Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 1:3

«Σμύρνα και στακτή και κασσία αναδίδεται από τα ενδύματά σου». Ως ενδύματα του Μονογενούς θα μπορούσαν να νοηθούν οι δυνάμεις, η μεγαλοπρέπεια, η δόξα, σύμφωνα με το χωρίο: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενδύθηκε την ευπρέπεια, ενδύθηκε ο Κύριος δύναμη και περιεζώσθηκε». Αυτή ακριβώς, λοιπόν, η δόξα και η μεγαλοπρέπειά του έγιναν για εμάς ευώδεις, και έχουν θέση κάθε λογής θυμιάματος, σύμφωνα με αυτό που έχει λεχθεί αλλού: «Μύρο που εκκενώθηκε είναι το όνομά σου» και το «Θα προστρέξω στην οσμή της ευωδίας σου». Η στακτή είναι ένα λεπτότατο είδος σμύρνας· διότι, όταν εκθλιβεί το άρωμα, το μεν ρευστό τμήμα του διαχωρίζεται ως στακτή, ενώ το πιο παχύρρευστο που απομένει ονομάζεται σμύρνα. Η δε κασσία είναι ένας λεπτότατος και ευώδης φλοιός, ο οποίος περιβάλλει ξυλώδη στελέχη.

Άραγε λοιπόν, φίλε μου, θα μπορούσε φυσιολογικά να επικαθίσει σε ένα μήλο η οσμή ενός κρίνου, και πάλι το μήλο να δανείσει τη δική του στο κρίνο, και το χαρακτηριστικό του καθενός να υπάρχει και στα δύο εντελώς ξεχωριστά; Β. Σε καμία περίπτωση, διότι το καθένα θα αναδώσει οπωσδήποτε το δικό του. Α. Πώς, λοιπόν, θα ήταν δυνατόν ο Χριστός να είναι η ευωδία της αληθινής γνώσεως του Θεού και Πατρός, αν δεν πιστευόταν ότι έχει προέλθει από την αληθινή θεότητα; Διότι έχει αποδειχθεί ότι το κάθε τι αναδίδει κατά κάποιον τρόπο την οσμή της δικής του φύσεως· πώς, λοιπόν, θα ήταν δυνατόν η οσμή της κατά φύσιν θεότητος να προέλθει μέσω ενός κτίσματος και μιας φύσεως ετεροειδούς σε σχέση με αυτήν που έχει ο Θεός; Διότι, όπως ακριβώς κανείς που έχει λογική δεν θα πίστευε ότι η ευωδία της θεότητος ενυπάρχει στη φύση των κτιστών (αφού κάτι τέτοιο είναι εντελώς ανόητο), έτσι δεν θα μπορούσε να αποδώσει στην αγέννητη και υπεράνω όλων θεότητα τον Υιό ως μια εκπομπή από αυτήν, σε τάξη οσμής, η οποία να είναι κατώτερης προελεύσεως και ετεροφυής. Διότι ο Μονογενής έχει γεννηθεί αρρήτως από την ουσία του Θεού και Πατρός, αναδίδοντας σε εμάς ως ευωδία εντός του ολόκληρη τη φύση Εκείνου που τον γέννησε. Γι' αυτόν τον λόγο, και προς αυτόν λέγει η εξ εθνών Εκκλησία, στο πρόσωπο της νύμφης: «Το όνομά σου είναι μύρο που χύνεται, γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν, σε είλκυσαν». Διότι μέσω αυτού και εν αυτώ έχουμε δεχθεί και έχουμε πλουτίσει με την ευωδία της γνώσεως του Πατρός. Β. Συμφωνώ. Διότι μου φαίνεται ότι ορθά τα εξέφρασες και τα σκέφθηκες αυτά. Α.

Αλλά βέβαια ο Υιός φανέρωσε στον εαυτό του τον Πατέρα· άρα είναι Θεός κατά φύση λόγω της ταυτότητας της ουσίας. Ας ακούσει λοιπόν και από εμάς ο Υιός: «Μύρο που εκκενώθηκε είναι το όνομά σου»· διότι γνωρίσαμε μέσω αυτού και εντός αυτού τον Πατέρα και Θεό από τον οποίο έχει γεννηθεί. <Ότι είμαστε ευωδία Χριστού στον Θεό, ανάμεσα σε αυτούς που σώζονται και σε αυτούς που χάνονται.> Προσφέρουν ως ευωδία στον Θεό και Πατέρα τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, πρώτον μεν επειδή τον έχουν να κατοικεί και να διαμένει μέσα τους διά του Πνεύματος, έπειτα επειδή διακηρύσσοντας παντού και μεταφέροντας τον λόγο για αυτόν, σαν ένα από τα πιο εύοσμα θυμιάματα, προσέφεραν στον Θεό τον ζήλο τους για το έργο αυτό· και κατά τρίτο τρόπο, επειδή, έχοντας γίνει σύμμορφοι με αυτόν, τελειώθηκαν μέσα από τα ίδια παθήματα. Λένε βέβαια ότι οι ίδιοι είναι ευωδία Χριστού ανάμεσα σε αυτούς που σώζονται και σε αυτούς που χάνονται, για άλλους μεν οσμή από θάνατο προς θάνατο, για άλλους δε οσμή από ζωή προς ζωή, όπως είναι φυσικό να κατανοήσουμε. Επομένως, εύλογα θα μπορούσαν να εννοηθούν από εμάς, σύμφωνα με τον σκοπό που αρμόζει στην πνευματική θεώρηση, ως σωζόμενοι και απολλύμενοι εκείνοι που πιστεύουν και εκείνοι που απωθούν την πίστη, καθώς και εκείνοι που δεν έχουν γνωρίσει ακόμη τον κατά φύση και αληθινό Θεό, αλλά έχουν λατρεύσει την κτίση αντί για τον Κτίστη.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΕΙΣ ΤΟ ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ Το όνομά σου είναι μύρο που αναβλύζει. Αυτό φανερώνει επίσης την επωνυμία του Μονογενούς που κηρύχθηκε σε όλα τα έθνη, σύμφωνα με την οποία όλα τα έθνη αναδίδουν ευωδία προς αυτόν, φέροντας το δικό του όνομα. <Γι' αυτό οι νεάνιδες, κ.λπ.> Νεάνιδα ήταν και ο Παύλος, λέγοντας: «Τα πάντα μπορώ μέσω του Χριστού που με ενδυναμώνει.» Γι' αυτό και αγάπησε πάρα πολύ, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» Πώς όμως τον προσέλκυσαν; Ακολουθώντας τα ίχνη του και απολαμβάνοντας τα ευαγγελικά μύρα. Εάν όμως τρέξουμε, σύμφωνα με τον λόγο των νεανίδων, θα πορευθούμε οπίσω από τον Κύριο και Θεό. —Την οποία βασιλεία, στα παρόντα λόγια, την ονομάζει ταμείο. <Με έβαλαν φύλακα, κ.λπ.> Ίσως δε κατηγορεί τον εαυτό της ότι δεν φύλαξε τον δικό της αμπελώνα, αφήνοντάς τον να τον λεηλατήσει καθένας που περνούσε από τον δρόμο· και να τον καταστρέψει ο κάπρος του δάσους, και το άγριο θηρίο να τον καταβοσκήσει.

Αλλά η Εκκλησία, φρονώντας τα αντίθετα από τους εχθρούς του Χριστού, αναφωνούσε απευθυνόμενη στο πρόσωπό του λέγοντας μέσα από ύμνους: «Θα μνημονεύω το όνομά σου σε κάθε γενεά και γενεά»· και, «Το όνομά σου είναι μύρο που χύθηκε». Ούσα πεπεισμένη ότι του έχει χαριστεί όνομα το οποίο είναι πάνω από κάθε όνομα. <Και αν εισερχόταν για να δει, μάταια μιλούσε> (A f. 224) Η προφητεία στρέφει τον λόγο της προς τον Ιούδα, ο οποίος εισερχόταν μεν ως μαθητής, αλλά συζητούσε και διανοούνταν πονηρά πράγματα κατά του Κυρίου, και συντασσόταν με τους Ιουδαίους που μηχανεύονταν πονηρές βουλές εναντίον του Κυρίου, και έσπευδαν παρά τον νόμο να σκοτώσουν τον όντως αθώο. Οι μεν άλλοι εχθροί, λέει, σαν να έλεγαν «Μας είναι βαρύς ακόμη και να τον βλέπουμε», του ετοίμαζαν τον θάνατο· ο δε Ιούδας εισερχόταν ως οικείος για να τον κατασκοπεύσει· διότι καιροφυλακτούσε για την κατάλληλη στιγμή της προδοσίας, ανακινώντας και συγκεντρώνοντας άνομους λογισμούς γύρω από αυτήν.

Προτύπωσή του ήταν ο Χριστός, ο οποίος θυσιάστηκε μεν ως μόσχος, προσφέρεται όμως ως ολοκαύτωμα ως κριός, και γεμίζει ολόκληρη την αγία σκηνή, δηλαδή την Εκκλησία, με τη νοητή ευωδία, όπως λέγεται και από εμάς: «Μύρο που χύνεται είναι το όνομά σου. Γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν και σε προσέλκυσαν. Θα τρέξουμε πίσω σου ακολουθώντας την οσμή του μύρου σου.» Αλλά ας πάρουμε τον λόγο από την αρχή. Διότι έτσι η εξήγηση των νοημάτων μας θα προχωρήσει ορθά. Λοιπόν, ο μόσχος και ο κριός προσφέρθηκαν για θυσία υπέρ του Ααρών· ενώ δύο τράγοι προσφέρθηκαν από τον λαό, καθώς και ένας κριός για ολοκαύτωμα. Διότι είναι γραμμένο το εξής: «Και θα πέσουν κλήροι για τους τράγους· ο ένας για τον Κύριο, και ο άλλος για τον αποπομπαίο.» Και είναι αναγκαίο να πούμε ποιο είναι το μυστήριο γύρω από αυτούς. Μερικοί λοιπόν θεωρούν ότι ο ένας από τους τράγους δόθηκε και αφέθηκε ελεύθερος στην έρημο σε κάποιον αποπομπαίο και ακάθαρτο δαίμονα, εμείς όμως λέμε ότι αυτή η άποψη είναι γεμάτη από παράλογη δεισιδαιμονία, και δεν απαλλάσσεται από τα σφάλματα που οδηγούν στην ειδωλολατρική πλάνη. Μάλλον δε, διότι θα προσθέσω χωρίς δισταγμό κάτι ακόμη βαρύτερο, θα καταλήξουμε να θεωρήσουμε τον Νόμο ως εισηγητή της αμαρτίας απέναντι στον Θεό λόγω της ανακολουθίας των λογισμών, αν και ο ίδιος ο Νόμος απομακρύνει με πολλούς τρόπους από την πολυθεϊστική πλάνη, υποδεικνύει τον ένα και κατά φύση Κύριο των όλων, και έχει τον σκοπό να παιδαγωγεί προς την επίγνωση της αλήθειας.

Γι' αυτό και ο προφήτης, υποδεικνύοντας σε εμάς τους αγίους αποστόλους, λέει: «Λίθοι άγιοι κυλούν πάνω στη γη»· τέτοιος ήταν ο θεσπέσιος Παύλος, ο οποίος περιέτρεχε από την Ιερουσαλήμ μέχρι το Ιλλυρικό για το κήρυγμα. Πολύτιμοι λίθοι, λοιπόν, και προς δόξαν του Χριστού, είναι το πλήθος των αγίων. Αυτοί θα μπορούσαν να είναι και το έλαιο του χρίσματος, καθώς και η σύνθεση του θυμιάματος, αναδίδοντας την ευωδία της γνώσης του Χριστού, και, σαν με έλαιο, τρέφοντας πλουσιοπάροχα τις ψυχές εκείνων που μυσταγωγούνται με τις πάνσοφες διδασκαλίες και με τους λόγους του Πνεύματος. Και το θυμίαμα είναι σύνθετο· διότι η γνώση περί του Χριστού έχει συντεθεί από δύο στοιχεία, καθώς είναι ταυτόχρονα Θεός και άνθρωπος· όμως είναι ένας από τα δύο, Υιός και Χριστός, προς τον οποίο έχει ειπωθεί κάπου και από εμάς τους ίδιους: «Το όνομά σου είναι μύρο που χύνεται». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Επομένως, με την επίσκεψη του Θεού, προκύπτει το μαχητικό και ρωμαλέο φρόνημα, του οποίου καρπός είναι η σύσταση των Εκκλησιών και όσα γίνονται προς δόξαν Θεού. Διότι αυτό μας φανερώνουν τα νοήματα. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Ορθά μίλησες. Το ότι βέβαια λαμπρός και εξαίρετος κλήρος, και το ότι πρέπει να μετέχουν σε κάθε αγαθό, θα απονεμηθεί από τον Θεό σε αυτούς που έχουν συνηθίσει να ευδοκιμούν κατ' αυτόν τον τρόπο, πώς ή για ποιο λόγο θα μπορούσε κανείς να το αμφισβητήσει;

Σε κανέναν από τους ανθρώπους δεν θα απευθυνθούμε με την προσωνυμία «Ραββί». Διότι ένας είναι ο διδάσκαλος και ο καθηγητής μας, και σε αυτόν αποκλειστικά θα προσηλωθούμε, λέγοντας: «Μύρο που χύνεται είναι το όνομά σου. Για αυτό τον λόγο οι νεάνιδες σε αγάπησαν. Με είλκυσαν, ώστε να τρέξουν πίσω σου προς την οσμή των μύρων σου». Ή μήπως δεν σημαίνει αυτό το χωρίο: «Δεν θα προσφέρεις πάνω σε αυτό άλλο θυμίαμα;»; Διότι μόνο η ευωδία του Χριστού μέσα στην Εκκλησία θα αρκούσε για όσους είναι αληθινά συνετοί, οι οποίοι δεν επιθυμούν άλλη οσμή· όπως ακριβώς κάνουν, δηλαδή, οι άθλιοι Ιουδαίοι. Διότι, από τη μία πλευρά, υβρίζουν με την παραφροσύνη τους το σύνθετο και λεπτό θυμίαμα, δηλαδή τον Χριστό. Και παρέμειναν αμέτοχοι αυτής της ιερής ή μάλλον αληθινά θείας ευωδίας· από την άλλη όμως θα δεχθούν στη θέση του κάποιον άλλον, τον υιό της ανομίας, «εκείνον που αντιτίθεται και υπερυψώνει τον εαυτό του πάνω από καθετί που ονομάζεται Θεός ή σέβασμα, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού, σύμφωνα με όσα είναι γραμμένα, αποδεικνύοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός», ο οποίος και καταμολύνει τη θεία σκηνή, όντας ένας ξένος καπνός και, για να το πω έτσι, διαβολική δυσοσμία· «Διότι η παρουσία του», λέει, «θα είναι κατ' ενέργεια του Σατανά». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Κατανοώ αυτό που λες. Διότι πράγματι ο λόγος σου είναι σαφής. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Διατάζει, λοιπόν, τον Ααρών να κάνει εξιλέωση πάνω στο θυσιαστήριο του θυμιάματος μία φορά τον χρόνο, χρίοντας με το αίμα του καθαρισμού των αμαρτιών τις άκρες των κεράτων του. «Διότι είναι Άγιο», λέει, «των Αγίων».

Και μην απορήσεις εάν λέει ότι «μέσω εμού εισέρχονται προς τον Πατέρα» και τον θεωρήσεις αλλοιωμένο ως προς την ουσία του Πατέρα. Διότι ο ίδιος πάλι διδάσκει: «Κανείς δεν έρχεται προς εμένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας». Όπως λοιπόν ο Πατέρας κατευθύνει προς τον Υιό, έτσι και ο Υιός εισάγει προς τον Πατέρα, για να δείξει ότι είναι μία και η αυτή θεότητα. Όσο για το ότι «προέκοπτε σε ηλικία και σοφία», εφόσον ο ίδιος είναι η σοφία του Θεού, δεν στερείται σοφίας. Αλλά επειδή κένωσε τον εαυτό του λαμβάνοντας μορφή δούλου, δεν ελαττώθηκε το πλήρωμά του, αλλά [το έπραξε] για να δείξει ότι από τον ουρανό μετακενώθηκε στην ανθρωπότητα, δηλαδή στο εργαστήριο της Μαρίας. Διότι λέει: «Το όνομά σου είναι μύρο που κενώθηκε»· δεν είπε ότι εκχύθηκε, αλλά ότι κενώθηκε από τον ουρανό στη γη, για να κενωθεί από τη γη στη Μαρία. Και από τη Μαρία, αφού έγινε σάρκα, κυοφορείται, στη Βηθλεέμ γεννιέται, από τη Βηθλεέμ μεταβαίνει στη Ναζαρέτ, από τη Ναζαρέτ στην Καπερναούμ, από την Καπερναούμ στην Ιερουσαλήμ και στη θάλασσα καθώς βαδίζει πάνω στα ύδατα, και στα μέρη της Τύρου και στη Ναΐν και στην Ιουδαία και στην Ιεριχώ και στη Βηθφαγή και στη Βηθανία, καθώς και στην Ιερουσαλήμ, στον ναό και στο Όρος των Ελαιών και στη Γεθσημανή, στον οίκο του Καϊάφα, στο πραιτώριο και στον Ηρώδη, στον τόπο του Γολγοθά, στο μνήμα και έως τον Άδη, στη γη μετά την ανάσταση και στους ουρανούς.

Διότι, όπως το μύρο που αδειάζεται από δοχείο σε δοχείο μυρώνει όλα τα δοχεία, έτσι και η παρουσία του Χριστού από τον ουρανό αγίασε όλη τη γη, αυτούς που Τον δέχονται εν αληθεία. Αυτός που είναι το όρος, όπως λέγεται στον Δανιήλ, και μάλιστα μέγα όρος, «λίθος που αποκόπηκε χωρίς χέρια», υπονοώντας χωρίς σπέρμα ανδρός, το μείζον δηλαδή που βρίσκεται ξανά μικρό· και πάλι ως λίθος που αναλαμβάνει το μέγεθός του και γίνεται ξανά όρος μέγα, και είναι προφανές ότι το όρος αυτό δεν βρίσκεται σε έναν τόπο, αλλά γεμίζει άπασα την οικουμένη. Αυτός, όντας η Σοφία και γενόμενος άνθρωπος, επεκτείνοντας τη δύναμή Του στον κόσμο, για να γεμίσει την οικουμένη με χάρη, «προέκοπτε σε ηλικία και σοφία». Εφόσον ήταν η Σοφία του Πατρός και Αυτός που «διδάσκει τους ανθρώπους» να μιλούν, που διάρθρωσε τη γλώσσα των ανθρώπων και «φύτεψε το αυτί» σε αυτούς που ακούν, πώς δεν γνώριζε να καλεί πατέρα ή μητέρα; Και το ότι «θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας» και τα εξής; Αλλά επειδή, εάν αμέσως μετά τη γέννησή Του από την κοιλία εμφανιζόταν να μιλά και να φθέγγεται καθαρά σαν να ήταν ήδη μεγαλύτερο παιδί, η ένσαρκη κύησή Του θα θεωρούνταν φαντασία και όχι αληθινή, ή μάλλον δόκησις· για τον λόγο αυτόν υπομένει το νεαρό της ηλικίας Του, ώστε να μην εξαφανίσει την αλήθεια της φυσικής ακολουθίας των πραγμάτων.

Γι' αυτό, ας την επικαλεστούμε και εμείς πιο γρήγορα, όχι όπως εκείνος καλούσε τη νύμφη, όντας νυμφίος της και κύριος και δεσπότης και βασιλιάς και Θεός και υπερασπιστής, αλλά ως δούλοι του ας την επικαλεστούμε, λέγοντας και εμείς σε συμφωνία με αυτόν: «έλα από τον Λίβανο, νύμφη, διότι είσαι όλη ωραία και δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι σε εσένα»· ο παράδεισος του μεγάλου τεχνίτη, η πόλη του άγιου βασιλιά, η νύμφη του αμόλυντου Χριστού, η αγνή παρθένος, που έχει μνηστευθεί με πίστη σε έναν μόνο άνδρα, η διαφανής και «που προβάλλει σαν την αυγή, ωραία σαν τη σελήνη, λαμπρή σαν τον ήλιο, θαυμαστή σαν παραταγμένα στρατεύματα», αυτή που μακαρίζεται από τις «βασίλισσες» και εξυμνείται από τις «παλλακίδες», που επαινείται από τις θυγατέρες, και «που αναβαίνει από την έρημο», «λευκασμένη και στηριζόμενη στον αγαπημένο της», που αναδίδει μύρο, «η οποία αναβαίνει από την έρημο σαν στήλες καπνού, θυμιατισμένη με σμύρνα και λίβανο από κάθε σκόνη μυρεψού», Εκείνου που προσέφερε τη δική Του ευωδία, για τον οποίο προνοώντας έλεγε: «μύρο που ξεχύθηκε είναι το όνομά σου· γι' αυτό σε αγάπησαν οι νεάνιδες», αυτή «που στέκεται εκ δεξιών του βασιλιά, ντυμένη με κροσσωτά ενδύματα και στολισμένη με χρυσάφι», που δεν έχει τίποτα σκοτεινό πάνω της, άλλοτε μεν «μαυρισμένη», τώρα δε «ωραία» και «λευκασμένη», ώστε, όταν βρεθούμε μέσα σε σένα, να ανακουφιστούμε από τα απεχθή δεινά των αιρέσεων που μας βρήκαν προηγουμένως, και να ησυχάσουμε από τον σάλο της τρικυμίας τους, και να βρούμε αναψυχή σε σένα, αγία μητέρα μας Εκκλησία, και στην αγία διδασκαλία που υπάρχει σε σένα και στην αγία και μοναδική αληθινή πίστη του Θεού.

Και επειδή ακριβώς η προσηγορία του επί του παρόντος εξετάζεται από εμάς, επισφράγισμα όλων των προλεχθέντων θα μπορούσε να είναι το λόγιο του σοφότατου Σολομώντα, ο οποίος λέει στο Άσμα Ασμάτων: «μύρον ἐκκενωθὲν ὄνομά σου». Διότι και αυτός, όντας εφοδιασμένος με ένθεη σοφία και έχοντας αξιωθεί πιο απόρρητων θεωριών περί του Χριστού και της Εκκλησίας του, αφού μνημόνευσε αυτόν μεν ως επουράνιο νυμφίο, την δε ως νύμφη του, όταν αναζητήθηκε ποιο άραγε ήταν το όνομα του νυμφίου, αναφωνεί απευθυνόμενος προς αυτόν, λέγοντας: το όνομά σου, νυμφίε, είναι μύρο, και όχι απλώς μύρο, αλλά κεκενωμένο. Και ποιο όνομα θα μπορούσε να είναι δηλωτικό του κεκενωμένου μύρου, παρά το όνομα του «χριστού»; Διότι διαφορετικά δεν θα γινόταν ούτε θα ονομαζόταν κάποιος «χριστός», εάν δεν χυνόταν πάνω του μύρο. Το τι είδους δε ήταν αυτό το μύρο, με το οποίο χρίστηκε και αναδείχθηκε χριστός αυτός που δηλώνεται, έχει ήδη εξηγηθεί από εμάς στα προηγούμενα. Αφού λοιπόν ειπώθηκαν τόσα για την προσηγορία του Χριστού, εμπρός ας εξετάσουμε και αυτήν του Ιησού.

Έτσι, λοιπόν, αποτελεί και ζωτικότατη ευωδία του Πατρός, με τρόπο άρρητο πάλι και ακατάληπτο για εμάς, επειδή όλα όσα είναι αληθινά σχετικά με αυτόν θα ήταν άρρητα για τις ανθρώπινες φωνές και ακατάληπτα για τους λογισμούς των θνητών, σύμφωνα με την ακρίβεια του λόγου. Αλλά, καθώς μας είναι προσφιλές να τα ακούμε, έτσι μας παιδαγωγούν και τα θεία λόγια. Ή μήπως δεν ονόμασε ο ιερός απόστολος τον εαυτό του και τους ομοίους του «ευωδία Χριστού» εξαιτίας της μετοχής τους στο Πνεύμα του Χριστού, και ο ουράνιος Νυμφίος δεν έχει αποκληθεί στο Άσμα Ασμάτων «μύρο που εκκενώθηκε»;

Μαθαίνουμε δε εν παρόδω και ένα άλλο δόγμα μέσα από τη φιλοσοφία αυτού του βιβλίου, ότι υπάρχει μέσα μας μια διπλή αίσθηση, η μεν μία σωματική, η δε άλλη θειοτέρα, καθώς λέει κάπου ο λόγος των Παροιμιών ότι «θεία αίσθηση θα βρεις»· διότι υπάρχει κάποια αναλογία ανάμεσα στα ενεργήματα της ψυχής και στα αισθητήρια του σώματος. Και αυτό το μαθαίνουμε από τα παρόντα λόγια· διότι ο μεν οίνος και το γάλα κρίνονται με τη γεύση, επειδή όμως εκείνα είναι νοητά, νοητή εξάπαντος είναι και η δύναμη της ψυχής που τα αντιλαμβάνεται. Το δε φίλημα ενεργείται διά της απτικής αίσθησης· διότι κατά το φίλημα τα χείλη εφάπτονται μεταξύ τους. Υπάρχει όμως και κάποια αφή της ψυχής, η οποία άπτεται του Λόγου και ενεργείται μέσω μιας ασώματης και νοητής επαφής, όπως ακριβώς το εξέφρασε εκείνος που είπε ότι «Τα χέρια μας ψηλάφησαν τον Λόγο της ζωής». Ομοίως, και η οσμή των θείων μύρων δεν είναι οσμή των μυκτήρων, αλλά μιας νοητής και άυλης δύναμης, η οποία με την έλξη της πνοής ελκύει μαζί της την ευωδία του Χριστού. Διότι έτσι διατυπώνεται η συνέχεια της παρθενικής προσευχής στα προοίμια: «Διότι οι μαστοί σου είναι αγαθοί υπέρ τον οίνο, και η οσμή των μύρων σου υπέρ πάντα τα αρώματα».

Φανερώνεται δε διαμέσου αυτών, όπως εμείς έχουμε υποθέσει, ένα καθόλου μικρό ούτε ευκαταφρόνητο νόημα· διότι ίσως, με το να ανυψώνεται συγκριτικά το γάλα από τους θείους μαστούς πάνω από την ευφροσύνη που μας προκαλεί το κρασί, μαθαίνουμε μέσα από όσα ειπώθηκαν ότι κάθε ανθρώπινη σοφία και γνώση των όντων, καθώς και κάθε θεωρητική δύναμη και αντιληπτική φαντασία, είναι αδύνατον να εξισωθεί συγκρινόμενη με την πιο απλή τροφή των θείων διδαγμάτων. Διότι από τους μαστούς προσφέρεται το γάλα, και το γάλα είναι η τροφή των νηπίων. Το δε κρασί, λόγω της δύναμης και της θερμότητάς του, αποτελεί απόλαυση των πιο τελείων. Παρ' όλα αυτά, αυτό που είναι τέλειο στην κοσμική σοφία είναι κατώτερο από τη νηπιώδη διδασκαλία του θείου λόγου. Γι' αυτόν τον λόγο, οι θείοι μαστοί είναι ανώτεροι από το ανθρώπινο κρασί. Η δε οσμή των θείων μύρων είναι ωραιότερη από κάθε ευωδία των αρωμάτων. Αυτό μου φαίνεται ότι υποδεικνύει το εξής νόημα: ως αρώματα εννοούμε τις αρετές, όπως τη σοφία, τη σωφροσύνη, τη δικαιοσύνη, την ανδρεία, τη φρόνηση και τα παρόμοια, με τα οποία εμποτιζόμενος ο καθένας, ανάλογα με τη δική του ικανότητα και προαίρεση, γινόμαστε ευωδιαστοί ο καθένας με διαφορετικό τρόπο· άλλος μεν από τη σωφροσύνη ή τη σοφία, άλλος από τη δικαιοσύνη ή την ανδρεία ή από κάποιο άλλο από τα γνωρίσματα της αρετής, ενώ άλλος πιθανόν έχει μέσα του συγκεντρωμένη την ευωδία από όλα αυτά τα αρώματα.

Και πάλι στη συνέχεια η ψυχή, η νύμφη, άπτεται υψηλότερης φιλοσοφίας, υποδεικνύοντας το απρόσιτο και αχώρητο από τους ανθρώπινους λογισμούς της θείας δυνάμεως, με τα όσα λέει: «Μύρον εκκενωθέν ὄνομά σοι»· διότι κάτι τέτοιο μου φαίνεται ότι υποδηλώνεται με τον λόγο αυτόν, ότι δηλαδή δεν είναι δυνατόν η απερίγραπτη φύση να περιληφθεί με ακρίβεια μέσω μιας ονοματικής σημασίας. Αντιθέτως, κάθε δύναμη νοημάτων και κάθε εκφραστικότητα λέξεων και ονομάτων, έστω κι αν φαίνεται να εμπεριέχει κάτι το σπουδαίο και θεοπρεπές, δεν έχει τη δυνατότητα να προσεγγίσει το ίδιο το Όν. Αλλά, όπως ακριβώς ξεκινώντας από κάποια ίχνη και εναύσματα ο λόγος μας στοχάζεται το άδηλο, έτσι εικάζει το ακατάληπτο μέσα από όσα μπορούν να γίνουν κατανοητά, βάσει κάποιας αναλογίας. Διότι, λέει, οποιοδήποτε όνομα και αν επινοήσουμε ως γνωριστικό του μύρου της θεότητος, δεν υποδηλώνουμε το ίδιο το μύρο μέσα από την εκφραστικότητα των όσων λέμε, αλλά με τα θεολογικά ονόματα φανερώνουμε ένα ελάχιστο υπόλειμμα του ατμού της θείας ευωδίας. Όπως συμβαίνει με τα δοχεία από τα οποία έχει αδειάσει το μύρο, το ίδιο το μύρο που άδειασε από αυτά αγνοείται ως προς την ίδια του τη φύση, ως προς το πώς ακριβώς είναι· ωστόσο, από κάποια αμυδρή ποιότητα που έχει απομείνει στο δοχείο από τις αναθυμιάσεις, σχηματίζουμε κάποιον στοχασμό για το μύρο που έχει αδειάσει.

Αυτό, λοιπόν, είναι εκείνο που μαθαίνουμε μέσα από όσα ειπώθηκαν: ότι το ίδιο το μύρο της θεότητας, ό,τι και αν είναι ως προς την ουσία του, βρίσκεται υπεράνω κάθε ονόματος και νοήματος. Τα θαύματα όμως που παρατηρούνται στο σύμπαν παρέχουν το υλικό των θεολογικών ονομάτων, μέσω των οποίων τον ονομάζουμε σοφό, δυνατό, αγαθό, άγιο, μακάριο, αιώνιο, κριτή, σωτήρα και τα παρόμοια. Όλα αυτά φανερώνουν κάποια μικρή ιδιότητα του θείου μύρου, την οποία ολόκληρη η κτίση αποτύπωσε επάνω της δίκην κάποιου μυρεψικού σκεύους, μέσω των θαυμάτων που παρατηρούνται σε αυτήν. Γι' αυτό, λέει, οι νεάνιδες σε αγάπησαν, σε είλκυσαν. Εξέφρασε την αιτία της αξιέπαινης επιθυμίας και της αγαπητικής διαθέσεως. Διότι ποιος παραμένει ανέραστος μπροστά σε ένα τέτοιο κάλλος, αν διαθέτει έστω τον οφθαλμό που μπορεί να ενατενίσει την ωραιότητα, του οποίου μεγάλο μεν είναι το κάλλος που συλλαμβάνεται με τον νου, απειροπλάσιο δε εκείνο που εικάζεται στοχαστικώς μέσω εκείνου που φαίνεται;

Διασώζεται, λοιπόν, κατά κάποιον τρόπο στα όσα λέγονται, σαν σε γαμήλια ευφροσύνη, η αγαπητική φιλοφροσύνη, καθώς και οι δύο ανταλλάσσουν αμοιβαία μεταξύ τους την ερωτική διάθεση. Διότι με τα ίδια λόγια ανταποδίδει ο Νυμφίος τη φιλοφροσύνη στην Εκκλησία, με τα οποία εκείνη προηγουμένως είχε υμνήσει το δικό του κάλλος στα προοίμια. Αμέσως, δηλαδή, στις πρώτες φράσεις της, όταν πόθησε να μεταδοθεί ο λόγος από το θείο στόμα στο δικό της στόμα, υποδηλώνοντάς το αυτό με το αίνιγμα του φιλήματος, ως αιτία αυτής της επιθυμίας ανέφερε το ότι είναι αγαθοί οι μαστοί του, ξεπερνώντας με τη χορηγία τους τη φύση του οίνου και υπερβαίνοντας κάθε ευωδία μύρων και αρωμάτων, διατυπώνοντας τον εξής λόγο: «Διότι οι μαστοί σου είναι αγαθοί, περισσότερο από τον οίνο, και η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα».

Αφού, λοιπόν, επαίνεσε τους μαστούς για την παροχή του οίνου, προσθέτει και τον έπαινο της ευωδίας, λέγοντας: «Και η οσμή των μύρων σου υπερέχει από όλα τα αρώματα». Πρέπει δε να κατανοήσουμε τέτοιου είδους έπαινο, αφού διδαχθούμε από την Αγία Γραφή τη φύση των αρωμάτων που αναφέρθηκαν. Κάθε ευωδιαστό άρωμα προκαλεί τέρψη στην αίσθηση της όσφρησης. Συνεπώς, θα θεωρήσουμε ότι ο λόγος εννοεί ως αρώματα όλα εκείνα τα οποία διδαχθήκαμε από τη Γραφή ότι αναδίδουν ευωδία· όπως, για παράδειγμα, ο Νώε προσφέρει στον Θεό τη θυσία «και οσφράνθηκε ο Κύριος οσμή ευωδίας». Επομένως, η θυσία γίνεται άρωμα για τον Θεό. Πολλές εξιλαστήριες θυσίες προσφέρονται και έπειτα από αυτά στον Θεό μέσω του Νόμου, ευχαριστήριες, σωτήριες, καθαρτήριες και θυσίες περί αμαρτίας· όλα αυτά κατάταξέ τα στα αρώματα, όπως και τις ολοκαρπώσεις και τα ολοκαυτώματα και τις μερικές αφιερώσεις των προσφορών, το στηθύνιο του ιερού σφαγίου, τον λοβό του ήπατος, το επινεφρίδιο στέαρ, και, επιπρόσθετα σε αυτά, το λιβάνι, τη σεμίδαλι που είναι εμποτισμένη με έλαιο, το σύνθετο θυμίαμα, και όλα τα άλλα τα οποία αγιάζονταν μέσω του πυρός, ας συμπεριληφθούν στον κατάλογο των αρωμάτων.

Επειδή, λοιπόν, υπερβαίνοντας όλα τα τυπικά αρώματα του νόμου, η ψυχή που αναδίδει πνευματική ευωδία κατά τον Παύλο —ο οποίος υπήρξε ευωδία Χριστού—, έγινε η ίδια μέσω του βίου της και το μύρο της ιερωσύνης και το θυμίαμα της σύνθεσης, έχοντας αναδώσει καλή ευωδία μέσα από την ποικίλη συνεισφορά και ανάμειξη των αρετών, και επειδή ο βίος της αναδείχθηκε στην όσφρηση του Νυμφίου σε οσμή ευωδίας, για τον λόγο αυτό η θεία αίσθηση, όπως την ονομάζει ο Σολομών, προτάσσει των σωματικών αρωμάτων του νόμου εκείνη την άυλη και καθαρή ευωδία που παρασκευάζεται ως μύρο μέσω των αρετών, λέγοντας: Και η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα.

Όταν επέστρεψαν δε, λέει, αγόρασαν αρώματα και μύρα· διότι δεν είχαν κατανοήσει ακόμη ακριβώς, ότι αυτός είναι αληθινά η οσμή της ζωής, για όσους τον πλησιάζουν με πίστη, όπως ακριβώς είναι οσμή θανάτου για όσους απειθούν μέχρι τέλους, και ότι η οσμή των ιματίων του, δηλαδή του ίδιου του σώματός του, ξεπερνά όλα τα αρώματα, και το όνομά του είναι μύρο που εκκενώθηκε, μέσω του οποίου γέμισε και την οικουμένη με θεία ευωδία. Αντιθέτως, ετοιμάζουν μύρα και αρώματα, αφενός μεν προς τιμήν του νεκρού, αφετέρου δε επινοώντας, μέσω της επάλειψης αυτών, μια ανακούφιση ενάντια στη δυσοσμία του σώματος που αποσυντίθεται, για όσους ήθελαν να παραμείνουν δίπλα του.

Αλλά ας προχωρήσουμε στο προκείμενο του βιβλίου. 〈Ας με φιλήσει με το φίλημα του στόματός του〉, [Και σε αυτά, στα περισσότερα, συμφωνεί με αυτόν τον πατέρα και ο μέγας Ιππόλυτος] 〈διότι είναι καλύτεροι οι μαστοί σου από το κρασί και η οσμή των μύρων σου ανώτερη από όλα τα αρώματα, μύρο που ξεχύνεται είναι το όνομά σου.

«Γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν». Το μεν «ας με φιλήσει» το παραλαμβάνει από το πρόσωπο της συναγωγής, η οποία παρακαλεί, επιθυμώντας να ελκυσθεί από τον ουράνιο Λόγο, για να δεχθεί το φίλημα. Διότι επιθυμεί να προσκολλήσει τα έτοιμα χείλη της σε Αυτόν, ώστε να δυνηθεί να αποσπάσει πνευματική δύναμη.

Όπως ακριβώς τα νήπια γαλουχούνται από τους μαστούς, έτσι και οι πιστοί αντλούν εντολές από τις δύο Διαθήκες. Ποια εννοεί ως μύρα του Χριστού, παρά τα λόγια Του, τα οποία χορηγούν τέρψη περισσότερο από όλα τα αρώματα; Διότι, όπως ακριβώς το μύρο που βρίσκεται κλεισμένο σε ένα αγγείο δεν αναδίδει ακόμη τη μυρωδιά του, αλλά την έχει μέσα του, όταν όμως ανοιχθεί το μύρο, τέρπει όλους όσοι βρίσκονται κοντά και μακριά, έτσι και το μύρο, δηλαδή ο Λόγος που βρισκόταν στην καρδιά του Πατέρα, δηλαδή στους κόλπους Του, όταν κενώθηκε στον κόσμο, γέμισε τα πάντα με ευωδία. «Γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν και σε είλκυσαν, έτρεξαν προς την οσμή του μύρου σου». Νεάνιδες είναι εκείνοι που αγάπησαν, οι μακάριοι απόστολοι, οι οποίοι, αφού εγκατέλειψαν τον κόσμο, Τον αγάπησαν. «Σε είλκυσαν»· διότι με το να ελκύσουν τον Χριστό προς τον εαυτό τους, Τον ακολούθησαν τρέχοντας προς την οσμή του μύρου Του, που είναι η διδασκαλία Του. «Με εισήγαγε», λέει, «ο βασιλιάς στο ταμείο του». Ποιος είναι ο βασιλιάς, παρά ο Χριστός; Και τι είναι το ταμείο, παρά η Εκκλησία; Ποιος είναι αυτός που τα λέει αυτά, ότι «με εισήγαγε»; Αναμφίβολα η σύναξη των πιστών· διότι την ασφάλισε μέσα στο ταμείο, που είναι η Εκκλησία. «Ας αγαλλιάσουμε», λέει, «και ας ευφρανθούμε σε εσένα, θα αγαπήσουμε τους μαστούς σου περισσότερο από το κρασί· η ευθύτητα σε αγάπησε». Ήδη λοιπόν, το πρώτο έχει εξηγηθεί προηγουμένως, ενώ το «ευθύτητα» σημαίνει ότι όσοι πορεύονται στον ευθύ δρόμο, αυτοί σε αγαπούν. «Μαύρη είμαι και ωραία, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ».

Γι' αυτό τον λόγο έλαβε ο Κύριος μύρο στο κεφάλι του, για να αποπνέει η Εκκλησία την αφθαρσία. Διότι, όπως λέει η Γραφή, το όνομά σου είναι σαν μύρο που χύνεται· γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν, σε είλκυσαν· θα τρέξουμε πίσω σου ακολουθώντας την οσμή των μύρων σου. Ας μην αλείφεται η αγία Εκκλησία του Θεού με τη δυσωδία της διδασκαλίας τούτου του αιώνα· ας μην αιχμαλωτιστεί από την πανουργία του, όπως η πρώτη γυναίκα. Γιατί, ενώ είμαστε λογικά όντα, δεν γινόμαστε φρόνιμοι; Γιατί, ενώ έχουμε λάβει από τον Χριστό το έμφυτο κριτήριο περί του Θεού, καταπίπτουμε στην άγνοια, και αγνοώντας από αμέλεια το χάρισμα που λάβαμε, χανόμαστε ανόητα;

Για όλα αυτά θα εκφράσει την ευγνωμοσύνη του. Αν όμως προκαλέσεις γέλιο, αν ξεστομίσεις κάτι αισχρό, μάλλον εξήψες περισσότερο τα πάθη· αν επαινέσεις την πονηρία, τον κατέβαλες και τον κατέστρεψες. Αυτό λοιπόν μπορεί να πει κανείς: ή για να τους καταστήσει πλήρεις χάριτος μίλησε έτσι. Διότι, όπως ακριβώς το μύρο μεταδίδει χάρη σε όσους το μετέχουν, έτσι κάνει και ο καλός λόγος. Γι' αυτό και κάποιος έλεγε: «Το όνομά σου είναι μύρο που εκκενώνεται»· τους έκανε να αναδίδουν από εκείνη την ευωδία. Βλέπεις ότι αυτό που πάντοτε συμβουλεύει, αυτό λέει και τώρα, αναθέτοντας στον καθένα να οικοδομεί τον πλησίον του ανάλογα με τη δύναμή του; Εσύ, λοιπόν, που δίνεις τέτοιες συμβουλές στους άλλους, πολύ περισσότερο πρέπει να τις εφαρμόζεις στον εαυτό σου. «Και μη λυπείτε», λέει, «το Πνεύμα το Άγιο». Αυτό είναι πιο φρικτό και πιο φοβερό, πράγμα που λέει και στην Επιστολή προς Θεσσαλονικείς· διότι και εκεί λέει κάτι παρόμοιο: «Εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό». Έτσι και εδώ. Αν πεις έναν υβριστικό λόγο, αν πλήξεις τον αδελφό σου, δεν έπληξες εκείνον, αλλά λύπησες το Πνεύμα. Έπειτα ακολουθεί και η αναφορά στην ευεργεσία, για να γίνει μεγαλύτερη η κατηγορία. «Και μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο», λέει, «με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως».

Τίποτα δεν είναι ίσο με αυτό το όνομα· αυτό είναι παντού θαυμαστό· «Μύρο που ξεχύθηκε», λέει, «είναι το όνομά σου». Εκείνος που το είπε αυτό αμέσως πληρώθηκε από ευωδία. «Κανείς δεν μπορεί να πει Κύριο τον Ιησού», λέει, «παρά μόνο εν Πνεύματι Αγίω». Αυτό το όνομα επιτελεί τόσα πολλά.

Μάτια πάντοτε στραμμένα προς τον Κύριο, που βλέπουν το αιώνιο και απρόσιτο φως. Αυτιά που εισακούουν τους θείους λόγους και τέρπονται με την κιθάρα του Πνεύματος, μέσω των οποίων εισήλθε ο Λόγος για να σαρκωθεί. Όσφρηση που θέλγεται από την οσμή των μύρων του Νυμφίου, ο οποίος είναι θείο μύρο που κενώνεται εκουσίως και χρίει την ίδια Του την ανθρωπότητα· διότι «μύρο που εκκενώθηκε είναι το όνομά σου», λέει η Γραφή. Χείλη που αινούν τον Κύριο και ενώνονται με τα δικά Του χείλη. Γλώσσα και φάρυγγας που διακρίνουν τους λόγους του Θεού και γεμίζουν από τη θεία γλυκύτητα. Καρδιά καθαρή και αμόλυντη, που βλέπει και ποθεί τον αόρατο Θεό. Γαστέρα, στην οποία κατοίκησε ο Αχώρητος, και μαστοί γάλακτος, από τους οποίους τράφηκε ο Θεός, το βρέφος Ιησούς. Πύλη του Θεού, η οποία παραμένει διαρκώς παρθένος. Χέρια που βαστάζουν τον Θεό και γόνατα που είναι θρόνος υψηλότερος από τα Χερουβίμ, μέσω των οποίων δυνάμωσαν τα πεσμένα χέρια και τα παραλυμένα γόνατα. Πόδια που καθοδηγούνται από τον νόμο του Θεού σαν από φωτεινό λύχνο, και τρέχουν πίσω Του χωρίς να στραφούν προς τα πίσω, έως ότου ελκύσουν τον Ποθούμενο προς αυτήν που Τον ποθούσε. Ολόκληρη είναι νυμφικός θάλαμος του Πνεύματος. Ολόκληρη πόλη του ζώντος Θεού, την οποία ευφραίνουν οι ορμές του ποταμού, τα κύματα των χαρισμάτων του Πνεύματος. Ολόκληρη ωραία, ολόκληρη πλησίον του Θεού· διότι αυτή, αφού ανέβηκε πάνω από τα Χερουβίμ και υψώθηκε πάνω από τα Σεραφίμ, κατέστη πλησίον του Θεού.

Διότι, αποδημώντας από τα του σώματος, ενδημείς στα ανώτερα. Σε διαπόρθμευσαν άγγελοι μαζί με αρχαγγέλους. Στην άνοδό σου έφριξαν τα ακάθαρτα και εναέρια πνεύματα. Με τη διάβασή σου ευλογείται μεν ο αέρας, και ο αιθέρας από πάνω αγιάζεται. Την ψυχή σου με χαρά την υποδέχεται ο ουρανός. Εσένα, με ιερούς ύμνους και λαμπρή τελετή, σε προϋπαντούν οι ουράνιες δυνάμεις, λέγοντας σχεδόν: Ποια είναι αυτή που αναβαίνει ολόλευκη, που προβάλλει σαν την αυγή, ωραία σαν τη σελήνη, λαμπρή σαν τον ήλιο; Πόσο ωραία έγινες! Πόσο ευχάριστη! Εσύ είσαι το άνθος του αγρού, σαν το κρίνο ανάμεσα στα αγκάθια. Γι’ αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν. Στη μυρωδιά των μύρων σου θα τρέξουμε. Σε εισήγαγε ο βασιλιάς στο ιδιαίτερο δώμα του, όπου οι Εξουσίες σε δορυφορούν, οι Αρχές σε ευλογούν, οι Θρόνοι σε ανυμνούν, τα Χερουβίμ εκπλήσσονται από χαρά, και τα Σεραφίμ δοξάζουν εκείνη που κατά φύση και με αληθινή θεία οικονομία χρημάτισε μητέρα του δικού τους Δεσπότη.

Γιατί άραγε επιτρέπεται και στον Πέτρο να εκπέσει στην άρνηση, αυτός που ήταν ζηλωτής και ακριβέστατος φύλακας των αγαθών; Επρόκειτο βέβαια να αναλάβει τους οίακες της Εκκλησίας. Προκειμένου, λοιπόν, να γίνει συγχωρητικός προς εκείνους που επιστρέφουν από την παράβαση, του επιτρέπεται προνοητικώς να διολισθήσει στην άρνηση, εκπαιδευόμενος από το δικό του ολίσθημα να είναι συμπονετικός. Αλλά οι γυναίκες, εμφορούμενες από τη θεία χάρη δίκην μύρου, και έχοντας ελκύσει με τον πόθο τους τον Χριστό, το μύρο που κενώθηκε για τη δική μας ανακαίνιση, Αυτόν που θεϊκώς μεν κενώθηκε και έχρισε, χρίσθηκε δε σωματικώς· διότι και εκείνο που έχρισε, και εκείνο που χρίσθηκε, συνήλθαν στη συμπλήρωση ενός προσώπου και μίας υποστάσεως· Αυτόν αναζητώντας πάντοτε με αγάπη, και τρέχοντας αδιάκοπα προς την οσμή των μύρων Του, αγοράζουν πάλι μύρα και σπεύδουν προς τον τάφο. Γι' αυτό και πρώτες αξιώνονται της θείας αναστάσεως, καθώς ο δίκαιος Κριτής επιμετρά τη χάρη ανάλογα με την προθυμία τους.

Γιατί όμως ζήτησες να φιληθείς «με τα φιλιά του στόματός του», ω νύμφη που αγαπάς τον νυμφίο και είσαι πανάμωμη; «Επειδή δεν ανέχομαι», λέει, «να λαμβάνω φιλιά μέσω προφητών και συνδούλων μου με μακρινά μηνύματα. Αλλά εκείνος, ο ίδιος ο δικός μου εραστής και νυμφίος, όπως συνηθίζεται από τον νυμφίο προς τη νύμφη, ας έρθει σε μένα την αγαπημένη του με σάρκα»· και «ας με φιλήσει», λέει, «με τα φιλιά του στόματός του», «επειδή είμαι πληγωμένη από αγάπη». «Και ανάγγειλέ μου εσύ που αγάπησε η ψυχή μου· πού βόσκεις, Ποιμένα καλέ; πού αναπαύεσαι το μεσημέρι;»· είτε στον Γολγοθά και τον Κρανίου Τόπο, πάνω σε πεύκο και κέδρο και κυπαρίσσι, είτε αλλού, «μήπως τυχόν και γίνω σαν αυτή που περιπλανιέται στα κοπάδια των συντρόφων σου», μήπως, προσπαθώντας να έρθω κοντά σου, χάσω τον δρόμο της πίστης προς εσένα «στα κοπάδια» των ετεροδόξων ή των κακοδόξων και των αιρετικών. Διότι επιθυμώ να έρχομαι προς εσένα πάντοτε χωρίς πλάνη, επειδή η «οσμή των μύρων σου», που χρίονται στο λουτρό της αναγέννησης, είναι «υπέρτερη από όλα τα αρώματα, και μύρο που ξεχύθηκε» από την παρθενική μυροθήκη είναι το όνομά σου. «Και για τον λόγο αυτό» οι καθαρές ψυχές, «οι νεάνιδες σε αγάπησαν, τρέχοντας προς την οσμή των μύρων σου. Φέρε με μέσα, ω Βασιλιά και αδελφιδέ και νυμφίε, στο ταμείο» των μυστηρίων σου, «για να αγαλλιάσουμε και να ευφρανθούμε σε εσένα· διότι η ευθύτητα σε αγάπησε». Όχι βέβαια η σκολιότητα και η πονηρία και η αυθάδεια. «

Η δε όσφρηση δεν υπάρχει για να οσφραίνεται αυτά που ελκύουν προς την απώλεια, αλλά για να αισθάνεται την ευωδία του μύρου που έχει κενωθεί· «Μύρο», λέει, «που έχει κενωθεί είναι το όνομά σου» και «στην οσμή του μύρου σου θα τρέξουμε». Αυτό το μύρο κενώθηκε στην πόλη της Βηθλεέμ από μυροθήκη πάναγνη, υπεράμωμη και παναγία, και γέμισε με ευωδία ολόκληρη την υφήλιο. Γι' αυτό και οι μάγοι από την ανατολή και οι ποιμένες που πλησίαζαν και οι άγγελοι από τους ουρανούς έτρεξαν στην οσμή αυτού του μύρου, και είδαν εκείνο το μύρο ως παιδί να κείτεται στη φάτνη, και την αγία εκείνη, την πάναγνη Δέσποινα ως μυροθήκη να το κρατά· υπήρχε εκεί τότε όντως, υπήρχε εκεί ευωδία «πάνω από όλα τα αρώματα», και οι μάγοι, αφού οσφράνθηκαν, προσκύνησαν και πρόσφεραν δώρα ως σε βασιλιά και Θεό, ενώ οι ποιμένες επέστρεψαν διηγούμενοι όλα όσα είδαν και άκουσαν, και οι άγγελοι έκραζαν: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία».

Και «στην οσμή του μύρου σου θα τρέξουμε» και «μύρο που κενώθηκε είναι το όνομά σου» <και «η οσμή των μύρων σου είναι> πάνω από όλα τα αρώματα» και «για αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν». Υπήρχε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, μέσα στο σπήλαιο, εξαίσιο μύρο και μυροθήκη. Ω, του ξένου μυστηρίου! Κενώθηκε εκεί τότε, κενώθηκε, γεννήθηκε εκεί μύρο ουράνιο, μύρο σωτήριο, μύρο που εκπλήσσει κάθε νου, μύρο ανέκφραστο, μύρο σωστικό, μύρο άγιο και υπεράγιο και ανώτερο από κάθε έννοια, μύρο που ευωδιάζει όλα τα θεία στρατεύματα και συγκεντρώνει αλιείς στη μαθητεία και στρατιώτες για άθληση, που ενισχύει τους οσίους και δυναμώνει τις γυναίκες να αντιληφθούν την οσμή του θείου μύρου. Και «για αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν». Δεν υπήρχε εκεί, στο σπήλαιο εκείνο, δεν υπήρξε εκεί τότε συνηθισμένος τοκετός, ούτε πόνοι, ούτε μαίευση, ούτε παρουσία υπηρετριών, ούτε ανάγκη από κλίνη, ούτε από ζεστό ή κρύο νερό, ούτε αλλαγή ενδυμάτων, ούτε συνηθισμένες τροφές, ούτε απολύτως καμία κατήφεια.

Διότι, όπως ακριβώς το μύρο που χύνεται από τη μυροθήκη δεν ενέχει βία, ούτε μόλυνση, ούτε καμία άλλη δυσκολία, αλλά αναζητεί μόνο εκείνους που θα μετάσχουν στην ευωδία του, έτσι όλα είναι άχραντα, όλα καθαρά και πανάγια, όλα χαρμόσυνα, όλα λαμπρά, όλα αισθητά και νοητά γεμάτα από τη χοροστασία των αγγέλων, όλα, Παναγία Δέσποινα, όσα αφορούν τον πανάγιο τόκο σου, όλα, Δέσποτα, τα της δικής σου γεννήσεως είναι γεμάτα ευωδία, και «η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα», και «για τον λόγο αυτόν οι νεάνιδες σε αγάπησαν», και «στην οσμή των μύρων σου θα τρέξουμε».

«Μύρο», λέει, «είναι το όνομά σου που χύνεται» και «πίσω από την οσμή των μύρων σου θα τρέξω, και η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα» και «γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν». Αυτό το μύρο χύθηκε στην πόλη της Βηθλεέμ από μια πανάχραντη μυροθήκη και ευωδίασε περίτρανα τα πέρατα της γης. Γι' αυτό και οι μάγοι από την Ανατολή και οι ποιμένες που βρίσκονταν κοντά και οι άγγελοι από τους ουρανούς έτρεξαν προς την οσμή αυτού του μύρου και είδαν εκείνο το μύρο ως βρέφος να κείτεται στη φάτνη, και την αγία εκείνη πανάχραντη Δέσποινα, ως άλλη μυροθήκη, να το κρατάει στην αγκαλιά της. Διότι υπήρχε εκεί, ω θεία και ιερότατη σύναξη, υπήρχε εκεί τότε ευωδία που ήταν πράγματι «ανώτερη από όλα τα αρώματα», την οποία οσμίστηκαν οι μάγοι από την Περσία και ήρθαν και προσκύνησαν και πρόσφεραν σε αυτόν δώρα ως σε βασιλιά και Θεό, ενώ οι ποιμένες επέστρεψαν διηγούμενοι όλα όσα είδαν και άκουσαν, και οι άγγελοι κραύγαζαν «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία».

Αισθανόμενες την ευωδία αυτού του μύρου, οι ψυχές των δικαίων, ως νεάνιδες, έτρεξαν οπίσω του. Διότι υπήρχε εκεί, στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, στο εσωτερικό του σπηλαίου, ένα εξαίσιο μύρο και μια μυροθήκη· ω, τι παράδοξο μυστήριο! Κενώθηκε εκεί τότε, κενώθηκε, γεννήθηκε εκεί ένα μύρο ουράνιο, μύρο σωτήριο, μύρο που εκπλήσσει κάθε νου, μύρο ανέκφραστο, μύρο σωστικό, μύρο άγιο και υπεράγιο και ανώτερο από κάθε έννοια, μύρο που ευωδιάζει όλα τα θεία στρατεύματα και συγκεντρώνει αλιείς για μαθητεία και στρατιώτες για άθληση, που ενισχύει τους οσίους προς την αρετή και δυναμώνει τις γυναίκες, διά της παρθενίας και του σεμνοπρεπούς βίου, ώστε να αντιληφθούν την οσμή του θείου μύρου· και «για τον λόγο αυτόν οι νεάνιδες σε αγάπησαν». Δεν υπήρχε στο σπήλαιο εκείνο, δεν υπήρχε εκεί τότε μια συνηθισμένη λοχεία, ούτε βία, ούτε μαιευτική συνδρομή, ούτε παρουσία υπηρετριών, ούτε ανάπαυση σε κλίνη, ούτε περιποίηση με ψυχρό νερό, ούτε ανάγκη από θερμό νερό, ούτε αλλαγή ενδυμάτων, ούτε συνηθισμένα φαγητά, ούτε καθόλου κατήφεια. Διότι, ακριβώς όπως το μύρο που χύνεται από τη μυροθήκη δεν προκαλεί βία, ούτε μολυσμό, ούτε ενέχει καμία άλλη δυσκολία, αλλά απλώς θέλγει αυτούς που θα μετάσχουν στην ευωδία του, έτσι πραγματοποιήθηκε και εκείνος ο παρθενικός και θείος τόκος.

Τα πάντα είναι άχραντα, τα πάντα καθαρά και πανάγια, τα πάντα χαρμόσυνα, τα πάντα φαιδρά, τα πάντα αισθητώς και νοητώς γεμάτα από χοροστασίες αγγέλων, τα πάντα πανάγια, Δέσποινα, εξαιτίας του παναγίου τόκου σου, τα πάντα, Δέσποτα, όσα σχετίζονται με τη γέννησή σου είναι γεμάτα από ευωδία, και «η οσμή των μύρων σου ξεπερνά όλα τα αρώματα», και «για τον λόγο αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν», και «προς την οσμή του μύρου σου θα τρέξουμε».

«Και όταν», λέει ο θείος Λουκάς, «συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή»· και μη διστάσεις, λέει, ακούγοντας για καθαρισμό, αλλά πρόσεξε ότι ούτε στιγμή δεν έθεσα τον καθαρισμό απόλυτα, μέχρι που είπα «σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή»· διότι ούτε η παρθένος που γέννησε με τρόπο ανείπωτο και ανεξήγητο, ούτε εκείνο το παιδί που γεννήθηκε είχαν ανάγκη καθαρισμού· αλλά έγινε σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, για να μη φανεί στους Ιουδαίους παράνομος ο δωρητής του νόμου. Διότι, ποιο δοχείο γεμάτο αρώματα έχει ανάγκη καθαρισμού; Ή ποιο πεντακάθαρο γυάλινο σκεύος, από το οποίο χύνεται πολύτιμο μύρο νάρδου, χρειάζεται καθάρισμα; Και ποιου καθαρισμού έχει ανάγκη το ηλιακό φως; Εάν λοιπόν ούτε το δοχείο των αρωμάτων, ούτε το πεντακάθαρο σκεύος του μύρου, ούτε το ηλιακό φως χρειάζονται καθαρισμό, ποιος θα μπορούσε λοιπόν να πει για τούτο το λογικό δοχείο και το πεντακάθαρο σκεύος και την ηλιακή λαμπρότητα ότι μετά τον τοκετό είχε ανάγκη καθαρισμού; Ή από ποιον καθαρισμό είχε ανάγκη εκείνο το παιδί, το αρωματικό μύρο; «Μύρο», λέει, «που ξεχύνεται είναι το όνομά σου, και στην οσμή του μύρου σου θα τρέξουμε, και η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα· γι' αυτό σε αγάπησαν οι νεάνιδες».

Διότι έτσι γνωρίζει ο Χριστός να λαμπρύνει και να δοξάζει αυτούς που τον δοξάζουν· επειδή καμία δυσκολία δεν μπόρεσε να σε χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, ούτε η γυναικεία φύση, ούτε η απαλότητα του σώματος, ούτε η ακμή της νεότητας, ούτε η ευπρέπεια της ομορφιάς, ούτε οι ηδονές των σαρκικών ορέξεων, ούτε οι απολαύσεις της καλοπέρασης, ούτε ο ρευστός πλούτος, ούτε η κενή δόξα, ούτε η μάταιη φαντασία αυτής της ζωής και των επιθυμιών της, και τέλος, ούτε η σκληρότητα των τυράννων, ούτε η επιβολή των βασανιστηρίων, ούτε η φωτιά, ούτε το θανατηφόρο ξίφος και τα παρόμοια με αυτά. Αντιθέτως, αφού τα περιφρόνησες όλα αυτά, «έτρεξες» σαν «νεάνιδα πίσω» από τον Νυμφίο σου Χριστό, του οποίου «η οσμή των μύρων είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα»· και αφού τον έφτασες, τρέχοντας με νεανικό σθένος, σε εισήγαγε ως βασιλιάς και ταυτόχρονα νυμφίος «στο δωμάτιό του», σε ουράνιο νυφικό θάλαμο, και ως καθαρή και αγνή νύμφη του «σε κατεκόσμησε με στολίδια»· διότι ως νύμφη του Χριστού και παρθένος και νεάνιδα και μάρτυρας στεφανώθηκες επάξια και τώρα συναγάλλεσαι με την πρωτομάρτυρα Θέκλα και τις υπόλοιπες συναθλήτριές σου. Μαζί με αυτές, σε παρακαλούμε, κάνε πρεσβεία υπέρ ημών προς τον Κύριο, ω πανεύφημε «μάρτυς του Χριστού, Μαρίνα».

Το τι είδους λόγια απευθύνει προς τον νυμφίο Χριστό η ψυχή που αξιώθηκε να νυμφευθεί μαζί Του, ας υπενθυμίσουμε μερικά από αυτά στον λόγο μας αντλώντας από το Άσμα Ασμάτων· διότι, αν και αυτά εκλαμβάνονται καθολικά ότι αναφέρονται στη νύμφη Εκκλησία, εντούτοις δεν είναι καθόλου παράλογο να τα εκφωνεί και κάθε δίκαιη ψυχή που έχει νυμφευθεί τον Χριστό. «Ας με φιλήσει», λέει, «με τα φιλιά του στόματός του, διότι η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα, το όνομά σου είναι σαν μύρο που ξεχύνεται. Και για τον λόγο αυτόν οι νεάνιδες σε αγάπησαν, τρέχοντας προς την οσμή των μύρων σου. Εισήγαγέ με, ω βασιλιά, στο ταμείο σου, για να αγαλλιάσουμε και να ευφρανθούμε σε σένα, διότι η ευθύτητα σε αγάπησε». «Ανάγγειλέ μου, εσύ που αγάπησε η ψυχή μου, πού ποιμαίνεις, πού αναπαύεσαι το μεσημέρι». «Εγώ είμαι άνθος της πεδιάδας και κρίνο των κοιλάδων. Όπως η μηλιά ανάμεσα στα δέντρα του δάσους, έτσι είναι ο αγαπημένος μου ανάμεσα στους υιούς· στη σκιά του επιθύμησα και κάθισα, και ο καρπός του είναι γλυκός στον ουρανίσκο μου». «Εγώ ανήκω στον αγαπημένο μου, και ο αγαπημένος μου σε εμένα». «Το αριστερό του χέρι βρίσκεται στο κεφάλι μου, και το δεξί του θα με αγκαλιάσει». «Στην κλίνη μου μέσα στις νύχτες ζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου, τον ζήτησα και δεν τον βρήκα, τον κάλεσα και δεν μου αποκρίθηκε». «Δείξε μου το πρόσωπό σου και κάνε με να ακούσω τη φωνή σου, διότι η φωνή σου είναι γλυκιά, και το πρόσωπό σου ωραίο». «