Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 4:1

Έχε θάρρος Ιερουσαλήμ, ο Κύριος θα εξαλείψει όλα τα αδικήματά σου· θα ξεπλύνει ο Κύριος τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων του με πνεύμα κρίσεως και με πνεύμα καύσεως, θα σας ραντίσει με καθαρό νερό και θα καθαριστείτε από κάθε αμαρτία σας· θα χορέψουν γύρω σας άγγελοι και θα πουν: Ποια είναι αυτή που ανεβαίνει ολόλευκη, στηριζόμενη στον αγαπημένο της; Διότι η ψυχή που πρωτύτερα ήταν δούλη, τώρα αναγνώρισε τον ίδιο τον Δεσπότη ως αγαπημένο της· και εκείνος, αποδεχόμενος την ανυπόκριτη προαίρεση, θα αναφωνήσει: Ιδού, είσαι ωραία, αγαπημένη μου, ιδού, είσαι ωραία· τα δόντια σου είναι σαν κοπάδια προβάτων που μόλις κουρεύτηκαν· εξαιτίας της ευσυνείδητης ομολογίας· και καθεξής· όλα γεννούν δίδυμα· εξαιτίας της διπλής χάριτος, εννοώ αυτήν που τελείται μέσω του ύδατος και του Πνεύματος, ή εξαιτίας αυτής που εξαγγέλλεται από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη.

Εξέλθετε και δείτε, θυγατέρες της Σιών, τον βασιλιά Σολομώντα, με το στεφάνι με το οποίο τον στεφάνωσε η μητέρα του την ημέρα της νυμφεύσεώς του και την ημέρα της ευφροσύνης της καρδιάς του. Ιδού, είσαι ωραία, αγαπημένη μου, ιδού, είσαι ωραία. Τα μάτια σου είναι σαν περιστέρια, εκτός της σιωπής σου. Τα μαλλιά σου είναι σαν κοπάδια αιγών, που ξεπρόβαλαν από τη Γαλαάδ.

Η δυάδα των οφθαλμών επαινείται, ώστε να επαινεθεί ολόκληρος ο άνθρωπος, τόσο ο φαινόμενος όσο και ο νοούμενος. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, προσέθεσε στον έπαινο και άλλη υπερβολή, λέγοντας: «Εκτός της σιωπήσεώς σου»· διότι ένα μέρος του αγαθού βίου είναι πρόδηλο, ώστε να είναι γνωστό και στους ανθρώπους, ενώ το άλλο είναι κρυφό και απόρρητο, ορατό μόνο στον Θεό. Εκείνος, λοιπόν, που βλέπει το ακατέργαστο και ενορά τα κρύφια, μαρτυρεί για το πρόσωπο που επαινείται ότι εκείνο που αποσιωπάται είναι περισσότερο από αυτό που φαίνεται. Με αυτά τα λόγια λέει: «Οι οφθαλμοί σου είναι περιστερές, εκτός της σιωπήσεώς σου»· διότι αυτό που θαυμάζεται μέσω της σιωπής βρίσκεται πέραν εκείνου που έχει ήδη επαινεθεί.

Προχωρώντας με τάξη, μεταφέρει στη συνέχεια το εγκώμιο της ομορφιάς στις τρίχες και λέει: «Το τρίχωμά σου είναι σαν κοπάδια αιγών, που φάνηκαν από το Γαλαάδ». Πρέπει όμως να κατανοήσουμε πρώτα τη φύση της τρίχας, και έπειτα με αυτόν τον τρόπο να αναγνωρίσουμε τον έπαινο τον οποίο, μέσω των τριχών, χαρίζει ο λόγος στη νύμφη. Επομένως, οι τρίχες έχουν ονομαστεί δόξα της γυναίκας από τον Παύλο, ο οποίος λέει ότι η κόμη έχει δοθεί στη γυναίκα αντί για κάλυμμα. Αναφέρει δε ότι η αιδώς και η σωφροσύνη είναι το πρέπον κάλυμμα για τις γυναίκες, γράφοντας τα εξής λόγια: «Όπως ταιριάζει σε γυναίκες που επαγγέλλονται τη θεοσέβεια, να στολίζουν τον εαυτό τους με αιδώ και σωφροσύνη», ώστε μέσω αυτών να κατανοείται, με τη σοφία του Παύλου, ότι οι τρίχες της κεφαλής, τις οποίες φέρει ως κόμη η γυναίκα, είναι η αιδώς και η σωφροσύνη. Διότι δεν πρέπει να αποδίδεται καμία άλλη δόξα στην ψυχή που επαγγέλλεται τη θεοσέβεια παρά μόνο η αιδώς και η σωφροσύνη, την οποία ονόμασε κόμη, και όταν η ψυχή δεν την έχει, «καταισχύνει την κεφαλή της», όπως λέει ο απόστολος. Αν λοιπόν ο Παύλος φιλοσόφησε αυτά περί των τριχών, θα πρέπει να εφαρμόσουμε τα νοήματα του αποστόλου στον έπαινο της Εκκλησίας κατά τον λόγο περί του τριχώματος, σύμφωνα με το προκείμενο χωρίο που λέει: «Το τρίχωμά σου είναι σαν κοπάδια αιγών, που φάνηκαν από το Γαλαάδ»· διότι μέσω αυτών ο λόγος εγκωμιάζει την ενάρετη πολιτεία.

Αν δε το πλεονέκτημα των τριχών παραβάλλεται με τα κοπάδια των κατσικιών που αποκαλύφθηκαν από το Γαλαάδ, όσα βέβαια πρέπει να γνωρίζουμε με ακρίβεια γι' αυτά δεν μπορέσαμε ακόμη να τα κατανοήσουμε· υποθέτουμε όμως ότι, όπως ακριβώς ο βασιλιάς, μετατρέποντας τα ξύλα του Λιβάνου σε χρυσό και άργυρο και πορφύρα και πολύτιμους λίθους, κατασκεύασε για τον εαυτό του φορείο, έτσι γνωρίζει ο Καλός Ποιμένας, παραλαμβάνοντας κοπάδια κατσικιών, να μεταβάλλει σε ποίμνια τα κοπάδια του όρους Γαλαάδ. Αυτό δε είναι το όνομα ενός αλλόφυλου όρους που αποκαλύπτει μια τέτοια χάρη, έτσι ώστε εκείνοι από τα έθνη που ακολούθησαν τον Καλό Ποιμένα να συντελέσουν στο τρίχωμα της ομορφιάς της Νύμφης, μέσω των οποίων υποδηλώνονται η σωφροσύνη, η αιδώς, η εγκράτεια και η νέκρωση του σώματος, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως. Ή ίσως συμβάλλει κάτι στη θεώρηση των κατσικιών και ο Ηλίας, ο οποίος αφιερώθηκε στον ασκητικό βίο για πολύ καιρό στο όρος Γαλαάδ, και ο οποίος μάλιστα έγινε καθοδηγητής του εγκρατούς βίου, όντας σκυθρωπός στην όψη, δασύτριχος, και αντί για κάποιο μαλακό ένδυμα σκεπαζόταν με δέρμα κατσίκας; Όλοι λοιπόν όσοι, κατά το πρότυπο εκείνου του προφήτη, κατορθώνουν τον πνευματικό τους βίο, γίνονται στολίδι της Εκκλησίας, και, συγκεντρωμένοι κατά ομάδες, σύμφωνα με τον τρόπο της άσκησης που επικρατεί τώρα, καλλιεργούν μαζί ο ένας με τον άλλον την αρετή.

Ιδού, είσαι ωραία, πλησίον μου· ιδού, είσαι ωραία, τα μάτια σου είναι σαν περιστέρια, εκτός από τη σιωπή σου. Τα μαλλιά σου είναι σαν κοπάδια αιγών, που αποκαλύφθηκαν από το Γαλαάδ. Τα δόντια σου είναι σαν κοπάδια κουρεμένων προβάτων, που ανέβηκαν από το λουτρό, τα οποία όλα γεννούν δίδυμα και άτεκνο δεν υπάρχει ανάμεσά τους.

Αποκρίνεται ο νυμφίος, ρωτώντας τάχα και λέγοντας για αυτήν: «ποια είναι αυτή που αναβαίνει από την έρημο, σαν στήλες καπνού από θυμίαμα;». Διότι, επειδή φάνηκες να αναβαίνεις προς εμένα, εγκαταλείποντας τα κάτω και την έρημο των αγαθών, και αναβαίνεις σαν στήλες και σαν καπνός θυμιαμάτων που ευωδιάζει με την πίστη, «ιδού η κλίνη», η βασιλεία του Σολομώντα, του Χριστού, στην οποία και να ανακλιθείς, στην οποία αναπαύονται και τα πλήθη των σωζομένων· σαν τους «εξήκοντα δυνατούς» που καθορούν τον Θεό, όσο είναι δυνατόν να τον δουν, «φέροντας τη ρομφαία του δυνατού πάνω στον μηρό τους, ως δυνατοί, και όντας διδαγμένοι να πολεμούν» εναντίον των δαιμόνων και των ολέθριων παθών. «Ιδού η καλή που είναι πλησίον μου· ιδού η καλή, τα μάτια σου είναι σαν περιστέρια, εκτός από τη σιωπή σου». Γι' αυτό είναι καλή, και καλή για δεύτερη φορά, επειδή πλησίασε τον νυμφίο και απέκτησε οφθαλμούς διορατικούς και ακεραίους, ικανούς να βλέπουν καθαρά διά του Αγίου Πνεύματος, το οποίο φάνηκε φιλάνθρωπα με τη μορφή περιστεράς. Και επαινώντας τη σιωπή της ως ένα άλλο είδος αξιέπαινης αρετής, λέει «εκτός από τη σιωπή σου», όπως ακριβώς επαινεί και την ομιλία της που προσφέρεται από χείλη δασκάλων· λέγοντας, επαινώ ότι «τα χείλη σου είναι σαν κόκκινο νήμα, και η ομιλία σου είναι ωραία».

Αφού, λοιπόν, εξήγησε αυτά τα σημεία η αληθινή νύμφη του αθάνατου Νυμφίου και φανέρωσε τον ακατάσχετο και ολόκαρδο έρωτά της προς αυτόν, φανερώνει και εκείνος τον δικό του θειότατο έρωτα προς αυτήν και της λέει: «Ποια είναι αυτή που αναβαίνει από την έρημο σαν στήλες καπνού θυμιάματος;» «Ιδού, είσαι ωραία, αγαπημένη μου, ιδού, είσαι ωραία. Τα μάτια σου είναι σαν περιστέρια, πίσω από το πέπλο σου. Τα μαλλιά σου είναι σαν κοπάδια αιγών, που φάνηκαν από το όρος Γαλαάδ. Τα δόντια σου είναι σαν κοπάδια κουρεμένων προβάτων, που ανέβηκαν από το λουτρό. Σαν κόκκινη κλωστή είναι τα χείλη σου, σαν φλούδα ροδιού είναι τα μάγουλά σου.»