Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 4:7

Όπως τον σταυρό, που ήταν αισχύνη, τον ανέδειξε σε δόξα — «Ήλθε η ώρα για να δοξαστεί ο Υιός του Ανθρώπου» — έτσι και τα υπόλοιπα τα έγραψε με τον κάλαμο ως άφεση και απόφαση. «Εις το τέλος, υπέρ της κληρονομούσης· ψαλμός τω Δαυίδ»· είναι προφητεία για το γεγονός κατά το τέλος του Χριστού, όταν πεθαίνοντας ο Χριστός μας άφησε τον σταυρό ως όπλο και στέφανο. Γι' αυτό έλεγε στο τέλος του ψαλμού: «Κύριε, ως με όπλο ευδοκίας μας στεφάνωσες», δίδοντας τη σφραγίδα του σταυρού στο μέτωπο. Διότι όπλο και στέφανος είναι ο σταυρός· όπλο για εκείνους που πολεμούν, στέφανος για εκείνους που νικούν· όπλο για εκείνους που συγκακοπαθούν ως στρατιώτες, στέφανος για εκείνους που συμβασιλεύουν. Επειδή, λοιπόν, είναι καλή η κληρονομία, διότι ήταν η βασιλεία των ουρανών, και καλή είναι και η κληρονομούσα, διότι ήταν η Εκκλησία από τα έθνη — «Όλη καλή είσαι η πλησίον μου, και ψεγάδι δεν υπάρχει σε σένα» — γι' αυτό λέγει: «Άκουσε τα λόγια μου, Κύριε». Αλλά ο Ιουδαίος οικειοποιείται τον ψαλμό «υπέρ της κληρονομούσης», λέγοντας: Σε εμένα έθεσε ο Θεός τις διαθήκες. Μήπως άραγε αυτός που συνέταξε τη διαθήκη είναι δούλος της δικής του διαθήκης; Εάν κάποιος φανεί αχάριστος προς τους κληρονόμους του, αλλάζει τη διαθήκη του και ακυρώνει τους κληρονόμους.

Θεραπεύτηκες; Δείξε ότι σταμάτησε η ροή του αίματός σου. Και εάν τα έχεις αυτά, άνθρωπε, βρίσκεσαι κοντά στο να ακούσεις τον Σωτήρα να λέει προς την πεντακάθαρη και ωραιότατη ψυχή σου: «Είσαι όλη καλή και δεν υπάρχει ψεγάδι επάνω σου», και πάλι τον Απόστολο να λέει: «Χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια». Έχει ανοίξει, λοιπόν, για εμάς η θύρα και έχει ανοιχτεί η οδός, αλλά ας κατανοήσουμε ότι «Στενή είναι η πύλη και τεθλιμμένη η οδός που οδηγεί στη ζωή», και ότι «Μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών». Και ας δείξουμε καρτερία στον έμπρακτο κόπο μας. Διότι αληθώς: «Δεν συγκρίνονται τα παθήματα του τωρινού καιρού με τη μελλοντική δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Και «δεν είναι άδικος ο Θεός ώστε να ξεχάσει» τέτοιους κόπους, εάν κρατήσουμε την υπομονή μας έως το τέλος. Διότι λέει: «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί», εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών.

Πρέπει, λοιπόν, να μεριμνούμε για το κάλλος μας, ώστε και ο νυμφίος Λόγος, αφού μας αποδεχθεί, να πει: Όλη καλή είσαι, η πλησίον μου, και ψεγάδι δεν υπάρχει σε εσένα. Απέστρεψες δε το πρόσωπό σου, και ταράχθηκα. Ενόσω μεν, λέει, οι ακτίνες της επισκοπής σου έλαμπαν επάνω μου, ζούσα σε κατάσταση ευσταθή και ατάραχη· επειδή όμως απέστρεψες το πρόσωπό σου, αποκαλύφθηκε το εμπαθές και τεθορυβημένο της ψυχής. Λέγεται δε ότι ο Θεός αποστρέφει το πρόσωπό Του, όταν στους καιρούς των δύσκολων περιστάσεων αφήνει τους ανθρώπους έκδοτους στους πειρασμούς, προκειμένου να καταστεί γνωστό το σθένος εκείνου που αγωνίζεται.

Και εκείνος που έχει επίγνωση της δικής του αρετής, υψώνει αυτήν την ευχαριστήρια φωνή. Πρέπει λοιπόν να φροντίζουμε για το κάλλος, ώστε και ο νυμφίος Λόγος, αφού μας αποδεχθεί, να πει: «Είσαι όλη ωραία, η πλησίον μου, και ψεγάδι δεν υπάρχει σε σένα.» <Μήπως θα σε δοξολογήσει το χώμα; Ή θα αναγγείλει την αλήθειά σου;> (A f. 165) Διότι όσοι έχουν πεθάνει άπαξ, θα παύσουν ίσως και να δοξολογούν, και δεν θα μπορούσαν να προσθέσουν απολύτως τίποτα σε όσα έπραξαν, αλλά μάλλον παραμένουν στην κατάσταση στην οποία καταλήφθηκαν από τον θάνατο, και περιμένουν τον καιρό της γενικής κρίσεως. Επομένως οι ζωντανοί, και εκείνοι που έχουν ακόμη τη δυνατότητα να πράττουν το αγαθό, όταν ευεργετούνται, θα σε ευλογήσουν, όπως ακριβώς κι εγώ. Παρακαλώ λοιπόν να ανασυρθώ από τον λάκκο, επειδή «δεν θα σε δοξολογήσει το χώμα»· διότι το να σε υμνούν είναι γνώρισμα των ζωντανών· ενώ εκείνοι που διαλύονται σε χώμα, πώς θα μπορούσαν να το κάνουν αυτό; Θα μπορούσε επίσης να πει και ο Δαβίδ προς τον Θεό για τον εαυτό του: Θέλω να μάθω, ποια ωφέλεια προκύπτει είτε για μένα είτε για τους άλλους από το αίμα μου; Ή τι περισσότερο θα υπάρξει από το να περιέλθω εγώ στη φθορά;

Γι' αυτό, ας την επικαλεστούμε και εμείς πιο γρήγορα, όχι όπως εκείνος καλούσε τη νύμφη, όντας νυμφίος της και κύριος και δεσπότης και βασιλιάς και Θεός και υπερασπιστής, αλλά ως δούλοι του ας την επικαλεστούμε, λέγοντας και εμείς σε συμφωνία με αυτόν: «έλα από τον Λίβανο, νύμφη, διότι είσαι όλη ωραία και δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι σε εσένα»· ο παράδεισος του μεγάλου τεχνίτη, η πόλη του άγιου βασιλιά, η νύμφη του αμόλυντου Χριστού, η αγνή παρθένος, που έχει μνηστευθεί με πίστη σε έναν μόνο άνδρα, η διαφανής και «που προβάλλει σαν την αυγή, ωραία σαν τη σελήνη, λαμπρή σαν τον ήλιο, θαυμαστή σαν παραταγμένα στρατεύματα», αυτή που μακαρίζεται από τις «βασίλισσες» και εξυμνείται από τις «παλλακίδες», που επαινείται από τις θυγατέρες, και «που αναβαίνει από την έρημο», «λευκασμένη και στηριζόμενη στον αγαπημένο της», που αναδίδει μύρο, «η οποία αναβαίνει από την έρημο σαν στήλες καπνού, θυμιατισμένη με σμύρνα και λίβανο από κάθε σκόνη μυρεψού», Εκείνου που προσέφερε τη δική Του ευωδία, για τον οποίο προνοώντας έλεγε: «μύρο που ξεχύθηκε είναι το όνομά σου· γι' αυτό σε αγάπησαν οι νεάνιδες», αυτή «που στέκεται εκ δεξιών του βασιλιά, ντυμένη με κροσσωτά ενδύματα και στολισμένη με χρυσάφι», που δεν έχει τίποτα σκοτεινό πάνω της, άλλοτε μεν «μαυρισμένη», τώρα δε «ωραία» και «λευκασμένη», ώστε, όταν βρεθούμε μέσα σε σένα, να ανακουφιστούμε από τα απεχθή δεινά των αιρέσεων που μας βρήκαν προηγουμένως, και να ησυχάσουμε από τον σάλο της τρικυμίας τους, και να βρούμε αναψυχή σε σένα, αγία μητέρα μας Εκκλησία, και στην αγία διδασκαλία που υπάρχει σε σένα και στην αγία και μοναδική αληθινή πίστη του Θεού.

Είσαι ολόκληρη ωραία, αγαπημένη μου, και δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι επάνω σου. Σε πολλά σημεία ο βασιλιάς Σολομών λαμβάνεται ως τύπος του αληθινού Βασιλέως, και λέγοντας «σε πολλά» εννοώ όσα εξαίρετα εξιστορούνται για αυτόν από την Αγία Γραφή· διότι και ειρηνικός ονομάζεται, και ναό οικοδομεί, και διαθέτει αμέτρητη σοφία, και βασιλεύει στον Ισραήλ, και κρίνει τον λαό με δικαιοσύνη, και κατάγεται από το σπέρμα του Δαβίδ, αλλά και η βασίλισσα των Αιθιόπων προσέρχεται σε αυτόν. Διότι όλα αυτά και τα παρόμοια λέγονται για εκείνον μεν τυπικώς, προδιαγράφουν όμως τη δύναμη του Ευαγγελίου. Ποιος άλλωστε είναι τόσο ειρηνικός όσο Εκείνος που θανάτωσε την έχθρα και την προσήλωσε στον σταυρό, Εκείνος που συμφιλίωσε με τον Εαυτό Του εμάς τους εχθρούς Του, ή μάλλον ολόκληρο τον κόσμο, και κατέρριψε το μεσότοιχο του φραγμού, για να δημιουργήσει στο πρόσωπό Του από τους δύο έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, Εκείνος που κήρυξε την ειρήνη σε αυτούς που βρίσκονταν μακριά και σε αυτούς που βρίσκονταν κοντά, μέσω εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά;

Αφού λοιπόν ο λόγος προήγαγε τον έπαινο μέχρι αυτά τα μέλη της Εκκλησίας, στη συνέχεια συνθέτει το εγκώμιο για ολόκληρο το σώμα της, όταν δηλαδή Εκείνος διά του θανάτου καταργήσει αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου και επαναφέρει πάλι τον εαυτό Του στην οικεία δόξα της θεότητας, την οποία είχε εξαρχής, πριν δημιουργηθεί ο κόσμος. Διότι, αφού είπε «Θα πορευθώ μόνος μου στο όρος της σμύρνης και στον λόφο του λιβάνου», υποδηλώνοντας με τη μεν σμύρνη το πάθος, με τον δε λίβανο τη δόξα της θεότητας, πρόσθεσε «Είσαι όλη ωραία, η πλησίον μου, και μώμος δεν υπάρχει σε σένα». Με τα λόγια αυτά διδάσκει, πρώτον μεν, ότι κανείς δεν Του αφαιρεί τη ζωή, αλλά έχει την εξουσία να την παραδώσει και έχει την εξουσία να την πάρει πάλι, πορευόμενος αυτοβούλως στο όρος της σμύρνης, αποδεχόμενος τον θάνατο υπέρ των αμαρτωλών όχι εξαιτίας των δικών μας έργων, ώστε να μην καυχηθεί κανείς, αλλά από δική Του χάρη· έπειτα δε, ότι δεν είναι δυνατόν να καθαριστεί διαφορετικά η ανθρώπινη φύση από τον μώμο, παρά μόνο εάν ο Αμνός, που αίρει την αμαρτία του κόσμου, εξαφανίσει διά του Εαυτού Του κάθε κακία.

Εκείνος λοιπόν που είπε ότι «Είσαι όλη καλή, η πλησίον μου, και ψεγάδι δεν υπάρχει σε σένα»· και ο οποίος εισήγαγε το μυστήριο του πάθους μέσα από το αίνιγμα της σμύρνας, και έπειτα μνημόνευσε το λιβάνι, δια του οποίου φανερώνεται η θεότητα, μας διδάσκει τούτο: ότι εκείνος που συμμετείχε μαζί Του στη σμύρνα, θα συμμετάσχει οπωσδήποτε και στο λιβάνι. Διότι εκείνος που συμπάσχει, οπωσδήποτε και συνδοξάζεται, και εκείνος που θα βρεθεί μία φορά μέσα στη θεία δόξα γίνεται ολόκληρος καλός, αφού απαλλάσσεται από το αντίθετο ψεγάδι, από το οποίο είθε να αποχωριστούμε και εμείς δια μέσου Εκείνου που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, στον οποίο ανήκει η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

«Έλα, πλησίον μου», λέει, και πάλι «Έλα, περιστερά μου» και «Έλα να βρεθείς υπό τη σκέπη του βράχου». Και αφού ο Λόγος απηύθυνε προς την ψυχή και άλλες τέτοιες φωνές, προτρεπτικές και ελκυστικές προς την επιθυμία των ανώτερων, και αφού ήδη διαβεβαίωσε σε αυτήν που ανέρχεται προς αυτόν ότι είναι σε όλα άμεμπτη, λέγοντας ότι «Είσαι όλη ωραία και ψεγάδι δεν υπάρχει σε εσένα», προκειμένου να μην επαναπαυθεί με αυτή τη μαρτυρία και εμποδιστεί στην άνοδο προς τα ανώτερα, πάλι μέσα από αυτή την προτρεπτική φωνή την παρακινεί να αναβεί προς την επιθυμία των υψηλότερων, λέγοντας: «Έλα από τον Λίβανο, νύμφη». Το δε νόημα των λεγομένων είναι το εξής: καλώς, λέει, με ακολούθησας στα προηγούμενα, ήρθες μαζί μου στο όρος της σμύρνας (διότι συντάφηκες μαζί μου μέσω του βαπτίσματος στον θάνατο), συνανήλθες μαζί μου και στον λόφο του Λιβάνου (διότι συναναστήθηκες μαζί μου και υψώθηκες στην κοινωνία της θεότητας, την οποία υποδηλώνει το όνομα του Λιβάνου)· ανέβα μαζί μου και από αυτά σε άλλα όρη, προκόπτοντας και υψούμενη μέσω της ενεργού γνώσης, έλα λοιπόν από τον Λίβανο, λέει, όχι πλέον ως μνηστή αλλά ως νύμφη. Διότι δεν είναι δυνατόν να συζήσει κάποιος μαζί μου, εάν δεν έχει μεταμορφωθεί μέσα από τη σμύρνα του θανάτου προς τη θεότητα του Λιβάνου.

Εκείνη που με τόση εξουσία και πεποίθηση εξόρισε από τον εαυτό της εκείνον τον σκληρό βορρά και προσείλκυσε κοντά της το φωτεινό πνεύμα, εκείνη που διά του στόματός της δημιουργεί παραδείσους ροών, των οποίων τα ακρόδρυα ήταν αρώματα, εκείνη που παρέθεσε τον κήπο της ως τράπεζα στον Δεσπότη της κτίσεως, από τον οποίο τίποτα από τα παρατεθέντα δεν φάνηκε απορριπτέο, αλλά μαρτυρήθηκε πως όλα είναι καλά: η σμύρνα, το άρωμα, ο άρτος με το μέλι, ο οίνος με το γάλα, εκείνη για την οποία ο Λόγος μαρτύρησε την τελειότητά της, λέγοντας ότι «Είσαι όλη ωραία και ψεγάδι δεν υπάρχει επάνω σου», αυτή τώρα διάκειται ως εξής: σαν να πρόκειται να δεχθεί για πρώτη φορά την εμφάνιση του Θεού και σαν να μην έχει ακόμη υποδεχθεί και ενοικίσει μέσα της τον Λόγο, ο οποίος τώρα στέκεται προ των θυρών, αντιμετωπίζει με θαυμασμό τη δύναμη της φωνής. Γι' αυτό λέει ότι η φωνή του Νυμφίου δεν αγγίζει ακόμη την ίδια, αλλά τη θύρα της: «Διότι η φωνή», λέει, «του αδελφιδού μου κρούει τη θύρα».

Ποια είναι αυτή που ανεβαίνει καταλευκασμένη, όλη ωραία, λάμποντας σαν τον ήλιο; Ας ψάλουν οι κιθάρες του Πνεύματος, οι αποστολικές γλώσσες. Ας ηχήσουν αλαλάζοντας τα κύμβαλα, οι κορυφές των θεολόγων, το σκεύος της εκλογής, ο Ιερόθεος, ο οποίος έχει καθιερωθεί στο θείο Πνεύμα και μέσα από τη θεία ένωση διδάχθηκε και βίωσε τα θεία· ας εκσταθεί ολόκληρος από το σώμα του, ας συνεκδημήσει ολοκληρωτικά με την προαίρεσή του και ας επικροτήσει με εφύμνια. Όλα τα έθνη ας χτυπήσουν τα χέρια τους, όλοι ας υμνήσουν τη Θεοτόκο. Οι άγγελοι ας υπηρετήσουν το θνητό σώμα. Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, ακολουθήστε πίσω από τη βασίλισσα, και ως παρθένοι που βρίσκεστε κοντά της, γεμάτες πνευματικό σφρίγος, ας μεταφερθείτε μαζί της προς τον Νυμφίο, για να παρασταθείτε στα δεξιά του Δεσπότη.

Έπειτα, σε συμφωνία και ακολουθία με αυτά, τι νομίζετε ότι συνέβη εκείνη τη στιγμή; Όπως νομίζω, η έλευση του Βασιλέως προς την ίδια του τη μητέρα, ο οποίος υποδέχθηκε με θεία και αμόλυντα χέρια την ιερή, αγνή και άμωμη ψυχή της. Και αυτή βέβαια, όπως ήταν φυσικό, είπε: «Στα χέρια σου, τέκνο μου, παραθέτω το πνεύμα μου. Δέξου τη φίλη σε εσένα ψυχή μου, την οποία διατήρησες άμεμπτη. Σε εσένα, και όχι στη γη, παραδίδω το σώμα μου. Φύλαξέ το σώο, αυτό στο οποίο ευδόκησες να κατοικήσεις και το οποίο, αφού γεννήθηκες, διατήρησες παρθένο. Μετάστησέ με κοντά σου, ώστε, όπου είσαι εσύ, το κύημα των σπλάγχνων μου, να βρίσκομαι κι εγώ μαζί σου. Διότι σπεύδω προς εσένα, που κατήλθες σε εμένα αδιαίρετα. Εσύ γίνε παρηγοριά για την αναχώρησή μου στα πολυαγαπημένα μου τέκνα, τα οποία ευδόκησες να ονομάσεις αδελφούς σου. Πρόσθεσε ευλογία στην ευλογία τους μέσω της επιθέσεως των δικών μου χειρών». Έπειτα, αφού ύψωσε τα χέρια της, όπως ήταν φυσικό, ευλόγησε τους συγκεντρωμένους, απευθύνοντας τέτοια λόγια και ακούγοντας: «Έλα, ευλογημένη μου μητέρα, στην ανάπαυσή μου. Σήκω, έλα, η πλησίον μου, η ωραία ανάμεσα στις γυναίκες, διότι ιδού ο χειμώνας παρήλθε, ο καιρός του θερισμού έφτασε. Είσαι ωραία, η πλησίον μου, και δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι σε εσένα. Η οσμή των μύρων σου υπερβαίνει όλα τα αρώματα». Αφού άκουσε αυτά η αγία, παραθέτει το πνεύμα της στα χέρια του Υιού της.

Διότι τίποτε μέσα στην Καθολική Εκκλησία δεν είναι στρεβλό ή περίπλοκο. «Διότι όλα είναι ευθέα σε αυτούς που κατανοούν, και ορθά σε εκείνους που βρίσκουν τη γνώση. Διότι όλη είναι ωραία, όπως έχει ειπωθεί, και δεν υπάρχει ψεγάδι σε αυτήν». γ'. Και πρώτος βέβαια αυτός που έθεσε τα θεμέλια της χριστιανικότατης βασιλείας, ο απόστολος του Χριστού ανάμεσα στους βασιλείς, ο μέγας και δίκαιος Κωνσταντίνος, ο οποίος προσέφερε μυρία αξιέπαινα κατορθώματα στην Εκκλησία του Θεού και, αφού κατέρριψε στη γη εκείνον τον λαβυρινθώδη και δυσδιέξοδο αρειανικό πύργο της θεομαχίας, εξέλαμψε στα πέρατα της οικουμένης, σαν πύρινο στύλο, τη γνώση της υπερούσιας, ζωαρχικής και ομοούσιας Τριάδας. Ως πρώτιστο και εξαίρετο αφιέρωμα της ευσέβειας προς τον Χριστό, τον αληθινό Θεό μας, εγχάραξε ως γνώρισμα στο βασιλικό νόμισμα του κράτους το ουρανοφανές σημείο του σωτήριου σταυρού, και αποτύπωσε σε αυτό τη σεβάσμια και θεανδρική μορφή του Χριστού μαζί με τη δική του, υποδεικνύοντας την αυθεντία του επουράνιου Βασιλιά που παραχωρήθηκε στον επίγειο, καθώς και τις ειρηνικές συμφωνίες και τις συνθήκες βαθιάς ειρήνης, από τη στιγμή που άγγελοι και άνθρωποι έγιναν ένα ποίμνιο και μία εξουσία.

Μάθετε τι λέει για αυτήν ο Θεός: «Όλη είσαι ωραία, αγαπημένη μου, και δεν υπάρχει σε σένα κανένα ψεγάδι». Ας προσκυνήσουμε και ας λατρεύσουμε μόνο τον Κτίστη και Δημιουργό, ως τον κατά φύση προσκυνητό Θεό. Ας προσκυνήσουμε και την αγία Θεοτόκο, όχι ως Θεό, αλλά ως Μητέρα του Θεού κατά σάρκα. Ακόμη, ας προσκυνήσουμε και τους αγίους, ως εκλεκτούς φίλους του Θεού που έχουν αποκτήσει παρρησία προς Αυτόν. Διότι, αν οι άνθρωποι προσκυνούν φθαρτούς βασιλιάδες, που πολλές φορές είναι και ασεβείς και αμαρτωλοί, καθώς και τους άρχοντες που διορίζονται από αυτούς και τα λάβαρά τους, σύμφωνα με το θείο λόγιο του Αποστόλου: «Να υποτάσσεστε στις αρχές και τις εξουσίες», και «αποδώστε σε όλους τις οφειλές, σε όποιον οφείλετε την τιμή την τιμή, σε όποιον τον φόβο τον φόβο», και «αποδώστε τα του Καίσαρα στον Καίσαρα», όπως λέει ο Κύριος, «και τα του Θεού στον Θεό», πόσο μάλλον έπρεπε να προσκυνούμε τον Βασιλέα των βασιλευόντων, ως τον μόνο που δεσπόζει κατά φύση, και τους δούλους και φίλους Του, οι οποίοι κυριάρχησαν επί των παθών και κατέστησαν άρχοντες όλης της γης («διότι θα τους καταστήσεις», λέει ο Δαβίδ, «άρχοντες σε όλη τη γη»), αφού έλαβαν εξουσία κατά των δαιμόνων και των ασθενειών και θα συμβασιλεύσουν με τον Χριστό σε μία βασιλεία άφθαρτη και ακατάλυτη, των οποίων μόνο η σκιά αρκούσε για να αποδιώξει ασθένειες και δαίμονες; Ας μην θεωρήσουμε, λοιπόν, την εικόνα ασθενέστερη και κατώτερης τιμής από μία σκιά· διότι πράγματι σκιαγραφεί το πρωτότυπο.

Οι δύο μαστοί σου είναι σαν δύο δίδυμα νεογνά ζαρκαδιού, που βόσκουν ανάμεσα στα κρίνα. Είσαι όλη ωραία, αγαπημένη μου, και δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι σε εσένα. Έλα από τον Λίβανο, νύφη, έλα από τον Λίβανο. Θα έρθεις και θα περάσεις από την αρχή της πίστεως, από την κορυφή του Σανήρ και του Αερμών, από τις φωλιές των λεόντων, από τα όρη των λεοπαρδάλεων.

Έπειτα και ο ίδιος ο νυμφίος, ως άριστος εραστής προς την αγαπημένη του, φανερώνοντας προς αυτήν τον ίδιο άγιο πόθο του, είπε: «Αιχμαλώτισες την καρδιά μας, αδελφή μας νύμφη, αιχμαλώτισες την καρδιά μας». «Ολόκληρη είσαι ωραία, αγαπημένη μου, καλή μου, περιστερά μου. Έλα από τον Λίβανο, νύμφη», δηλαδή από το βάπτισμα. «Έλα από τον Λίβανο, από τις φωλιές των λεόντων, από τα όρη των λεοπαρδάλεων». Διότι, ακόμη και αν έγινες θηριώδης εξαιτίας της απιστίας και περιπλανήθηκες σε βουνά της ερήμου, μαζί με λέοντες και λεοπαρδάλεις, εγώ σε δέχομαι. Αρκεί να έλθεις από τον Λίβανο, σφραγισμένη με τη δική μου σφραγίδα. «Θέσε με ως σφραγίδα στην καρδιά σου», χωρίς να την ανοίγεις σε κανέναν άλλον. Διότι «κραταιά σαν τον θάνατο είναι η αγάπη», «σκληρός σαν τον άδη ο ζήλος», καθώς δεν αποδέχεται κανέναν άλλον ζήλο παρά μόνο τον ζήλο του Θεού. Τέτοιος ήταν παλαιότερα και ο ζηλωτής Ηλίας, ο θεσπέσιος Παύλος και οι υπόλοιποι ζηλωτές του Θεού. Τα «φτερά» της, δηλαδή της αγάπης προς τον Θεό, «τα φτερά της είναι φλόγες». Ύδωρ γεμάτο κινδύνους και θλίψεις «δεν θα μπορέσει να σβήσει την αγάπη, ούτε και οι ποταμοί».

«Σαν κόκκινη κλωστή είναι τα χείλη σου, και η ομιλία σου ωραία», καθώς φιλάς και λες τα αγαπημένα και ποθητά λόγια του Νυμφίου σου. «Σαν φλούδα από ρόδι είναι τα μάγουλά σου», ως τροφή του μαρτυρίου. «Σαν τον πύργο του Δαβίδ είναι ο τράχηλός σου», ο οποίος στέκεται ακλόνητος στον καιρό των βασανιστηρίων, χωρίς καθόλου να υποκλίνεται για να προσκυνήσει τα είδωλα. Είσαι όλη «ωραία, η αγαπημένη μου», με την αμώμητη πίστη, «και ψεγάδι δεν υπάρχει σε σένα». «Η πλεξούδα του κεφαλιού σου είναι σαν την πορφύρα» του βασιλιά, στέφανο μαρτυρίου «δεμένη σαν μέσα σε στοές». «Έλα από τον Λίβανο, νύμφη, έλα από τον Λίβανο». Διότι, αφού το σώμα σου βάφτηκε κόκκινο με το μαρτυρικό αίμα, και η ψυχή σου έγινε λευκή σαν το χιόνι εκείνου του Λιβάνου, «έλα, από τον Λίβανο». «Πόσο ωραία έγινες και πόσο γλυκιά», ω καλλιπάρθενη κόρη, πανσεβάσμια μάρτυρα του Χριστού;

Εμπρός λοιπόν, παιδιά του Χριστού και γιοι της αγίας Εκκλησίας του Θεού, εσείς που συνήλθατε σε τούτη την πραγματεία των ογδόντα αιρέσεων, ή σε κάποιο μέρος αυτών, και μαζί με εμένα διαπλεύσατε αυτόν τον μεγάλο όγκο των προαναφερθεισών διεφθαρμένων διδασκαλιών και διασχίσατε πεζή τόση έρημο. ÷ Επί των οποίων, μετά από μερικά, αναφέρει: ÷ Ας απευθυνθούμε γρήγορα σε αρμονία με τον νυμφίο, ως δούλοι, λέγοντας και εμείς προς τη νύμφη: «Έλα από τον Λίβανο, νύμφη· έλα από τον Λίβανο, διότι είσαι ωραία και δεν υπάρχει ψεγάδι επάνω σου·» εσύ, ο παράδεισος του μεγάλου τεχνίτη, η πόλη του βασιλιά, η νύμφη του άσπιλου Χριστού· η αγνή παρθένος, που έχει μνηστευθεί με πίστη σε έναν μόνο άνδρα, «αυτή που προβάλλει ολόλαμπρη σαν την αυγή, ωραία σαν τη σελήνη, εκλεκτή σαν τον ήλιο, εκθαμβωτική σαν παραταγμένο στράτευμα,» που μακαρίζεται από τους βασιλείς, και εξυμνείται από τις παλλακίδες, που επαινείται από τις θυγατέρες, «και η οποία ανεβαίνει από την έρημο ολόλευκη, και στηρίζεται στον αγαπημένο της, αυτή που αναδίδει άρωμα μύρων, και ανεβαίνει από την έρημο» θυμιατισμένη σαν στήλες καπνού, με σμύρνα και λιβάνι από τις σκόνες του αρωματοποιού, εκείνου που πρόσφερε τη δική του ευωδία.

Αλλά αυτά ας σταματήσουν έως εδώ, για να μην ξεφύγουμε από τα όρια του χρόνου μακρηγορώντας περισσότερο. Και ο λόγος μου, καθώς εισέρχεται στον νυμφώνα, δεν αναφωνεί θαυμάζοντας την εσωτερική λαμπρότητα όπως ο νεαρός από την Ιθάκη: «Του Δία ίσως να είναι τέτοια τα δώματα και τα πλούτη», ούτε επαναλαμβάνει τα λόγια της Γραφής: «Πόσο ωραίοι είναι οι οίκοι σου, Ιακώβ, οι σκηνές σου σαν παράδεισοι δίπλα σε ποτάμια και σαν τις σκηνές που έστησε ο Κύριος». Αντιθέτως, ξεπερνώντας τα αυτά, αναπηδά και ορμά προς την πανηγυρική γιορτή και, σαν να ενθουσιάζεται με τα όσα τελούνται, θέλει να στήσει χορό, όχι σαν αυτόν που έστησαν οι Κνώσσιες παρθένες, τον οποίο είχε τεχνουργήσει ο Δαίδαλος για χάρη της Αριάδνης, όταν ο Θησέας βγήκε από τον δυσέλικτο λαβύρινθο, αλλά σαν αυτόν που πολλές φορές σχημάτισαν οι Μούσες στον Ελικώνα. Και αφού έδρεψε άνθη εγκωμίων από τα αμόλυντα λιβάδια που καλλιεργεί η ρητορική, τα σκορπά πάνω σε τούτη τη βασιλική παστάδα, όπως αρμόζει στα εδώ πράγματα. Διότι ο μεν νυμφίος βασιλιάς είναι εξαιρετικά ωραίος σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων, η δε νύμφη, η νεαρή βασίλισσα, είναι πανέμορφη και ακτινοβολεί την εσωτερική της λαμπρότητα με τα ψυχικά της κάλλη, αλλά είναι και άριστη στην εξωτερική της εμφάνιση, και δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι επάνω της. Αυτήν την ενώνει ο Θεός με τον βασιλιά ως βοηθό όμοια με αυτόν, μη θέλοντας εκείνος να είναι μόνος, όπως συνέβαινε λίγο πρωτύτερα, και σχεδόν άυλος και ασώματος, ενώ εμείς, οι υπήκοοι, ευφραινόμαστε κατά το ευαγγελικό ρητό εξαιτίας της φωνής του νυμφίου.

Λέγεται, λοιπόν, ότι ο μεν ουρανός δεν μπόρεσε να αντέξει τη θεϊκή ακτίνα, αλλά όταν τον διεπέρασε, σχίστηκε. Διότι, όταν το Πνεύμα κατέβαινε προς τον Ομότιμό του, ο μέγας Ιωάννης είδε τους ουρανούς να σχίζονται. Η μακαρία όμως Παρθένος, όταν επήλθε σε αυτήν το Πνεύμα, απόλαυσε μεγαλύτερη ειρήνη, αυτήν που ο Παύλος είπε ότι υπερέχει από κάθε νου, και έγινε υπερφυής τόπος για την υπόσταση του ίδιου του Σωτήρα, η οποία δεν γνωρίζει κανένα όριο. Και τον βάσταξε με τόση πολλή ευκολία, ώστε και τον κυοφόρησε και τον γέννησε χωρίς ωδίνες. Έτσι, εκείνο που ο προφήτης ονομάζει «ουρανό του ουρανού» και λέει ότι ανήκει μόνο στον Θεό – διότι «ο ουρανός του ουρανού ανήκει στον Κύριο» – είναι η μακαρία Παρθένος. «Ούτε και ο ίδιος ο ουρανός», λέει, «δεν είναι καθαρός ενώπιόν σου». Η Παρθένος, όμως, που είναι πλησίον του Θεού, δεν είναι μόνο καθαρή από κακά, αλλά είναι και ωραία. Και όχι απλώς, αλλά εξ ολοκλήρου ωραία: «είσαι όλη ωραία», λέει. Και η κρίση αυτή δεν είναι ανθρώπινη, αλλά ο ίδιος ο Θεός ανακηρύσσει τη μακαρία. Και όχι μόνο αυτό, αλλά με θαυμασμό: «Πόσο ωραία είσαι, η πλησίον μου;» Καίτοι, ο ιερός λόγος λέει ότι κάθε ανθρώπινη δικαιοσύνη ενώπιον του Θεού είναι πιο μιαρή από κάθε μίασμα και την αποκαλεί πονηρία. Και, όπως φαίνεται, η δικαιοσύνη της Παρθένου δεν ενέπιπτε μέσα στα ανθρώπινα όρια. Ούτε τα ξεπέρασε απλώς λίγο ή πολύ, ώστε να μπορεί κανείς να σχηματίσει κάποια εικόνα, αλλά διαφοροποιήθηκε τόσο πολύ από την κοινή φύση, σε σημείο που να μην μπορεί να βρεθεί κανένα κοινό μέτρο.

Τώρα όμως, αποβάλλοντας και αυτή τη σκυθρωπότητα και στολισμένη με όλα τα δικά της κοσμήματα και διαπρέποντας, φέρνοντας ως προίκα τον πλούτο της και χαίρουσα λαμπρά, υπακούει με λαμπρότητα στη φωνή του νυμφίου που αναφωνεί και λέει: Όλη ωραία είναι η πλησίον μου, και δεν υπάρχει ψεγάδι σε αυτήν. Ωραία είναι η πλησίον μου· διότι, αφού ανέμειξε τα άνθη των χρωμάτων με την ορθότητα των δογμάτων και διαμόρφωσε ιεροπρεπώς πάνω της ένα ιερό κάλλος και με τα δύο, και φέροντας ως άγαλμα σχεδόν ολόκληρη και παντέλεια την ευσέβεια, δεν αναγνωρίζεται ως ωραία στο κάλλος μόνο σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων, αλλά έχει ανυψωθεί σε μια ανέκφραστη ωραιότητα ευπρέπειας ασυγκρίτως περισσότερο από οποιουσδήποτε άλλους. Όλη ωραία είναι η πλησίον μου· απέφυγε τα πλήγματα, ελευθερώθηκε από τα τραύματα, απέπλυνε τους σπίλους, κατακρήμνισε στα τάρταρα τους υβριστές, υπερύψωσε τους υμνητές. Και δεν υπάρχει ψεγάδι σε αυτήν· αποδείχθηκε ανώτερη από τα στίγματα, με τα οποία μια αλλόφυλη και μιαρή χείρα τη σημάδεψε, βασανίζοντας ολόκληρο το σώμα της. Εξάλειψε τις κηλίδες όλων αυτών· και ανακτώντας τον νυφικό και αρχαίο στολισμό της, τον φόρεσε.

Χαίρε, κιννάμωμο, το άρωμα που εξέρχεται από τον νοητό παράδεισο της αχραντίας, του οποίου η οσμή είναι γλυκιά σε αυτόν που λέει στο Άσμα Ασμάτων: «Οι βλαστοί σου είναι παράδεισος ροδιών με καρπούς ακροδρύων· κάλαμος και κιννάμωμο με όλα τα δέντρα του Λιβάνου». Χαίρε, θυγατέρα, η ιέρεια νεάνιδα, της οποίας η αχραντία είναι αξιαγάπητη και ο στολισμός παράδοξος σε αυτόν που είπε στο Άσμα Ασμάτων: «Πόσο ωραία έγιναν τα βήματά σου με τα υποδήματα, θυγατέρα του Αμιναδάβ; Η κοιλιά σου είναι θημωνιά σίτου περιφραγμένη με κρίνα». Χαίρε, αδελφή, εσύ που φέρεις το όνομα του καλού αδελφού και είσαι πανέραστη, του οποίου η φωνή λέει τα εξής στο Άσμα Ασμάτων: «Μας έκλεψες την καρδιά, αδελφή μου νύμφη, μας έκλεψες την καρδιά». Χαίρε, νύμφη, της οποίας νυμφοστόλος είναι το Άγιο Πνεύμα και νυμφίος ο Χριστός, ο οποίος λέει στο Άσμα Ασμάτων: «Είσαι ολόκαλη η αγαπημένη μου, και ψεγάδι δεν υπάρχει σε εσένα· έλα από τον Λίβανο, νύμφη». Χαίρε, μύρο, το μυριότιμο σύνολο των αρετών, εσύ που ευωδιάζεις με τα μύρα της παναγνείας, από την οποία ομώνυμα με εσένα προήλθε ο Κύριος. Διότι λέει: «Μύρο που εκκενώθηκε είναι το όνομά σου»· από το οποίο έχει χριστεί το βασίλειο ιεράτευμα. Χαίρε, θυμίαμα, η προσευχή που κατευθύνεται ενώπιον του Κυρίου υπέρ όλου του κόσμου, εσύ που είσαι γεμάτη από την ευωδία του Πνεύματος, για την οποία κάπου αναφωνήθηκε με θαυμασμό: «Ποια είναι αυτή που αναβαίνει από την έρημο, σαν στήλες καπνού θυμιάματος;»

Διότι ο Θεός μάς καλλώπισε, στην αρχή βέβαια, στον παράδεισο μέσω του αξιώματος του κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν. Και αν και σε μεγάλο βαθμό, εξαιτίας της παρακοής, σκοτεινιάσαμε τους εαυτούς μας και τους ταράξαμε, πάλι μας καλλώπισε με τη χάρη μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαίνισης του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε πάνω μας πλουσιοπάροχα μέσω του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας. Αλλά όμως, επειδή και εκεί αχρειωθήκαμε, για τρίτη φορά μάς καλλώπισε με την υπόσχεση της παρθενίας, χαρίζοντάς μας άφεση για όλα τα παραπτώματα και εξαλείφοντας το εναντίον μας χειρόγραφο με τον σταυροφόρο βίο, εξίσου με το βάπτισμα. Επομένως, ας παραμείνει η ψυχή μας στο δικό της κάλλος, ώστε να αξιωθεί να ακούσει: «Είσαι όλη ωραία, αγαπημένη μου, και δεν υπάρχει κανένα ψεγάδι σε σένα». Εάν όμως συμβεί να αποκτήσει ψεγάδι, επειδή είμαστε υποκείμενοι στην τροπή και κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο, ούτε μπορεί κανείς να καυχηθεί ότι έχει αγνή την καρδιά, ας καθαριζόμαστε με τα δάκρυα. Διότι λέει: «Θα με πλύνεις, και θα γίνω λευκότερος από το χιόνι». Και πάλι:

Αν και βεβαίως εξαιτίας της παρακοής σκοτεινιάσαμε τους εαυτούς μας και τους συγχύσαμε, πάλι μας καλλώπισε με τη χάρη «δια του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχυσε σε εμάς πλουσίως δια του Ιησού Χριστού του Σωτήρος μας»· αλλά όμως και εδώ αχρειωθήκαμε. Για τρίτη φορά μας καλλώπισε με την αφιέρωση της παρθενίας, συγχωρώντας μας όλα τα παραπτώματα, «εξαλείφοντας το εναντίον μας χειρόγραφο», με τη σταυροφόρο ζωή εξίσου με το βάπτισμα. Επομένως, ας παραμείνει η ψυχή μας στο δικό της κάλλος, ώστε να αξιωθεί να ακούσει: «Είσαι όλη ωραία, αγαπημένη μου, και δεν υπάρχει ψεγάδι σε εσένα.» Εάν όμως και φτάνει να αποκτά ψεγάδια, επειδή είμαστε υποκείμενοι σε μεταβολή, και κανένας δεν είναι καθαρός από ρύπο, ούτε μπορεί να καυχηθεί κάποιος ότι έχει αγνή την καρδιά του. Όμως, με τα δάκρυα καθαριζόμαστε· «Θα με πλύνεις, λέγει, και θα λευκανθώ περισσότερο από το χιόνι.» Και πάλι: «Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας.»