Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 2:5

Διότι η ευσέβεια προς τον Θεό είναι η αρχή της αίσθησης· και αίσθηση δεν είναι η εξωτερική, αλλά η κατά ψυχήν διάνοια μαζί με την πίστη. Η Ιερουσαλήμ, βλέποντας την κλήση των εθνών που γίνεται εν ακροβυστία της πίστεως, λέγει γεμάτη θαυμασμό: «Τι θα δείτε στη Σουναμίτιδα, η οποία έρχεται σαν χοροί των παρεμβολών;» Διότι δεν έρχονταν από ένα μόνο, αλλά από κάθε έθνος, εγκαταλείποντας τα δικά τους στρατόπεδα, συντρίβοντας τα μαχαίρια τους, και έχοντας πλέον ειρηνικό φρόνημα. Η προερχόμενη από τα έθνη Εκκλησία, βλέποντας την Ιερουσαλήμ να την κατακρίνει τρόπον τινά, απολογείται για τον εαυτό της, λέγοντας ότι η κλήση της δεν είναι άκαρπη: «Είμαι μέλαινα και ωραία, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, όπως τα σκηνώματα του Κηδάρ, όπως οι σκηνές του Σολομώντος. Μην με βλέπετε που εγώ είμαι μαυρισμένη, διότι με κατέκαψε ο ήλιος. Οι γιοι της μητέρας μου με πολέμησαν· με έθεσαν φύλακα σε αμπελώνες. Τον δικό μου αμπελώνα όμως δεν τον φύλαξα». Είμαι μέλαινα· αλλά βρίσκομαι κάτω από τον ίδιο τον ήλιο. Διότι, έστω και αν βρίσκομαι σε ακροβυστία, λέγει, ωστόσο αποτάχθηκα τα είδωλα και εξήλθα από τον οίκο της μητέρας μου, όπως ακριβώς και ο Αβραάμ· διότι σε εκείνη την πίστη ανήκω. Και για τον λόγο αυτόν ζητώ: «Εισαγάγετέ με στον οίκο του οίνου, τάξτε επάνω μου την αγάπη, διατηρήστε με μέσα σε μύρα, περιβάλετέ με με μήλα· διότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη». Μην προσέχετε την ακροβυστία, αλλά με αγάπη πρόσλαβέ με, ω Νόμε και Προφήτες. Και αν είμαι δυσώδης εξαιτίας της αγριότητάς μου, εσύ όμως να με παιδαγωγείς και με την ευωδία σου να με στηρίζεις· διότι έχω πληγωθεί από την αγάπη.

Γι' αυτό και ο Ψαλμωδός, προσευχόμενος κάποτε να λυτρωθεί από τους δόλιους της γενιάς του, ζητά για τη θεραπεία της δόλιας γλώσσας τα ακονισμένα βέλη του Δυνατού. Επιζητά δε να είναι παρόντες και οι ερημικοί άνθρακες· έτσι ώστε, σε όσους δεν κατορθώσουν να επιδράσουν τα λογικά βέλη εξαιτίας της πώρωσης της καρδιάς, γι' αυτούς να είναι έτοιμη η κόλαση, την οποία και ονόμασε ερημικούς άνθρακες. Διότι, όσοι κατέστησαν τους εαυτούς τους έρημους από τον Θεό, σε αυτούς είναι αναγκαία η ετοιμασία των ερημικών ανθράκων. Τώρα λοιπόν αναφέρει: «Τα βέλη σου είναι ακονισμένα». Από αυτά τα βέλη τρώνονται οι ψυχές που έχουν αποδεχθεί την πίστη και, αφού φλεχθούν από την άκρα αγάπη του Θεού, λένε παρόμοια με τη νύμφη: «Είμαι πληγωμένη από αγάπη».

Και μέσω αυτών των δυνάμεων, όταν ενεργούμε ορθά και όπως πρέπει, ολοκληρώνουμε με ευσέβεια τον ενάρετο βίο· όταν όμως διαφθείρουμε την ενέργειά τους, παρασυρόμαστε προς την κακία. Και αυτός είναι ο ορισμός της κακίας: η πονηρή και αντίθετη προς την εντολή του Κυρίου χρήση όσων μας έχουν δοθεί από τον Θεό για καλό σκοπό· όπως ακριβώς, αντίστοιχα, η αρετή που ζητά ο Θεός είναι η χρήση αυτών με αγαθή συνείδηση, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου. Αφού λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, το ίδιο θα πούμε και για την αγάπη. Λαμβάνοντας δηλαδή την εντολή να αγαπάμε τον Θεό, κατέχουμε τη δύναμη της αγάπης, η οποία εμφυτεύθηκε μέσα μας ευθύς εξαρχής κατά την πρώτη δημιουργία μας. Και η απόδειξη γι' αυτό δεν προέρχεται απ' έξω, αλλά ο καθένας μπορεί να το διαπιστώσει από τον εαυτό του και μέσα στον ίδιο του τον εαυτό. Διότι από τη φύση μας επιθυμούμε τα καλά, έστω κι αν στον καθένα φαίνεται διαφορετικό το τι είναι καλό· και τρέφουμε στοργή, χωρίς να την έχουμε διδαχθεί, προς ό,τι μας είναι οικείο και συγγενικό, και εκδηλώνουμε εκούσια κάθε εύνοια προς τους ευεργέτες μας. Τι είναι, λοιπόν, πιο θαυμαστό από το θείο κάλλος; Ποια σκέψη είναι πιο θελκτική από τη μεγαλοπρέπεια του Θεού; Ποιος πόθος της ψυχής είναι τόσο σφοδρός και ακατανίκητος, όσο αυτός που δημιουργείται από τον Θεό στην ψυχή η οποία έχει καθαρθεί από κάθε κακία, και η οποία λέει με ειλικρινή διάθεση: «Είμαι πληγωμένη από αγάπη»; Εντελώς άρρητες και ανεκδιήγητες είναι οι αστραπές του θείου κάλλους· ούτε λόγος μπορεί να τις περιγράψει, ούτε ακοή να τις χωρέσει.

Με τη λέξη «οφθαλμούς» εννοεί αυτούς του νου και της καρδιάς· και με το «της περιστεράς» υποδηλώνει τους διορατικούς, επειδή εκλαμβάνεται και ως το Άγιο Πνεύμα. Λέγει λοιπόν ότι η νύμφη δέχθηκε νου που βλέπει μόνο τον Θεό. Οφθαλμοί είναι επίσης οι άκακοι και οξυδερκείς διδάσκαλοι της Εκκλησίας. <Εγώ άνθος του πεδίου, κρίνο των κοιλάδων.> Καθώς η νύμφη δέχθηκε την άνωθεν βροχή και γέννησε την αρετή, παρομοιάζει τον εαυτό της με άνθος του πεδίου· δείχνει δε πόσο ωφέλησε η έλευση του Χριστού, εφόσον ακόμη και τις κοιλάδες που ήταν ακατάλληλες για κάθε σπορά, τις ανέδειξε γεμάτες από τέτοια άνθη. Διότι ονομάζει κοιλάδα εκείνη που έχει εκσκαφθεί από τους δαίμονες που κατοικούσαν παλαιότερα σε αυτήν. <Στοιβάξτε με με μήλα.> Ασφαλίστε με με τους ευαγγελικούς λόγους· διότι αυτοί μας αναδίδουν την ευωδία του Χριστού. Είθε να συνταχθώ, λέγει, κι εγώ με τους αγίους του· διότι, όπως ο ίδιος είναι μήλο, έτσι και οι σύσσωμοι και συμμέτοχοί του είναι μήλα. <Το αριστερό του, κ.τ.λ.> Αριστερό είναι ο νόμος, δεξί το Ευαγγέλιο. Ή επίσης αριστερό είναι ο παρών βίος και δεξί ο μέλλων, η οποία δεξιά θα με περιβάλλει, όταν πει σε όσους είναι εκ δεξιών του: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου.» Λέγει δε και αλλού: «Μήκος βίου και έτη ζωής, στο δεξί της σοφίας· ενώ στο αριστερό, πλούτος και δόξα.» Δεξιά της λοιπόν είναι η γνώση των θείων, από την οποία προέρχεται η αιώνια ζωή· αριστερά δε η γνώση των ανθρωπίνων, από τα οποία προέρχονται ο πλούτος και η δόξα.

Αυτό το εκλεκτό βέλος εξοντώνει μεν, όπως είπα, τον ίδιο τον Σατανά και τις πονηρές δυνάμεις που τον συνοδεύουν. Εξοντώνει ομοίως και τους εχθρούς της αλήθειας, καθώς και εκείνους που αντιτάχθηκαν ανόσια στα ιερά κηρύγματά του. Πληγώνει όμως και με άλλον τρόπο, προς ωφέλεια και σωτηρία. Διότι έτσι λέει στο Άσμα Ασμάτων η νύμφη που έχει πληγεί, ότι «Είμαι πληγωμένη από αγάπη». Μου είπε δε, λέει, ο Πατέρας, και είναι φανερό αυτό, ότι «Δούλος μου είσαι εσύ, Ισραήλ, και σε εσένα θα δοξαστώ». Ω βάθος πλούτου και σοφίας, και γνώσεως Θεού! σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Διότι ο Υιός ήταν και είναι ελεύθερος, ως προερχόμενος αρρήτως από την ουσία που βασιλεύει στα πάντα. Αλλά άκουσε τον Πατέρα να λέει: Δούλος μου είσαι εσύ. Επομένως, ο κατά φύσιν ελεύθερος Λόγος γίνεται δούλος δια της σαρκικής οικονομίας, δηλαδή αυτής που νοείται κατά σάρκα, για να εννοήσεις πάλι την κατά σάρκα γέννησή του μέσα στον χρόνο από γυναίκα. Τον ονομάζει δε Ισραήλ, επειδή ακριβώς γεννήθηκε κατά σάρκα από το αίμα του Ισραήλ· αλλά «Και σε εσένα», λέει, «θα δοξαστώ».

Διότι το έθνος των Ιουδαίων αποτινάχθηκε και αποβλήθηκε, επειδή περιύβρισε τον Χριστό που τους καλούσε στη ζωή· ωστόσο οι δικοί τους υιοί, που προέρχονται από το αίμα του Ισραήλ, οι επίλεκτοι μαθητές, έχουν γίνει βολίδες και βέλη, σαν να εκτοξεύονται από ένα πανίσχυρο χέρι, και διαπερνούν εύκολα οποιονδήποτε πλήττεται θανάσιμα. Τέτοιου είδους βολίδες αποστέλλονται μεν σαν από το χέρι του Χριστού, εμπήγονται όμως στα σπλάχνα του διαβόλου και θανατώνουν τον δράκοντα. Γι' αυτό εξάλλου και ο μακάριος Δαβίδ ψάλλει κάπου, λέγοντας προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό: «Τα βέλη σου είναι ακονισμένα, Δυνατέ, λαοί θα πέσουν κάτω από εσένα, στην καρδιά των εχθρών του βασιλέως». Επομένως, με τέτοια βέλη εξολοθρεύονται τα στίφη των δαιμόνων, και γίνονται αιτία ολέθρου για τους εχθρούς. Σε εκείνους όμως που έχουν γνωρίσει την επιφάνειά Του και Τον έχουν τιμήσει διά της πίστεως, εκπληρώνουν μια άλλη χρεία. Διότι τους καθιστούν πληγωμένους από την αγάπη, σύμφωνα με τη νύμφη που λέει στο Άσμα Ασμάτων: «Διότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη». Ανευρίσκονται όμως και με άλλον τρόπο ως η αστραπή που φέγγει από τα όπλα Του. Και ως όπλα Του θα μπορούσαν να νοηθούν εκείνα, με τα οποία και εμείς οι ίδιοι πρέπει να εξοπλιστούμε, όπως προστάζει ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού».

Βέλη του πάλι είναι οι μυσταγωγοί, οι οποίοι πλήττουν τους πλανημένους και εκείνους που δεν γνωρίζουν τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό, όχι προς θάνατον, αλλά για να τους οδηγήσουν στην εν Χριστώ αγάπη, ώστε να υποταχθούν σε αυτόν. Τέτοια είναι και η νύμφη που περιγράφεται στο Άσμα Ασμάτων, η οποία λέει σαφώς: «Διότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη». Το ότι δε οι θεσπέσιοι μαθητές έγιναν εξαιρετικά γενναίοι και ρωμαλέοι, το επιβεβαιώνει ο σοφότατος ψαλμωδός λέγοντας γι' αυτούς εν Πνεύματι: «Σαν τα βέλη στο χέρι του δυνατού, έτσι είναι οι υιοί των απορριφθέντων». Διότι «απορριφθέντες» αποκαλεί όσους προέρχονται από τον Ισραήλ, καθώς εξέπεσαν από τη θεία χάρη επειδή συμπεριφέρθηκαν υβριστικά στον Χριστό. Ωστόσο, οι υιοί τους έγιναν βέλη που εκτοξεύονται σαν από το χέρι ενός δυνατού. Είπε κάπου και ο Αββακούμ, απευθυνόμενος πάλι προς τον ίδιο τον Εμμανουήλ σχετικά με τους αγίους αποστόλους: «Διότι οι βολίδες σου θα πορευτούν στο φέγγος της αστραπής των όπλων σου». <Και θα εξεγείρω τα τέκνα σου, Σιών, εναντίον των τέκνων των Ελλήνων, και θα σε μεταχειριστώ ως ρομφαία μαχητού.> Ιδού λοιπόν, σαφώς ονομάζει δικό του τόξο τους μυσταγωγούς που προέρχονται από τους Ιουδαίους. Διότι ποια είναι τα τέκνα της Σιών που εξεγείρονται εναντίον των τέκνων των Ελλήνων, αν όχι οι θεσπέσιοι μαθητές, και εκείνοι που κατά καιρούς ηγούνται των εκκλησιών και ορθοτομούν τον λόγο της αλήθειας; Διότι πώς θα μπορούσε να νοηθεί άλλη ως νοητή Σιών εκτός από την Εκκλησία;

Διότι οι μυσταγωγοί πλήττουν τους πεπλανημένους και εκείνους που δεν γνωρίζουν τον κατά φύσιν Θεό, όχι όμως προς θάνατον, αλλά για να τους οδηγήσουν στην εν Χριστώ αγάπη, ώστε να υποταχθούν σε αυτόν και να πουν: «Εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη». Είδες το κατόρθωμα του πολέμου, την προσαγωγή εκείνων που προηγουμένως στασίαζαν; Διότι αυτή η προσκύνηση αποτελεί αφορμή και ρίζα εξύψωσης. <Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου.> (A f. 250, B f. 168 b, I f. 239) Παρατήρησε, λοιπόν, ότι αποκαλεί Θεό τον ενανθρωπήσαντα, και του απονέμει τον ανώτατο θρόνο. Διότι ήταν Θεός στη δική μας μορφή, και εξαιτίας αυτού δεν έπαψε να είναι αυτό που ήταν, αλλά αντίθετα παρέμεινε στις δικές του υπεροχές, έχοντας τη ράβδο της ευθύτητος. Η ράβδος, εξάλλου, είναι και σύμβολο βασιλείας· διότι ο Χριστός βασιλεύει με δικαιοσύνη.

Και για αυτόν τον λόγο παρακαλώ: «εισαγάγετε στον οίκο του οίνου· τάξτε επάνω μου την αγάπη· στηρίξτε με με μύρα, περιβάλετέ με με μήλα, διότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη». Μην προσέχετε την ακροβυστία, αλλά αποδέξου με με αγάπη, ω Νόμε και Προφήτες.

Αλλά «έθεσε» ο ίδιος ο Θεός και Πατέρας «το δικό μου», του Κυρίου που λέγει αυτά, «στόμα ως μάχαιρα οξεία», η οποία έχει την ιδιότητα να τέμνει, ώστε να διαχωρίζει και να ξεχωρίζει τους άξιους του Θεού από εκείνους που δεν είναι. Πράγμα που βεβαίως και στα Ευαγγέλια ο ίδιος μαρτυρούσε λέγοντας: «Μη νομίσετε ότι ήλθα να βάλω ειρήνη στη γη· δεν ήλθα να βάλω ειρήνη αλλά μάχαιρα». Έτσι λοιπόν και εδώ λέγει: «και έθεσε το στόμα μου ως μάχαιρα οξεία». Και προσθέτει: «και υπό την σκέπη του χεριού του με έκρυψε», αφήνοντας να εννοηθεί με αυτόν τον τρόπο η κρυφή και άγνωστη στους πολλούς οικονομία της ένσαρκης παρουσίας του. Και όπως ονόμασε τη γλώσσα του «μάχαιρα οξεία», έτσι λέγει ότι έχει τεθεί από τον Πατέρα και ως «βέλος εκλεκτό», ώστε όταν το επιθυμεί να πληγώνει εκείνους που είναι άξιοι των κέντρων (βελών) του· όπως ήταν η ψυχή που έλεγε: «διότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη». Εντούτοις, και αυτό το «βέλος» ο Θεός και Πατέρας το «απέκρυψε» σαν «μέσα σε φαρέτρα» και θήκη βελών, για να μην το βλέπουν όλοι ούτε να το κατανοούν, παρά μόνο οι άξιοι. Και καταλλήλως, ως επακόλουθο της ονομασίας του ως «βέλους», χρησιμοποίησε τη λέξη «φαρέτρα». Και «φαρέτρα» και θήκη βελών δεν θα έκανες λάθος εάν ονόμαζες την ανθρώπινη σάρκα την οποία ανέλαβε ο Λόγος του Θεού όταν ήλθε να κατοικήσει ανάμεσα στους ανθρώπους.

Ποια είναι όμως τα βέλη, τα σωτήρια και εκλεκτά, τα οποία πληγώνουν τις ψυχές αυτών που σώζονται, με τα οποία η νύμφη του Χριστού, η Εκκλησία, ομολογεί ότι έχει πληγωθεί λέγοντας: «Διότι εγώ είμαι πληγωμένη από αγάπη»; Και ο ίδιος δε ο Σωτήρας ονομάστηκε βέλος σύμφωνα με τον προφήτη που είπε: «Με έθεσε ως βέλος εκλεκτό και στη φαρέτρα του με έκρυψε». Αλλά του μεν Πατέρα βέλος ήταν ο μονογενής του Λόγος· του δε Υιού βέλη ήταν οι απόστολοι, καθώς και τα θεία και πύρινα λόγια του. Γι' αυτό έχει λεχθεί στον ψαλμό περί του αγαπητού: «Τα βέλη σου είναι ακονισμένα, λαοί θα πέσουν κάτω από σένα». Έτσι λοιπόν και εδώ αναφέρεται: «Διότι τα βέλη σου διαπορεύονται». Διότι περιτρέχοντας παντού, τα βέλη του Χριστού διαπορεύονταν κηρύττοντας· γι' αυτό «έδωσαν φωνή οι νεφέλες»· αλλά και «Η φωνή της βροντής σου», λέει, «μέσα στον τροχό»· και ως βροντή εδώ υπονοεί το ευαγγελικό κήρυγμα.

Ψ. Περί του Άσματος των Ασμάτων. ΣΤ΄. Ολόκληρο το βιβλίο έχει ως θέμα του τον έρωτα της νύμφης προς τον νυμφίο, η οποία ομολογεί ότι έχει τρωθεί από την αγάπη της προς αυτόν, και εκείνος με τη σειρά του ομολογεί ότι, ανάμεσα σε πολλές, μόνο αυτή αποτελεί γι' αυτόν την τέλεια περιστερά, σε σύγκριση με τις λεγόμενες βασίλισσες, τις παλλακίδες και τις νεάνιδες. Εκείνοι, λοιπόν, που προέρχονται από την περιτομή, αν και είναι πεπεισμένοι ότι και τούτη η γραφή είναι μία από τις είκοσι δύο θεόπνευστες Γραφές στις οποίες πιστεύουν, δεν γνωρίζω αν θα μπορούσαν να παρουσιάσουν κάτι από όσα λέγονται σε αυτήν ως άξιο θείας έμπνευσης, εφόσον δεν φαντάζονται τίποτα περισσότερο από την επιφανειακή ερμηνεία των χωρίων. Εκείνος όμως που έχει τη δύναμη να αφαιρέσει το κάλυμμα που επικαλύπτει και τούτη τη Γραφή, και να στραφεί προς τον Κύριο που είναι το Πνεύμα, και με ανακαλυμμένο πρόσωπο να αντικατοπτρίζει και σε αυτά τη δόξα του Κυρίου, θα ατενίσει μέσα σε αυτήν τα μυστήρια που αφορούν την πνευματική νύμφη, δηλαδή φανερά την Εκκλησία του Χριστού, καθώς και όσα λέγονται περί του τέλειου νυμφίου αυτής της νύμφης και περί της διαφοράς μεταξύ των βασιλισσών, των παλλακίδων και των νεανίδων του, όπως και όλα τα άλλα πιο απόρρητα διδάγματα που έχουν εναποκρυφθεί στο βιβλίο, τα οποία άλλωστε έτυχαν ήδη της πληρέστατης διασαφήνισης στα υπομνήματα που συνέγραψε ο πιο φιλόπονος εξηγητής των θείων Γραφών.

Εισαγάγετέ με στον οίκο του οίνου, τάξτε επάνω μου την αγάπη. Στηρίξτε με με μύρα, σωρεύστε γύρω μου μήλα, διότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη. Το αριστερό του χέρι βρίσκεται κάτω από την κεφαλή μου και το δεξί του θα με αγκαλιάσει.

Έπειτα λέει: «Εισαγάγετέ με στον οίκο του οίνου, τάξτε επάνω μου αγάπη, στηρίξτε με με μύρα, περιβάλετέ με με μήλα, διότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη». Ώ, πώς τρέχει τον θείο δρόμο η ψυχή, η οποία πολύ σωστά παρομοιάστηκε με ίππο, πώς με πυκνά και εντατικά άλματα εκτείνεται προς τα εμπρός, ενώ δεν στρέφεται καθόλου προς τα πίσω· πόσα πέτυχε σε όσα προηγήθηκαν. Και όμως ακόμη διψά. Και τόση είναι η ένταση της δίψας της, που δεν αρκείται στον κρατήρα της σοφίας. Ούτε θεωρεί αρκετό για τη θεραπεία της δίψας της να αδειάσει ολόκληρο τον κρατήρα στο στόμα της, αλλά ζητά να οδηγηθεί στον ίδιο τον οίκο του οίνου και να βάλει το στόμα της κάτω από τους ίδιους τους ληνούς, οι οποίοι αναβλύζουν και ξεχειλίζουν τον γλυκό οίνο, και να δει το σταφύλι που συνθλίβεται στους ληνούς και την άμπελο εκείνη που εκτρέφει ένα τέτοιο σταφύλι, καθώς και τον γεωργό της αληθινής αμπέλου που εργάζεται και παράγει ένα τόσο εύρωστο και γλυκό σταφύλι. Το να διασαφηνιστεί το καθένα από αυτά θα ήταν περιττό, εφόσον είναι φανερή η αλληγορική σημασία που ενατενίζεται στο καθένα τους. Οπωσδήποτε όμως επιθυμεί να διακρίνει και εκείνο το μυστήριο, το πώς δηλαδή ερυθαίνονται από αυτόν που πατά τον ληνό τα ιμάτια του νυμφίου, για τον οποίο λέει ο προφήτης: «Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν εκείνου που πατάει σε ληνό;». Γι' αυτά και για παρόμοια πράγματα ποθεί να βρεθεί μέσα στον οίκο, εντός του οποίου βρίσκεται το μυστήριο του οίνου.

Αφού είπε αυτά, μεταβαίνει πάλι σε κάτι υψηλότερο· διότι ζητά να στηριχθεί προς την βεβαιότητα των αγαθών με τα μύρα. «Στηρίξτε με», λέει, «με μύρα». Ώ, παράδοξοι στύλοι και καινοφανή στηρίγματα! Πώς τα μύρα γίνονται στύλοι του οίκου; Πώς με την ευωδία στηρίζεται η σταθερότητα της κατασκευής της οροφής; Ή είναι πάντως φανερό ότι το αγαθό των αρετών, το οποίο κατορθώνεται μέσα μας με ποικίλους τρόπους, ονομάζεται επίσης ανάλογα με τις διαφορές των ενεργειών του; Διότι αρετή δεν είναι μόνο το να βλέπει κανείς το αγαθό και να γίνεται μέτοχος του κρείττονος, αλλά και το να διατηρείται ακλόνητος στο καλό. Εκείνος λοιπόν που θέλει να στηριχθεί με τα μύρα, ζητά να αποκτήσει τη σταθερότητα στις αρετές· διότι η αρετή είναι το μύρο, επειδή είναι χωρισμένη από κάθε δυσωδία των αμαρτημάτων. Θα μπορούσε δε κανείς να θαυμάσει και την ακολουθία των όσων ειπώθηκαν, με τι δηλαδή επιθυμεί να επιστρωθεί ο οίκος της· όχι με κάποιους βάτους, αγκάθια, σκουπίδια και καλαμιές (ή μάλλον, όπως λέει ο Απόστολος, όχι με ξύλα, καλάμια και χόρτο), με τα οποία κατασκευάζονται οι υλικοί οίκοι, αλλά επίστρωση της στέγης αυτού του οίκου γίνονται τα μήλα· διότι λέει: «Περιβάλετέ με με μήλα», ώστε να γίνει τα πάντα εν πάσι για αυτήν ο καρπός αυτός· η ομορφιά, το μύρο, η γλυκύτητα, η τροφή, η αναψυχή διά της σκιάς, ο θρόνος που αναπαύει, ο στύλος που στηρίζει, η οροφή που επισκεπάζει.

Το ίδιο ακριβώς λέει και ο απόστολος, υποδεικνύοντάς μας την ταπεινοφροσύνη (διότι είναι δυνατόν μέσω μιας μόνο θεωρήσεως να επιβεβαιωθεί όλη η αλήθεια του λόγου)· διότι προς εκείνους που έχουν στραμμένο το βλέμμα τους στα άνω λέει: «Να υπάρχει μεταξύ σας το ίδιο φρόνημα, το οποίο υπήρξε και στον Χριστό Ιησού, ο οποίος, αν και υπήρχε σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά εκένωσε τον εαυτό του παίρνοντας μορφή δούλου», αυτός που επιδήμησε στη ζωή με σάρκα και αίμα και αντί για τη χαρά που βρισκόταν μπροστά του, έγινε εκουσίως μέτοχος της δικής μας ταπεινότητας και κατήλθε μέχρι την εμπειρία του θανάτου. Γι' αυτά τα πράγματα λέει η νύμφη: «Στοιβάξτε με μέσα σε μήλα», ώστε, κοιτάζοντας πάντοτε προς τα ύψη, να βλέπω σταθερά τα υποδείγματα των αγαθών που φανερώνονται στον νυμφίο· εκεί βρίσκεται η πραότητα, εκεί το αόργητο, εκεί η ανεξικακία προς τους εχθρούς και η φιλανθρωπία προς εκείνους που προξενούν λύπη, καθώς και το να ανταποδίδεται η κακία με ευεργεσία· εκεί βρίσκεται το εγκρατές, το καθαρό, το μακρόθυμο, το αμιγές από κάθε κενοδοξία και βιωτική απάτη.

Λέγοντας αυτά, επαινεί τον τοξότη για την ευστοχία του, καθώς κατηύθυνε ορθά το βέλος πάνω της· διότι λέει: «Είμαι πληγωμένη από αγάπη». Και με τον λόγο αυτόν φανερώνει το βέλος που είναι καρφωμένο βαθιά στην καρδιά της. Ο τοξότης του βέλους είναι η αγάπη· και έχουμε διδαχθεί από την Αγία Γραφή ότι η αγάπη είναι ο Θεός, ο Οποίος εξαποστέλλει το εκλεκτό Του βέλος, τον Μονογενή Θεό, προς εκείνους που σώζονται, αφού έχρισε την τριπλή αιχμή της ακίδας με το Πνεύμα της ζωής (και η ακίδα είναι η πίστη), έτσι ώστε, μέσα σε όποιον και αν βρεθεί, να εισαγάγει μαζί με το βέλος και τον τοξότη, όπως λέει ο Κύριος: «Εγώ και ο Πατέρας θα έλθουμε και θα κάνουμε κατοικία σε αυτόν». Βλέπει, λοιπόν, η ψυχή που έχει υψωθεί μέσω των θείων αναβάσεων το γλυκό βέλος της αγάπης μέσα της, με το οποίο πληγώθηκε, και θεωρεί καύχημα μια τέτοια πληγή, λέγοντας: «Είμαι πληγωμένη από αγάπη». Ω καλό τραύμα και γλυκιά πληγή, μέσω της οποίας η ζωή εισχωρεί στα εσώτερα, ανοίγοντας για τον εαυτό της το ρήγμα που προκλήθηκε από το βέλος σαν ένα είδος θύρας και εισόδου.

Τα όσα μας παρουσιάστηκαν μόλις τώρα μέσω της ανάγνωσης από τη φιλοσοφία του Άσματος των Ασμάτων, αφενός μας οδηγούν στην επιθυμία της θεωρίας των υπερκείμενων αγαθών, αφετέρου ενσταλάζουν λύπη στις ψυχές μας, προκαλώντας μας κατά κάποιον τρόπο απόγνωση ως προς την κατανόηση των ακατάληπτων. Διότι, πώς θα μπορούσε να μείνει κανείς αλύπητος, αναλογιζόμενος ότι η κεκαθαρμένη ψυχή, αν και έχει υψωθεί μέσα από τόσες αναβάσεις μέσω της αγάπης προς τη μέθεξη του αγαθού, φαίνεται, όπως λέει ο Απόστολος, να μην έχει κατακτήσει ακόμη το ζητούμενο; Καίτοι, βλέποντας εκείνες τις αναβάσεις που είχαν ήδη διανυθεί στους προηγούμενους λόγους, τη μακάριζα για την ανάβασή της: όταν αναγνώρισε το γλυκό μήλο ξεχωρίζοντάς το από την ακαρπία του δάσους, και θεώρησε τόσο επιθυμητή τη σκιά του, και αφού γλυκάθηκε από τον καρπό, βρέθηκε μέσα στα ταμιεία της ευφροσύνης (ονομάζει δε «οίνο» την ευφροσύνη, με τον οποίο ευφραίνεται η καρδιά όσων μετέχουν σε αυτήν)· και πώς, έχοντας ταχθεί στην αγάπη, στηρίζεται από τα μύρα, περιβαλλόμενη από τα μήλα· και πώς, αφού δέχθηκε κατάκαρδα το βέλος της αγάπης, γίνεται πάλι και η ίδια βέλος στα χέρια του τοξότη, κατευθυνόμενη προς τον σκοπό της αλήθειας μέσα στα χέρια του Δυνατού. Βλέποντας αυτά και τα παρόμοια, αναλογιζόμουν ότι εκείνη που υψώθηκε μέσα από τόσα, είχε πλέον κατακτήσει το ακρότατο όριο της μακαριότητας.

Εάν λοιπόν είμαστε και εμείς τέκνα της άνω Ιερουσαλήμ, ας ακούσουμε τη διδάσκαλο, πώς είναι δυνατόν να δούμε τον ποθούμενο. Τι λέει λοιπόν; Εάν δώσουμε αυτόν τον όρκο στον εαυτό μας, να βρισκόμαστε δηλαδή στις δυνάμεις των διορατικών δορκάδων και στην ισχύ των ελάφων που αφανίζουν την κακία, είναι δυνατόν μέσω αυτών να δούμε τον αγνό Νυμφίο, τον τοξότη της αγάπης, και να του πει η κάθε ψυχή ότι «Είμαι τετρωμένη από αγάπη». Το ότι είναι καλά τα τραύματα της αγάπης το μάθαμε και από τις Παροιμίες, οι οποίες αναφέρουν: «Προτιμότερα μεν είναι τα τραύματα του φίλου, κακά δε τα φιλήματα της έχθρας». Ποιος δε είναι ο φίλος, του οποίου τα τραύματα είναι προτιμότερα από τα φιλήματα του εχθρού, είναι ολοφάνερο σε όποιον δεν αγνοεί τα μυστήρια της σωτηρίας. Διότι φίλος αληθινός και σταθερός είναι εκείνος που, ακόμη και όταν γίναμε εχθροί του, δεν έπαψε να μας αγαπά, ενώ εχθρός άπιστος και ανήμερος είναι εκείνος που, ενώ δεν τον είχαμε αδικήσει σε τίποτα, μας οδήγησε στον θάνατο. Ως τραύμα θεωρήθηκε από τους πρωτοπλάστους η απαγόρευση του κακού που δόθηκε μέσω της εντολής (επειδή η αποξένωση από την ηδονή νομίστηκε ως τραύμα), ενώ ως φίλημα θεωρήθηκε η προτροπή προς ό,τι ήταν ηδονικό και ωραίο στην όψη. Αλλά η πείρα απέδειξε ότι τα θεωρούμενα ως τραύματα του φίλου ήταν πιο ωφέλιμα και προτιμότερα από τα φιλήματα του εχθρού.

Αφού δε παρουσίασε αυτά τα νοήματα με αινιγματικό τρόπο, προάγει τον λόγο στο σαφέστερο, λέγοντας ότι ο Θεός έθεσε στην εκκλησία αποστόλους και προφήτες και διδασκάλους και ποιμένες για τον καταρτισμό των αγίων, για το έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού. Και πάλι λέει, ας αυξήσουμε τα πάντα προς αυτόν, ο οποίος είναι η κεφαλή, ο Χριστός, από τον οποίο όλο το σώμα, καθώς συναρμολογείται και συνδέεται μέσω κάθε αρμού της πνευματικής επιχορηγίας, σύμφωνα με την ενέργεια που αναλογεί στο μέτρο του κάθε ενός μέρους ξεχωριστά, πραγματοποιεί την αύξηση του σώματος, ώστε να οικοδομείται το ίδιο εν αγάπη. Επομένως, εκείνος που αποβλέπει προς την εκκλησία, βλέπει απευθείας τον Χριστό, ο οποίος οικοδομεί και μεγαλύνει τον εαυτό του μέσω της προσθήκης εκείνων που σώζονται. Εκείνη, λοιπόν, που αφαίρεσε το πέπλο από τα μάτια της, βλέπει με καθαρό οφθαλμό το ανέκφραστο κάλλος του Νυμφίου και, εξαιτίας αυτού, τρώθηκε από το ασώματο και διάπυρο βέλος του έρωτα. Διότι η κορυφωμένη αγάπη ονομάζεται έρωτας, για τον οποίο κανείς δεν αισθάνεται ντροπή όταν η τόξευσή του δεν στρέφεται προς τη σάρκα, αλλά μάλλον καυχάται για το τραύμα του, όταν δεχθεί στα βάθη της καρδιάς την αιχμή του άυλου πόθου. Αυτό ακριβώς έκανε και αυτή, λέγοντας στις νεάνιδες: «Είμαι πληγωμένη από αγάπη».

Έπειτα, ερμηνεύοντας ο ίδιος ότι το «κατένυξε» σημαίνει «κατέπληξε», είπε: «Μάτια ώστε να μη βλέπουν και αυτιά ώστε να μην ακούν». Αυτό πράγματι συνηθίζει να συμβαίνει σε όσους καταπλήσσονται· διότι, καθώς ο νους ταράζεται, οι αισθήσεις παύουν να επιτελούν τις οικείες λειτουργίες τους. Άκουσε, όμως, τι σημαίνει αυτό από τη Γραφή, η οποία λέει: «Μακάριος είναι εκείνος που δεν καταβλήθηκε από τη λύπη για την αμαρτία». Και όμως, η κατά Θεόν λύπη επιφέρει μετάνοια που οδηγεί σε σωτηρία αμετάκλητη. Τι σημαίνει, λοιπόν, αυτό που λέει; Αν υποστηρίζαμε, όπως νομίζουν ορισμένοι, ότι εδώ μακαρίζεται εκείνος που δεν αμάρτησε καθόλου, ίσως κανείς να μην μπορούσε να μετάσχει σε αυτόν τον μακαρισμό· διότι όλοι είμαστε υπόλογοι σε επιτίμια. Ποιος, πράγματι, θα καυχηθεί ότι έχει αγνή καρδιά; Ή ποιος θα ισχυριστεί με παρρησία ότι είναι καθαρός από αμαρτίες; Αν όμως λέγαμε ότι μακαρίζει όχι εκείνον που δεν λυπήθηκε, αλλά εκείνον που δεν καταβλήθηκε από τη λύπη ούτε εγκατέλειψε εκ των προτέρων τη σωτηρία του, όπως συνέβη στον Ιούδα, ο οποίος έθεσε τέλος στη ζωή του με αγχόνη —πράγμα που φοβόταν ο θεσπέσιος Παύλος μήπως πάθει και εκείνος που είχε πορνεύσει μεταξύ των Κορινθίων, και γι’ αυτό έλεγε να τον δεχθούν αφού μετανοήσει, «μήπως ένας τέτοιος άνθρωπος καταποντιστεί από την υπερβολική λύπη»—, τότε ίσως να προσεγγίζαμε κάπως την αλήθεια του ρητού. Και αν η κατάνυξη λέγεται επίσης με θετική σημασία, ας μην απορεί κανείς· διότι και εκεί δηλώνει τον τραυματισμό από τα καλά, όπως ακριβώς αναφωνούσε και η ψυχή που ποθούσε τον θείο έρωτα: «Διότι είμαι πληγωμένη από αγάπη».

Βʹ. Εάν υπάρχει εδώ κάποιος κατηχούμενος, ας μετανοήσει, ας προσέλθει στον Θεό, ας βαπτισθεί στο ύδωρ, ας φωτισθεί στο βλέμμα. Εάν υπάρχει εδώ κάποιος πιστός που έχει αμαρτήσει, ας λούσει το σώμα του με το ύδωρ των δακρύων, και ας λαμπρύνει την ψυχή του με το έλαιο της ευποιίας. Εάν έτσι καλλωπίσεις τον εαυτό σου, εάν ωραιοποιήσεις την ψυχή σου με τα πνευματικά κατορθώματα, σε ερωτεύεται ο θείος Λόγος, αγγίζει τη διάνοιά σου, και σε ελκύει προς τον πόθο του Θεού. Και λες και εσύ: «Αλίμονό μου, είμαι πληγωμένη από την αγάπη»· διότι οι ψυχές των αγίων πληγώνονται από την αγάπη σαν από βέλος. Θέλεις να ακούσεις αυτό το ίδιο το βέλος να ομιλεί;

Ανάγνωσε τον Ησαΐα, και σε αυτόν θα βρεις πώς ομιλεί το βέλος: «Και με έθεσε ως βέλος εκλεκτό», λέγει ο Θεός Λόγος, «και μέσα στη φαρέτρα του με έκρυψε». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Ιερεμίας έλεγε προς αυτόν: «Εγώ όμως δεν κοπίασα να σε ακολουθώ, και ημέρα ανθρώπου δεν επιθύμησα». Πληγωμένος στη διάνοια από αυτό το βέλος ο Δαβίδ έλεγε προς αυτόν: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου, και εμένα με στήριξε η δεξιά σου». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Πέτρος έλεγε στον Χριστό: «Κύριε, εσύ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Παύλος, και συνδεδεμένος με τον Χριστό, έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;». Πληγωμένη από αυτό το βέλος η πάνσεμνη Εκκλησία έλεγε: «Ωιμέ, είμαι πληγωμένη από αγάπη». Ω στεναγμός, που μέσα από τα βάθη της καρδιάς αναβλύζει φιλόχριστα νάματα· ω στεναγμός, με τον οποίο ελκύει προς τον εαυτό της τον ουράνιο νυμφίο Χριστό.

Αποκρίνεται ο Ιωάννης: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός. Και του λέει πάλι αυτή: Εάν δεν είσαι εσύ ο Χριστός, γιατί βαπτίζεις; Αποκρίθηκε πάλι εκείνος: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός. Οπίσω μου έρχεται κάποιος που είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω τον ιμάντα του υποδήματος. Επειδή όμως εκείνος αργοπορούσε, έλεγε αυτή: Αλίμονό μου, είμαι τραυματισμένη από την αγάπη. Πάλι της λέει ο Ιωάννης: Μη στενάζεις, πάψε, απλώς κάνε λίγη υπομονή. Βλέπει ο Ιωάννης τον Κύριο να προσέρχεται και της λέει: Πάψε, μη στενάζεις πλέον. Τον υποδεικνύει από μακριά, εκτείνοντας το δάχτυλό του, και λέει: Ιδού αυτός που ζητάς. Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου. Ακούγοντας αυτή για αμνό από τον Ιωάννη, και για ποιμένα από τον Ησαΐα, αμφιβάλλει, λέγοντας μέσα της: Σε ποιον άραγε να πιστέψω; Άραγε σε τούτον να πιστέψω ή στον Ησαΐα; Βλέπει ο Δεσπότης ότι αμφέβαλλε· φωνάζει και λέει: Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός. Έτσι της λύνει την αμφιβολία με τον λόγο του. Προσέρχεται εκείνη στον νυμφίο, τον περιπτύσσεται και τον φιλά. Και εκπληρώνεται εκείνο που έχει γραφτεί από τον Δαβίδ: Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη καταφιλήθηκαν.

Υπό τη σκιά του επιθύμησα και κάθισα και ο καρπός του είναι γλυκός στον λάρυγγά μου. Εισαγάγετέ με στον οίκο του οίνου, τάξτε πάνω μου την αγάπη, στηρίξτε με με μύρα, περιβάλετέ με με μήλα, διότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη.

Γιατί όμως ζήτησες να φιληθείς «με τα φιλιά του στόματός του», ω νύμφη που αγαπάς τον νυμφίο και είσαι πανάμωμη; «Επειδή δεν ανέχομαι», λέει, «να λαμβάνω φιλιά μέσω προφητών και συνδούλων μου με μακρινά μηνύματα. Αλλά εκείνος, ο ίδιος ο δικός μου εραστής και νυμφίος, όπως συνηθίζεται από τον νυμφίο προς τη νύμφη, ας έρθει σε μένα την αγαπημένη του με σάρκα»· και «ας με φιλήσει», λέει, «με τα φιλιά του στόματός του», «επειδή είμαι πληγωμένη από αγάπη». «Και ανάγγειλέ μου εσύ που αγάπησε η ψυχή μου· πού βόσκεις, Ποιμένα καλέ; πού αναπαύεσαι το μεσημέρι;»· είτε στον Γολγοθά και τον Κρανίου Τόπο, πάνω σε πεύκο και κέδρο και κυπαρίσσι, είτε αλλού, «μήπως τυχόν και γίνω σαν αυτή που περιπλανιέται στα κοπάδια των συντρόφων σου», μήπως, προσπαθώντας να έρθω κοντά σου, χάσω τον δρόμο της πίστης προς εσένα «στα κοπάδια» των ετεροδόξων ή των κακοδόξων και των αιρετικών. Διότι επιθυμώ να έρχομαι προς εσένα πάντοτε χωρίς πλάνη, επειδή η «οσμή των μύρων σου», που χρίονται στο λουτρό της αναγέννησης, είναι «υπέρτερη από όλα τα αρώματα, και μύρο που ξεχύθηκε» από την παρθενική μυροθήκη είναι το όνομά σου. «Και για τον λόγο αυτό» οι καθαρές ψυχές, «οι νεάνιδες σε αγάπησαν, τρέχοντας προς την οσμή των μύρων σου. Φέρε με μέσα, ω Βασιλιά και αδελφιδέ και νυμφίε, στο ταμείο» των μυστηρίων σου, «για να αγαλλιάσουμε και να ευφρανθούμε σε εσένα· διότι η ευθύτητα σε αγάπησε». Όχι βέβαια η σκολιότητα και η πονηρία και η αυθάδεια. «

Στάλθηκαν ως οικοδόμοι και τέκτονες, και τη μεγάλη οικία, ως ασφαλείς οικοδόμοι, τη σωστική κιβωτό της Εκκλησίας του Χριστού, με ασφάλεια την οικοδόμησαν και ως άριστοι αρχιτέκτονες, με την αρχιτεκτονική του Πνεύματος, αφού την επιστέγασαν, την ολοκλήρωσαν, όχι για να διασώσουν απλώς αυτήν και τους επιβάτες της από τον κατακλυσμό των υδάτων και να την προσορμίσουν ακίνδυνα πάνω στα όρη Αραράτ, αλλά για να την απαλλάξουν από την ειδωλολατρία, τον κατακλυσμό της ασέβειας και το άσβεστο αιώνιο πυρ και, μέσω του ύδατος και του Πνεύματος, να την ανυψώσουν πάνω από τις ουράνιες αψίδες, και να απελάσουν από αυτήν τον ζοφερό διάβολο σαν κόρακα, επειδή είναι σαρκοβόρος και συνάμα λαίμαργος. Στάλθηκαν ως κλήματα από την αληθινή άμπελο· «και σας έθεσα για να πάτε και να φέρετε καρπό και ο καρπός σας να μείνει». Στάλθηκαν ως υιοί της βροντής, ως άγιες δροσερές νεφέλες και ως σωτήρια βέλη, αφενός για να σταλάξουν τη θεία βροχή, αφετέρου για να πληγώσουν, ως θεία και γλυκιά βέλη, τους φιλόθεους, διότι «είμαι πληγωμένος», λέει, «από την αγάπη» και «διότι τα βέλη σου καρφώθηκαν πάνω μου» και επειδή «φωνή έβγαλαν οι νεφέλες, διότι τα βέλη σου διαπερνούν».

Αυτό, λοιπόν, το σεβάσμιο και κατάσκιο δέντρο μαζί με τον καλό ποιμένα και νυμφίο υποδηλώνοντας η παγκόσμια νύμφη και ποίμνη, έλεγε τα εξής: «Ανάγγειλέ μου εσύ, που αγάπησε η ψυχή μου, πού βόσκεις, πού αναπαύεσαι το μεσημέρι», «διότι είμαι πληγωμένη από αγάπη»· «δείξε μου την όψη σου», δηλαδή τη σωτήρια σάρκωση, «και κάνε με να ακούσω τη φωνή σου», δηλαδή τα θεία διδάγματα· «διότι η φωνή σου είναι γλυκιά», δηλαδή ανώτερη από τις προφητικές και κάθε λογής φωνές, «και η όψη σου είναι ωραία»· διότι «εγώ είμαι το άνθος της πεδιάδας και το κρίνο των κοιλάδων»· «ανάγγειλέ μου εσύ, που αγάπησε η ψυχή μου, πού βόσκεις, πού αναπαύεσαι το μεσημέρι»· μήπως άραγε στην τριδενδρία του όρους το καταμεσήμερο αναπαύεσαι στον Γολγοθά; «ανάγγειλέ μου πού βόσκεις, πού αναπαύεσαι το μεσημέρι». Διότι αναζητώντας σε στο όρος του Γολγοθά το καταμεσήμερο, θα σε βρω οπωσδήποτε να κοιμάσαι πάνω στην τριδενδρία· διότι εκεί, λέει, στο όρος εκείνο, πάνω σε πεύκο και κέδρο και κυπαρίσσι, την τερπνή τριδενδρία, θα με βρεις να κοιμάμαι.

«Θα σηκωθώ, λοιπόν, και θα περιέλθω την πόλη, στις πλατείες και στις αγορές, και θα αναζητήσω αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου», «διότι είμαι πληγωμένη από αγάπη»· «τον αναζήτησα και δεν τον βρήκα. Με βρήκαν οι φρουροί που περιπολούν στην πόλη. Μήπως είδατε αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου;» «Σας εξορκίζω, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δυνάμεις και τις ισχύες του αγρού· εάν βρείτε τον αγαπημένο μου, τι θα του αναγγείλετε; Ότι είμαι πληγωμένη από αγάπη. Τι ξεχωριστό έχει ο αγαπημένος σου, ω ωραιοτάτη μεταξύ των γυναικών, τι ξεχωριστό έχει ο αγαπημένος σου, ώστε να μας ορκίζεις κατ' αυτόν τον τρόπο; Ο αγαπημένος μου είναι λευκός και ρόδινος· το κεφάλι του είναι χρυσό σαν καθαρό χρυσάφι, οι βόστρυχοί του κυματιστοί, τα μάτια του είναι σαν περιστέρια λουσμένα στο γάλα, που κάθονται δίπλα σε άφθονα νερά, τα μάγουλά του σαν φιάλες αρώματος που αναδίδουν μύρα, τα χείλη του σαν κρίνα που στάζουν άφθονο μύρο, τα χέρια του χρυσά τορνευτά, γεμάτα με λίθους της Θαρσίς, η κοιλιά του σαν ελεφάντινη πυξίδα πάνω σε πέτρες ζαφειριού, διαλεχτός ανάμεσα σε μυριάδες».

Και οφείλοντας ευγνωμοσύνη στον Δωρητή για μια τόσο μεγάλη ευλογία, έκτοτε, αφού κατέστησα έργο μελέτης —τι χρειάζεται άραγε να απαριθμώ τις ονομασίες τους;— τα ακροαματικά, τα εξωτερικά και τα ασκληπιάδεια συγγράμματα, εγκύπτω με μεγαλύτερη προσήλωση στα ιερά βιβλία της θεόπνευστης Γραφής· επειδή και παλαιότερα, από την εποχή που άρχισα να αποκτώ επίγνωση, και κοντά σε ανθρώπους σοφούς κατά το πνεύμα μαθήτευα στους κατάλληλους καιρούς, και δεν έπαψα να καθοδηγούμαι από αυτές, και μάλιστα κατά τη νύχτα, απομακρυνόμενος από τις καθημερινές φροντίδες. Έχοντας τρωθεί εγώ σε τέτοιο βαθμό από την αγάπη τους, τις έχω ως συνεργάτες και στα εσωτερικά και στα εξωτερικά μου ζητήματα, διότι γνωρίζουν και τον νου να καθαίρουν και να φωτίζουν θεολογώντας, και το ήθος να ρυθμίζουν με νουθεσίες και παραδείγματα.

Χαίρε, μήλο ευωδιαστό, ο στειροφυής και θεϊκά ωραίος καρπός, εσύ που λες στο Άσμα Ασμάτων: Στηρίξτε με με μήλα, διότι είμαι πληγωμένη από αγάπη. Από την οποία αφού έδρεψε την καθαρότητα ο Χριστός, προσέφερε ως εστίαση μια άχραντη ευωδία που διαπνέει τον κόσμο.