Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 2:17

Ή ανέφερε επίσης την τομή του νοητού θερισμού, για τον οποίο ο Σωτήρας λέει: «Ο μεν θερισμός πολύς». Στη σκέπη της πέτρας, κοντά στο προτείχισμα. <Εν σκέπη της πέτρας, εχόμενα του προτειχίσματος:> με το προτείχισμα δηλώνεται η ασφάλεια. Όταν βρεθείς εκεί, λέει, θα λάβεις κάθε βοήθεια. <Απόστρεψον.> Ζητά από τον νυμφίο να εγκαταλείψει την άκαρπη Συναγωγή και να έλθει σε εκείνους που, από την κενή και άλλοτε ταπεινωμένη και ειδωλολατρική ψυχή, ανέβηκαν σε ουράνιο ύψος. <Επί κοίτην μου εν νυξίν εζήτησα.> Υποδηλώνει τις γυναίκες, που ήλθαν τη μία των Σαββάτων τα χαράματα στο μνήμα του Ιησού, και δεν τον βρήκαν. Επομένως, το «επί την κοίτην», σημαίνει είτε από την κοίτη, είτε αποκαλεί δική της κοίτη το μνήμα του Κυρίου, στο οποίο συνθαπτόμαστε μαζί Του. Αλλά δεν Τον βρήκε, αφού άκουσε: «Δεν είναι εδώ· διότι αναστήθηκε». Και τη βρήκαν οι άγγελοι που φρουρούσαν, τους οποίους και ρωτά: «Πού βάλατε τον Κύριο;» Όμως, αφού προσπέρασε αυτούς που ρώτησε, [ο Ιησούς] τη συνάντησε λέγοντας: «Χαίρετε». Γι' αυτό λέει: μόλις τους προσπέρασα λιγάκι, Τον βρήκα, και δεν θα Τον αφήσω. Διότι αυτή κράτησε τα πόδια Του, και άκουσε: «Μη μου άπτου». Και «οίκο μητρός» ονομάζει τη σύναξη των αποστόλων, στην οποία πήγε και ανήγγειλε την ανάσταση του Χριστού. <Τεθυμιαμένη σμύρναν και λίβανον.> Σμύρνα μεν, όταν συνθάπτεται δια του λιβάνου· λίβανο δε, όταν αφού συναναστηθεί μαζί Του, κοινωνεί της θεότητάς Του.

Πιάστε για εμάς τις μικρές αλεπούδες που αφανίζουν τους αμπελώνες, γιατί τα αμπέλια μας ανθίζουν. Ο αγαπημένος μου ανήκει σε εμένα κι εγώ σε αυτόν, αυτός που ποιμαίνει ανάμεσα στους κρίνους. Έως ότου πνεύσει η αύρα της ημέρας και κινηθούν οι σκιές, γύρισε, αγαπημένε μου, και γίνε όμοιος με ζαρκάδι ή με νεαρό ελάφι πάνω στα όρη των κοιλωμάτων.

Αλλά ο νεβρός των ελάφων, αυτός που εξολοθρεύει τους όφεις, ο οποίος διαμορφώνει και τους μαθητές σύμφωνα με τη φύση των ελαφιών, λέγοντάς τους ότι «Σας έδωσα εξουσία να πατάτε επάνω σε όφεις και σκορπιούς», αποτυπώνει ομοίως σε όλα το ίχνος του, αποδιώκοντάς τα και μεταπηδώντας από αυτά σε άλλα, ώστε μέσω αυτών να φανερωθεί το μέγεθος εκείνων που ανυψώνονται στην αρετή, χωρίς πλέον να επισκιάζεται από τους γήινους λόφους της κακίας. Διότι τα όρη Βαιθήλ, βάσει της ερμηνείας του ονόματος, φαίνεται να υποδεικνύουν τον υψηλό και ουράνιο βίο· επειδή αυτοί που γνωρίζουν καλά την εβραϊκή γλώσσα αναφέρουν ότι η λέξη αυτή σημαίνει οίκος Θεού. Γι' αυτό λέει: «Επί τα όρη Βαιθήλ».

Άκουσε το θεϊκό πρόσταγμα η άμπελος, η γυναίκα για την οποία λέει ο Δαβίδ ότι «Η γυναίκα σου είναι σαν άμπελος καρποφόρος», και είδε τον εαυτό της, με τη δύναμη εκείνου που έδωσε την εντολή, να έχει καθαριστεί από τη λύμη αυτών των θηρίων και αμέσως παραδίδει τον εαυτό της στον γεωργό που γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού. Διότι δεν διαχωρίζεται πλέον από τον τοίχο του νόμου ως προς την ένωση με τον ποθούμενο, αλλά λέει: «Εγώ ανήκω στον αγαπημένο μου, και ο αγαπημένος μου σε εμένα, αυτός που ποιμαίνει ανάμεσα στα κρίνα, έως ότου πνεύσει η αύρα της ημέρας και κινηθούν οι σκιές». Αυτό δε σημαίνει: Είδα, λέει, πρόσωπο με πρόσωπο αυτόν που πάντοτε είναι αυτό που είναι, ο οποίος όμως για χάρη μου ανέτειλε ανθρωπίνως από την αδελφή μου, τη συναγωγή, και σε αυτόν αναπαύομαι και γίνομαι για αυτόν κατοικία. Διότι αυτός είναι ο καλός ποιμένας, ο οποίος δεν καθιστά το χόρτο βοσκή για τα ποίμνιά του, αλλά τρέφει τα πρόβατα με καθαρά κρίνα. Αληθινά δε, είναι αυτός που δεν τρέφει πλέον τον χόρτο με χόρτο. Διότι το χόρτο είναι η φυσική τροφή της άλογης φύσης, ο άνθρωπος όμως, όντας λογικός, τρέφεται με τον αληθινό Λόγο. Εάν όμως χορτάσει από τέτοιο χόρτο, γίνεται και ο ίδιος χόρτος. Διότι λέει: «Κάθε σάρκα είναι χόρτος», για όσο διάστημα παραμένει σάρκα. Εάν όμως κάποιος γίνει πνεύμα, έχοντας γεννηθεί από το Πνεύμα, δεν θα τρέφεται πλέον με τον χορτώδη βίο, αλλά το Πνεύμα θα είναι η τροφή του, πράγμα το οποίο αινίσσεται η καθαρότητα και η ευωδία του κρίνου.

Θα γίνει, λοιπόν, και ο ίδιος καθαρός και εύοσμος κρίνος, μεταβαλλόμενος σύμφωνα με τη φύση της τροφής. Αυτό είναι η ημέρα που διαχέεται με τις ακτίνες της, δηλαδή που διαπνέει, όπως ακριβώς το ονόμασε η θεία φωνή, αποκαλώντας διαπνοή τη διάχυση των ακτίνων που συντελείται μέσω του Πνεύματος. Από εκεί απομακρύνονται οι σκιές της ζωής, γύρω από τις οποίες ασχολούνται με ζήλο όσοι δεν έχουν ακόμη καταυγάσει τον οφθαλμό της ψυχής τους με το φως της αλήθειας, εκείνοι δηλαδή που βλέπουν τη σκιά και τη ματαιότητα ως κάτι που έχει πραγματική υπόσταση, ενώ παραβλέπουν το αληθινά ον σαν να μην υπάρχει. Αλλά όσοι τρέφονται με τους κρίνους (δηλαδή όσοι τρέφουν πλουσιοπάροχα την ψυχή τους με την καθαρή και εύοσμη τροφή), αφού απομακρύνουν από τον εαυτό τους κάθε απατηλή και σκιώδη φαντασία όσων επιδιώκονται σε τούτο τον βίο, θα ατενίσουν την αληθινή υπόσταση των πραγμάτων, γινόμενοι υιοί φωτός και υιοί ημέρας.

Αυτά βλέπει η νύμφη και επισπεύδει τον Λόγο να προαγάγει γρήγορα σε έργο την ελπίδα των αγαθών, λέγοντας: «Απόστρεψε τη φορά των κακών, αδελφιδέ μου, γίνε όμοιος με δορκάδα ή με νεβρό των ελαφιών πάνω στα όρη των κοιλωμάτων. Δες σαν δορκάδα εσύ που βλέπεις τις ενθυμήσεις των ανθρώπων, εσύ που αναγινώσκεις τους διαλογισμούς των καρδιών, αφάνισε τη γενιά της κακίας σαν το νεβρό των ελαφιών που εξολοθρεύει το γένος του φιδιού. Βλέπεις τα κοίλα όρη του ανθρώπινου βίου, των οποίων τα υψώματα δεν είναι κορυφές αλλά φάραγγες. Τρέχει, λοιπόν, με ταχύτητα ο Λόγος προς τα κοίλα όρη· διότι καθετί που υψώνεται κατά της αλήθειας είναι βάραθρο και όχι όρος, κοίλωμα και όχι ύψωμα. Εάν, λοιπόν, επιδράμεις σε αυτά, λέει, κάθε τέτοια φάραγγα θα γεμίσει και κάθε τέτοιο όρος θα ταπεινωθεί». Αυτά φθέγγεται η ψυχή, την οποία ποιμαίνει ο Λόγος όχι μέσα σε κάποια αγκάθια ή χόρτα, αλλά μέσα στην ευωδία των κρίνων της καθαρής πολιτείας. Είθε να εμφορηθούμε και εμείς από αυτά, ποιμαινόμενοι από τον Λόγο, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ήλθε ίσως ο καιρός να κατανοήσουμε και τα δύο νεβρά της δορκάδας, τα οποία αναπαύονται γύρω από την καρδιά της νύμφης, έχοντας ονομαστεί από τον Λόγο μαστοί [καθώς λέει: «Οι δύο μαστοί σου είναι σαν δύο δίδυμα νεβρά δορκάδας που βόσκουν ανάμεσα στα κρίνα»], επειδή η θέση της καρδιάς βρίσκεται ανάμεσά τους. Η βοσκή τους δεν είναι χόρτο ή αγκάθια, αλλά κρίνα, τα οποία παρατείνουν το άνθος τους καθ' όλο τον χρόνο της βόσκησης και δεν ανθίζουν πρόσκαιρα ούτε μαραίνονται στην εποχή τους, αλλά προσφέρουν σε αυτά τα νεβρά, μέσω του εαυτού τους, διαρκή την τροφή, έως ότου να μην κυριαρχούν πια οι σκιές της απάτης που απασχολεί τον βίο, αλλά, καθώς το φως θα έχει ήδη λάμψει παντού, να καταυγαστούν τα πάντα μέσω της ημέρας που διαπνέει το φως όπου θέλει. [Διότι έτσι λέει ο λόγος: «Έως ότου πνεύσει η ημέρα και απομακρυνθούν οι σκιές».] Γνωρίζεις δε οπωσδήποτε, έχοντας μάθει από το Ευαγγέλιο, ότι το Πνεύμα το Άγιο είναι εκείνο που, με το να πνέει όπου θέλει, μεταδίδει φως σε όσους γνωρίζουν από πού έρχεται και πού πηγαίνει· για το οποίο τώρα ο λόγος προχωρά ως εξής: «Οι δύο μαστοί σου είναι σαν δύο δίδυμα νεβρά δορκάδας που βόσκουν ανάμεσα στα κρίνα, έως ότου πνεύσει η ημέρα και απομακρυνθούν οι σκιές».

Ο αγαπημένος μου ανήκει σε εμένα, και εγώ σε αυτόν· αυτός που ποιμαίνει ανάμεσα στα κρίνα, έως ότου πνεύσει η αύρα της ημέρας και μετακινηθούν οι σκιές. Επίστρεψε, αγαπημένε μου, και γίνε όμοιος με ζαρκάδι ή με νεογνό ελαφιού πάνω στα όρη των κοιλωμάτων.