Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 5:1

Διότι βλέπεις τον πόθο που υπάρχει σε αυτήν τη μακάρια ψυχή, πώς, ενώ εκείνη παρακαλεί και λέει: «Ας κατέβει ο αδελφιδός μου στον κήπο του, και ας φάει τον καρπό των ακροδρύων του»· πώς αμέσως λέει ο Λόγος: «Εισήλθα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη»; Διότι δεν υπάρχει τίποτε ταχύτερο· καθώς, ενώ εκείνη ακόμη μιλούσε, αμέσως την εισάκουσε· βλέπεις αυτό που είναι γεγραμμένο: «Ότι, ενώ εσύ ακόμη μιλάς, θα πω: Ιδού, είμαι παρών»; Διότι ταυτόχρονα με το να παρακαλεί εκείνη και να λέει: «Κατέβα, ω Λόγε, στον κήπο σου, και φάε τον καρπό των ακροδρύων σου», αμέσως την εισάκουσε λέγοντας: «Εισήλθα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη».

Γι' αυτό, λοιπόν, τον παρακαλούμε λέγοντας: Κατέβα, ω Λόγε, στον κήπο σου, και φάε τον καρπό των ακροδρύων σου· και αμέσως εκείνος εισάκουσε: Εισήλθα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη· τρύγησα τη σμύρνα μου μαζί με τα αρώματά μου. Με παρακάλεσες να κατέβω και να φάω τους καρπούς; Ιδού, κατέβηκα· δώσε μου τους καρπούς. Ο λόγος, λοιπόν, των Ιουδαίων αμέσως φέρει αντί για σταφύλια αγκάθια, και αντί για σύκα τριβόλους. Και πότε του πρόσφεραν αυτούς τους καρπούς, αν όχι όταν σταυρωνόταν; Διότι ζήτησε να πιει από τους καρπούς του αμπελιού, και αντί για οίνο του πρόσφεραν όξος. Βλέπεις ότι ο καρπός τους έγινε όξος;

Γι' αυτό σωστά λέει: «Τρύγησα τη σμύρνα μου μαζί με τα αρώματά μου· έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου· ήπια τον οίνο μου μαζί με το γάλα μου». Βλέπεις πώς ο Λόγος προσαρμόζεται σε κάθε ηλικία; Και στους Ιουδαίους, επειδή ήταν νήπια, έδινε ως τροφή μέλι και γάλα. Και όταν ακούς μέλι και γάλα, να σκέφτεσαι τον Νόμο· διότι σε αυτούς δόθηκε το γάλα, επειδή ήταν νήπια. Στους τέλειους όμως δίνεται ο άρτος και ο οίνος. Διότι στερεά τροφή είναι και ο άρτος και ο οίνος, δηλαδή το Ευαγγέλιο. Γι' αυτό λοιπόν σωστά λέει ο Σωτήρας: «Έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου, ήπια τον οίνο μου μαζί με το γάλα μου». Βλέπεις πώς ομιλεί παντού; Διότι δική Του είναι και η Καινή και η Παλαιά. Γι' αυτό αλίμονο στους Ιουδαίους που τρώνε το μέλι και το γάλα. Ομοίως δε και οι Μανιχαίοι τρώνε τον άρτο και τον οίνο· η Καθολική Εκκλησία όμως τα τρώει και τα δύο μαζί, τον άρτο μαζί με το μέλι, και πίνει τον οίνο μαζί με το γάλα. Και τρώγοντας μεν τον άρτο, καταναλώνουμε μαζί με τον Λόγο και το μέλι. Και έχει γραφτεί να τρώνε το πρόβατο κατά το Πάσχα.

Λαμβάνω το πρόβατο και το καταναλώνω μαζί με τον Λόγο· και δεν τρώγω μόνο το πρόβατο, αλλά και τον Λόγο που οδηγείται ως πρόβατο στη σφαγή. Γι' αυτό ορθώς λέγει: Έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου, και ήπια τον οίνο μου μαζί με το γάλα μου· και αμέσως λέγει: Φάγετε, οι πλησίον μου, και πίετε, και μεθύστε, αδελφοί. Δες τον Σωτήρα πώς παραγγέλλει στα νήπια να φάνε· στους μεγαλύτερους λέγει, Και πίετε· ενώ στους τέλειους έλεγε, Και μεθύστε, αδελφοί. Αναμφίβολα ο Παύλος, όντας τέλειος και έχοντας μεθύσει με αυτήν τη θεία μέθη, έλεγε: Διότι, είτε βρεθήκαμε σε έκσταση, για τον Θεό έγινε, είτε σωφρονούμε, για εσάς. Μην νομίσεις όμως γι' αυτόν ότι βρισκόταν σε έκσταση από τον οίνο· διότι ο ίδιος παρήγγειλε: Μην μεθάτε με οίνο, στον οποίο υπάρχει ασωτία· αλλά, Να χρησιμοποιείς λίγο οίνο για το στομάχι σου, γράφει στον Τιμόθεο· αν λοιπόν το παραγγέλλει σε άλλους, πόσο μάλλον στον εαυτό του; Διότι εκείνος ήταν μεθυσμένος με την καλή και θεία μέθη που προέρχεται από τον Λόγο. Είθε να συγκαταλεχθούμε και εμείς μαζί του στη βασιλεία των ουρανών εν Χριστώ Ιησού. Αμήν.

Διότι μόνο από την Παρθένο, ως Πλάστης, έλαβε το σώμα για τον Εαυτό Του, πλην όμως προερχόμενο από άνθρωπο· διότι η Θεοτόκος Μαρία ήταν άνθρωπος. Και τα εξής ειπώθηκαν από τον Λόγο προς εκείνους που αξιώθηκαν, καθώς αναλάμβανε πλέον τη σάρκα από την Παρθένο: «Εισήλθα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη, τρύγησα τη σμύρνα μου μαζί με τα αρώματά μου, έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου, ήπια τον οίνο μου μαζί με το γάλα μου». Διότι, αφού εισήλθε στον δικό Του κήπο, δηλαδή στην κτίση, έλαβε για τον Εαυτό Του το σώμα από την Παρθένο, και έγινε άνθρωπος. Θνητό μεν ήταν το σώμα, αλλά είχε ενωθεί με την ευωδία του παναγίου Λόγου.

Επομένως, μέσα από αυτό τίμησε και τη νομική συνήθεια, και διαμορφώνει πάλι κάποιο πνευματικό θεώρημα· διότι, άραγε δεν θα πούμε εύλογα, αποβλέποντας σε ολόκληρο το νόημα του προκειμένου, ότι τον μεν υβριστή και αλαζόνα λαό των Ιουδαίων τον αποστρέφεται δικαίως και τον εγκαταλείπει ο Χριστός, δέχεται όμως με πολλή χαρά εκείνους που τον πλησιάζουν και τους χορταίνει με τις ουράνιες τροφές, προσφέροντας τον νοητό άρτο, αυτόν που στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου; Τους τρέφει δε όχι με κόπο, αλλά με ιλαρότητα και άνεση και με πολλή ευλαβική τέρψη. Διότι αυτό ακριβώς μας υποδηλώνει η κατάκλιση των όχλων πάνω στο χορτάρι, ώστε να ταιριάζει πλέον στον καθένα από όσους έχουν αξιωθεί τέτοιας χάρης να λέει εκείνο το ψαλμικό: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει· σε τόπο χλοερό, εκεί με εγκατέστησε». Επειδή με πολλή τέρψη και τρυφή τρέφεται ο νους των αγίων από τις χορηγίες του Πνεύματος, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί στο Άσμα Ασμάτων: «Φάγετε και πιείτε και μεθύστε οι πλησίον». Αν και εκείνοι που κάθισαν ήταν πολλοί και ανάμεικτοι, όπως ήδη προείπαμε, αναφέρθηκε μόνο στους άνδρες, αποσιωπώντας τις γυναίκες και τα παιδιά, κατά τρόπο χρήσιμο για το πνευματικό θεώρημα.

Διότι πόσοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί στους οποίους θα αρκούσε για τροφή και χορτασμό το γάλα δύο προβάτων και μιας δαμάλεως; Το ποιο θα είναι λοιπόν το όφελος που θα προκύψει από αυτό για εμάς τους πνευματικούς, μπορεί να το δει κανείς μέσα από τα ίδια τα πράγματα. Όσοι μεν επιδιώκουν την ανυπακοή και υψώνουν υπερήφανα τον αυχένα τους απέναντι στον Θεό, θα λιώσουν από την έλλειψη των πνευματικών αγαθών, και θα γίνουν εντελώς ολιγάριθμοι, και θα βρεθούν να στερούνται παντελώς από κάποιον που γνωρίζει πώς να τους τρέφει προς την νοητή ευεξία και που έχει την ικανότητα να τους ανυψώσει, και μάλιστα πάρα πολύ γρήγορα, «εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού». Οι τέτοιοι άνθρωποι θα ακούσουν τον Θεό να λέει μέσω της φωνής του αγίου: «Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, εσείς όμως θα πεινάσετε. Ιδού, οι δούλοι μου θα πιουν, εσείς όμως θα διψάσετε». Διότι είναι εξαιρετικά άφθονη η μετοχή σε κάθε αγαθό από τον Θεό για εκείνους που έχουν αποφασίσει να φρονούν τα δικά Του, προς τους οποίους και ο Ίδιος έχει απευθυνθεί λέγοντας: «Φάγετε και πίετε και μεθύστε, οι πλησίον μου». <Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, κάθε τόπος όπου υπάρχουν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, θα μεταβληθεί σε χέρσο έδαφος και σε αγκάθια· με βέλη και τόξα θα έλθουν εκεί· διότι όλη η γη θα γίνει χέρσα και γεμάτη αγκάθια.> Αυτό θα ήταν έργο του μεγάλου και μεθυσμένου ξυραφιού, και σαφής απόδειξη της ολιγανδρίας του έθνους.

Διότι θα θυμηθείτε ότι σας παρακινούσαν οι ηγέτες· και η πρόφαση των αρχόντων για τη μανία τους κατά του Χριστού ήταν τα πάτρια, δηλαδή τα έθιμα και οι παραδόσεις, και όχι βέβαια όσα ορίζονταν από τον νόμο, αλλά δέχονταν ως διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων και τα προερχόμενα από μάταιες τηρήσεις. Θα πέσει λοιπόν πάνω σας σκληρός λιμός, και κοιτάζοντας πάνω και κάτω και στρέφοντας το βλέμμα παντού, δηλαδή περιφέροντας το μάτι της διάνοιας, τίποτε άλλο δεν θα δείτε, λέει, παρά μόνο απόλυτο αδιέξοδο και σκοτάδι, ώστε να μη μπορείτε να δείτε τίποτε από τα χρήσιμα, και δεν θα φτάσει σε απόγνωση αυτός που βρίσκεται σε στενοχώρια μέχρι τον καθορισμένο καιρό. Προφητεύει πάλι την κλήση των εθνών. Διότι, λέει, αυτοί που τώρα βρίσκονται σε στενοχώρια και καταπιέζονται από την πείνα των θείων διδαγμάτων, δεν θα μείνουν σε αδιέξοδο. Επειδή ο Εμμανουήλ θα τους χαρίσει την ευλογία, θα τους παραθέσει πνευματικές τροφές και θα τους στρώσει τη θεία τράπεζα, λέγοντας εκείνο: Φάτε και πιείτε, και μεθύστε, οι πλησίον.

Αυτό σημαίνει ότι τους έχει δοθεί από Αυτόν κάθε αφθονία ιερών χαρισμάτων και έχει παρατεθεί σε αυτούς η ζωοποιός τράπεζα. Διότι έφαγαν και αυτοί τον άρτο της ζωής, επειδή έγιναν μέτοχοι του Χριστού και σύσσωμοι με τους αγίους, ώστε να λένε με χαρά: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει· σε τόπο χλοερό με εγκατέστησε, δίπλα σε νερό αναπαύσεως με έθρεψε, την ψυχή μου επανέφερε. Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα.» Είπε επίσης μέσω ενός εκ των αγίων προφητών: «Φάτε, πιείτε και μεθύστε, εσείς οι πλησίον.» Διότι, ενώ ήταν μακριά από τον Θεό, βρέθηκαν κοντά Του μέσω της πίστεως, εκείνοι που κάποτε πλανώνταν, και χόρτασαν την ιερή τροφή. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Ο άρτος στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου.» Εάν πάλι θεωρήσουμε ως θηρία εκείνους που κατασπάραξαν τον Ισραήλ, το «Ελάτε, φάτε» είναι σαν να παραδίδει σε αυτά τους ασεβείς, και αυτούς που τους αξίζει να τιμωρηθούν, και μάλιστα πολύ δίκαια. Διότι σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής, μην αποδεχόμενοι την πίστη, και βρέθηκαν μακριά αυτοί που ήταν κοντά, και δεν αποτελούν πλέον λαό του Θεού, αλλά αντίθετα είναι αποτρόπαιοι ως Κυριοκτόνοι.

Και λοιπόν είπε στους αγίους αποστόλους ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ότι «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών, ενώ σε εκείνους δεν έχει δοθεί», σε αυτούς δηλαδή που απίστησαν, προς τους οποίους ο θείος λόγος διακήρυξε: «Αυτοί που με υπηρετούν θα φάνε, ενώ εσείς θα πεινάσετε. Ιδού, αυτοί που με υπηρετούν θα πιουν, ενώ εσείς θα διψάσετε.» Διότι πείνασαν και δίψασαν, επειδή έγιναν αμέτοχοι των αγαθών του Πνεύματος, και έμειναν εντελώς άγευστοι των χαρισμάτων του Χριστού, δηλαδή της θείας και ευαγγελικής παιδείας. Διότι είπε κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Ιδού εγώ φέρνω λιμό στη γη, όχι λιμό για άρτο, ούτε δίψα για ύδωρ, αλλά λιμό για το να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου, και από ανατολών έως δυσμών θα περιτρέχουν ζητώντας τον λόγο του Κυρίου, και δεν πρόκειται να τον βρουν.» Διότι αφαιρέθηκε από το ποίμνιο των Ιουδαίων ο ζωοποιός και πλέον θρεπτικός λόγος του Θεού. Δόθηκε δε, όπως είπα, σε αυτούς που αγαπούν τον Χριστό, στους οποίους μάλιστα απευθύνθηκε λέγοντας: «Φάγετε, και μεθύστε οι φίλοι.» Γι' αυτό ψάλλει και ο θεσπέσιος Δαβίδ, εφόσον έγινε και αυτός μέτοχος αυτής της τόσο σεπτής και άφθονης δωρεάς: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι σε αυτούς που με θλίβουν· άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου με μεθά, ως το άριστο.» Επομένως, όσοι απέκτησαν γνώση των θείων του μυστηρίων, δηλαδή χόρτασαν από αυτά, τα οστά τους αναζωογονήθηκαν.

«Την ελυμήνατο αγριόχοιρος από το δάσος, και άγριος όνος την κατέφαγε». Διότι έχει παραδοθεί σαν για καταπάτηση σε όσους επιθυμούν να αδικούν, ως βοσκή σε χοίρους και όνους, δηλαδή στις ηδονές και στις αλογίες. Γι' αυτόν τον λόγο έχει μαραθεί. Όμως άνθισε ξανά εν Χριστώ το μνημόσυνό του, προφανώς του Ισραήλ· και λέει «μνημόσυνο», επειδή δεν πίστεψαν όλοι, αλλά το υπόλειμμα έχει διατηρηθεί σαν ανάμνησή του. Έχει δε γίνει στον Εφραΐμ, δηλαδή στον Ισραήλ, η χάρη του Θεού σαν κρασί του Λιβάνου, δηλαδή ευωδιαστό και που ελάχιστα υπολείπεται του λιβανιού ως προς την ευωδία. Τέτοιος είναι και ο λόγος του Χριστού, και για αυτόν λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου», τον οποίο ο ιερός λόγος μάς παροτρύνει να σπεύσουμε με μεγάλη προθυμία να γευθούμε· διότι λέει τα εξής: «Φάγετε και πίετε, και μεθύστε οι πλησίον». Διότι τα δωρήματα του Χριστού ποτέ δεν προκαλούν κορεσμό στους αγίους, και όταν λαμβάνονται μέχρι μέθης είναι πιο ωφέλιμα. «Τι σχέση έχει πλέον αυτός με τα είδωλα;» Διότι, λέγει, εάν βρεθεί σε αφθονία και συμμετοχή αυτών των τόσο σεπτών και άνωθεν αγαθών, θα απομακρυνθεί εντελώς από την επιθυμία να πλανάται και να προσκολλάται στα έργα των ίδιων του των χεριών. Διότι έχοντας έλλειψη από ποιο αγαθό πλέον, θα αναζητήσει τα παρ' άλλου; Ή μήπως είναι εντελώς ανώφελη για τους πλανημένους μια τέτοια αναζήτηση; Διότι τι θα χαρίσει η άψυχη ύλη σε κάποιους; Στους οποίους και δικαίως ελέχθη από τον Θεό: «Κάντε καλό, και κάντε κακό, και θα γνωρίσουμε ότι είστε θεοί».

Διότι σε εκείνους που αγωνίζονται γενναία και με νεανικό φρόνημα έχουν στραφεί προς ό,τι είναι αρεστό σε Αυτόν, και έχουν επιλέξει να πράττουν το αγαθό, θα δοθεί από Αυτόν ακόμη μεγαλύτερη δύναμη, η οποία νοείται ως σίτος. Επειδή ο άρτος στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου. Σε εκείνους όμως που έχουν ήδη εξαγνιστεί και διατηρούν αμόλυντο τον νου, οι οποίοι ευλόγως θα μπορούσαν να παρομοιαστούν με σεμνές και άγιες παρθένους, θα δοθεί νοητός οίνος, δηλαδή η σαφής και ανόθευτη γνώση περί του Θεού, η οποία ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου. Επομένως, οι νεανίσκοι και οι παρθένες, σύμφωνα με όσα μόλις προαναφέραμε, ευλόγως θα κληθούν σε ευρεία και άφθονη μετοχή των άνωθεν αγαθών, και μάλιστα θα ακούσουν τον Θεό να λέει: «Φάγετε και πίετε, και μεθύστε οι πλησίον». Διότι τέτοιοι άνθρωποι είναι πλησίον του Θεού· και όχι με τοπική έννοια· επειδή είναι ανοησία να το σκεφτόμαστε ή να το λέμε αυτό· αλλά με το εξαιρετικά γενναίο παράστημα της διανοίας, και με την έφεση προς καθετί το άριστο και με την αγάπη προς Αυτόν.

Είπε λοιπόν, αφού έστρωσε για εμάς την πνευματική τράπεζα: «Φάγετε, και πίετε, και μεθύστε, οι πλησίον.» <Η δε ψυχή μου υπομένει τον Κύριο.> (B f. 104) Το να υπομένει κανείς τον Κύριο, λέμε ότι δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το να επιλέγει να κακοπαθεί για την αγάπη προς αυτόν, και να κοπιάζει με ωφέλιμους ιδρώτες, ώστε να κατορθώσει αυτό που είναι αρεστό σε Εκείνον. Διότι «έχετε ανάγκη από υπομονή», λέει, «ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία». <Ότι βοηθός και υπερασπιστής μας είναι.> (B f. 104) Άραγε, παίρνοντας θάρρος μόνο στις δικές τους γυμνές και μόνες δυνάμεις λένε τέτοια λόγια, και υπερηφανεύονται για τον εαυτό τους; Κάθε άλλο· μάλλον γνωρίζουν ότι ο Θεός τους προστατεύει, και ότι τον έχουν συμπαραστάτη που τους ενισχύει και τους σώζει. Γι' αυτό λοιπόν και προσθέτουν: «Ότι βοηθός και υπερασπιστής μας είναι. Επομένως, γι' αυτό θα υπομείνουμε», λένε, «και με κάθε καρτερία θα παρουσιάσουμε τους εαυτούς μας απόλυτα δοκιμασμένους, και θα στεφανωθούμε με τον στέφανο της γνησιότητας, εφόσον έχουμε αυτόν ως βοηθό και προασπιστή.» <Γένοιτο το έλεός σου, Κύριε, επάνω μας.> (C f. 69) Ας ακολουθεί το έλεός σου, δηλαδή ας υπάρχει σε αυτούς που ελπίζουν σε εσένα. Και αυτό ας γίνει σημείο γνησιότητας, και μάλιστα πολύ σαφές. Διότι, καθώς έχουν συνδεθεί στενά με αυτόν, και χαίρονται μόνο για αυτόν, και έχουν τις ελπίδες τους σε αυτόν, ζητούν να ελεηθούν.

Προανεφώνησα μέσα στα άσματα γι' αυτόν τον κήπο προς τη νύμφη μου, και αυτά της είπα: «Εισήλθα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη». Εκεί δε όπου σταυρώθηκε υπήρχε κήπος. Και τι λαμβάνεις από εκεί; «Τρύγησα τη σμύρνα μου», πίνοντας οίνο αναμειγμένο με σμύρνα και το όξος, τα οποία αφού έλαβε είπε: «Τετέλεσται». Διότι εκπληρώθηκε το μυστήριο, εκπληρώθηκαν τα γεγραμμένα, λύθηκαν οι αμαρτίες.

Ο τόπος της ταφής ήταν κήπος, και άμπελος αυτή που φυτεύτηκε· και έχει πει: «εγώ είμαι η άμπελος». Φυτεύτηκε, λοιπόν, στη γη, για να ξεριζωθεί η κατάρα που επήλθε εξαιτίας του Αδάμ. Η γη καταδικάστηκε σε αγκάθια και τριβόλους. Ανέτειλε από τη γη η αληθινή άμπελος, για να εκπληρωθεί το ρηθέν: «η αλήθεια ανέτειλε από τη γη και η δικαιοσύνη πρόβαλε από τον ουρανό». Και τι πρόκειται να πει αυτός που θάβεται στον κήπο; «Τρύγησα τη σμύρνα μου μαζί με τα αρώματά μου». Και πάλι: «σμύρνα και αλόη μαζί με όλα τα κορυφαία αρώματα». Αυτά δε είναι τα σύμβολα του ενταφιασμού. Και στα Ευαγγέλια αναφέρεται: «ήλθαν οι γυναίκες στο μνήμα φέρνοντας τα αρώματα που ετοίμασαν, και ο Νικόδημος φέρνοντας μίγμα από σμύρνα και αλόη».

Και στη συνέχεια είναι γραμμένο: Έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου. Το πικρό πριν από το πάθος, και το γλυκό μετά την ανάσταση. Έπειτα, αφού αναστήθηκε, εισήλθε ενώ οι θύρες ήταν κλειστές, αλλά αντιμετώπισε τη δυσπιστία τους. Διότι νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα. Εκείνος δε λέει: «Ψηλαφήστε με και δείτε. Βάλτε τα δάχτυλα στον τύπο των ήλων», όπως επιζητούσε ο Θωμάς. Και ενώ αυτοί ακόμη δυσπιστούσαν από τη χαρά τους και θαύμαζαν, τους είπε: «Έχετε τίποτα φαγώσιμο εδώ;» Εκείνοι του έδωσαν ένα κομμάτι από ψητό ψάρι και κηρήθρα μελιού. Βλέπεις πώς εκπληρώθηκε το «έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου».

Μελέτα, λοιπόν, τα θεία άσματα, που είναι γεμάτα από σωφροσύνη και προαναγγέλλουν το πάθος του Χριστού. Διότι, διηγούμενα τα περί του πάθους του Σωτήρος, αναφέρουν και τον τόπο: «εισήλθε σε κήπο», για Εκείνον που ετάφη εκεί. Και μνημόνευσαν τα αρώματα: «έλαβε το μύρο μου πλήρες»· διότι εκπληρώθηκε η Θεία Οικονομία. Και για μετά την Ανάσταση έλεγαν: «έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου». Διότι του έδωσαν κηρήθρα μελιού. Και για τον εσμυρνισμένο οίνο έλεγαν πάλι τα άσματα: «θα σε ποτίσω από τον οίνο τον αρωματισμένο». Και για το μύρο που χύθηκε στο κεφάλι του, έλεγαν αλλού: «όσο ο βασιλιάς ήταν ανακεκλιμένος στο δείπνο, ο νάρδος μου εξέπεμψε την ευωδία του». Διότι, ενώ ήταν ανακεκλιμένος στην οικία του Σίμωνος του λεπρού, εισήλθε μια γυναίκα, συνέτριψε ένα αλάβαστρο με πολύτιμο και γνήσιο μύρο νάρδου και το έχυσε στο κεφάλι του.

Και ο Μωυσής λέγει: Αυτά ανταποδίδετε στον Κύριο; Και στα Άσματα λέγει: Εισήλθε στον κήπο μου, αδελφή μου, νύμφη μου· και τρύγησαν τη σμύρνα μου. Και πάλι: Τα χέρια μου έσταξαν σμύρνα, και τα δάχτυλά μου είναι γεμάτα σμύρνα.

Και ο Ησαΐας λέγει: Γυναίκες που έρχεστε από το θέαμα, ελάτε· διότι δεν είναι λαός που έχει φρόνηση. 〈πβ〉 Ότι θα εμφυσήσει στους αποστόλους το Άγιο Πνεύμα — ο Ναούμ λέγει: Ετοιμάσου, σήκω από το πρωί, έχει καταστραφεί όλη η υποφυλλίδα τους. Διότι ανέβηκε εμφυσώντας στο πρόσωπό τους. 〈πγ〉 Ότι θα φάει από κηρήθρα μελιού μετά την ανάσταση — Στα Άσματα λέγει: Έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου.

Και τα εξής είναι λόγια του Λόγου προς εκείνους που παρακάλεσαν, καθώς αναλαμβάνει πλέον τη σάρκα από την Παρθένο: «Εισήλθα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη, τρύγησα τη σμύρνα μου μαζί με τα αρώματά μου. Έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου, ήπια τον οίνο μου μαζί με το γάλα μου».

Αυτός λοιπόν που είπε μέσω του προφήτη ότι: «Ενώ ακόμη εσύ θα μιλάς, θα πει: ιδού, είμαι εδώ», πριν προλάβει να ολοκληρώσει την προσευχή της η νύμφη, άκουσε κιόλας όσα παρακάλεσε και πρόσεξε την ετοιμασία της καρδιάς της, και βρέθηκε στον κήπο όπου φύσηξε ο νότιος άνεμος, και έδρεψε τους καρπούς των αρωμάτων και χόρτασε από τα ακρόδρυα της αρετής, και διηγήθηκε αυτή την ευωχία λέγοντας τα εξής προς τη νύμφη: «Κατέβηκα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη, τρύγησα τη σμύρνα μου μαζί με τα αρώματά μου, έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου, ήπια τον οίνο μου μαζί με το γάλα μου. Φάτε, οι πλησίον μου, και πιείτε και μεθύστε, αδελφοί μου».

Έχοντας πει αυτά προς τη νύμφη, ο Λόγος παραθέτει στους πλησίον του τα μυστήρια του Ευαγγελίου λέγοντας: «Φάγετε, οι πλησίον μου, και πίετε και μεθύσθητε, αδελφοί μου»· διότι σε εκείνον που κατανοεί τις μυστικές φωνές του Ευαγγελίου, δεν θα φανεί καμία διαφορά των όσων λέγονται εδώ σε σχέση με τη μυσταγωγία που γινόταν εκεί προς τους μαθητές· διότι με τον ίδιο τρόπο, τόσο εκεί όσο και εδώ, ο Λόγος λέει το «Φάγετε» και το «Πίετε». Η προτροπή, όμως, προς τη μέθη, την οποία κάνει εδώ ο Λόγος προς τους αδελφούς, ίσως φανεί στους πολλούς ότι περιέχει κάτι περισσότερο από το Ευαγγέλιο. Εάν, όμως, κάποιος εξετάσει τα πράγματα με ακρίβεια, θα διαπιστωθεί ότι και αυτό είναι σύμφωνο με τα ευαγγελικά διδάγματα· διότι αυτό που εδώ προέτρεψε με τον λόγο στους φίλους του, αυτό έπραξε εκεί με τα έργα, επειδή κάθε μέθη συνηθίζει να προκαλεί έκσταση της διανοίας σε όσους κυριεύονται από τον οίνο. Επομένως, ό,τι προτρέπεται εδώ, αυτό μέσω εκείνης της θείας βρώσεως και πόσεως και τότε πραγματοποιήθηκε και πάντοτε πραγματοποιείται, καθώς μαζί με τη βρώση και την πόση συνεισέρχεται η μεταβολή και η έκσταση από τα χειρότερα προς τα βελτίω. Έτσι μεθούν, όπως λέει η προφητεία, εκείνοι που πίνουν την πιότητα του οίκου του Θεού και ποτίζονται από τον χείμαρρο της τρυφής.

Εφόσον, λοιπόν, είναι τέτοια η μέθη από το κρασί που προσφέρει στους συμπότες ο Κύριος, δια της οποίας συντελείται η έκσταση της ψυχής προς τα θειότερα, ορθώς παραγγέλλει ο Κύριος σε αυτούς που έχουν γίνει πλησίον του δια των αρετών, και όχι σε εκείνους που έχουν απομακρυνθεί: «Φάγετε, οι πλησίον μου, και πιείτε και μεθύστε»· διότι εκείνος που τρώγει και πίνει αναξίως, τρώγει και πίνει την καταδίκη του. Ορθώς δε αποκάλεσε αδελφούς εκείνους που είναι άξιοι αυτής της βρώσεως· διότι αυτός που πράττει τα θελήματά Του ονομάζεται από τον Λόγο και αδελφός και αδελφή και μητέρα.

Εκείνη που με τόση εξουσία και πεποίθηση εξόρισε από τον εαυτό της εκείνον τον σκληρό βορρά και προσείλκυσε κοντά της το φωτεινό πνεύμα, εκείνη που διά του στόματός της δημιουργεί παραδείσους ροών, των οποίων τα ακρόδρυα ήταν αρώματα, εκείνη που παρέθεσε τον κήπο της ως τράπεζα στον Δεσπότη της κτίσεως, από τον οποίο τίποτα από τα παρατεθέντα δεν φάνηκε απορριπτέο, αλλά μαρτυρήθηκε πως όλα είναι καλά: η σμύρνα, το άρωμα, ο άρτος με το μέλι, ο οίνος με το γάλα, εκείνη για την οποία ο Λόγος μαρτύρησε την τελειότητά της, λέγοντας ότι «Είσαι όλη ωραία και ψεγάδι δεν υπάρχει επάνω σου», αυτή τώρα διάκειται ως εξής: σαν να πρόκειται να δεχθεί για πρώτη φορά την εμφάνιση του Θεού και σαν να μην έχει ακόμη υποδεχθεί και ενοικίσει μέσα της τον Λόγο, ο οποίος τώρα στέκεται προ των θυρών, αντιμετωπίζει με θαυμασμό τη δύναμη της φωνής. Γι' αυτό λέει ότι η φωνή του Νυμφίου δεν αγγίζει ακόμη την ίδια, αλλά τη θύρα της: «Διότι η φωνή», λέει, «του αδελφιδού μου κρούει τη θύρα».

Κατέβηκα στον κήπο μου, αδελφή μου, νύμφη· τρύγησα τη σμύρνα μου με τα αρώματά μου· έφαγα τον άρτο μου με το μέλι μου· ήπια τον οίνο μου με το γάλα μου. Φάτε, φίλοι μου, και πιείτε, και μεθύστε, αγαπημένοι μου.

«Κερήθρα που στάζει είναι τα χείλη σου, νύμφη, μέλι και γάλα βρίσκονται κάτω από τη γλώσσα σου, η ευωδία των ενδυμάτων σου είναι σαν την ευωδία του Λιβάνου. Κήπος κλειστός είσαι, αδελφή μου νύμφη, κήπος κλειστός, πηγή σφραγισμένη». «Πηγή των κήπων, πηγάδι με ζωντανό νερό που ρέει ορμητικά από τον Λίβανο. Σήκω, βοριά, και έλα, νοτιά, φύσηξε τον κήπο μου, και ας αναβλύσουν τα αρώματά μου. Κατέβηκα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη, τρύγησα τη σμύρνα μου μαζί με τα αρώματά μου, έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου, ήπια το κρασί μου μαζί με το γάλα μου· φάτε, φίλοι μου, και πιείτε και μεθύστε, αδελφοί μου». «Όμορφη είσαι, αγαπημένη μου, σαν ευδοκία, ωραία σαν την Ιερουσαλήμ». «Πόσο ομόρφυναν τα βήματά σου με τα υποδήματα, θυγατέρα του Αμιναδάβ· οι ρυθμοί των μηρών σου είναι σαν περιδέραια, έργο χεριών τεχνίτη· ο οφθαλμός σου είναι κρατήρας λαξευτός· η κοιλιά σου θημωνιά σιταριού περιφραγμένη με κρίνα»· «ο τράχηλός σου σαν πύργος ελεφάντινος· η μύτη σου σαν τον πύργο του Λιβάνου που ατενίζει προς το πρόσωπο της Δαμασκού». «Το ανάστημά σου παρομοιάστηκε με φοίνικα και οι μαστοί σου με τσαμπιά σταφυλιού». «Μας σαγήνευσες την καρδιά, αδελφή μας νύμφη, μας σαγήνευσες την καρδιά». «Σήκω και έλα, αγαπημένη μου, καλή μου, περιστερά μου, διότι ιδού ο χειμώνας πέρασε, η βροχή απήλθε, έφυγε οριστικά, τα άνθη φάνηκαν στη γη μας, ο καιρός του κλαδέματος έφτασε, η φωνή του τρυγονιού ακούστηκε στη γη μας». «Και έλα εσύ, περιστερά μου, στη σκέπη του βράχου, δίπλα στο προτείχισμα». «

Ζ΄. Χαίρε, Μαρία, δηλαδή μύρια, εξαιτίας του απειροπληθούς των εγκωμίων. Διότι, ακόμη κι αν κάποιος πει μύρια για εσένα, δεν θα μπορούσε να φτάσει την αξία σου. Χαίρε, Κυρία, καθώς έλαβες μητροπρεπώς την κυριότητα του Κυρίου των όλων, της οποίας εάν κάποιος πει ότι τα σύμπαντα είναι δούλα, δεν θα αστοχούσε στον λόγο του. Χαίρε, σμύρνα θαλασσινή, που στην αλμυρή ροπή του βίου διατηρείς τη σάρκα νεκρή ως προς την αμαρτία, από την οποία προέρχεται γλυκασμός, και εξ ολοκλήρου επιθυμία, Αυτός που λέει στο Άσμα Ασμάτων: Τρύγησα σμύρνα μαζί με τα αρώματά μου. Χαίρε, βάτε, το πυρίπλοκο θαύμα, που κατά στέρηση είσαι άβατη στην αμαρτία· επειδή, αν και ανέγγιχτο φυτό, κατέστησες τον ουρανό βατό στους γηγενείς μέσω της θεογονίας σου. Χαίρε, κιβωτέ, η θεόδμητη σκέπη, η ταμίας του νεόκτιστου κόσμου, από την οποία εξέρχεται ο Χριστός, ο νέος Νώε, γεμίζοντας τον άνω κόσμο με αφθαρσία.

Χαίρε, Θεοτόκε, κυρίως και αληθώς, το φοβερό σημείο ενώσεως των ανθρώπων με τον Θεό, δια της οποίας τα επουράνια ενώθηκαν με τα επίγεια, προσφέροντας στον Θεό τα του ανθρώπου και στον άνθρωπο τα του Θεού. Χαίρε, νυμφικέ θάλαμε, που ανεγέρθηκες με τα κάλλη της παρθενίας, για Εκείνον που λέει στο Άσμα Ασμάτων: «Εισήλθα στον κήπο μου, αδελφή μου νύμφη». Περί της ενώσεώς Του με τη σάρκα αναφέρονται τα εξής: «Εξέλθετε και δείτε τον βασιλιά Σολομώντα, με το στέμμα με το οποίο τον εστεφάνωσε η μητέρα του, την ημέρα του γάμου του, και την ημέρα της ευφροσύνης της καρδιάς του».