλαδή αυτήν μέσω του Αγίου Πνεύματος, την παρομοιάζει με μαστούς και γάλα. Διότι έχει λεχθεί κάπου προς αυτήν και στο Άσμα Ασμάτων, ότι «Είναι αγαθοί οι μαστοί σου, υπέρτεροι από τον οίνο».

Αυτά λοιπόν είναι τα λόγια του παλαιού λαού, ο οποίος τον παρακαλούσε να κατέλθει και να ενωθεί με τη σάρκα: «Ας με φιλήσει με τα φιλιά του στόματός του, διότι οι μαστοί σου είναι ανώτεροι από τον οίνο». Και πάλι, με αυτά τα λόγια τον προτρέπει: «Νέα μαζί με τα παλαιά, αδελφιδέ μου, τα διαφύλαξα για σένα». Και είναι κοινή η φωνή όλων προς τον Λόγο, ώστε να αναλάβει το δικό μας σώμα: «Ποιος θα μου σε έδινε, αδελφιδέ μου, να θηλάζεις τους μαστούς της μητέρας μου; Βρίσκοντάς σε έξω, θα σε φιλήσω, και βεβαίως δεν θα με περιφρονήσεις. Θα σε παραλάβω, θα σε εισαγάγω στον οίκο της μητέρας μου και στο ιδιαίτερο δωμάτιο εκείνης που με συνέλαβε». Διότι παρακαλούσε να αναλάβει αυτός σώμα όχι από έξω, αλλά από τη μήτρα από την οποία γεννήθηκε, έστω κι αν δεν (το έλαβε) όπως εμείς από άνδρα και γυναίκα· διότι ως Πλάστης έλαβε σώμα για τον εαυτό του μόνο από την Παρθένο, πλην όμως από άνθρωπο· διότι η Θεοτόκος Μαρία ήταν άνθρωπος.

Διότι είναι φυσικό επακόλουθο, αφού αυτή γέννησε αθρόα έναν άρρενα λαό για τον Θεό, να γεμίσει και με γάλα για την ανατροφή των νηπίων της· το οποίο «λογικό γάλα» θα ρεύσει από τους δύο μαστούς της, δηλαδή την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Διότι από αμφοτέρους αυτούς τους μαστούς της, για τους οποίους αναφέρεται και στο Άσμα: «είναι πιο αγαθοί οι μαστοί σου από τον οίνο», ποτίζοντας άφθονα τα νήπιά της με «το λογικό και άδολο γάλα», θα τα προσαγάγει ως τέλειους άνδρες. Επομένως, οι παρακλητικοί και παρηγορητικοί λόγοι για τις ατελέστερες ψυχές ονομάστηκαν κυρίως «γάλα», ενώ η «στερεά τροφή» νοείται μέσα από τα μυστικά δόγματα και τα θεωρήματα που είναι εναποταμιευμένα στις θείες Γραφές. Αλλά εσείς, τα τέκνα της νέας Ιερουσαλήμ, «τα αρτιγέννητα βρέφη», να ευφραίνεστε ακούγοντας αυτά, εφόσον πρόκειται να τα απολαύσετε και να εντρυφήσετε στις επαγγελίες του Θεού.

Λόγος Αʹ Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του, διότι οι μαστοί σου είναι ανώτεροι από τον οίνο. Και η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα, το όνομά σου είναι μύρο που εκχύθηκε. Γι' αυτό σε αγάπησαν οι νεάνιδες, σε είλκυσαν· πίσω σου θα τρέξουμε ακολουθώντας την οσμή των μύρων σου. Με εισήγαγε ο βασιλιάς στο ταμείο του. Ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε για σένα, ας αγαπήσουμε τους μαστούς σου περισσότερο από τον οίνο· η ευθύτητα σε αγάπησε.

Έτσι ο Μωυσής, ως νύμφη, αγαπούσε τον Νυμφίο σύμφωνα με την παρθένο στο Άσμα, η οποία λέει: «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του». Αυτός, διά της συνομιλίας «στόμα με στόμα» που είχε με τον Θεό, όπως μαρτυρεί η Γραφή, κυριευόταν από ακόμη μεγαλύτερη επιθυμία για τέτοιου είδους φιλήματα, και έπειτα από τόσες θεοφάνειες, ωσάν να μην τον είχε δει ποτέ, αξίωνε να δει τον Ποθούμενο. Έτσι και όλοι οι υπόλοιποι, στους οποίους ο θείος πόθος βρισκόταν βαθιά ριζωμένος· πουθενά δεν ανέκοπταν την επιθυμία, αλλά μετέτρεπαν καθετί που τους παραχωρούνταν από τον Θεό για την απόλαυση του Ποθουμένου, σε υλικό και προσάναμμα μιας σφοδρότερης επιθυμίας. Όπως ακριβώς και τώρα, η ψυχή που ενώνεται με τον Θεό μένει ακόρεστη ως προς την απόλαυση, και όσο πιο πλουσιοπάροχα εμφορείται από το κάλλος Του, τόσο πιο σφοδρά ακμάζει στους πόθους της. Διότι, επειδή τα λόγια του Νυμφίου είναι πνεύμα και ζωή, και καθένας που προσκολλάται στο Πνεύμα γίνεται πνεύμα, και εκείνος που ενώνεται με τη ζωή μεταβαίνει από τον θάνατο στη ζωή, σύμφωνα με τη φωνή του Κυρίου, για τον λόγο αυτόν η παρθένος ψυχή ποθεί να προσεγγίσει την πηγή της πνευματικής ζωής. Αυτή δε η πηγή είναι το στόμα του Νυμφίου, από όπου τα ρήματα της αιώνιας ζωής αναβλύζοντας γεμίζουν το στόμα που τα ελκύει, όπως ακριβώς έπραττε και ο προφήτης, ελκύοντας το Πνεύμα διά του στόματος.

Επειδή, λοιπόν, πρέπει να πλησιάσει το στόμα στο στόμα εκείνος που αντλεί ποτό από την πηγή, και πηγή είναι ο Κύριος που είπε: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει», γι' αυτό η διψασμένη ψυχή επιθυμεί να πλησιάσει το δικό της στόμα στο στόμα που αναβλύζει τη ζωή, λέγοντας: «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του». Και Εκείνος που αναβλύζει τη ζωή στους πάντες και θέλει να σωθούν όλοι, δεν θέλει κανένας από όσους σώζονται να είναι αμέτοχος αυτού του φιλήματος· διότι αυτό το φίλημα είναι καθαρτήριο από κάθε ρύπο. Γι' αυτό μου φαίνεται ότι ο Κύριος απευθύνει επικριτικά αυτό το λόγο στον λεπρό Σίμωνα, λέγοντας: «Δεν μου έδωσες φίλημα». Διότι, διαφορετικά, θα είχε καθαριστεί από το πάθος, αντλώντας με το στόμα του την καθαρότητα. Αλλά εκείνος, εύλογα, ήταν στερημένος από τον θείο έρωτα, έχοντας βυθιστεί στη σαρκικότητα εξαιτίας της νόσου και παραμένοντας ακίνητος προς τη θεία επιθυμία εξαιτίας του πάθους, ενώ η κεκαθαρμένη ψυχή, χωρίς να της στέκεται εμπόδιο καμία σαρκική λέπρα, βλέπει τον θησαυρό των αγαθών. Και το όνομα αυτού του θησαυρού είναι η καρδιά, από την οποία χορηγείται στους μαστούς το θείο γάλα, με το οποίο τρέφεται η ψυχή, αντλώντας τη χάρη ανάλογα με την πίστη της. Γι' αυτό λέει: «Είναι αγαθοί οι μαστοί σου περισσότερο από τον οίνο», υποδηλώνοντας την καρδιά μέσω των μαστών λόγω της ανατομικής τους θέσης. Οπωσδήποτε δε, όποιος εννοήσει ως καρδιά την κρυμμένη και απόρρητη δύναμη της θεότητας, δεν θα σφάλει.

Μαθαίνουμε δε εν παρόδω και ένα άλλο δόγμα μέσα από τη φιλοσοφία αυτού του βιβλίου, ότι υπάρχει μέσα μας μια διπλή αίσθηση, η μεν μία σωματική, η δε άλλη θειοτέρα, καθώς λέει κάπου ο λόγος των Παροιμιών ότι «θεία αίσθηση θα βρεις»· διότι υπάρχει κάποια αναλογία ανάμεσα στα ενεργήματα της ψυχής και στα αισθητήρια του σώματος. Και αυτό το μαθαίνουμε από τα παρόντα λόγια· διότι ο μεν οίνος και το γάλα κρίνονται με τη γεύση, επειδή όμως εκείνα είναι νοητά, νοητή εξάπαντος είναι και η δύναμη της ψυχής που τα αντιλαμβάνεται. Το δε φίλημα ενεργείται διά της απτικής αίσθησης· διότι κατά το φίλημα τα χείλη εφάπτονται μεταξύ τους. Υπάρχει όμως και κάποια αφή της ψυχής, η οποία άπτεται του Λόγου και ενεργείται μέσω μιας ασώματης και νοητής επαφής, όπως ακριβώς το εξέφρασε εκείνος που είπε ότι «Τα χέρια μας ψηλάφησαν τον Λόγο της ζωής». Ομοίως, και η οσμή των θείων μύρων δεν είναι οσμή των μυκτήρων, αλλά μιας νοητής και άυλης δύναμης, η οποία με την έλξη της πνοής ελκύει μαζί της την ευωδία του Χριστού. Διότι έτσι διατυπώνεται η συνέχεια της παρθενικής προσευχής στα προοίμια: «Διότι οι μαστοί σου είναι αγαθοί υπέρ τον οίνο, και η οσμή των μύρων σου υπέρ πάντα τα αρώματα».

Φανερώνεται δε διαμέσου αυτών, όπως εμείς έχουμε υποθέσει, ένα καθόλου μικρό ούτε ευκαταφρόνητο νόημα· διότι ίσως, με το να ανυψώνεται συγκριτικά το γάλα από τους θείους μαστούς πάνω από την ευφροσύνη που μας προκαλεί το κρασί, μαθαίνουμε μέσα από όσα ειπώθηκαν ότι κάθε ανθρώπινη σοφία και γνώση των όντων, καθώς και κάθε θεωρητική δύναμη και αντιληπτική φαντασία, είναι αδύνατον να εξισωθεί συγκρινόμενη με την πιο απλή τροφή των θείων διδαγμάτων. Διότι από τους μαστούς προσφέρεται το γάλα, και το γάλα είναι η τροφή των νηπίων. Το δε κρασί, λόγω της δύναμης και της θερμότητάς του, αποτελεί απόλαυση των πιο τελείων. Παρ' όλα αυτά, αυτό που είναι τέλειο στην κοσμική σοφία είναι κατώτερο από τη νηπιώδη διδασκαλία του θείου λόγου. Γι' αυτόν τον λόγο, οι θείοι μαστοί είναι ανώτεροι από το ανθρώπινο κρασί. Η δε οσμή των θείων μύρων είναι ωραιότερη από κάθε ευωδία των αρωμάτων. Αυτό μου φαίνεται ότι υποδεικνύει το εξής νόημα: ως αρώματα εννοούμε τις αρετές, όπως τη σοφία, τη σωφροσύνη, τη δικαιοσύνη, την ανδρεία, τη φρόνηση και τα παρόμοια, με τα οποία εμποτιζόμενος ο καθένας, ανάλογα με τη δική του ικανότητα και προαίρεση, γινόμαστε ευωδιαστοί ο καθένας με διαφορετικό τρόπο· άλλος μεν από τη σωφροσύνη ή τη σοφία, άλλος από τη δικαιοσύνη ή την ανδρεία ή από κάποιο άλλο από τα γνωρίσματα της αρετής, ενώ άλλος πιθανόν έχει μέσα του συγκεντρωμένη την ευωδία από όλα αυτά τα αρώματα.

Διασώζεται, λοιπόν, κατά κάποιον τρόπο στα όσα λέγονται, σαν σε γαμήλια ευφροσύνη, η αγαπητική φιλοφροσύνη, καθώς και οι δύο ανταλλάσσουν αμοιβαία μεταξύ τους την ερωτική διάθεση. Διότι με τα ίδια λόγια ανταποδίδει ο Νυμφίος τη φιλοφροσύνη στην Εκκλησία, με τα οποία εκείνη προηγουμένως είχε υμνήσει το δικό του κάλλος στα προοίμια. Αμέσως, δηλαδή, στις πρώτες φράσεις της, όταν πόθησε να μεταδοθεί ο λόγος από το θείο στόμα στο δικό της στόμα, υποδηλώνοντάς το αυτό με το αίνιγμα του φιλήματος, ως αιτία αυτής της επιθυμίας ανέφερε το ότι είναι αγαθοί οι μαστοί του, ξεπερνώντας με τη χορηγία τους τη φύση του οίνου και υπερβαίνοντας κάθε ευωδία μύρων και αρωμάτων, διατυπώνοντας τον εξής λόγο: «Διότι οι μαστοί σου είναι αγαθοί, περισσότερο από τον οίνο, και η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα».

Αφού λοιπόν εξετάσαμε αυτά με αυτόν τον τρόπο, θα πρέπει να εξετάσουμε και τη συγγένεια των προκειμένων ρητών με όσα έχουν ειπωθεί. Υπήρξε καιρός που η νύμφη ήταν μελανή, σκοτισμένη από τις αφώτιστες δοξασίες, διότι την είχε παραβλέψει ο ήλιος, ο οποίος μέσω των πειρασμών κατακαίει τον άρριζο σπόρο πάνω στις πέτρες· όταν, αφού νικήθηκε από εκείνους που την πολέμησαν, δεν φύλαξε τον δικό της αμπελώνα· όταν, αγνοώντας τον εαυτό της, ποίμαινε τα κοπάδια των εριφίων αντί των προβάτων. Αλλά, επειδή, αφού απέκοψε τον εαυτό της από τη συμφυΐα με το κακό, πόθησε μέσω εκείνου του μυστικού φιλήματος να πλησιάσει το στόμα της στην πηγή του φωτός, τότε γίνεται ωραία, καθώς περιλάμφθηκε από το φως της αλήθειας και απέπλυνε το μαύρο της άγνοιας με το ύδωρ. Έπειτα, παρομοιάζεται με ίππο για τη γρηγοράδα της και με περιστερά για την ταχύτητα της πτήσης της. Μέσω αυτών, αφού διέτρεξε ως ίππος και πέταξε ως περιστερά πάνω από καθετί που μπορεί να γίνει αντιληπτό και ορατό, προηγουμένως μεν επαναπαύεται με επιθυμία στη σκιά του μήλου, ονομάζοντας «μήλο» αντί για «νεφέλη» αυτό που την επισκιάζει, τώρα πλέον όμως περιβάλλεται από τη θεία νύχτα, κατά την οποία ο νυμφίος παρίσταται μεν, δεν φαίνεται δε. Διότι πώς θα μπορούσε να φανεί μέσα στη νύχτα αυτό που δεν είναι ορατό; Αλλά δίνει μεν στην ψυχή κάποια αίσθηση της παρουσίας του, διαφεύγει δε από τη σαφή κατανόηση, καθώς εγκρύπτεται στο αόρατο της φύσεώς του. Ποια είναι, λοιπόν, η μυσταγωγία που συντελείται στην ψυχή μέσω αυτής της νύχτας;

Αλλά ας προχωρήσουμε στο προκείμενο του βιβλίου. 〈Ας με φιλήσει με το φίλημα του στόματός του〉, [Και σε αυτά, στα περισσότερα, συμφωνεί με αυτόν τον πατέρα και ο μέγας Ιππόλυτος] 〈διότι είναι καλύτεροι οι μαστοί σου από το κρασί και η οσμή των μύρων σου ανώτερη από όλα τα αρώματα, μύρο που ξεχύνεται είναι το όνομά σου.

«Γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν». Το μεν «ας με φιλήσει» το παραλαμβάνει από το πρόσωπο της συναγωγής, η οποία παρακαλεί, επιθυμώντας να ελκυσθεί από τον ουράνιο Λόγο, για να δεχθεί το φίλημα. Διότι επιθυμεί να προσκολλήσει τα έτοιμα χείλη της σε Αυτόν, ώστε να δυνηθεί να αποσπάσει πνευματική δύναμη.

Διότι μέσω των εντολών δίνει τις παραγγελίες του, για να καταστήσει στέρεη την αγάπη που εκφράζεται με τα λόγια. Το δε χωρίο «καλύτεροι οι μαστοί σου από το κρασί» σημαίνει ότι, όπως ακριβώς το κρασί ευφραίνει την καρδιά, έτσι ευφραίνουν και οι διαθήκες του Χριστού. Διότι μαστοί του είναι οι δύο διαθήκες, ο Νόμος και το Ευαγγέλιο, και γάλα είναι οι αγνές εντολές.

Γι' αυτό, αυτή λέει: «Ας με φιλήσει με τα φιλιά του στόματός του». Έχω μνηστευθεί τον ουράνιο Νυμφίο μέσω του νόμου και των προφητών. Εγώ, η Εκκλησία που προέρχομαι από τα έθνη και έχω μνηστευθεί, δεν θέλω πλέον να επικοινωνώ μέσω του Μωυσή, ή μέσω του Ησαΐα, ή μέσω του Ιερεμία και των υπολοίπων προφητών, αλλά ας έλθει ο ίδιος· θέλω να του μιλήσω στόμα με στόμα. Ας έλθει ο ίδιος, «Ας με φιλήσει με τα φιλιά του στόματός του». Ακούω τον Ιερεμία να λέει για αυτόν: «Η καρδιά του είναι βαθιά περισσότερο από όλων, και είναι άνθρωπος, και ποιος θα τον γνωρίσει;». Αυτόν ποθώ, αυτόν ικετεύω. «Ας με φιλήσει με τα φιλιά του στόματός του». Ακούω τον Αμώς να λέει: «Ιδού άνθρωπος στεκόμενος πάνω σε αδαμάντινο τείχος, και στο χέρι του κρατά αδάμαντα». Αυτόν αναζητώ, ας έλθει, «ας με φιλήσει με τα φιλιά του στόματός του». Και όπως η φίλανδρη γυναίκα, όταν απουσιάζει ο σύζυγός της, προβάλλοντας από τα παράθυρα ερευνά ολόγυρα για αυτόν, τον αναζητά παντού με το βλέμμα της, και στην ξηρά και στη θάλασσα· και αν δει πλοίο να έρχεται, εκεί φαντάζεται τον άνδρα της· και αν δει οδοιπόρους να έρχονται από μακριά, εκεί θεωρεί ότι βρίσκεται ο άνδρας της. Διότι πολλές φορές, αφού τους συναντήσει, τους ρωτά για τον άνδρα της: «Πείτε μου, πού τον αφήσατε, σε ποια πόλη ή χωριό; Τι έλεγε, ή τι έκανε, ή πότε έρχεται;»

Ερωτώμενοι δε οι προφήτες, ομιλούν μέσω ενός, του Ησαΐα, και λέγουν: Τον είδαμε· αλλά αν εκείνον περιμένεις, τον είδαμε, και δεν είχε ούτε ωραία μορφή ούτε κάλλος, αλλά η μορφή του ήταν στερημένη τιμής και υστερούσε σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων. Αποκρίνεται η πάνσεμνη νύμφη Εκκλησία: Εκείνος είναι, αυτόν ποθώ, αυτόν ζητώ, ικετεύω, Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του. Αποκρίνεται προς αυτήν ο Ησαΐας: Αν είναι αυτός, έρχεται, και με πολλή ισχύ έρχεται. Ο Κύριος, ο Κύριος έρχεται, και ο βραχίονάς του με κυριαρχική εξουσία. Ιδού ο μισθός του, και το Έργο του ενώπιόν του· και με το χέρι του θα συνάξει τους αμνούς, και θα παρηγορήσει τις κυοφορούσες.

Έτσι, η μάρτυς αφέθηκε σε γνωστές γυναίκες και συγγενείς, αλλά δεν έχασε το σθένος της από τις θωπείες τους· αντιθέτως, έχοντας προσηλώσει ακλόνητο τον λογισμό της προς τον Ποθούμενο, περιλαμπόταν από το απερίγραπτο κάλλος, λέγοντας: «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του»· και αφού πέρασε έτσι τρεις ημέρες άγρυπνη, χωρίς να γευτεί ούτε τροφή ούτε ποτό, κρατώντας το σώμα της ακίνητο σαν στήλη και έχοντας κλείσει τις αισθήσεις της, ενωνόταν με τον Θεό διά της προσευχής.

Διότι ο Νυμφίος σου Χριστός είναι ζηλωτής· ο γλυκύτατος, ο μόνος ποθητός, όλος γλυκασμός, όλος επιθυμία. Σε Αυτόν και μόνο άνοιξε διάπλατα την καρδιά σου και βόησε προς Αυτόν: Έχω τρωθεί στην καρδιά· με συγκλόνισε ο πόθος Σου· με αλλοίωσε η αγάπη Σου, Δέσποτα. Είμαι δέσμια του δικού Σου έρωτα. Είσελθε στο ταμείο Σου· ας φιλήσω τα ίχνη Σου. Διότι δεν είμαι άξια να πω: Φίλησέ με με τα φιλήματα του στόματός Σου. Κατοίκησε μέσα μου και περιπάτησε, σύμφωνα με την αψευδή Σου υπόσχεση, και κάνε με ναό του Παναγίου Πνεύματος. Κυρίευσε την καρδιά μου, Δέσποτα, και κάνε την κληρονομιά Σου, και κάμε την κατοικία Σου σε εμένα, μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα. Πλάτυνε μέσα μου τα σχοινίσματά Σου, τις ενέργειες του Παναγίου Πνεύματος. Διότι Εσύ είσαι ο Θεός μου, και θα Σε δοξάσω, μαζί με τον άναρχο Πατέρα Σου, και με το αγαθό και ζωοποιό Σου Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων.

Το Άσμα των Ασμάτων του σοφού Σολομώντος. Η νύμφη. Το κείμενο. Ας με φιλήσει με τα φιλιά του στόματός του, διότι οι μαστοί σου είναι καλύτεροι από το κρασί και η οσμή των μύρων σου ανώτερη από όλα τα αρώματα· μύρο που χύθηκε είναι το όνομά σου, και γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν, ελκυόμενες οπίσω σου, και έτρεξαν προς την οσμή των μύρων σου.

Γιατί όμως ζήτησες να φιληθείς «με τα φιλιά του στόματός του», ω νύμφη που αγαπάς τον νυμφίο και είσαι πανάμωμη; «Επειδή δεν ανέχομαι», λέει, «να λαμβάνω φιλιά μέσω προφητών και συνδούλων μου με μακρινά μηνύματα. Αλλά εκείνος, ο ίδιος ο δικός μου εραστής και νυμφίος, όπως συνηθίζεται από τον νυμφίο προς τη νύμφη, ας έρθει σε μένα την αγαπημένη του με σάρκα»· και «ας με φιλήσει», λέει, «με τα φιλιά του στόματός του», «επειδή είμαι πληγωμένη από αγάπη». «Και ανάγγειλέ μου εσύ που αγάπησε η ψυχή μου· πού βόσκεις, Ποιμένα καλέ; πού αναπαύεσαι το μεσημέρι;»· είτε στον Γολγοθά και τον Κρανίου Τόπο, πάνω σε πεύκο και κέδρο και κυπαρίσσι, είτε αλλού, «μήπως τυχόν και γίνω σαν αυτή που περιπλανιέται στα κοπάδια των συντρόφων σου», μήπως, προσπαθώντας να έρθω κοντά σου, χάσω τον δρόμο της πίστης προς εσένα «στα κοπάδια» των ετεροδόξων ή των κακοδόξων και των αιρετικών. Διότι επιθυμώ να έρχομαι προς εσένα πάντοτε χωρίς πλάνη, επειδή η «οσμή των μύρων σου», που χρίονται στο λουτρό της αναγέννησης, είναι «υπέρτερη από όλα τα αρώματα, και μύρο που ξεχύθηκε» από την παρθενική μυροθήκη είναι το όνομά σου. «Και για τον λόγο αυτό» οι καθαρές ψυχές, «οι νεάνιδες σε αγάπησαν, τρέχοντας προς την οσμή των μύρων σου. Φέρε με μέσα, ω Βασιλιά και αδελφιδέ και νυμφίε, στο ταμείο» των μυστηρίων σου, «για να αγαλλιάσουμε και να ευφρανθούμε σε εσένα· διότι η ευθύτητα σε αγάπησε». Όχι βέβαια η σκολιότητα και η πονηρία και η αυθάδεια. «

Για τον θείο εκείνο και μέγα Μωυσή, ούτε η καθοδήγηση του λαού, ούτε το πλήθος των θαυμάτων, ούτε κανένα άλλο από τα χαρίσματα που του δόθηκαν δεν ήταν αρκετά για να τον αναπαύσουν, αλλά φλεγόμενος από τον θείο έρωτα έλεγε: «Αν βρήκα χάρη ενώπιόν σου, φανέρωσέ μου τον εαυτό σου για να σε δω καθαρά». Πληγωμένη λοιπόν από αυτόν τον έρωτα και η νύμφη στο Άσμα κραύγαζε λέγοντας: «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του». Δεν ανέχομαι, λέει, να λαμβάνω την αγάπη μέσω προφητικών μηνυμάτων και από συνδούλους μου, αλλά εκείνος ο ίδιος ο αγαπημένος και νυμφίος μου ας έρθει σε μένα με σάρκα, όπως συνηθίζεται από τους εραστές προς τις αγαπημένες τους, και «ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του», και «ανάγγειλέ μου, εσύ που αγάπησε η ψυχή μου, πού ποιμαίνεις, πού αναπαύεσαι το μεσημέρι».

Το τι είδους λόγια απευθύνει προς τον νυμφίο Χριστό η ψυχή που αξιώθηκε να νυμφευθεί μαζί Του, ας υπενθυμίσουμε μερικά από αυτά στον λόγο μας αντλώντας από το Άσμα Ασμάτων· διότι, αν και αυτά εκλαμβάνονται καθολικά ότι αναφέρονται στη νύμφη Εκκλησία, εντούτοις δεν είναι καθόλου παράλογο να τα εκφωνεί και κάθε δίκαιη ψυχή που έχει νυμφευθεί τον Χριστό. «Ας με φιλήσει», λέει, «με τα φιλιά του στόματός του, διότι η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα, το όνομά σου είναι σαν μύρο που ξεχύνεται. Και για τον λόγο αυτόν οι νεάνιδες σε αγάπησαν, τρέχοντας προς την οσμή των μύρων σου. Εισήγαγέ με, ω βασιλιά, στο ταμείο σου, για να αγαλλιάσουμε και να ευφρανθούμε σε σένα, διότι η ευθύτητα σε αγάπησε». «Ανάγγειλέ μου, εσύ που αγάπησε η ψυχή μου, πού ποιμαίνεις, πού αναπαύεσαι το μεσημέρι». «Εγώ είμαι άνθος της πεδιάδας και κρίνο των κοιλάδων. Όπως η μηλιά ανάμεσα στα δέντρα του δάσους, έτσι είναι ο αγαπημένος μου ανάμεσα στους υιούς· στη σκιά του επιθύμησα και κάθισα, και ο καρπός του είναι γλυκός στον ουρανίσκο μου». «Εγώ ανήκω στον αγαπημένο μου, και ο αγαπημένος μου σε εμένα». «Το αριστερό του χέρι βρίσκεται στο κεφάλι μου, και το δεξί του θα με αγκαλιάσει». «Στην κλίνη μου μέσα στις νύχτες ζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου, τον ζήτησα και δεν τον βρήκα, τον κάλεσα και δεν μου αποκρίθηκε». «Δείξε μου το πρόσωπό σου και κάνε με να ακούσω τη φωνή σου, διότι η φωνή σου είναι γλυκιά, και το πρόσωπό σου ωραίο». «

Είδες τον ασύγκριτο πόθο του νυμφίου και της νύμφης; Είδες τον ανείκαστο έρωτα και το φίλτρο που είναι ανώτερο από κάθε λόγο; Είδες πώς η νύμφη ζήτησε θερμά να φιληθεί από τον νυμφίο και πώς τον αναζήτησε με πόνο και πώς τον εγκωμίασε και πώς περιέγραψε τα γνωρίσματά του; Και πάλι, είδες πώς ο νυμφίος εγκωμίασε περίτρανα τη νύμφη και την ανακήρυξε και την είλκυσε προς τον εαυτό του; Όλα αυτά όμως εκλαμβάνονται νοητώς και πνευματικώς· δεν υπάρχει τίποτα το αισθητό, τίποτα το σαρκικό, τίποτα το εμπαθές.