Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 3:10

Εξέλθετε και ίδετε, θυγατέρες της Σιών, τον βασιλιά Σολομώντα. Ελέγχει τους Ιουδαίους λέγοντας, «Εξέλθετε», αντί του, «Έως πότε θα παρακάθεστε στη σκιά;» διότι, ιδού, από τον Ιούδα ανέτειλε ο Κύριος, αγάπη από τις θυγατέρες της Ιερουσαλήμ.

Η πνευματική δε συνάφεια ας νοηθεί ως χρυσός, η τίμια και θεία. Διότι και την κιβωτό στην έρημο, εσωτερικά και εξωτερικά, με χρυσό την επένδυσε, προς φανέρωση της θείας ενώσεως. Η πορφύρα πάλι επικαλύπτει το πλήθος εκείνων που έχουν κληθεί στη βασιλεία. Και όταν κάποιος πιστέψει, δέχεται στην καρδιά του τον Χριστό, ο οποίος είναι πολύτιμος μαργαρίτης. Αλλά και το φορείο, λέει, έχει κατασκευαστεί από τις θυγατέρες της Ιερουσαλήμ μόνο για την αγάπη· «Διότι τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε απέστειλε τον μονογενή Του Υιό, προκειμένου καθένας που πιστεύει σε αυτόν να μη χαθεί, αλλά να έχει ζωή αιώνια». Η εξ εθνών Εκκλησία λέει το: «Εξέλθετε και δείτε». Και ημέρα νυμφεύσεως ονομάζει την ημέρα του πάθους, κατά την οποία νυμφεύθηκε την Εκκλησία διά του αίματός Του.

Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα. Αλλά πρώτα σήκω, πρώτα απόβαλε την ασθένεια. Έπειτα ανάλαβε τη δύναμη της πίστεως. Απόκτησε ισχύ πρώτα ενάντια στο κρεβάτι που σε βάσταζε, και μάθε να βαστάζεις με ξύλινο σκεύος τα από πολλά χρόνια σεβάσματα. Και πρόσταζε να σηκώσει το ξύλινο φορείο Εκείνος ο Σωτήρας, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «Ο βασιλιάς έφτιαξε για τον εαυτό του φορείο από ξύλα του Λιβάνου. Τους στύλους του τους έκανε ασημένιους, το ανάκλιντρό του πορφυρό, το εσωτερικό του λιθόστρωτο». Αυτά είναι τα σύμβολα του Πάθους που βρίσκονται κρυμμένα μέσα στα νυμφικά, νηφάλια και σώφρονα Άσματα. Διότι, μην τυχόν, εκλαμβάνοντας τα λόγια σύμφωνα με την αντίληψη των πολλών και χωρίς να εμβαθύνεις καθόλου, νομίσεις ότι τα άσματα είναι ερωτικά και εμπαθή, αλλά τα λόγια είναι νυμφικά, γεμάτα σωφροσύνη.

Έτσι συμβαίνει και με τον σταυρό. 〈Φορείο:〉 το ξύλο του σταυρού, αυτό που τον βαστάζει. 〈Τους στύλους του έκανε από ασήμι:〉 η αρχή του σταυρού ήταν το ασήμι, δηλαδή η προδοσία. Διότι, όπως ακριβώς ένας περικαλλής οίκος έχει χρυσή οροφή τοποθετημένη από πάνω, και ολόκληρη την κατασκευή τη συγκρατούν ψηλά οι στύλοι, έτσι και για τη σταύρωση και την ανάσταση του Χριστού η αρχή ήταν το ασήμι. Διότι, αν δεν τον πρόδιδε ο Ιούδας, δεν θα είχε σταυρωθεί. Γι' αυτόν τον λόγο, ως αρχή του ένδοξου πάθους, τους στύλους του έκανε από ασήμι. 〈Η ανάβασή του πορφύρα:〉 γι' αυτό και τον έντυσαν με πορφύρα, εμπαίζοντάς τον μεν, αλλά ενεργώντας προφητικά· διότι ήταν βασιλιάς. Αν και έπρατταν έτσι κυρίως από χλευασμό, ωστόσο το έπρατταν· και αυτό έγινε σύμβολο της βασιλικής αξίας. Και έστω κι αν ο στέφανος ήταν ακάνθινος, δεν έπαυε να είναι στέφανος, και μάλιστα πλεγμένος από στρατιώτες. Διότι οι βασιλείς αναγορεύονται από στρατιώτες. 〈Η ανάβασή του πορφύρα, το εσωτερικό του λιθόστρωτο:〉 οι επιμελείς της εκκλησίας γνωρίζουν το λιθόστρωτο, τον λεγόμενο Γαββαθά, που βρισκόταν στο πραιτώριο του Πιλάτου.

Όπως όμως διδασκόμαστε τώρα, κάποιος γίνεται και δικό Του φορείο, εκείνος που σύμφωνα με τη δική Του σοφία κατασκευάζεται όχι μόνο από τα ξύλα του Λιβάνου, αλλά στολίζεται κατάλληλα σε κάθε του μέρος και με χρυσό και με άργυρο και με πορφύρα και με πολύτιμους λίθους· μέσω των οποίων η αγάπη Του καθίσταται ενεργός, καθώς δεν χωρούν όλοι την ενέργεια της αγάπης, παρά μόνο αν κάποια αναγνωρίζεται διά του βίου της ως θυγατέρα της άνω, της ελεύθερης Ιερουσαλήμ. Ότι βεβαίως εκείνος που φέρει τον Θεό μέσα του είναι φορείο Εκείνου που έχει εγκαθιδρυθεί εντός του, θα ήταν φανερό και πριν από τους δικούς μας λόγους. Διότι αυτός που, κατά τον άγιο Παύλο, δεν ζει πλέον ο ίδιος, αλλά έχει ζωντανό μέσα του τον Χριστό και δίνει την απόδειξη του Χριστού που λαλεί μέσα του, αυτός κυρίως ονομάζεται και γίνεται φορείο Εκείνου που φέρεται μέσα του και βαστάζεται από αυτόν.

Διότι το σκεύος έχει την εξουσία, από τη δική του προαίρεση, να γίνει από ξύλινο χρυσό, ή από πήλινο ασημένιο. Επειδή, λέγει, εάν κάποιος καθαρίσει τον εαυτό του, θα γίνει σκεύος τιμής για τον δεσπότη, ετοιμασμένο για κάθε αγαθό έργο. Ίσως, λοιπόν, μέσω όσων ειπώθηκαν, να οδηγούμαστε κατά κάποιον τρόπο στην προκείμενη θεωρία του λόγου. Το όρος του Λιβάνου σε πολλά σημεία της Αγίας Γραφής μνημονεύεται ως ένδειξη της αντικείμενης δυνάμεως, όπως όταν λέγει μέσω του προφήτη ότι ο Κύριος θα συντρίψει τις κέδρους του Λιβάνου και θα τις κονιορτοποιήσει, καθώς και τον ίδιο τον Λίβανο σαν τον μόσχο, δηλαδή εκείνον τον μόσχο που στην έρημο κατατρίφτηκε από τον Μωυσή και έγινε πόσιμος για τους Ισραηλίτες λόγω της λεπτότητάς του. Διότι δηλώνεται εδώ μέσω της προφητείας ότι όχι μόνο τα κακά που βλαστάνουν από την αντικείμενη δύναμη, αλλά και το ίδιο το όρος, η πρώτη ρίζα του κακού, ο Λίβανος, που τρέφει την ύλη τέτοιων κέδρων, θα περιπέσει στην ανυπαρξία. Επομένως, εμείς ήμασταν κάποτε τα ξύλα του Λιβάνου, καθόσον ήμασταν ριζωμένοι σε αυτόν εξαιτίας του πονηρού βίου και της απάτης των ειδώλων. Αλλά επειδή αποκοπήκαμε από εκεί με τη λογική αξίνα και βρεθήκαμε στα χέρια του Τεχνίτη, μας έκανε δικό του φορείο, μεταστοιχειώνοντας τη φύση του ξύλου μέσω της παλιγγενεσίας σε ασήμι και χρυσάφι, σε εύανθη πορφύρα και στη λάμψη των πολύτιμων λίθων.

Και όπως λέει ο Απόστολος ότι ο Θεός μοίρασε κατάλληλα στον καθένα τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος, και σε άλλον μεν δίνει προφητεία σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, σε άλλον δε κάποιο άλλο από τα ενεργήματα, ανάλογα με τη φύση του και την ικανότητα του καθενός να δεχθεί τη χάρη, είτε γινόμενος οφθαλμός του σώματος της Εκκλησίας είτε τασσόμενος ως χέρι είτε στηρίζοντας ως πόδι, έτσι και στην κατασκευή του φορείου άλλος μεν γίνεται στύλος, άλλος δε επίβαση, και άλλος το μέρος προς το κεφάλι, το οποίο ονόμασε ανάκλιντρο, υπάρχουν δε και κάποιοι που είναι ταγμένοι στο εσωτερικό. Για όλα αυτά, σύμφωνα με κάποιον λόγο, ο τεχνίτης δεν επινοεί ομοιόμορφη ύλη για τον καλλωπισμό τους, αλλά, μολονότι όλα στολίζονται με κάποιο κάλλος, επινοείται διαφορετική και κατάλληλη ωραιότητα για το καθένα από αυτά. Είναι λοιπόν από ασήμι οι στύλοι του φορείου, οι επιβάσεις τους από πορφύρα, από χρυσό δε το ανάκλιντρο που υποβαστάζει το κεφάλι, στο οποίο γέρνει την κεφαλή του ο νυμφίος, και με πολύτιμους λίθους διακοσμείται περίτεχνα όλο το εσωτερικό.

Επομένως, ως στύλους πρέπει να νοήσουμε τους στύλους της Εκκλησίας, για τους οποίους ακριβώς ο λόγος είναι ασήμι καθαρό και δοκιμασμένο στο πυρ, οι οποίοι έχουν ανέλθει στο ύψος της πολιτείας της βασιλείας (διότι η πορφύρα θεωρείται εξαιρετικό γνώρισμα της βασιλείας), ενώ το ηγεμονικό τους μέρος, στο οποίο κλίνει την κεφαλή του εκείνος που κατασκεύασε το φορείο, είναι το χρυσάφι των καθαρών δογμάτων. Όσα δε είναι αόρατα και κρυφά, στολίζονται με την καθαρή συνείδηση των πολύτιμων λίθων, μέσω όλων των οποίων συγκροτείται η αγάπη από τις θυγατέρες της Ιερουσαλήμ. Εάν όμως κάποιος επιθυμούσε να ονομάσει φορείο ολόκληρη την Εκκλησία, και να επιμερίσει τα μέρη του φορείου, ανάλογα με τις διαφορές των ενεργειών, σε κάποια πρόσωπα, όπως ήδη έχει προλεχθεί περί αυτού, και με αυτόν τον τρόπο ο λόγος παρέχει μεγάλη ευκολία στο να εφαρμόσουμε τα μέρη του φορείου σε κάθε τάγμα από όσα έχουν ταχθεί στην Εκκλησία (καθώς λέει ο Απόστολος ότι «έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον διδασκάλους», και έπειτα όλα τα επιμέρους για τον καταρτισμό των αγίων), ώστε διαμέσου αυτών των ονομάτων που συντελούν στην κατασκευή του φορείου να εννοούνται οι ιερείς και οι δάσκαλοι και η σεμνή παρθενία, η οποία αστράφτει μέσα στο φορείο με την καθαρότητα των αρετών σαν με τις λάμψεις πολύτιμων λίθων.

Αν δε το πλεονέκτημα των τριχών παραβάλλεται με τα κοπάδια των κατσικιών που αποκαλύφθηκαν από το Γαλαάδ, όσα βέβαια πρέπει να γνωρίζουμε με ακρίβεια γι' αυτά δεν μπορέσαμε ακόμη να τα κατανοήσουμε· υποθέτουμε όμως ότι, όπως ακριβώς ο βασιλιάς, μετατρέποντας τα ξύλα του Λιβάνου σε χρυσό και άργυρο και πορφύρα και πολύτιμους λίθους, κατασκεύασε για τον εαυτό του φορείο, έτσι γνωρίζει ο Καλός Ποιμένας, παραλαμβάνοντας κοπάδια κατσικιών, να μεταβάλλει σε ποίμνια τα κοπάδια του όρους Γαλαάδ. Αυτό δε είναι το όνομα ενός αλλόφυλου όρους που αποκαλύπτει μια τέτοια χάρη, έτσι ώστε εκείνοι από τα έθνη που ακολούθησαν τον Καλό Ποιμένα να συντελέσουν στο τρίχωμα της ομορφιάς της Νύμφης, μέσω των οποίων υποδηλώνονται η σωφροσύνη, η αιδώς, η εγκράτεια και η νέκρωση του σώματος, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως. Ή ίσως συμβάλλει κάτι στη θεώρηση των κατσικιών και ο Ηλίας, ο οποίος αφιερώθηκε στον ασκητικό βίο για πολύ καιρό στο όρος Γαλαάδ, και ο οποίος μάλιστα έγινε καθοδηγητής του εγκρατούς βίου, όντας σκυθρωπός στην όψη, δασύτριχος, και αντί για κάποιο μαλακό ένδυμα σκεπαζόταν με δέρμα κατσίκας; Όλοι λοιπόν όσοι, κατά το πρότυπο εκείνου του προφήτη, κατορθώνουν τον πνευματικό τους βίο, γίνονται στολίδι της Εκκλησίας, και, συγκεντρωμένοι κατά ομάδες, σύμφωνα με τον τρόπο της άσκησης που επικρατεί τώρα, καλλιεργούν μαζί ο ένας με τον άλλον την αρετή.

Λέει και ο Γρηγόριος Νύσσης: «Άλλος μεν από τους πιστούς γίνεται τόπος του Θεού, άλλος οίκος, άλλος θρόνος και άλλος υποπόδιο. Υπάρχει δε και κάποιος που γίνεται άρμα, ή υπάκουος ίππος, που δέχεται πάνω του τον αγαθό επιβάτη, και διανύει τον δρόμο σύμφωνα με το θέλημα αυτού που τον κατευθύνει. Γίνεται κάποιος και φορείο του, σύμφωνα με τη σοφία Εκείνου, κατασκευασμένος όχι μόνο με ξύλα από τον Λίβανο, αλλά κατάλληλα στολισμένος σε κάθε μέρος του με χρυσό και ασήμι, πορφύρα και πολύτιμους λίθους, μέσω των οποίων η αγάπη του γίνεται ενεργή, καθώς δεν χωρούν όλοι την ενέργεια της αγάπης, παρά μόνο αν κάποια αναγνωρίζεται ως θυγατέρα της άνω, ελεύθερης Ιερουσαλήμ».

Ιδού η κλίνη του Σολομώντα, εξήντα δυνατοί ολόγυρά της, από τους δυνατούς του Ισραήλ, όλοι τους κρατούν ρομφαία, εκπαιδευμένοι στον πόλεμο· ο καθένας έχει τη ρομφαία του στον μηρό του, για τον φόβο της νύχτας. Φορείο κατασκεύασε για τον εαυτό του ο βασιλιάς Σολομών από ξύλα του Λιβάνου, τους στύλους του τους έφτιαξε ασημένιους και το ανάκλιντρό του χρυσό· το κάθισμά του πορφυρό, το εσωτερικό του λιθόστρωτο, από τις θυγατέρες της Ιερουσαλήμ.