Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 5:2

32 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

᾿Εγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. φωνὴ ἀδελφιδοῦ μου κρούει ἐπὶ τὴν θύραν. ῎Ανοιξόν μοι, ἀδελφή μου, ἡ πλησίον μου, περιστερά μου, τελεία μου, ὅτι ἡ κεφαλή μου ἐπλήσθη δρόσου καὶ οἱ βόστρυχοί μου ψεκάδων νυκτός.

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

1–32 από 32

Μέγας Αθανάσιος Περὶ νόσου καὶ ὑγιείας (ἀποσπάσματα)
τοῦ δὲ σωτῆρος ἡ χάρις αὕτη λέγοντος· «Καθεύδετε τὸ λοιπόν», μηκέτι φοβεῖσθε. ἡ δὲ πρὸς τὴν ἀρετὴν αὐτῆς ἀεργία καὶ ἀμέλεια τοιοῦτος ὕπνος ἐστίν, οἷον αἰτιᾶται τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγον· «Ἐνύσταξαν πάντες οἱ ἐπιβεβηκότες ἵπποις», καὶ πάλιν· «Ὕπνωσαν ὕπνον αὐτῶν καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν». ὅθεν καὶ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ὁ θέλων τὸν νοῦν ἡμῶν μὴ ἀμελεῖν περὶ τὴν ἀρετήν, παρήγγειλεν· «Γρηγορεῖτε» καὶ «ἀγρυπνεῖτε», καθὰ καὶ ἐν παροιμίαις συμβουλεύει· «Μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὄμμασιν μηδὲ ἐπινυστάξῃς σοῖς βλεφάροις, ἵνα σώζῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βρόχων καὶ ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίδος», εἰ καὶ ταῦτα μὴ νοήσαντές τινες τῶν ἀπὸ τῶν αἱρέσεων ὡς ἀληθῶς νοῦν οὐκ ἔχοντες παρεκδέχονται τὰ πνευματικῶς γραφέντα καὶ περὶ μὲν τὸν σωματικὸν 〈ὕπνον〉 ὑποκρινόμενοι μὴ καθεύδειν καὶ ὑποκλέπτοντες τῇ ἀνάγκῃ τὴν χρῆσιν, οὐκ εἰδότες, ὅτι πρὸς ὀλίγον γρηγοροῦντες καθεύδουσι τὸ ὅλον τῇ διανοίᾳ καὶ φοβούμενοι τὸν ὕπνον τὸν σωματικὸν ἐκπίπτουσι τῆς κατὰ ψυχὴν γρηγορήσεως. ἣν ὁ ἅγιος καίπερ κοιμώμενος τῷ σώματι εἶχεν λέγων· «Ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. »τῶν γὰρ ἁγίων ὁ ὕπνος πρὸς τὰ κρείττονα τὴν θεωρίαν ἔχει, καὶ τοῦ σώματος τούτων ἐπὶ γῆς ἡσυχάζοντος ὁ νοῦς τὰ ἔξω τῶν τόπων διέρχεται καὶ ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνίπταται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτή λοιπόν είναι η χάρη του Σωτήρα όταν λέει: «Κοιμάστε πλέον», μην φοβάστε άλλο. Η αδράνεια όμως και η αμέλεια της ψυχής ως προς την αρετή αποτελεί τέτοιου είδους ύπνο, σαν αυτόν που επικρίνει το Άγιο Πνεύμα λέγοντας: «Αποκοιμήθηκαν όλοι όσοι επέβαιναν σε ίππους», και πάλι: «Κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα». Γι' αυτό και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, θέλοντας ο νους μας να μην αμελεί την αρετή, παρήγγειλε: «Γρηγορείτε» και «αγρυπνείτε», όπως ακριβώς και στις Παροιμίες συμβουλεύει: «Μη δώσεις ύπνο στα μάτια σου μήτε να νυστάξουν τα βλέφαρά σου, για να σωθείς σαν το ζαρκάδι από τα δίχτυα και σαν το πουλί από την παγίδα». Αν και μερικοί από τους αιρετικούς, μην έχοντας κατανοήσει αυτά, επειδή πραγματικά στερούνται νου, παρερμηνεύουν τα όσα έχουν γραφτεί πνευματικά, και όσον αφορά τον σωματικό ύπνο υποκρίνονται ότι δεν κοιμούνται, ενώ ικανοποιούν κρυφά τη φυσική ανάγκη· μη γνωρίζοντας ότι, ενώ γρηγορούν για λίγο, κοιμούνται εξ ολοκλήρου ως προς τη διάνοια και, από τον φόβο τους για τον σωματικό ύπνο, εκπίπτουν από την πνευματική γρηγόρηση της ψυχής. Αυτήν την γρηγόρηση είχε ο άγιος, αν και κοιμόταν σωματικά, όταν έλεγε: «Εγώ κοιμάμαι, αλλά η καρδιά μου αγρυπνεί». Διότι ο ύπνος των αγίων έχει τη θεωρία του στραμμένη προς τα ανώτερα, και ενώ το σώμα τους αναπαύεται στη γη, ο νους τους περιέρχεται έξω από τους τόπους και πετάει από τη γη στους ουρανούς.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Βαρσανούφιος ὁ Μέγας Ἐρωταποκρίσεις πρὸς τοὺς μοναχούς
Ἀπόκρισις· Ὅταν ἔμελλον οἱ Ἑβραῖοι ἐλευθεροῦσθαι ἐκ τῆς τῶν Αἰγυπτίων δουλείας, στένωσιν καὶ θλῖψιν μεγάλην ὑπέμειναν ἀνάμεσον θαλάσσης καὶ βαρβάρων χειρῶν. Καὶ μετ’ ἐκεῖνα τὰ σημεῖα καὶ τὰ τέρατα, ἃ εἶδον οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γεγονότα ἐν τοῖς Αἰγυπτίοις καὶ τῇ χώρᾳ αὐτῶν πάσῃ, ἐπελάθοντο τοῦ ταῦτα ποιήσαντος Θεοῦ καὶ ἤγγισαν εἰς ἀπόγνωσιν σωτηρίας, ὁρῶντες Φαραὼ καὶ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν δύναμιν μέλλοντας ἐπιπεσεῖν αὐτοῖς. Μόνος δὲ Μωϋσῆς ὑπελείφθη ἐν τοῖς πρὸς τὸν παντοδύναμον Θεόν, καὶ «ἐπειδὴ ἐγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ», κράζοντι ἀπὸ καρδίας τῷ Μωϋσῇ καὶ ὅλης τῆς ἐπικειμένης θύρας τῆς σιγῆς περὶ τὰ χείλη αὐτοῦ, ἀπεκρίθη ὁ καρδιογνώστης· «Τί βοᾷς πρός με; Πάταξον τῇ ῥάβδῳ τῇ ἐν τῇ χειρί σου τὴν θάλασσαν καὶ διαρρήγνυται καὶ εἰσελεύσεται ὁ λαός, καὶ ἐνδοξασθήσομαι ἐν Φαραὼ καὶ ἐν πάσῃ τῇ δυναστείᾳ αὐτοῦ.» Οὕτως καὶ ἐνταῦθα, ἔστιν ἀσθένεια σώματος καὶ ἔστιν ἐμποδισμὸς δαιμόνων, λοιπὸν θλίψεις καὶ ταραχαὶ λογισμῶν. Χαυνοῦται λοιπὸν τὸ σῶμα ἀπὸ τῆς ἀσθενείας, ἐμποδίζεται ἀπὸ τοῦ βάρους τῶν δαιμόνων. Ἐὰν δὲ σιγῶν κράξῃ ὁ Μωϋσῆς, τοῦτ’ ἔστιν ἐὰν γρηγορῶν κράξῃ ὁ νοῦς, εἴτε καθήμενος εἴτε ἀνακείμενος, ἀκούει αὐτοῦ ὁ τὰ κρύφια γινώσκων τῆς καρδίας καὶ πληροῦται ὁ λόγος· «Ὅτι ἐγὼ κοιμῶμαι καὶ ἡ καρδία μου γρηγορεῖ.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Απάντηση: Όταν οι Εβραίοι επρόκειτο να ελευθερωθούν από τη δουλεία των Αιγυπτίων, υπέμειναν μεγάλη στενοχώρια και θλίψη ανάμεσα στη θάλασσα και στα χέρια των βαρβάρων. Και μετά από εκείνα τα σημεία και τα τέρατα, τα οποία είδαν τα μάτια τους να γίνονται στους Αιγυπτίους και σε όλη τη χώρα τους, ξέχασαν τον Θεό που τα έκανε αυτά και έφτασαν κοντά στην απελπισία για τη σωτηρία τους, βλέποντας τον Φαραώ και όλη τη δύναμή του να ετοιμάζονται να τους επιτεθούν. Μόνος δε ο Μωυσής απέμεινε προσηλωμένος στον παντοδύναμο Θεό, και "επειδή ο Κύριος είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται με αλήθεια", ενώ ο Μωυσής έκραζε από τα βάθη της καρδιάς του με τα χείλη του εντελώς σφραγισμένα από τη σιωπή, του απάντησε ο καρδιογνώστης: "Τι βοάς προς εμένα; Χτύπα με τη ράβδο που έχεις στο χέρι σου τη θάλασσα και θα σχιστεί και θα εισέλθει ο λαός, και θα δοξαστώ μέσω του Φαραώ και όλης της δύναμής του." Έτσι και εδώ, υπάρχει ασθένεια του σώματος και υπάρχει εμπόδιο από τους δαίμονες, επομένως θλίψεις και ταραχές των λογισμών. Παραλύει λοιπόν το σώμα από την ασθένεια, εμποδίζεται από το βάρος των δαιμόνων. Εάν όμως σιωπώντας κράξει ο Μωυσής, δηλαδή εάν γρηγορώντας κράξει ο νους, είτε καθήμενος είτε κατακεκλιμένος, τον ακούει Εκείνος που γνωρίζει τα κρύφια της καρδιάς, και εκπληρώνεται ο λόγος: "Εγώ κοιμάμαι, αλλά η καρδιά μου αγρυπνεί."
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Βασίλειος Εἰς τὴν ἑξαήμερον
Καίτοι θαυμάσαιμι ἂν, εἰ μὴ μείζοσι τοῖς κατ᾽ ἤπειρον παραδόξοις ἡ διάνοια ἡμῶν ἐντυχοῦσα, πάλιν κατὰ τὸν Ἰωνᾶν ἐπὶ τὴν θάλασσαν δραπετεύσει. Ἔοικε δέ μοι ὁ λόγος ἐμπεσὼν εἰς τὰ μυρία θαύματα ἐπιλελῆσθαι τῆς συμμετρίας, καὶ ταὐτὸν πεπονθέναι τοῖς ἐν πελάγει ναυτιλλομένοις, οἳ πρὸς μηδὲν πεπηγὸς τὴν κίνησιν τεκμαιρόμενοι, ἀγνοοῦσι πολλάκις ὅσον διέδραμον. Ὃ δὴ καὶ περὶ ἡμᾶς ἔοικε γεγενῆσθαι, τρέχοντος τοῦ λόγου διὰ τῆς κτίσεως, μὴ λαβεῖν τοῦ πλήθους τῶν εἰρημένων τὴν αἴσθησιν. Ἀλλ᾽ εἰ καὶ φιλήκοον τὸ σεμνὸν τοῦτο θέατρον, καὶ γλυκεῖα δούλων ἀκοαῖς δεσποτικῶν θαυμάτων διήγησις, ἐνταῦθα τὸν λόγον ὁρμίσαντες, μείνωμεν τὴν ἡμέραν πρὸς τὴν τῶν λειπομένων ἀπόδοσιν. Ἀναστάντες δὲ πάντες εὐχαριστήσωμεν ὑπὲρ τῶν εἰρημένων, καὶ αἰτήσωμεν τῶν λειπομένων τὴν πλήρωσιν. Γένοιτο δὲ ὑμῖν καὶ ἐν τῇ μεταλήψει τῆς τροφῆς ἐπιτραπέζια διηγήματα, ὅσα τε ἕωθεν ὑμῖν, καὶ ὅσα κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐπῆλθεν ὁ λόγος· καὶ ταῖς περὶ τούτων ἐννοίαις ὑπὸ τοῦ ὕπνου καταληφθέντες, τῆς μεθημερινῆς εὐφροσύνης καὶ καθεύδοντες ἀπολαύσοιτε, ἵνα ἐξῇ ὑμῖν λέγειν, Ἐγὼ καθεύδω, καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ, μελετῶσα νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αν και θα απορούσα, εάν η διάνοιά μας, συναντώντας τα ακόμη μεγαλύτερα θαύματα της ξηράς, δεν δραπέτευε πάλι προς τη θάλασσα, όπως ο Ιωνάς. Μου φαίνεται δε ότι ο λόγος, καθώς εισήλθε στα αναρίθμητα θαύματα, έχει λησμονήσει το μέτρο, και έχει πάθει το ίδιο με εκείνους που ταξιδεύουν στο πέλαγος, οι οποίοι, μη έχοντας κανένα σταθερό σημείο για να υπολογίσουν την κίνησή τους, πολλές φορές αγνοούν πόση απόσταση διένυσαν. Αυτό ακριβώς φαίνεται να συνέβη και σε εμάς, καθώς ο λόγος περιδιέβαινε την κτίση, μη έχοντας πλέον την αίσθηση του πλήθους όσων έχουν ειπωθεί. Αλλά μολονότι το σεμνό τούτο ακροατήριο είναι φιλήκοο, και στα αυτιά των δούλων είναι γλυκιά η διήγηση των θαυμάτων του Δεσπότη, ας αγκυροβολήσουμε εδώ τον λόγο και ας περιμένουμε την επόμενη ημέρα για την απόδοση των υπολοίπων. Αφού σηκωθούμε όλοι μας, ας ευχαριστήσουμε τον Θεό για όσα ειπώθηκαν, και ας ζητήσουμε την ολοκλήρωση όσων απομένουν. Είθε δε και κατά τη μετάληψη της τροφής να αποτελέσουν για εσάς επιτραπέζιες διηγήσεις τόσο αυτά που σας παρουσίασε ο λόγος το πρωί, όσο και αυτά που ανέπτυξε το εσπέρας· και παραδιδόμενοι στον ύπνο με τις σκέψεις γύρω από αυτά, να απολαμβάνετε τη χαρά της ημέρας ακόμη και όταν κοιμάστε, ώστε να μπορείτε να λέτε: «Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνά», μελετώντας νύχτα και μέρα τον νόμο του Κυρίου, στον Οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Βασίλειος Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Περὶ ἐκείνου τοῦ στόματος καὶ ὁ Προφήτης φησὶν ὅτι· Τὸ στόμα μου ἤνοιξα, καὶ εἵλκυσα πνεῦμα. Ἐκεῖνο καὶ ὁ Κύριος προκαλεῖται ἡμᾶς εὐρύχωρον ἔχειν εἰς ὑποδοχὴν ἀφθονωτέραν τῶν τροφῶν τῆς ἀληθείας. Πλάτυνον γὰρ, φησὶ, τὸ στόμα σου, καὶ πληρώσω αὐτό. Δύναται οὖν ἡ ἐντετυπωμένη ἅπαξ καὶ οἱονεὶ ἐσφραγισμένη τῷ ἡγεμονικῷ τῆς ψυχῆς περὶ Θεοῦ ἔννοια αἴνεσις ὀνομάζεσθαι Θεοῦ, διαπαντὸς ἐνυπάρχουσα τῇ ψυχῇ. Δύναται δὲ καὶ, κατὰ τὴν ἀποστολικὴν ὑποθήκην, ὁ σπουδαῖος πάντα ποιεῖν εἰς δόξαν Θεοῦ, ὥστε πᾶσαν πρᾶξιν, καὶ πᾶν ῥῆμα, καὶ πᾶσαν ἐνέργειαν νοερὰν, αἰνέσεως ἐπέχειν δύναμιν. Εἴτε γὰρ ἐσθίει ὁ δίκαιος, εἴτε πίνει, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖ. Τοῦ τοιούτου καθεύδοντος ἡ καρδία ἐγρήγορεν, κατὰ τὸν εἰπόντα ἐν τῷ ᾌσματι τῶν ᾀσμάτων· Ἐγὼ καθεύδω, καὶ ἡ καρδία μου γρηγορεῖ. Ὡς γὰρ ἐπὶ πολὺ τὰ καθ᾽ ὕπνον φαντάσματα τῆς μεθημερινῆς ἐννοίας ἐστὶν ἀπηχήματα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Για εκείνο το στόμα λέει και ο Προφήτης: «Άνοιξα το στόμα μου και είλκυσα πνεύμα». Εκείνο μας προτρέπει και ο Κύριος να το διατηρούμε ευρύχωρο, για την αφθονότερη υποδοχή των τροφών της αλήθειας. Διότι λέει: «Πλάτυνε το στόμα σου, και θα το γεμίσω». Μπορεί, λοιπόν, η έννοια περί του Θεού, η οποία έχει εντυπωθεί άπαξ και έχει τρόπον τινά σφραγιστεί στο ηγεμονικό της ψυχής, να ονομάζεται αίνεση του Θεού, ενυπάρχοντας διαπαντός στην ψυχή. Μπορεί δε επίσης, σύμφωνα με την αποστολική παραίνεση, ο ενάρετος να τα πράττει όλα προς δόξαν Θεού, ώστε κάθε πράξη, και κάθε λόγος, και κάθε νοερή ενέργεια να επέχει δύναμη αινέσεως. Διότι ο δίκαιος, είτε τρώει είτε πίνει, τα πράττει όλα προς δόξαν Θεού. Όταν ένας τέτοιος άνθρωπος κοιμάται, η καρδιά του αγρυπνεί, σύμφωνα με εκείνον που λέει στο Άσμα των Ασμάτων: «Εγώ κοιμάμαι, και η καρδιά μου αγρυπνεί». Διότι, ως επί το πλείστον, οι φαντασιώσεις κατά τη διάρκεια του ύπνου αποτελούν απηχήματα της σκέψης της ημέρας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
Ἐν τῷ σταυρῷ, φησὶ, τὸν ὑπὲρ ἀνθρώπων ἀναδεχόμενος θάνατον· ἀγρυπνεῖ δὲ ἡ καρδία, καθ᾽ ὃ ὡς Θεὸς τὸν ᾅδην ἐσκύλευσεν. Ἤγουν, τί πεποίηκεν ὁ ἀδελφιδός σου, ἢ τί ἀπὸ ἀδελφιδοῦ σου ἔχεις; Τὰ στάζοντα σμύρναν λέγει τὰ ὁμολογοῦντα χείλη τὸν θάνατον. <Κνῆμαι αὐτοῦ στύλοι μαρμάρινοι.> Εἶεν δ᾽ ἂν οὗτοι καὶ βάσεις. Οἱ γὰρ οἰκοδομούμενοι ἐποικοδομοῦνται τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Στον σταυρό, λέει, αναδεχόμενος τον θάνατο υπέρ των ανθρώπων· η καρδιά όμως αγρυπνεί, καθόσον ως Θεός σκύλευσε τον άδη. Δηλαδή, τι έχει κάνει ο αδελφιδός σου, ή τι έχεις από τον αδελφιδό σου; Εκείνα που στάζουν σμύρνα, εννοεί τα χείλη που ομολογούν τον θάνατο. <Οι κνήμες του είναι στύλοι μαρμάρινοι.> Αυτοί θα μπορούσαν να είναι και βάσεις. Διότι όσοι οικοδομούνται, εποικοδομούνται πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τὸ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγέλιον
τοιγάρτοι καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ἐν τῷ ᾄσματι τῶν ᾀσμάτων διαμέμνηταί πως τῶν ἐν τῇδε τῇ νυκτὶ περιπάτων, καὶ ἰκμάδων τῶν ἐκ δρόσου τῆς ἑωθινῆς, οὕτω λέγων “Ὅτι ἡ ”κεφαλή μου ἐπλήσθη δρόσου καὶ οἱ βόστρυχοί μου ψεκά- “δων νυκτός.” <Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς Γύναι, τί κλαίεις; τίνα ζητεῖς; ἐκείνη δοκοῦσα ὅτι ὁ κηπουρός ἐστι, λέγει αὐτῷ Κύριε, εἰ σὺ ἐβάστασας αὐτὸν, εἰπέ μοι ποῦ ἔθηκας αὐτὸν, κἀγὼ ἀρῶ αὐτόν.> Σκοτίας μὲν οὔσης ἔτι καὶ λελυμένης οὔπω παντελῶς τῆς νυκτὸς, θεωρεῖ τὸν Ἰησοῦν ἐγγὺς γεγονότα μόλις, καὶ τίς μέν ἐστιν ἀγνοεῖ, τὴν τοῦ σώματος εἰκόνα καὶ τοῦ προσώπου τὸν χαρακτῆρα διακρίνειν οὐκ ἔχουσα· κατακροᾶται δὲ λέγοντος τό Γύναι τί κλαίεις; καὶ πρᾶος μὲν ἀληθῶς τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος, ἐντεκεῖν δ᾽ οὖν ὅμως εἰς ὑποψίαν ἱκανὸς, ὅτι πρέποι μάλιστά τινι τῶν τοῦ κήπου προεστηκότων· διακεῖσθαι δὲ πάλιν ἀκόλουθον οὐχὶ πάντως ἐρωτῶντα τοῦ κλαίειν τὰς ἀφορμὰς τὰ τοιαῦτα φάναι τὸν Κύριον, ἀλλ᾽ οὐδὲ μαθεῖν ἐθέλοντα τὸν παρ᾽ αὐτοῦ ζητούμενον, ἀφιστάντα δὲ μᾶλλον τοῦ κατοιμώζειν αὐτὴν, καθάπερ ἀμέλει καὶ ἡ τῶν μακαρίων ἀγγέλων δυὰς, αὐτὸς γὰρ ἦν καὶ ἐν ἐκείνοις λαλῶν. τί τοίνυν κλαίεις, ὦ γύναι φησί· τίνα ζητεῖς; τουτέστι, περίστειλόν σου τὸ δάκρυον, ἔχουσα τὸν ζητούμενον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός στο Άσμα Ασμάτων αναφέρει κάπως τους περιπάτους αυτής της νύχτας, και την υγρασία από την πρωινή δροσιά, λέγοντας: «Διότι η κεφαλή μου γέμισε δροσιά και οι πλόκαμοί μου από τις ψεκάδες της νύχτας». <Λέγει σε αυτήν ο Ιησούς: Γυναίκα, γιατί κλαις; ποιον ζητάς; Εκείνη, νομίζοντας ότι είναι ο κηπουρός, του λέει: Κύριε, αν εσύ τον βάσταξες, πες μου πού τον έβαλες, και εγώ θα τον πάρω.> Καθώς ήταν ακόμη σκοτάδι και δεν είχε λυθεί εντελώς η νύχτα, βλέπει τον Ιησού που μόλις είχε πλησιάσει, και αγνοεί ποιος είναι, μη μπορώντας να διακρίνει τη μορφή του σώματός του και τα χαρακτηριστικά του προσώπου του· και τον ακούει να λέει: «Γυναίκα, γιατί κλαις;». Και αν και ο λόγος του Σωτήρα είναι αληθινά πράος, ωστόσο ήταν ικανός να γεννήσει την υποψία ότι ταίριαζε μάλλον σε κάποιον από τους επιστάτες του κήπου· και πάλι, είναι επόμενο να θεωρήσουμε ότι ο Κύριος δεν είπε αυτά τα λόγια επειδή ρωτούσε για να μάθει οπωσδήποτε τις αφορμές του κλάματος, ούτε επειδή ήθελε να μάθει ποιον αναζητούσε, αλλά μάλλον για να την αποτρέψει από τον θρήνο, όπως ακριβώς έκανε και η δυάδα των μακάριων αγγέλων, διότι αυτός ήταν που μιλούσε και μέσω αυτών. «Γιατί λοιπόν κλαις, γυναίκα;» λέει· «ποιον ζητάς;» Δηλαδή, συγκράτησε τα δάκρυά σου, διότι έχεις μπροστά σου αυτόν που ζητάς.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
Ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. Τῆς νῦν προτεθείσης ἡμῖν τῶν θείων ῥητῶν θεωρίας ἐκ τῆς τοῦ Ἄισματος τῶν Ἀισμάτων ἀκολουθίας δυσεφικτά τινα καὶ κεκαλυμμένα δι᾽ ἀσαφείας ἐν ἀπορρήτοις περιεχούσης νοήματα μείζονος ἡμῖν προσοχῆς ἐστι χρεία, μᾶλλον δὲ πλείονος τῆς διὰ τῶν εὐχῶν συνεργίας καὶ τῆς παρὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος ὁδηγίας, ὡς ἂν μὴ ταὐτὸν πάθοιμεν ἐπὶ τῆς τῶν ὑψηλῶν τούτων θαυμάτων ἐκπλήξεως, ὅπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἀστέρων πάσχειν εἰώθαμεν· καὶ γὰρ ἐκείνων πόρρωθεν τὸ κάλλος θαυμάζοντες οὐδεμίαν μηχανὴν πρὸς τὴν κτῆσιν αὐτῶν ἐπινοῆσαι δυνάμεθα, ἀλλὰ μία τοῦ κάλλους αὐτῶν ἐστιν ἡμῖν ἡ ἀπόλαυσις τὸ θαυμαστικῶς περὶ τὸ φαινόμενον ἔχειν. ἀστέρες γάρ τινές εἰσιν ἀτεχνῶς αἱ τῶν θείων τούτων λογίων μαρμαρυγαί τε καὶ λαμπηδόνες τῶν τῆς ψυχῆς ὀμμάτων ὑπερλάμπουσαί τε καὶ ὑπερκείμεναι Κατὰ τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τῆς γῆς, ὥς φησιν ὁ προφήτης.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί. Επειδή η θεωρία των θείων ρητών από τη συνέχεια του Άσματος των Ασμάτων, η οποία μας προτείνεται τώρα, περιέχει ορισμένα νοήματα δυσπρόσιτα και συγκαλυμμένα μέσω της ασάφειας μέσα σε απόρρητα μυστήρια, έχουμε ανάγκη από μεγαλύτερη προσοχή, ή μάλλον από περισσότερη συνέργεια μέσω των προσευχών και από την καθοδήγηση του Αγίου Πνεύματος, ώστε να μην πάθουμε το ίδιο, μέσα στην έκπληξή μας μπροστά σε αυτά τα υψηλά θαύματα, με αυτό που συνηθίζουμε να παθαίνουμε με τα άστρα. Διότι, ενώ θαυμάζουμε από μακριά το κάλλος τους, δεν μπορούμε να επινοήσουμε κανένα μέσο για να τα αποκτήσουμε, αλλά η μόνη απόλαυση του κάλλους τους για εμάς είναι το να διακατεχόμαστε από θαυμασμό για αυτό που βλέπουμε. Διότι οι μαρμαρυγές και οι λαμπηδόνες αυτών των θείων λογίων είναι κυριολεκτικά σαν κάποια άστρα, που υπερλάμπουν στα μάτια της ψυχής και υπέρκεινται αυτών, όσο είναι το ύψος του ουρανού από τη γη, όπως λέει ο προφήτης.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
Ἀκολούθως δὲ διαδέχεται τὴν μέθην ὁ ὕπνος, ὡς ἂν διὰ τῆς πέψεως ἀναδοθείη τοῖς δαιτυμόσιν εἰς εὐεξίαν ἡ δύναμις. διὰ τοῦτο μετὰ τὴν πανδαισίαν ἐκείνην ἐν τῷ ὕπνῳ ἡ νύμφη γίνεται. ξένος δέ τις οὗτος ὁ ὕπνος ἐστὶ καὶ τῆς φυσικῆς συνηθείας ἀλλότριος· ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ συνήθους ὕπνου οὔτε ὁ καθεύδων ἐγρήγορεν καὶ ὁ ἐγρηγορὼς οὐ καθεύδει, ἀλλ᾽ ἐν ἀλλήλοις λήγει ἀμφότερα ὅ τε ὕπνος καὶ ἡ ἐγρήγορσις ταῖς διαδοχαῖς ἀλλήλων ὑπεξιστάμενα καὶ ἀνὰ μέρος ἑκάστῳ παραγινόμενα, ἐνταῦθα δέ τις καινὴ καὶ παράδοξος μίξις τῶν ἐναντίων καὶ σύνοδος περὶ αὐτὴν θεωρεῖται· Ἐγὼ γάρ, φησί, καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. τίνα οὖν χρὴ διάνοιαν περὶ τούτων λαβεῖν; ὕπνος θανάτου ἐστὶν ὁμοίωμα· λύεται γὰρ ἐν αὐτῷ πᾶσα αἰσθητικὴ τῶν σωμάτων ἐνέργεια, οὐκ ὄψεως, οὐκ ἀκοῆς, οὐκ ὀσφρήσεως, οὐ γεύσεως, οὐχ ἁφῆς παρὰ τὸν τοῦ ὕπνου καιρὸν ἐνεργούσης τὸ ἴδιον· ἀλλὰ καὶ λύει τὸν τόνον τοῦ σώματος, ποιεῖ δὲ καὶ λήθην τῶν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ φροντίδων καὶ κατευνάζει τὸν φόβον καὶ ἡμεροῖ τὸν θυμὸν καὶ ὑποχαλᾷ τῶν πικραινομένων τὸ σύντονον καὶ πάντων τῶν κακῶν ἀναισθησίαν ποιεῖ, ἕως ἂν κατακρατῶν τύχῃ τοῦ σώματος. οὐκοῦν τοῦτο διὰ τῶν εἰρημένων μανθάνομεν ὅτι ὑψηλοτέρα γέγονεν ἑαυτῆς ἡ ταῦτα μεγαλαυχουμένη καὶ λέγουσα ὅτι Ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Στη συνέχεια, τη μέθη τη διαδέχεται ο ύπνος, ώστε μέσω της πέψης να διοχετευθεί στους συνδαιτυμόνες η δύναμη προς ευεξία. Για τον λόγο αυτόν, μετά από εκείνη την πανδαισία, η νύμφη παραδίδεται στον ύπνο. Αυτός όμως ο ύπνος είναι παράδοξος και ξένος προς τη φυσική συνήθεια· διότι στον συνηθισμένο ύπνο ούτε αυτός που κοιμάται βρίσκεται σε εγρήγορση ούτε αυτός που βρίσκεται σε εγρήγορση κοιμάται, αλλά και τα δύο, δηλαδή ο ύπνος και η εγρήγορση, υποχωρούν το ένα στο άλλο διαδοχικά, παύοντας το ένα να υφίσταται όταν επικρατεί το άλλο, και επέρχονται στον καθένα εναλλάξ. Εδώ όμως παρατηρείται γύρω από αυτήν μία καινοφανής και παράδοξη ανάμειξη και συνύπαρξη των αντιθέτων. Διότι λέγει: «Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί». Ποιο νόημα πρέπει λοιπόν να προσλάβουμε για όλα αυτά; Ο ύπνος είναι ομοίωμα του θανάτου· διότι σε αυτόν καταλύεται κάθε αισθητική ενέργεια των σωμάτων, καθώς ούτε η όραση, ούτε η ακοή, ούτε η όσφρηση, ούτε η γεύση, ούτε η αφή επιτελούν το δικό τους έργο κατά την ώρα του ύπνου. Επιπλέον όμως χαλαρώνει την ένταση του σώματος, προκαλεί στον άνθρωπο λήθη των μεριμνών, κατευνάζει τον φόβο, ημερεύει τον θυμό, κατευνάζει την υπερένταση όσων διακατέχονται από πικρία και προκαλεί αναισθησία απέναντι σε όλα τα δεινά, για όσο διάστημα επικρατεί στο σώμα. Συνεπώς, από τα όσα ειπώθηκαν μαθαίνουμε τούτο: ότι έχει ανυψωθεί πάνω από τον ίδιο της τον εαυτό εκείνη που καυχάται για αυτά και λέγει ότι «Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
Λόγος ιαʹ Φωνὴ τοῦ ἀδελφιδοῦ μου κρούει ἐπὶ τὴν θύραν· ἄνοιξόν μοι, ἀδελφή μου, ἡ πλησίον μου, περιστερά μου, τελεία μου, ὅτι ἡ κεφαλή μου ἐπλήσθη δρόσου καὶ οἱ βόστρυχοί μου ψεκάδων νυκτός. Ἐξεδυσάμην τὸν χιτῶνά μου, πῶς ἐνδύσομαι αὐτόν; ἐνιψάμην τοὺς πόδας μου, πῶς μολυνῶ αὐτούς;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Λόγος ΙΑ΄ Η φωνή του αδελφιδού μου χτυπά την πόρτα: άνοιξέ μου, αδελφή μου, αγαπημένη μου, περιστερά μου, τέλειά μου, διότι το κεφάλι μου γέμισε από δροσιά και οι βόστρυχοί μου από τις σταγόνες της νύχτας. Έβγαλα τον χιτώνα μου, πώς να τον φορέσω; Έπλυνα τα πόδια μου, πώς να τα μολύνω;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
ὅθεν κατὰ τὴν ψαλμῳδίαν ὡς ἐκ παστάδος ὁ νυμφίος ἐκπορευθεὶς ἡρμόσατο ἑαυτῷ τὴν παρθένον, ἡμᾶς, διὰ τῆς μυστικῆς ἀναγεννήσεως, τὴν τοῖς εἰδώλοις ἐκπορνευθεῖσαν, εἰς ἀφθαρσίαν παρθενικὴν ἀναστοιχειώσας τὴν φύσιν. τῶν οὖν γάμων ἤδη τετελεσμένων καὶ νυμφευθείσης ὑπὸ τοῦ λόγου τῆς ἐκκλησίας, καθώς φησιν ὁ Ἰωάννης ὅτι Ὁ ἔχων τὴν νύμφην νυμφίος ἐστί, καὶ εἰς τὸν τῶν μυστηρίων θάλαμον αὐτῆς παραδεχθείσης ἀνέμενον οἱ ἄγγελοι τὴν ἐπάνοδον τοῦ βασιλέως τῆς δόξης ἐπὶ τὴν κατὰ φύσιν μακαριότητα. τούτοις οὖν εἶπε δεῖν ὁμοιοῦσθαι κατὰ τὸν ἡμέτερον βίον, ἵνα καθάπερ ἐκεῖνοι πόρρω κακίας καὶ ἀπάτης πολιτευόμενοι πρὸς ὑποδοχήν εἰσιν εὐτρεπεῖς τῆς δεσποτικῆς παρουσίας, οὕτω καὶ ἡμεῖς τοῖς προθύροις τῶν καταγωγίων ἡμῶν προσαγρυπνοῦντες ἑτοίμους πρὸς ὑπακοὴν ἑαυτοὺς ποιήσωμεν, ὅταν ἐπιστὰς κρούῃ τὴν θύραν· Μακάριοι γάρ, φησίν, οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι, οὓς ἐλθὼν ὁ κύριος εὑρήσει ποιοῦντας οὕτως. ἐπεὶ οὖν μακάριόν ἐστι τὸ ὑπακούειν τῷ κρούοντι, τούτου χάριν ἡ διὰ παντὸς πρὸς τὴν μακαριότητα βλέπουσα αἰσθάνεται τοῦ παρεστῶτος τῇ θύρᾳ, ἡ καλῶς τοῖς ἰδίοις θησαυροῖς ἐπαγρυπνοῦσα ψυχή, καί φησιν Φωνὴ τοῦ ἀδελφιδοῦ μου κρούει ἐπὶ τὴν θύραν. πῶς ἄν τις τὴν πρὸς τὰ θειότερα τῆς νύμφης ἄνοδον διὰ τῶν λεγομένων ἀξίως κατανοήσειεν;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό, σύμφωνα με την ψαλμωδία, ο Νυμφίος αφού εξήλθε σαν από νυφικό θάλαμο, ένωσε με τον εαυτό Του την παρθένο, δηλαδή εμάς, μέσω της μυστικής αναγεννήσεως, αυτήν που είχε εκπορνευτεί στα είδωλα, αναδημιουργώντας τη φύση της σε παρθενική αφθαρσία. Αφού λοιπόν οι γάμοι είχαν ήδη τελεστεί και η Εκκλησία είχε νυμφευθεί τον Λόγο, καθώς λέει ο Ιωάννης ότι «Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος», και αφού αυτή έγινε δεκτή στον θάλαμο των μυστηρίων, οι άγγελοι περίμεναν την επάνοδο του Βασιλέως της δόξης στην κατά φύση μακαριότητα. Με αυτούς λοιπόν είπε ότι πρέπει να μοιάζουμε στον δικό μας βίο, ώστε, όπως ακριβώς εκείνοι ζουν μακριά από την κακία και την απάτη και είναι έτοιμοι για την υποδοχή της δεσποτικής παρουσίας, έτσι και εμείς, αγρυπνώντας στα πρόθυρα των κατοικιών μας, να καταστήσουμε τους εαυτούς μας έτοιμους για υπακοή, όταν Εκείνος σταθεί και χτυπήσει τη θύρα. «Διότι μακάριοι», λέει, «είναι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να πράττουν έτσι». Επειδή λοιπόν είναι μακάριο το να υπακούει κανείς σε Εκείνον που χτυπά, γι' αυτό τον λόγο η ψυχή που αποβλέπει διαρκώς προς τη μακαριότητα και αγρυπνεί ορθά στους δικούς της θησαυρούς, αντιλαμβάνεται Εκείνον που παρίσταται στη θύρα, και λέει: «Η φωνή του αδελφιδού μου χτυπά τη θύρα». Πώς θα μπορούσε άραγε κανείς να κατανοήσει επάξια, μέσα από τα όσα λέγονται, την άνοδο της νύμφης προς τα θειότερα;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
ἡ μετὰ τοσαύτης ἐξουσίας τε καὶ πεποιθήσεως τὸν σκληρὸν ἐκεῖνον βορρᾶν ἀφ᾽ ἑαυτῆς ἐξοικίσασα καὶ τὸ φωτεινὸν πνεῦμα πρὸς ἑαυτὴν ἐφελκυσαμένη, ἡ παραδείσους ῥοῶν διὰ τοῦ στόματος ἐργαζομένη ὧν ἀρώματα ἦν τὰ ἀκρόδρυα, ἡ τὸν κῆπον ἑαυτῆς τράπεζαν προθεῖσα τῷ δεσπότῃ τῆς κτίσεως, ἧς ἀπόβλητον ἐφάνη τῶν προτεθέντων οὐδέν, ἀλλὰ πάντα καλὰ εἶναι ἐμαρτυρήθη· ἡ σμύρνα, τὸ ἄρωμα, ὁ μετὰ τοῦ μέλιτος ἄρτος, ὁ μετὰ τοῦ γάλακτος οἶνος, ᾗ ἐμαρτύρησεν ὁ λόγος τὸ τέλειον ὁ εἰπὼν ὅτι Ὅλη καλὴ εἶ καὶ μῶμος οὐκ ἔστιν ἐν σοί, αὕτη νῦν οὕτω διάκειται· ὡς πρώτως μέλλουσα δέχεσθαι τοῦ θεοῦ τὴν ἐμφάνειαν καὶ ὡς οὐδέπω τὸν νῦν ἑστῶτα πρὸ τῶν θυρῶν λόγον εἰσδεξαμένη καὶ εἰσοικίσασα ἐν θαύματι τῆς φωνῆς ποιεῖται τὴν δύναμιν. διὰ τοῦτό φησιν οὔπω ἑαυτῆς ἀλλὰ τῆς θύρας αὐτῆς ἅπτεσθαι τὴν τοῦ νυμφίου φωνήν· Φωνὴ γάρ, φησί, τοῦ ἀδελφιδοῦ μου κρούει ἐπὶ τὴν θύραν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εκείνη που με τόση εξουσία και πεποίθηση εξόρισε από τον εαυτό της εκείνον τον σκληρό βορρά και προσείλκυσε κοντά της το φωτεινό πνεύμα, εκείνη που διά του στόματός της δημιουργεί παραδείσους ροών, των οποίων τα ακρόδρυα ήταν αρώματα, εκείνη που παρέθεσε τον κήπο της ως τράπεζα στον Δεσπότη της κτίσεως, από τον οποίο τίποτα από τα παρατεθέντα δεν φάνηκε απορριπτέο, αλλά μαρτυρήθηκε πως όλα είναι καλά: η σμύρνα, το άρωμα, ο άρτος με το μέλι, ο οίνος με το γάλα, εκείνη για την οποία ο Λόγος μαρτύρησε την τελειότητά της, λέγοντας ότι «Είσαι όλη ωραία και ψεγάδι δεν υπάρχει επάνω σου», αυτή τώρα διάκειται ως εξής: σαν να πρόκειται να δεχθεί για πρώτη φορά την εμφάνιση του Θεού και σαν να μην έχει ακόμη υποδεχθεί και ενοικίσει μέσα της τον Λόγο, ο οποίος τώρα στέκεται προ των θυρών, αντιμετωπίζει με θαυμασμό τη δύναμη της φωνής. Γι' αυτό λέει ότι η φωνή του Νυμφίου δεν αγγίζει ακόμη την ίδια, αλλά τη θύρα της: «Διότι η φωνή», λέει, «του αδελφιδού μου κρούει τη θύρα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
ὡς δ᾽ ἂν σαφέστερον ἡμῖν τὸ νόημα γένοιτο, εἰκόνα τινὰ δι᾽ ὑποδείγματος προσθήσω τῷ λόγῳ· ὥσπερ γὰρ εἴ τις πλησίον ἐκείνης γένοιτο τῆς πηγῆς, ἣν ἀναβαίνειν εἶπεν ἐκ τῆς γῆς κατ᾽ ἀρχὰς ἡ γραφὴ τοσαύτην οὖσαν τὸ πλῆθος ὡς ἅπαν τῆς γῆς ἐπικλύζειν τὸ πρόσωπον, θαυμάσει μὲν ὁ τῇ πηγῇ πλησιάσας τὸ ἄπειρον ὕδωρ ἐκεῖνο τὸ πάντοτε αὐτῆς ἀνομβροῦν τε καὶ προχεόμενον, οὐ μὴν εἴποι ἂν ὅλον ἑωρακέναι τὸ ὕδωρ (πῶς γὰρ ἂν ἴδοι τὸ ἔτι τοῖς κόλποις τῆς γῆς ἐγκρυπτόμενον; ὥστε κἂν ἐπὶ πολὺ παραμείνῃ τῷ βρύοντι, ἀεὶ ἐν ἀρχαῖς ἐστι τῆς θεωρίας τοῦ ὕδατος· οὐ γὰρ παύεται τὸ ὕδωρ ἀεί τε ῥέον καὶ ἀεὶ τοῦ βρύειν ἀρχόμενον), οὕτως ὁ πρὸς τὸ θεῖον ἐκεῖνο καὶ ἀόριστον κάλλος βλέπων, ἐπειδὴ τὸ πάντοτε εὑρισκόμενον καινότερόν τε καὶ παραδοξότερον πάντως παρὰ τὸ ἤδη κατειλημμένον ὁρᾶται, θαυμάζει μὲν τὸ ἀεὶ προφαινόμενον, οὐδέποτε δὲ ἵσταται τῆς τοῦ ἰδεῖν ἐπιθυμίας διὰ τὸ πάντως τοῦ ἑωραμένου μεγαλοπρεπέστερόν τε καὶ θειότερον εἶναι τὸ προσδοκώμενον. διὰ τοῦτο οὖν καὶ ἐνταῦθα ἡ νύμφη ἀεὶ θαυμάζουσά τε καὶ ἐκπληττομένη τὸ γινωσκόμενον οὐδέποτε ἐν τοῖς ἐγνωσμένοις ἵστησι τοῦ θεωρουμένου τὸν πόθον. οὗ χάριν καὶ νῦν ὡς ἔτι θυροκρουστοῦντος τοῦ λόγου αἰσθάνεται καὶ πρὸς τὴν ὑπακοὴν διανίσταται καί φησι Φωνὴ τοῦ ἀδελφιδοῦ μου κρούει ἐπὶ τὴν θύραν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Για να γίνει όμως σε μας πιο σαφές το νόημα, θα προσθέσω στον λόγο μία εικόνα ως παράδειγμα. Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος βρισκόταν κοντά σε εκείνη την πηγή, για την οποία η Γραφή είπε στην αρχή ότι ανέβαινε από τη γη με τόσο μεγάλο πλήθος ύδατος ώστε να κατακλύζει όλο το πρόσωπο της γης, αυτός που πλησίασε την πηγή θα θαυμάσει βέβαια εκείνο το άπειρο νερό που πάντοτε αναβλύζει και χύνεται από αυτήν, αλλά δεν θα μπορούσε να πει ότι έχει δει όλο το νερό (διότι πώς θα μπορούσε να δει αυτό που είναι ακόμη κρυμμένο στα έγκατα της γης; Ώστε, ακόμη κι αν παραμείνει για πολύ χρόνο κοντά σε αυτό που αναβρύει, βρίσκεται πάντοτε στην αρχή της θεάσεως του νερού· διότι το νερό δεν σταματά, καθώς ρέει αδιάκοπα και αρχίζει διαρκώς να αναβλύζει), έτσι και εκείνος που αποβλέπει προς εκείνο το θείο και απεριόριστο κάλλος, επειδή αυτό που πάντοτε ανακαλύπτει του φαίνεται απολύτως πιο καινούργιο και πιο παράδοξο σε σχέση με αυτό που έχει ήδη κατανοήσει, θαυμάζει βέβαια αυτό που διαρκώς φανερώνεται, αλλά ποτέ δεν παύει την επιθυμία του να δει, διότι αυτό που προσδοκά είναι πάντοτε πιο μεγαλοπρεπές και πιο θείο από αυτό που έχει ήδη αντικρίσει. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, και εδώ η νύμφη, καθώς διαρκώς θαυμάζει και εκπλήσσεται με αυτό που γνωρίζει, ποτέ δεν αναπαύει τον πόθο της για αυτό που θεωρεί στα όσα έχει ήδη γνωρίσει. Εξαιτίας αυτού, και τώρα αισθάνεται τον Λόγο σαν να κρούει ακόμη τη θύρα, και εγείρεται προς υπακοήν και λέει: «Η φωνή του αδελφιδού μου κρούει τη θύρα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
Εἶτα ἡσυχίαν ταῖς ἀκοαῖς ἐνδοῦσα ἀκούει τοῦ διὰ τῆς φωνῆς προσηχήσαντος λόγου. ὁ δὲ λόγος τοιοῦτός ἐστιν· Ἄνοιξόν μοι, ἀδελφή μου, ἡ πλησίον μου, περιστερά μου, τελεία μου, ὅτι ἡ κεφαλή μου ἐπλήσθη δρόσου καὶ οἱ βόστρυχοί μου ψεκάδων νυκτός. τούτου δὲ τὴν διάνοιαν οὕτως ἄν τις καταλάβοι τῇ θεωρίᾳ· τῷ μεγάλῳ Μωϋσῇ διὰ φωτὸς ἤρξατο ἡ τοῦ θεοῦ ἐπιφάνεια, μετὰ ταῦτα διὰ νεφέλης αὐτῷ ὁ θεὸς διαλέγεται, εἶτα ὑψηλότερος καὶ τελειότερος ἤδη γενόμενος ἐν γνόφῳ τὸν θεὸν βλέπει. ὃ δὲ διὰ τούτου μανθάνομεν τοιοῦτόν ἐστιν· ἡ πρώτη ἀπὸ τῶν ψευδῶν καὶ πεπλανημένων περὶ θεοῦ ὑπολήψεων ἀναχώρησις ἡ ἀπὸ τοῦ σκότους εἰς φῶς ἐστι μετάστασις, ἡ δὲ προσεχεστέρα τῶν κρυπτῶν κατανόησις ἡ διὰ τῶν φαινομένων χειραγωγοῦσα τὴν ψυχὴν πρὸς τὴν ἀόρατον φύσιν οἷόν τις νεφέλη γίνεται τὸ φαινόμενον μὲν ἅπαν ἐπισκιάζουσα πρὸς δὲ τὸ κρύφιον βλέπειν τὴν ψυχὴν χειραγωγοῦσα καὶ συνεθίζουσα, ἡ δὲ διὰ τούτων ὁδεύουσα πρὸς τὰ ἄνω ψυχή, ὅσον ἐφικτόν ἐστι τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει καταλιποῦσα, ἐντὸς τῶν ἀδύτων τῆς θεογνωσίας γίνεται τῷ θείῳ γνόφῳ πανταχόθεν διαληφθεῖσα, ἐν ᾧ τοῦ φαινομένου τε καὶ καταλαμβανομένου παντὸς ἔξω καταλειφθέντος μόνον ὑπολείπεται τῇ θεωρίᾳ τῆς ψυχῆς τὸ ἀόρατόν τε καὶ ἀκατάληπτον, ἐν ᾧ ἐστιν ὁ θεός, καθώς φησι περὶ τοῦ νομοθέτου ὁ λόγος ὅτι Εἰσῆλθε δὲ Μωϋσῆς εἰς τὸν γνόφον οὗ ἦν ὁ θεός.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έπειτα, αφού ησύχασε την ακοή της, ακούει τον λόγο που ήχησε διαμέσου της φωνής. Και ο λόγος είναι ο εξής: Άνοιξέ μου, αδελφή μου, πλησίον μου, περιστερά μου, τέλειά μου, διότι η κεφαλή μου γέμισε δροσιά και οι βόστρυχοί μου από τις σταγόνες της νύχτας. Το νόημα αυτού θα μπορούσε κανείς να το κατανοήσει μέσω της θεωρίας ως εξής: Στον μέγα Μωυσή, η επιφάνεια του Θεού ξεκίνησε διαμέσου του φωτός, έπειτα ο Θεός συνδιαλέγεται μαζί του διαμέσου της νεφέλης, και κατόπιν, έχοντας πλέον γίνει υψηλότερος και τελειότερος, βλέπει τον Θεό μέσα στον γνόφο. Εκείνο δε που μαθαίνουμε μέσα από αυτό είναι το εξής: η πρώτη απομάκρυνση από τις ψευδείς και πεπλανημένες αντιλήψεις περί Θεού είναι η μετάσταση από το σκοτάδι στο φως, ενώ η πιο βαθιά κατανόηση των κρυπτών, η οποία καθοδηγεί την ψυχή μέσω των φαινομένων προς την αόρατη φύση, γίνεται σαν μια νεφέλη, που επισκιάζει μεν κάθε τι φαινόμενο, αλλά καθοδηγεί και συνηθίζει την ψυχή να βλέπει το αθέατο. Η δε ψυχή, οδεύοντας μέσω αυτών προς τα άνω, εγκαταλείποντας, όσο είναι εφικτό στην ανθρώπινη φύση, τα αισθητά, εισέρχεται στα άδυτα της θεογνωσίας, περιβαλλόμενη πανταχόθεν από τον θείο γνόφο, μέσα στον οποίο, αφού έχει αφεθεί έξω καθετί το φαινόμενο και κατανοητό, απομένει στη θεωρία της ψυχής μόνο το αόρατο και ακατάληπτο, μέσα στο οποίο βρίσκεται ο Θεός, όπως ακριβώς λέει η Γραφή για τον νομοθέτη ότι «Εισήλθε δε ο Μωυσής στον γνόφο, όπου βρισκόταν ο Θεός».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
ἅπτεται τῆς θύρας ὁ λόγος. θύραν δὲ νοοῦμεν τὴν στοχαστικὴν τῶν ἀρρήτων διάνοιαν, δι᾽ ἧς εἰσοικίζεται τὸ ζητούμενον. ἔξω τοίνυν ἑστῶσα τῆς φύσεως ἡμῶν ἡ ἀλήθεια διὰ τῆς ἐκ μέρους γνώσεως, καθώς φησιν ὁ ἀπόστολος, ἐν ὑπονοίαις τισὶ καὶ αἰνίγμασι θυροκρουστεῖ τὴν διάνοιαν Ἄνοιξον λέγουσα καὶ μετὰ τῆς προτροπῆς ὑποτιθεμένη τὸν τρόπον, ὅπως ἀνοιγῆναι προσήκει τὴν θύραν, οἷόν τινας κλεῖς ὀρέγουσα τὰ καλὰ ταῦτα ὀνόματα, δι᾽ ὧν τὸ κεκλεισμένον ἀνοίγεται· κλεῖδες γάρ εἰσιν ἄντικρυς αἱ τῶν ὀνομάτων τούτων ἐμφάσεις αἱ τὰ κρυπτὰ διανοίγουσαι· ἀδελφὴ καὶ πλησίον καὶ περιστερὰ καὶ τελεία. εἰ γὰρ βούλει σοι, φησίν, ἀνοιγῆναι τὴν θύραν καὶ ἐπαρθῆναι τῆς ψυχῆς σου τὰς πύλας, ἵνα εἰσέλθῃ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, χρή σε ἀδελφήν μου γενέσθαι ἐν τῷ τὰ θελήματά μου τῇ ψυχῇ παραδέξασθαι, καθὼς ἐν τῷ εὐαγγελίῳ φησὶν ἀδελφὸν αὐτοῦ καὶ ἀδελφὴν γίνεσθαι τὸν ἐν τοῖς θελήμασιν αὐτοῦ ζῶντα, χρὴ δέ σε καὶ προσεγγίσαι τῇ ἀληθείᾳ καὶ πλησίον ἀκριβῶς γενέσθαι, ὥστε μηδενὶ μέσῳ διατειχίζεσθαι καὶ ἐν τῇ φύσει τῆς περιστερᾶς ἔχειν τὸ τέλειον, τοῦτο δέ ἐστι τὸ ἀνελλιπῆ τε καὶ πεπληρωμένην εἶναι πάσης ἀκακίας καὶ καθαρότητος. ταῦτα λαβοῦσα, ὦ ψυχή, οἷόν τινας κλεῖς τὰ ὀνόματα ἄνοιξον δι᾽ αὐτῶν τῇ ἀληθείᾳ τὴν εἴσοδον ἀδελφὴ γενομένη καὶ πλησίον καὶ περιστερὰ καὶ τελεία.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο λόγος φθάνει στη θύρα. Και ως θύρα εννοούμε τη διάνοια που στοχάζεται τα άρρητα, μέσω της οποίας εγκαθίσταται μέσα μας το ζητούμενο. Στεκόμενη, λοιπόν, η αλήθεια έξω από τη φύση μας, μέσω της «εκ μέρους» γνώσεως, όπως λέει ο απόστολος, με κάποιες υπόνοιες και αινίγματα κρούει τη θύρα της διανοίας λέγοντας «Άνοιξε», και μαζί με την προτροπή υποδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ανοιχθεί η θύρα, προσφέροντας σαν κλειδιά αυτά τα ωραία ονόματα, διά των οποίων ανοίγεται ό,τι είναι κλεισμένο· διότι κλειδιά είναι ακριβώς οι σημασίες αυτών των ονομάτων που διανοίγουν τα κρυπτά: αδελφή και πλησίον και περιστερά και τελεία. Διότι εάν θέλεις, λέει, να ανοιχθεί η θύρα για σένα και να υψωθούν οι πύλες της ψυχής σου, ίνα εισέλθει ο Βασιλεύς της δόξης, πρέπει να γίνεις αδελφή μου με το να αποδεχθεί η ψυχή σου τα θελήματά μου, όπως στο Ευαγγέλιο λέει ότι αδελφός και αδελφή του γίνεται όποιος ζει σύμφωνα με τα θελήματά του· πρέπει δε και να προσεγγίσεις την αλήθεια και να γίνεις ακριβώς πλησίον της, ώστε να μη διαχωρίζεσαι από κανένα ενδιάμεσο τείχος, και στη φύση της περιστεράς να αποκτήσεις την τελειότητα, το οποίο σημαίνει το να είσαι ανελλιπής και πλήρης από κάθε ακακία και καθαρότητα. Αφού λάβεις, ω ψυχή, αυτά τα ονόματα σαν κλειδιά, άνοιξε δι' αυτών την είσοδο στην αλήθεια, γινόμενη αδελφή και πλησίον και περιστερά και τελεία.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
Ἴδωμεν δὲ καὶ πῶς ὑπακούει τῷ λόγῳ ἡ νύμφη, πῶς ἀνοίγει τῷ νυμφίῳ τὴν εἴσοδον. Ἐξεδυσάμην, φησί, τὸν χιτῶνά μου· πῶς ἐνδύσομαι αὐτόν; ἐνιψάμην τοὺς πόδας μου· πῶς μολυνῶ αὐτούς; καλῶς ἤκουσε τοῦ κελεύσαντος ἀδελφὴν αὐτὴν καὶ πλησίον γενέσθαι καὶ περιστερὰν καὶ τελείαν, ἵνα διὰ τούτων εἰσοικισθῇ τῇ ψυχῇ ἡ ἀλήθεια· ἐποίησε γὰρ ἅπερ ἤκουσεν ἐκδυσαμένη τὸν δερμάτινον ἐκεῖνον χιτῶνα, ὃν μετὰ τὴν ἁμαρτίαν περιεβάλετο, καὶ ἀπονιψαμένη τῶν ποδῶν τὸ γεῶδες, ᾧ ἐνειλήθη ἀπὸ τῆς ἐν παραδείσῳ διαγωγῆς εἰς τὴν γῆν ἀναλύσασα, ὅτε ἤκουσεν ὅτι Γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. διὰ τούτων ἤνοιξεν ἐπὶ τὴν ψυχὴν τῷ λόγῳ τὴν εἴσοδον διασταλέντος τοῦ τῆς καρδίας παραπετάσματος, τουτέστι τῆς σαρκός. σάρκα δὲ εἰπὼν τὸν παλαιὸν λέγω ἄνθρωπον, ὃν ἐκδύσασθαί τε καὶ ἀποθέσθαι κελεύει ὁ θεῖος ἀπόστολος τοὺς μέλλοντας τῷ λουτρῷ τοῦ λόγου τὸν ῥύπον τῶν βάσεων τῆς ψυχῆς ἀποκλύζεσθαι. οὐκοῦν ὁ τὸν παλαιὸν ἀπεκδυσάμενος ἄνθρωπον καὶ περιελὼν τῆς καρδίας τὸ κάλυμμα, ἤνοιξε τῷ λόγῳ τὴν εἴσοδον, ὃν ἐντὸς γενόμενον ἔνδυμα ποιεῖται ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ κατὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου ὑφήγησιν, ὃς κελεύει τὸν ἐκδυσάμενον τὴν ῥακώδη τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου περιβολὴν Ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν χιτῶνα τὸν κατὰ θεὸν κτισθέντα ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ· Ἰησοῦν δὲ λέγει εἶναι τὸ ἔνδυμα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ας δούμε όμως και πώς υπακούει στον Λόγο η νύμφη, πώς ανοίγει την είσοδο στον νυμφίο. «Απεκδύθηκα», λέει, «τον χιτώνα μου· πώς θα τον ντυθώ; Έπλυνα τα πόδια μου· πώς θα τα μολύνω;» Καλώς υπάκουσε σε εκείνον που της παρήγγειλε να γίνει αδελφή και πλησίον και περιστερά και τέλεια, ώστε μέσω αυτών να ενοικήσει στην ψυχή η αλήθεια· διότι έπραξε όσα άκουσε, απεκδυόμενη εκείνον τον δερμάτινο χιτώνα, τον οποίο φόρεσε μετά την αμαρτία, και αποπλύνοντας από τα πόδια της το γεώδες στοιχείο, με το οποίο τυλίχθηκε όταν, από τη διαβίωση στον παράδεισο, κατέληξε στη γη, τότε που άκουσε ότι: «Γη είσαι και στη γη θα επιστρέψεις». Μέσω αυτών άνοιξε την είσοδο της ψυχής στον Λόγο, αφού παραμερίστηκε το παραπέτασμα της καρδιάς, δηλαδή η σάρκα. Και λέγοντας σάρκα, εννοώ τον παλαιό άνθρωπο, τον οποίο παραγγέλλει ο θείος απόστολος να απεκδυθούν και να αποβάλουν όσοι πρόκειται, με το λουτρό του Λόγου, να αποπλύνουν τον ρύπο από τις βάσεις της ψυχής. Επομένως, εκείνος που απεκδύθηκε τον παλαιό άνθρωπο και αφαίρεσε το κάλυμμα της καρδιάς, άνοιξε την είσοδο στον Λόγο, τον οποίο, αφού εισέλθει, η ψυχή τον κάνει ένδυμά της, σύμφωνα με την καθοδήγηση του αποστόλου, ο οποίος παραγγέλλει σε εκείνον που απεκδύθηκε το ρακώδες περίβλημα του παλαιού ανθρώπου, να ενδυθεί τον καινό χιτώνα, που δημιουργήθηκε σύμφωνα με τον Θεό με οσιότητα και δικαιοσύνη· και λέει ότι αυτό το ένδυμα είναι ο Ιησούς.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
Πάλιν δὲ μετὰ τοῦτο τῆς ὑπερκειμένης ἀναβάσεως ἅπτεται ἡ ψυχὴ οὐκέτι φωνῆς τὴν καρδίαν θυροκρουστούσης ἀλλ᾽ αὐτῆς τῆς θείας χειρὸς διὰ τῆς ὀπῆς ἐπὶ τὰ ἐντὸς παραδύσης· Ἀδελφιδός μου γάρ, φησίν, ἀπέστειλε τὴν χεῖρα αὐτοῦ διὰ τῆς ὀπῆς, καὶ ἡ κοιλία μου ἐθροήθη ἐπ᾽ αὐτόν. δῆλον δὲ πάντως ἐστὶ τῷ συνετῶς ἐπαΐοντι, ὅσον πλεονάζει τῷ ὕψει τὰ νῦν εἰρημένα παρὰ τὰ πρότερον· Ἄνοιξον λέγει πρὸς τὴν νύμφην ὁ λόγος· δίδωσιν αὐτῇ διὰ τῶν θείων ὀνομάτων τοῦ ἀνοῖξαι τὴν δύναμιν· ὑπακούει τῷ λόγῳ ἡ νύμφη (γίνεται γὰρ ὅπερ ἤκουσεν· ἀδελφὴ καὶ πλησίον καὶ περιστερὰ καὶ τελεία)· ἀποδύεται τὸν δερμάτινον ἐκεῖνον χιτῶνα καὶ τὸν ῥύπον τῶν ποδῶν ἀπονίπτεται καὶ οὔτε τὸ εἰδεχθὲς καὶ ῥωγαλέον ἐκεῖνο ἱμάτιον πάλιν ἑαυτῇ περιτίθησιν οὔτε τῇ γῇ πρὸς τὸ λοιπὸν ἐναπερείδει τὸ ἴχνος· ἤκουσεν οὖν αὐτοῦ τῆς φωνῆς καὶ τῷ προστάγματι πείθεται· ἀνοίγει τὴν θύραν περιελομένη τῆς καρδίας τὸ κάλυμμα· διέσχε τῆς θύρας τὸ τῆς σαρκὸς παραπέτασμα· πᾶσα ἠνοίγη τῆς ψυχῆς ἡ πύλη, ἵνα εἰσέλθῃ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. ἀλλ᾽ ἡ τῆς πύλης εὐρυχωρία μικρά τις ἀπεδείχθη τρυμαλιὰ στενὴ καὶ βραχεῖα, δι᾽ ἧς οὐκ αὐτὸς ὁ νυμφίος ἀλλ᾽ ἡ χεὶρ αὐτοῦ μόγις ἐχώρησεν, ὥστε δι᾽ αὐτῆς ἐπὶ τὸ ἐντὸς γενέσθαι καὶ ἅψασθαι τῆς ἐπιθυμούσης τὸν νυμφίον ἰδεῖν, ἣ τοσοῦτον ἐκέρδανε μόνον ὅσον γνῶναι ὅτι ἡ χεὶρ ἐκείνη τοῦ ποθουμένου ἐστίν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και πάλι μετά από αυτό, η ψυχή επιχειρεί την ανώτερη ανάβαση, χωρίς πλέον η φωνή να χτυπά τη θύρα της καρδιάς, αλλά με το ίδιο το θείο χέρι να εισδύει στο εσωτερικό μέσα από την οπή. «Διότι ο αγαπημένος μου», λέει, «έστειλε το χέρι του μέσα από την οπή, και τα σπλάχνα μου συγκλονίστηκαν για αυτόν». Είναι βεβαίως απολύτως φανερό σε αυτόν που κατανοεί με σύνεση, πόσο υπερέχουν σε ύψος τα όσα λέγονται τώρα σε σύγκριση με τα προηγούμενα: «Άνοιξε», λέει στη νύμφη ο Λόγος· της δίνει μέσω των θείων ονομάτων τη δύναμη να ανοίξει· υπακούει στον Λόγο η νύμφη (διότι γίνεται αυτό ακριβώς που άκουσε: αδελφή και πλησίον και περιστερά και τέλεια)· απεκδύεται εκείνον τον δερμάτινο χιτώνα και απονίπτει τον ρύπο των ποδιών, και ούτε εκείνο το ειδεχθές και κουρελιασμένο ιμάτιο φοράει ξανά, ούτε στο εξής στηρίζει τα βήματά της στη γη. Άκουσε, λοιπόν, τη φωνή του και πείθεται στο πρόσταγμα· ανοίγει τη θύρα, αφαιρώντας το κάλυμμα της καρδιάς· παραμέρισε από τη θύρα το παραπέτασμα της σάρκας· άνοιξε διάπλατα η πύλη της ψυχής, για να εισέλθει ο βασιλεύς της δόξης. Αλλά η ευρυχωρία της πύλης αποδείχθηκε πως ήταν μία μικρή, στενή και βραχεία οπή, μέσα από την οποία δεν χώρεσε ο ίδιος ο νυμφίος αλλά μετά βίας το χέρι του, ώστε μέσα από αυτήν να βρεθεί στο εσωτερικό και να αγγίξει εκείνη που επιθυμούσε να δει τον νυμφίο, η οποία κέρδισε μόνο τόσο, ώστε να γνωρίσει ότι το χέρι εκείνο ανήκει στον ποθούμενο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
πάλιν ὑπὲρ ταῦτα γενομένη αἰσθάνεται μεγαλοπρεπέστερον προσιόντος τοῦ λόγου, πληρουμένου κατὰ τὴν κεφαλὴν τῆς δρόσου καὶ τῶν τῆς νυκτὸς ψεκάδων τῶν ἐν τοῖς βοστρύχοις γινομένων, νίπτεται τοὺς πόδας, τὸν χιτῶνα ἐκδύεται, σμύρναν διὰ τῶν χειρῶν ἀποστάζει, προσάγει τῷ κλείθρῳ τὰς χεῖρας, ἀνοίγει τὴν εἴσοδον, ζητεῖ τὸν μὴ καταλαμβανόμενον, φωνεῖ τὸν ἀνέφικτον, εὑρίσκεται ὑπὸ τῶν φυλάκων, δέχεται ἐφ᾽ ἑαυτῆς τὴν πατάσσουσαν ῥάβδον, μιμεῖται τὴν πέτραν περὶ ἧς φησιν ὁ προφήτης ὅτι Ἐπάταξε πέτραν καὶ ἐρρύησαν ὕδατα. ὁρᾷς εἰς ὅσον ἀνέδραμεν ὕψος ἡ νύμφη· διὰ τοῦτο πατασσομένη ὥσπερ ἡ ἀκρότομος ὑπὸ τοῦ Μωϋσέως, ἵνα καθ᾽ ὁμοιότητα ἐκείνης καὶ αὕτη πηγάσῃ τοῖς διψῶσι τὸν λόγον ἐκ τῆς πληγῆς ἀνομβρήσαντα. εἶτα ἐπὶ τούτοις γυμνοῖ τὸ κάλλος τῆς ὄψεως τῶν φυλάκων αὐτῆς περιελόντων τὸ θέριστρον. ταῦτά ἐστιν ἃ κατὰ τὸν τόπον τοῦτον ἡμεῖς καταλαβεῖν ἠδυνήθημεν. φθόνος δὲ οὐδεὶς γενέσθαι τινὶ παρὰ τοῦ ἀποκαλύπτοντος τὰ κεκρυμμένα μυστήρια ψυχωφελεστέραν τινὰ θεωρίαν ἐν τοῖς προκειμένοις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αφού πάλι ανήλθε υψηλότερα από αυτά, αισθάνεται τον Λόγο να προσεγγίζει μεγαλοπρεπέστερα, με το κεφάλι Του γεμάτο από δροσιά και με τις σταγόνες της νύχτας που βρίσκονται στους βοστρύχους Του· νίβει τα πόδια της, βγάζει τον χιτώνα, στάζει σμύρνα από τα χέρια της, φέρνει τα χέρια στην κλειδαριά, ανοίγει την είσοδο, αναζητά Αυτόν που είναι ακατάληπτος, φωνάζει Αυτόν που είναι ανέφικτος, ανακαλύπτεται από τους φύλακες, δέχεται πάνω της τη ράβδο που την πατάσσει, μιμείται την πέτρα για την οποία λέει ο προφήτης ότι «πάταξε την πέτρα και έρρευσαν ύδατα». Βλέπεις σε πόσο ύψος έχει ανέλθει η νύμφη; Γι’ αυτό πατάσσεται, όπως ακριβώς ο απότομος βράχος από τον Μωυσή, ώστε καθ’ ομοίωσή του να αναβλύσει και αυτή για τους διψασμένους τον λόγο, ο οποίος θα ξεχυθεί σαν βροχή από την πληγή. Έπειτα, εκτός από αυτά, γυμνώνει το κάλλος του προσώπου της, καθώς οι φύλακες τής αφαιρούν το πέπλο. Αυτά είναι όσα μπορέσαμε εμείς να κατανοήσουμε στο παρόν χωρίο. Δεν υπάρχει όμως κανένας φθόνος εάν σε κάποιον δοθεί, από Εκείνον που αποκαλύπτει τα κεκρυμμένα μυστήρια, μια πιο ψυχωφελής θεώρηση των προκειμένων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
οὕτω γάρ φησι περὶ αὐτοῦ ὁ προφήτης ὅτι Ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, τοῦ πεπειραμένου κατὰ πάντα καθ᾽ ὁμοιότητα τῆς φύσεως ἡμῶν χωρὶς ἁμαρτίας. ἡ μὲν οὖν κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς ἐκκλησίας, ἡ πάσης τῆς φύσεως ἡμῶν ἀπαρχή, τὸ καθαρόν τε καὶ πάσης κακίας ἀμιγές τε καὶ ἀπαράδεκτον χρυσίον ἐστίν, οἱ βόστρυχοι δέ, οἵ ποτε ζοφώδεις καὶ μέλανες καὶ τοῖς κόραξιν ὡμοιωμένοι τῷ εἴδει (ἐκείνοις λέγω τοῖς κόραξιν, οἷς ἔργον ἐστὶ τὸ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκόπτειν κατὰ τὸν παροιμιώδη λόγον καὶ τοῖς νεοσσοῖς τῶν ἀετῶν βρῶμα τοὺς πηρωθέντας τῶν ὁρατικῶν αἰσθητηρίων παρασκευάζειν), οὗτοι ἐλάται, τὰ ὑψηλά τε καὶ οὐρανομήκη δένδρα, γενόμενοι διὰ τοῦ ἀναδραμεῖν ἐκ γῆς ἐπὶ τὸ οὐράνιον ὕψος προσθήκη τοῦ κάλλους γίνονται τοῦ νυμφίου τῆς θείας κεφαλῆς ἑαυτοὺς ἐξαρτήσαντες. οὐκ ἀγνοεῖς δὲ πάντως, τί τῶν βοστρύχων τούτων ἔργον ἐστίν, ἐν τοῖς ἄνω μαθὼν παρ᾽ αὐτῆς τῆς τοῦ νυμφίου φωνῆς ὅτι Οἱ βόστρυχοί μου ἐπλήσθησαν ψεκάδων νυκτός. ἐκεῖνοι οὖν εἰσιν οἱ ψεκάζοντες βόστρυχοι, οἱ παρὰ τῶν προφητῶν νεφέλαι ὠνομασμένοι, ἀφ᾽ ὧν γίνεται τῆς διδασκαλίας ὁ ὄμβρος, ὁ τὰς ἐμψύχους ἀρούρας ποτίζων πρὸς τὴν εὐκαρπίαν τῶν τοῦ θεοῦ γεωργίων.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έτσι λέει γι' αυτόν ο προφήτης ότι «Αμαρτία δεν έπραξε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του», για αυτόν που δοκιμάστηκε στα πάντα καθ' ομοίωση της φύσης μας χωρίς να αμαρτήσει. Η μεν κεφαλή, λοιπόν, του σώματος της Εκκλησίας, η απαρχή ολόκληρης της φύσης μας, είναι το καθαρό χρυσάφι, το αμιγές από κάθε κακία και ανεπίδεκτο σε αυτήν· οι δε βόστρυχοι, που κάποτε ήταν σκοτεινοί και μαύροι και όμοιοι στην όψη με τα κοράκια (αναφέρομαι σε εκείνα τα κοράκια που, κατά τον παροιμιώδη λόγο, έχουν ως έργο να εξορύσσουν τα μάτια και να παραδίδουν αυτούς που στερήθηκαν τα αισθητήρια της οράσεως ως τροφή στους νεοσσούς των αετών), αυτοί έχουν μεταβληθεί σε έλατα, στα ψηλά και ουρανομήκη δέντρα, τα οποία, καθώς υψώθηκαν από τη γη προς το ουράνιο ύψος, προσαυξάνουν το κάλλος του νυμφίου, έχοντας αναρτήσει τους εαυτούς τους στη θεία κεφαλή. Δεν αγνοείς, βέβαια, ποιο είναι το έργο αυτών των βοστρύχων, αφού διδάχθηκες στα προηγούμενα από την ίδια τη φωνή του νυμφίου ότι «Οι βόστρυχοί μου γέμισαν από τις ψεκάδες της νύχτας». Εκείνοι, λοιπόν, είναι οι βόστρυχοι που ραίνουν με ψεκάδες, οι οποίοι από τους προφήτες ονομάστηκαν νεφέλες, από τις οποίες παράγεται η βροχή της διδασκαλίας, που ποτίζει τους έμψυχους αγρούς για την ευκαρπία των γεωργίων του Θεού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ὑπὲρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων
Τοῖς δὲ τὸν ἕνα καὶ ὄντως γινώσκουσι Θεόν, συνεισέρχεται τῇ δόξῃ ταύτῃ καὶ τὸ χωρὶς αὐτοῦ μὴ δύνασθαι ποιεῖν μηδέν· τῶν δὴ τοῦτο πεπεισμένων ὅσους ἔρως θεῖος εἷλεν ἑνωθῆναι κυρίως τῷ Κυρίῳ τοῦ παντός, οὗτοι τροφῆς ἄνευ καὶ πνοῆς ἐν εὐχῇ γενόμενοι, κατὰ τὴν τῶν πατέρων ὑφήγησιν, ἐπιστρέφουσι τὸν νοῦν εἰς ἑαυτὸν καὶ οὕτω τῇ πρὸς τὴν θείαν ἕνωσιν ἐπιτηδειότητι τοῦ μυστικοῦ καὶ ἀπορρήτου καὶ πνευματικοῦ τῆς προσευχῆς καταξιοῦνται δώρου, ὃ καὶ ἀδιαλείπτως σύνεστιν αὐτοῖς, νῦν μὲν αὐτὸ παρ’ ἑαυτοῦ ἕλκον τὸν κατηξιωμένον νοῦν πρὸς τὴν ἀρρητοτάτην ἕνωσιν καὶ πηγάζον εὐφροσύνην ἱεράν, νῦν δὲ τῷ νῷ δι’ εὐχῆς ἀνατεινομένῳ πρὸς Θεὸν μυστικῶς ὑπηχοῦν τε καὶ συμπροσευχόμενον, ὥσπερ μουσικὴ τῷ πρὸς ταύτην συντιθέντι τὴν ᾠδήν. Οὕτω γὰρ ἐν μεθέξει τῆς ἀεικινήτου τε καὶ ἀκαμάτου γεγονότες χάριτος ἐνερριζωμένην ἔχουσι τῇ ψυχῇ τὴν προσευχὴν καὶ ἀδιαλείπτως ἐνεργοῦσαν κατὰ τὸν εἰπόντα· «Ἐγὼ κοιμῶμαι καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Σε αυτούς όμως που γνωρίζουν τον έναν και αληθινό Θεό, μαζί με αυτή τη δόξα συνεισέρχεται και η επίγνωση ότι χωρίς Αυτόν δεν μπορούν να πράξουν τίποτα. Από όσους έχουν πειστεί γι' αυτό, εκείνοι τους οποίους ο θείος έρωτας κυρίευσε ώστε να ενωθούν πραγματικά με τον Κύριο των πάντων, αυτοί, παραμένοντας στην προσευχή χωρίς τροφή και αναπνοή, σύμφωνα με την καθοδήγηση των Πατέρων, στρέφουν τον νου στον εαυτό του και έτσι, μέσω της καταλληλότητας για τη θεία ένωση, αξιώνονται το μυστικό, άρρητο και πνευματικό δώρο της προσευχής, το οποίο και παραμένει αδιάλειπτα μαζί τους, άλλοτε το ίδιο αφ' εαυτού ελκύοντας τον καταξιωμένο νου προς την πλέον άρρητη ένωση και αναβλύζοντας ιερή ευφροσύνη, και άλλοτε, όταν ο νους υψώνεται μέσω της προσευχής προς τον Θεό, συνηχώντας μυστικά και συμπροσευχόμενο μαζί του, όπως ακριβώς η μουσική σε εκείνον που συνθέτει την ωδή προς αυτήν. Διότι κατ' αυτόν τον τρόπο, έχοντας γίνει μέτοχοι της αεικίνητης και ακαταπόνητης χάριτος, έχουν ριζωμένη στην ψυχή τους την προσευχή, η οποία ενεργεί αδιάλειπτα σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Σύντομος ἑρμηνεία
ὡμοιώθην Ὁ πελεκὰν φιλεῖ ἀεὶ ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς ἐρημικοῖς διάγειν· ἐφίλει δὲ καὶ ὁ Χριστὸς τὰς ἐρήμους. γέγραπται γάρ· καὶ ἦν διάγων ἐν ταῖς ἐρήμοις ἀπερισπάστως. ἐγενήθην Τὸ ὄρνεον τοῦτο θρηνῶδές ἐστι (θρηνῳδόν ἐστι) καὶ ἀεὶ ἐν οἰκοπέδοις ἢ ἐν συμπτώμασιν ἐκεῖ φιλεῖ καθέζεσθαι· οὕτως καὶ ὁ Χριστός, εἰς τὴν ἐρήμωσιν τοῦ ἀνθρώπου ἀποβλέψας, παρεγένετο ἐνοικῆσαι τῷ ἀνθρώπῳ καὶ ζωοποιῆσαι αὐτόν. ἠγρύπνησα Γέγραπται γάρ· [ἐγὼ] καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. ἡνίκα ἡ θεότης ἐσκύλευσε τὸν ᾅδην, ἡ σὰρξ μόνη ἔκειτο ἐν τῷ μνήματι, ὥσπερ στρουθίον μόνον ἐπὶ τὸ χῶμα (σχίσμα) τῆς γῆς. διὸ λέγει· ἐπὶ δώματι (δώματος). ὅλην τὴν ἡμέραν Ἡνίκα ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἐκρέματο, οἱ Ἰουδαῖοι ὠνείδιζον αὐτόν· ἐχθροὶ γὰρ τοῦ σωτῆρος Ἰουδαῖοι. καὶ οἱ ἐπαινοῦντες Οἱ πρότερον ἐπαινοῦντές με, φησίν, ὤμνυον κατὰ τοῦ Χριστοῦ <τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ> χλευάζοντες. ὅτι σποδόν Ἀντὶ γὰρ ἄρτου ὁ Ἀδάμ (ἀντὶ γὰρ τοῦ Ἀδάμ), τουτέστιν ὁ ἄνθρωπος, σποδὸν [ὡσεὶ ἄρτον] ἔφαγε (ἤσθιε) τὰς θυσίας τῶν εἰδώλων, [ὡς ἀνυπόστατα ὄντα]. καὶ τὸ πόμα Ἡνίκα γὰρ τὸ ὕδωρ ἔπινεν, ἐκίρνα αὐτὸ τοῖς δάκρυσι, κλαίων ἀπαύστως. ἀπὸ προσώπου Παρώργισε γὰρ ὁ ἄνθρωπος τὸν θυμὸν τοῦ θεοῦ καὶ ἐπλήθυνε τὴν ὀργὴν τοῦ θεοῦ (καθ’ ἑαυτοῦ) τῇ παραβάσει τῶν εἰδώλων. ὅτι ἐπάρας Ἄρχοντα γὰρ κατέστησάς με τῆς κτίσεως, καθῃρέθην δὲ τῇ παρακοῇ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Ομοιώθηκα»: Ο πελεκάνος αγαπά πάντοτε να διαβιεί στα ερημικά όρη· και ο Χριστός αγαπούσε τις ερήμους. Διότι είναι γραμμένο: «και διέμενε στις ερήμους απερίσπαστος». «Έγινα»: Αυτό το πτηνό είναι θρηνητικό και αγαπά πάντοτε να κάθεται σε ερείπια ή σε χαλάσματα· έτσι και ο Χριστός, βλέποντας την ερήμωση του ανθρώπου, προσήλθε για να κατοικήσει στον άνθρωπο και να τον ζωοποιήσει. «Αγρύπνησα»: Διότι είναι γραμμένο: «Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί». Όταν η θεότητα σκύλευσε τον άδη, η σάρκα κειτόταν μόνη στο μνήμα, σαν σπουργίτι ολομόναχο πάνω στο χώμα (στη σχισμή) της γης. Γι' αυτό λέει: «πάνω σε δώμα». «Όλη την ημέρα»: Όταν κρεμόταν στον σταυρό, οι Ιουδαίοι τον ονείδιζαν· διότι οι Ιουδαίοι ήσαν εχθροί του Σωτήρα. «Και εκείνοι που επαινούν»: Εκείνοι που προηγουμένως με επαινούσαν, λέει, ορκίζονταν κατά του Χριστού χλευάζοντας. «Διότι στάχτη»: Διότι αντί για άρτο ο Αδάμ, δηλαδή ο άνθρωπος, έφαγε στάχτη σαν άρτο, τις θυσίες των ειδώλων, καθώς ήταν ανυπόστατες. «Και το ποτό»: Διότι όταν έπινε νερό, το αναμείγνυε με δάκρυα, κλαίγοντας ακατάπαυστα. «Από το πρόσωπο»: Διότι ο άνθρωπος παρόργισε τον θυμό του Θεού και πλήθυνε την οργή του Θεού εναντίον του με την παράβαση των ειδώλων. «Διότι, αφού με ύψωσες»: Διότι με κατέστησες άρχοντα της κτίσεως, αλλά καθαιρέθηκα λόγω της παρακοής.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν μετάνοιαν
Καὶ ταῦτα, καὶ οἴκοι καθήμενοι καὶ διανιστάμενοι, καὶ ὁδοιποροῦντες καὶ ἀναπαυόμενοι, καὶ εἰσιόντες καὶ ἐξιόντες, ἐστρέφομεν συνεχῶς, τὴν ὑμετέραν ὀνειροπολοῦντες ἀγάπην· καὶ οὐκ ἐν ἡμέρᾳ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν νυκτὶ ταύταις ἐνετρυφῶμεν ταῖς φαντασίαις. Καὶ ὅπερ ὁ Σολομὼν ἔφη, Ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ· τοῦτο καὶ ἡμεῖς τότε ἐπάσχομεν. Ἡ μὲν γὰρ ἀνάγκη τοῦ ὕπνου κατέστελλεν ἡμῶν τὰ βλέφαρα· ἡ δὲ τῆς ἀγάπης τῆς ὑμετέρας τυραννὶς ἀφύπνιζε τοὺς τῆς διανοίας ἡμῶν ὀφθαλμούς· καὶ πολλάκις ὑμῖν ὄναρ διαλέγεσθαι ἐδόκουν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και αυτά τα αναλογιζόμασταν συνεχώς, και όταν καθόμασταν στο σπίτι και όταν σηκωνόμασταν, και όταν οδοιπορούσαμε και όταν αναπαυόμασταν, και όταν μπαίναμε και όταν βγαίναμε, ονειροπολώντας τη δική σας αγάπη· και όχι μόνο την ημέρα, αλλά και τη νύχτα εντρυφούσαμε σε αυτές τις νοερές εικόνες. Και αυτό που είπε ο Σολομών: «Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί»· αυτό ακριβώς βιώναμε κι εμείς τότε. Διότι, ενώ η ανάγκη του ύπνου βάραινε τα βλέφαρά μας, η τυραννία της δικής σας αγάπης αφύπνιζε τους οφθαλμούς της διανοίας μας· και πολλές φορές, στα όνειρά μου, μού φαινόταν ότι συνομιλούσα μαζί σας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης Κλῖμαξ
Ἡσυχαστής ἐστιν ὁ βοήσας ἐναργῶς· Ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ὁ Θεός. Ἡσυχαστής ἐστιν ἐκεῖνος ὁ εἰπών· Ἐγὼ καθεύδω, καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. Κλεῖε μὲν θύραν κέλλης σώματι· καὶ θύραν γλώσσης φθέγμασι, καὶ ἔνδον πύλην πνεύμασι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ησυχαστής είναι αυτός που αναφώνησε καθαρά: Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ μου. Ησυχαστής είναι εκείνος που είπε: Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί. Να κλείνεις την πόρτα του κελιού για το σώμα, την πόρτα της γλώσσας για τα λόγια, και την εσωτερική πύλη για τα πνεύματα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης Κλῖμαξ
Ὁ ὄντως ἐρῶν ἀεὶ τὸ τοῦ φιλουμένου πρόσωπον φαντάζεται, καὶ τοῦτο ἔνδον ἐνηδόνως περιπτύσσεται ὁ τοιοῦτος. Οὐκ ἔτι οὐδὲ καθ’ ὕπνους ἠρεμεῖν τοῦ πόθου δύναται· ἀλλὰ κἀκεῖσε πρὸς τὸ ποθούμενον ἀδολεσχεῖ. Οὕτως ἐπὶ σωμάτων, οὕτως ἐπὶ ἀσωμάτων πέφυκε γίνεσθαι. Τρωθείς τις περὶ ἑαυτοῦ ἔλεγεν, ὅπερ θαυμάζω, ὡς Ἐγὼ καθεύδω διὰ τὴν χρείαν τῆς φύσεως, ἡ δὲ καρδία μου ἀγρυπνεῖ διὰ τὸ πλῆθος τοῦ ἔρωτος. Σημειωτέον σοι, ὦ πισυνὲ, ὅτι περ μετὰ τούτων θηρίων παρὰ τῆς ἐλάφου ψυχῆς ὄλεθρον, τότε ἐπιποθεῖ καὶ ἐκλείπει πρὸς Κύριον πυρὶ τῆς ἀγάπης, ὡς ὑπὸ ἰοῦ βαλλομένη. Ἡ μὲν τῆς πείνης ἐνέργεια ἄδηλός τις καὶ ἀσήμαντος· ἡ δὲ τῆς δίψης ἐπιτατική τις καὶ προφανὴς, καὶ τοῦ φλογμοῦ πᾶσι σημαντική· διὰ τοῦτό φησιν ὁ Θεὸν ποθῶν·
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εκείνος που πραγματικά αγαπά, φαντάζεται πάντοτε το πρόσωπο του αγαπημένου του, και αυτό το πρόσωπο αγκαλιάζει εσωτερικά με χαρά. Δεν μπορεί πλέον ούτε στον ύπνο του να ησυχάσει από τον πόθο, αλλά και εκεί συνομιλεί με το ποθούμενο πρόσωπο. Αυτό συμβαίνει ως φυσικό επακόλουθο τόσο στα σωματικά όσο και στα ασώματα. Κάποιος που είχε πληγωθεί από αυτόν τον έρωτα έλεγε για τον εαυτό του, πράγμα το οποίο θαυμάζω: «Εγώ κοιμάμαι εξαιτίας της φυσικής ανάγκης, αλλά η καρδιά μου αγρυπνεί εξαιτίας του μεγάλου έρωτα». Πρέπει να σημειώσεις, ω πιστέ, ότι μετά την εξολόθρευση αυτών των θηρίων από την ψυχή που μοιάζει με έλαφο, τότε επιποθεί και λιποθυμά προς τον Κύριο από τη φωτιά της αγάπης, σαν να έχει βληθεί από δηλητήριο. Η μεν ενέργεια της πείνας είναι κάπως αδιόρατη και ασαφής· η ενέργεια της δίψας όμως είναι επιτακτική και προφανής, και φανερώνει σε όλους τη φλόγα της. Γι' αυτό, εκείνος που ποθεί τον Θεό λέει:
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἱερὰ παράλληλα
Δότε μέθην τοῖς ἐν λύπαις, καὶ οἶνον πίνειν τοῖς ἐν ὀδύναις, ἵνα ἐπιλάθωνται τῆς πενίας, καὶ τῶν πόνων μὴ μνησθῶσιν ἔτι.» «Ὥσπερ σὴς ἱματίῳ, καὶ σκώληξ ξύλῳ, οὕτως λύπη ἀνδρὸς βλάπτει καρδίαν.» «Ἐγὼ καθεύδω, καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ.» «Οἴμοι, ψυχὴ, ὅτι ἐγενόμην ὡς συνάγων καλάμην ἐν ἀμήτῳ, καὶ ὡς ἐπιφυλλίδα ἐν τρυγητῷ, οὐχ ὑπάρχοντος βότρυος τοῦ φαγεῖν τὰ πρωτόγονα.» «Εἶπεν Ἰωνᾶς πρὸς αὐτούς· Ἄρατέ με, καὶ ἐμβάλετε εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ κοπάσει ἡ θάλασσα, διότι ἔγνωκα ὅτι δι᾽ ἐμὲ ὁ κλύδων οὗτος.» «Ἐβόησα ἐν θλίψει.» «Δέσποτα Κύριε, λάβε τὴν ψυχήν μου ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι καλὸν τὸ ἀποθανεῖν με μᾶλλον ἢ ζῇν με.» «Κύριε, ἐν θλίψει ἐμνήσθημέν σου, ἐν θλίψει μικρᾷ ἡ παιδεία σου ἡμῖν.» «Τὴν κοιλίαν μου ἀλγῶ, καὶ τὰ αἰσθητήρια τῆς καρδίας μου μαιμάσσει με.» «Τίς δώσει ἐν κεφαλῇ μου ὕδωρ, καὶ ὀφθαλμοῖς μου πηγὴν δακρύων; καὶ κλαύσομαι τὸν λαὸν τοῦτον ἡμέρας καὶ νυκτός.» «Οἴμοι ἐγὼ, μῆτερ, ὡς τίνα με ἔτεκες, ἄνδρα δικαζόμενον καὶ διακρινόμενον ἐν πάσῃ τῇ γῇ; Οὔτε ὠφέλησα, οὔτε ὠφέλησέν με οὐδείς. Ἡ ἰσχύς μου ἐξέλιπεν ἐν τοῖς καταρωμένοις με.» «Ἐπικατάρατος ἡ ἡμέρα ἐν ᾗ ἐτέχθην ἐν αὐτῇ· ἡ ἡμέρα ᾗ ἔτεκέν με ἡ μήτηρ μου, μὴ ἔστω ἐπευκτή.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Δώστε δυνατό ποτό σε αυτούς που βρίσκονται σε λύπες, και κρασί να πίνουν σε αυτούς που βρίσκονται σε οδύνες, ώστε να λησμονήσουν τη φτώχεια τους, και να μη θυμούνται πλέον τους πόνους τους.» «Όπως ο σκόρος βλάπτει το ένδυμα, και το σκουλήκι το ξύλο, έτσι και η λύπη του ανθρώπου βλάπτει την καρδιά.» «Εγώ κοιμάμαι, και η καρδιά μου αγρυπνεί.» «Αλίμονο, ψυχή μου, διότι έγινα σαν αυτόν που μαζεύει καλαμιές κατά τον θερισμό, και σαν τη μικρή ρώγα που απομένει στον τρύγο, χωρίς να υπάρχει ούτε ένα τσαμπί από τους πρώιμους καρπούς για να φάω.» «Είπε ο Ιωνάς προς αυτούς: Σηκώστε με και ρίξτε με στη θάλασσα, και θα κοπάσει η θάλασσα, διότι γνωρίζω ότι εξαιτίας μου προκλήθηκε αυτή η τρικυμία.» «Φώναξα μέσα στη θλίψη.» «Δέσποτα Κύριε, πάρε την ψυχή μου από εμένα, διότι είναι προτιμότερο για εμένα να πεθάνω παρά να ζω.» «Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε, μικρή θλίψη ήταν για εμάς η παιδαγωγία σου.» «Πονώ στα σπλάχνα μου, και τα αισθητήρια της καρδιάς μου ταράζονται μέσα μου.» «Ποιος θα δώσει νερό στο κεφάλι μου, και στα μάτια μου πηγή δακρύων; Και θα κλαίω για αυτόν τον λαό ημέρα και νύχτα.» «Αλίμονό μου, μητέρα, τι λογής άνθρωπο με γέννησες, να δικάζομαι και να φιλονικώ σε όλη τη γη; Ούτε ωφέλησα κανέναν, ούτε με ωφέλησε κανείς. Η δύναμή μου εξαντλήθηκε ανάμεσα σε αυτούς που με καταριούνται.» «Επικατάρατη ας είναι η ημέρα κατά την οποία γεννήθηκα· η ημέρα που με γέννησε η μητέρα μου ας μην είναι ευλογημένη.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἱερὰ παράλληλα
ΤΙΤΛ. Εʹ. —Περὶ προσπαθείας καὶ μερίμνης· καὶ ὅτι χρὴ ἀπροσπαθῶς διακεῖσθαι περὶ τὰ πράγματα. «Ἐγὼ καθεύδω, καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ.» «Πρὸ καιροῦ ἄγει γῆρας μέριμνα.» «Μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε, μηδὲ τί πίητε, μηδὲ τῷ σώματι ὑμῶν, τί ἐνδύσησθε.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί εμπαθούς προσκολλήσεως και μέριμνας· και ότι πρέπει να διακείμεθα χωρίς προσκόλληση απέναντι στα πράγματα. «Εγώ κοιμάμαι, και η καρδιά μου αγρυπνεί.» «Η μέριμνα φέρνει τα γηρατειά πριν από την ώρα τους.» «Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας, τι θα φάτε, ούτε τι θα πιείτε, μήτε για το σώμα σας, τι θα ντυθείτε.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Ζητήματα καὶ ἀπορίαι
Ἐκ τοῦ αὐτοῦ· καὶ τοῦτο εἰδότες τὸν καιρόν, ὅτι ὥρα ἤδη ὑμᾶς ἐξ ὕπνου ἐγερθῆναι. Καιρὸν λέγει τὸν τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος καὶ ὅτι δεῖ πιστεύσαντας καὶ δικαιωθέντας πρὸς φυλακὴν τῆς ἐκ πίστεως καὶ χάριτος δικαιώσεως τῶν ἀρετῶν ἐκθύμως ἀντέχεσθαι καὶ κοιμωμένους διὰ τῆς ἀπραξίας τῶν ἐντολῶν καὶ πρὸς τὰ πνευματικὰ καὶ θεῖα τὸν νοῦν ἔχοντας ἀνενέργητον ἐξεγερθῆναι τῇ καρδίᾳ καὶ ἐγρήγορον ἔχειν τὸν νοῦν πρὸς τὰ οὐράνια καὶ νοητὰ κάλλη, πᾶσαν αἴσθησιν πρὸς τὰ αἰσθητὰ κατακοιμήσαντας, ἵνα ἐξῇ ἡμῖν κατὰ τὸν Σολομῶντα λέγειν «ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Του ιδίου: και τούτο γνωρίζοντας τον καιρό, ότι είναι πλέον ώρα να εγερθείτε από τον ύπνο. Καιρό ονομάζει την εποχή του ευαγγελικού κηρύγματος, και ότι πρέπει όσοι πίστεψαν και δικαιώθηκαν, για τη διαφύλαξη της δικαίωσης που προέρχεται από την πίστη και τη χάρη, να προσκολλώνται με προθυμία στις αρετές, και όσοι κοιμούνται εξαιτίας της μη εφαρμογής των εντολών και διατηρούν τον νου αδρανή απέναντι στα πνευματικά και τα θεία, να εξεγερθούν ως προς την καρδιά και να κρατούν τον νου σε εγρήγορση προς τα ουράνια και νοητά κάλλη, έχοντας αποκοιμίσει κάθε αίσθηση ως προς τα αισθητά, ώστε να μπορούμε να λέμε σύμφωνα με τον Σολομώντα: «εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Ζητήματα καὶ ἀπορίαι
Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρας θεωρίας ἐπιβολὴ περὶ τούτου· οὐ πάντες κοιμηθησόμεθα, ταῖς ἁμαρτίαις τὴν παῦσιν καὶ τὴν ἀνενεργησίαν ποιησάμενοι, οὐδὲ τὰ ἑαυτῶν πάθη κοιμήσομεν κατὰ τὸ ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ· σημαίνει γὰρ ὁ τῶν θείων ἐρώτων τὰ Ἄισματα γεγραφὼς ὅτι ὁ πάντη ἀνενέργητος γενόμενος πρός τε τὰ αἰσθητὰ πάντα καὶ νοητά, οὗτος μόνῃ τῇ καρδίᾳ ἀγρυπνεῖ, μόνῃ τῇ τοῦ θεοῦ θεωρίᾳ ἐνευφραινόμενος. Τὸ δὲ πάντες δὲ ἀλλαγησόμεθα τὴν κοινὴν δηλοῖ τῆς ἀφθαρσίας ἀλλαγήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Υπάρχει όμως και άλλη ερμηνευτική προσέγγιση περί αυτού: δεν θα κοιμηθούμε όλοι, επιβάλλοντας παύση και απραξία στις αμαρτίες, ούτε θα κοιμίσουμε τα πάθη μας, σύμφωνα με το «εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί»· διότι ο συγγραφέας των Ασμάτων των θείων ερώτων υποδηλώνει ότι εκείνος που έχει καταστεί παντελώς ανενεργός ως προς όλα τα αισθητά και τα νοητά, αυτός αγρυπνεί μόνο με την καρδιά, βρίσκοντας ευφροσύνη μόνο στη θεωρία του Θεού. Το δε «όλοι όμως θα αλλαχθούμε» δηλώνει την κοινή αλλαγή της αφθαρσίας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων
Ἡ νύμφη. Τὸ κείμενον. Ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. Φωνὴ τοῦ ἀδελφιδοῦ μου κρούει ἐπὶ τὴν θύραν. Ὁ νυμφίος. Τὸ κείμενον. Ἄνοιξόν μοι, ἀδελφή μου, ἡ πλησίον μου, περιστερά μου, τελεία μου, ὅτι ἡ κεφαλή μου ἐπλήσθη δρόσου καὶ οἱ βόστρυχοί μου ψεκάδων νυκτός.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Η νύμφη. Το κείμενο. Εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί. Η φωνή του αγαπημένου μου χτυπά τη θύρα. Ο νυμφίος. Το κείμενο. Άνοιξέ μου, αδελφή μου, αγαπημένη μου, περιστερά μου, τέλειά μου, διότι η κεφαλή μου γέμισε με δροσιά και οι βόστρυχοί μου με τις σταγόνες της νύχτας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Βίος τοῦ ὁσίου Συμεὼν τοῦ Νέου Θεολόγου
τοῦτο πεποιηκότος ἐμοῦ κατὰ τὴν ἐκείνου φησὶ πρόσταξιν, καὶ τῇ ἑσπέρᾳ, καθ’ ἣν τοῦτο προσέταξεν, ὑπνώσαντος ἐν αὐτῇ, οὐκέτι θεοῦ χάριτι καθὰ καὶ πρώην τῷ ὕπνῳ κατεβυθίσθην, ὅλως ποτὲ ᾗ τὴν ἀνάγκην εἶχον ἐκείνην καταφερόμενος ὑπ’ αὐτοῦ· ἀλλ’ ὥσπερ τι βαρὺ ἄχθος ἀποσεισάμενος αὐτὸν ἐγρηγορῶν ἤμην ἔκτοτε, οὐ μόνον ἔξυπνος ὤν, ἀλλὰ καὶ καθεύδων, ταῖς πρεσβείαις αὐτοῦ κατὰ τὸ εἰρημένον· ἐγώ φησι κατεύδω, καὶ ἡ καρδία μου γρηγορεῖ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αφού λοιπόν το έκανα αυτό σύμφωνα με τη δική του προσταγή, λέει, και αφού κοιμήθηκα το βράδυ κατά το οποίο μου έδωσε αυτή την προσταγή, με τη χάρη του Θεού δεν βυθίστηκα πλέον στον ύπνο όπως προηγουμένως, ούτε κυριεύτηκα καθόλου από αυτόν όπως όταν είχα εκείνη την ανάγκη· αλλά, σαν να αποτίναξα κάποιο βαρύ φορτίο, βρισκόμουν έκτοτε σε εγρήγορση, όχι μόνο όταν ήμουν ξύπνιος, αλλά και όταν κοιμόμουν, με τις δικές του πρεσβείες, σύμφωνα με αυτό που έχει γραφτεί: εγώ, λέει, κοιμάμαι, και η καρδιά μου αγρυπνεί.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικόλαος Μεθώνης Βίος τοῦ ὁσίου Μελετίου τοῦ νέου
τὸ γάρ τοι· λούσω καθ’ ἑκάστην τὴν κλίνην μου, καὶ τὴν στρωμνήν μου βρέξω τοῖς δάκρυσιν, οὐκ ἔχω πῶς ἐκείνῳ προσοικειώσωμαι, εἰ μὴ στρωμνὴν καὶ κλίνην ἐνδέξομαι τὸ κατὰ γῆς ἐρριμμένον ψιάθιον, ᾧ μόνῳ μετὰ πλεῖστον, ὅσον καὶ μηκέτι ἀνεκτὸν τὸν κόπον ἐπανεκλίνετο, καταπεπονημένον λοιπὸν τὸ σῶμα διαναπαύων, καὶ ἀνέσει βραχείᾳ καθάπερ ὕδατι πεπυρακτωμένον σίδηρον, πρὸς ἑτέρους αὖθις στομῶν ἱδρῶτας καὶ πόνους· καὶ πρὸς ὕπνον τοσοῦτον καταφερόμενος, ὡς μήπω δοκεῖν αὐτῷ πεπαῦσθαι τὰ χείλη, τὴν σοφὴν ἐκείνην ῥῆσιν ὑπᾴδοντα· ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ. καὶ παρευθὺς ἀνιστάμενον ψάλλειν ἄρχεσθαι· ἐγὼ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα, ἐξηγέρθην, ὅτι Κύριος ἀντιλήψεταί μου. οὕτω μὲν οὖν τοῖς τῆς προσευχῆς εὐθυνεῖτο καρποῖς ἐν δάκρυσιν σπείρων, καὶ πολύχουν ἐν ἀγαλλιάσει τὸ θέρος συγκομιζόμενος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, το ρητό: «κάθε νύχτα θα λούζω την κλίνη μου και με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου», δεν γνωρίζω πώς αλλιώς να το εφαρμόσω σε εκείνον, παρά μόνο εάν εκλάβω ως στρώμα και κλίνη του την ψάθα που ήταν ριγμένη στο χώμα, πάνω στην οποία αποκλειστικά, και αφού πλέον ο κόπος του γινόταν ανυπόφορος, ξάπλωνε, αναπαύοντας το εξαντλημένο πια σώμα του. Και με μια σύντομη ανάπαυλα, σαν το πυρακτωμένο σίδερο μέσα στο νερό, το ατσάλωνε ξανά για νέους ιδρώτες και πόνους. Και βυθιζόταν στον ύπνο τόσο λίγο, ώστε να φαίνεται ότι τα χείλη του δεν είχαν σταματήσει να ψιθυρίζουν εκείνη τη σοφή ρήση: «εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί». Και αμέσως σηκωνόταν και άρχιζε να ψάλλει: «εγώ πλάγιασα και κοιμήθηκα· ξύπνησα, διότι ο Κύριος θα με στηρίξει». Έτσι, λοιπόν, ευδοκιμούσε στους καρπούς της προσευχής, σπέρνοντας με δάκρυα και συγκομίζοντας με αγαλλίαση τον άφθονο θερισμό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Θεόδωρος ὁ Στουδίτης ᾈσμάτων ᾆσμα
Ἡ φωνὴ τῆς πυρίνης σου γλώττης καταφλέγει τὴν ἁμαρτίαν, ἐν προφήταις ὁ πρώταθλος. γʹ. Τίς αὕτη ἡ ἱερὰ κεφαλή σου, μάκαρ, ἧς οἱ βόστρυχοι ψεκάδας ἀποστάζουσι θαυμάτων τοῖς πιστῶς τούτους ἀσπάζουσι; Τὸ ῥυέν σου αἷμα εἰς μύρου χοὴν ἤλλακται, καὶ ὡς ἐκ πηγῆς, ἐπαναβλύζει ἐν τῷ κόσμῳ, καὶ συναγελάζει λαὸν εὐχαριστικῶς δοξάζειν Θεὸν τόν σε τιμήσαντα, καὶ προτρέπει ἡμᾶς ἀνακράζειν σοι·
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Η φωνή της πύρινης γλώσσας σου καταφλέγει την αμαρτία, πρώταθλε ανάμεσα στους προφήτες. γ'. Ποια είναι αυτή η ιερή κεφαλή σου, μακάριε, της οποίας οι βόστρυχοι στάζουν σταγόνες θαυμάτων σε όσους τους ασπάζονται με πίστη; Το αίμα σου που χύθηκε έχει μεταβληθεί σε εκροή μύρου, και σαν από πηγή αναβλύζει μέσα στον κόσμο, και συγκεντρώνει τον λαό για να δοξάζει με ευγνωμοσύνη τον Θεό που σε τίμησε, και μας προτρέπει να σου ανακράζουμε:
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Θεοφύλακτος Βουλγαρίας Ἐπιστολαί
Διὸ καὶ ὁ Θεός σε τῆς φιλανθρωπίας ἀμείβεται, τὴν ψυχαγωγὸν ἀντιδοὺς παράκλησιν, τὸν ἡδὺν Θεόδωρον, τὸν ὄντως Χρυσήλιον, τὸν ἐκ δυοῖν ἀσυγκρίτων ἐν κόσμῳ πραγμάτων τὴν ἐπωνυμίαν ἐρανισάμενον, καὶ φυγόντα μὲν τὴν ὑμετέραν τὴν καματηρὰν ἀληθῶς, ἀκάματον δὲ γενόμενον. Ἢ πῶς ἄν σοι τοσαύτας τέχνας καὶ οὕτω πεπαίδευτο, εἰ τὴν φύσιν εἶχε καματηρὰν καὶ ὀκλάζουσαν; Πῶς δ’ ἂν στρατιωτικὴν καὶ γεωμετρικὴν εἰς ταὐτὸ συνήγαγε καὶ συνῆψε, τὰ μακροῖς θριγγίοις ἔκπαλαι διειργόμενα μετ’ Ἀρχύταν, μετὰ Φιλόλαον, μετὰ τὸν Αἴλιον Ἀδριανόν, μετὰ τὸν ἔκπτωτον ἡμῖν Ἰουλιανόν; Ἀριθμητικὸν μὲν οὖν αὐτὸν ᾔδειν, ἀφ’ οὗ τοὺς Βαρδαριώτας ἔπραττεν, ὅς γε καὶ μέσων ἠρίθμει νυκτῶν—ἐξέπληττε γὰρ αὐτὸν τοῦ ὕπνου ἀριθμητικόν τι θεώρημα, ἐπεὶ μηδὲ τοῖς ὕπνοις ἐνεβυθίζετο, ἀλλ’ εἶχε καὶ αὐτὸς ἀληθῶς λέγειν· ἐγὼ καθεύδω καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ; —καὶ ἀεὶ δέ τι ἠκριβολογεῖτο καὶ ὅπως τὴν μονάδα εἰς μέρη τέμῃ καὶ ἀμαθεῖς δείξῃ τοὺς ἀμετρῆ λέγοντας. Ὃ δὲ καὶ κύβους ᾔδει καὶ κυβοκύβους καὶ τοῖς μὴ εἰδόσιν ἡρμήνευε. Γεωμέτρην δὲ οὔπω ᾔδειν, καίτοι τό γε εἰκὸς αὐτὸν ἀπῄτει τὴν γῆν συχνάκις μετρεῖν, ἀεί τι σφαλλόμενον. Εἰ δή τι καὶ μουσικὸς γένοιτο, δίκαιον δέ· τὸ γὰρ ἀριθμητικὸν τῷ ἁρμονικῷ συγγενές, ἐπεὶ καὶ παρὰ τὸ διωρισμένον πόσον ἄμφω ἔχετον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό και ο Θεός σε ανταμείβει για τη φιλανθρωπία σου, προσφέροντάς σου ως αντάλλαγμα την ψυχωφελή παρηγοριά, τον γλυκύ Θεόδωρο, τον όντως Χρυσήλιο, εκείνον που δανείστηκε την προσωνυμία του από δύο ασύγκριτα πράγματα στον κόσμο, και ο οποίος αφενός απέφυγε τη δική σας πραγματικά κοπιαστική ζωή, αφετέρου δε έγινε ο ίδιος ακούραστος. Διαφορετικά, πώς θα είχε εκπαιδευτεί για σένα σε τόσες τέχνες και σε τέτοιο βαθμό, αν είχε φύση που κουραζόταν και υπέκυπτε; Πώς θα μπορούσε να συγκεντρώσει και να συνδυάσει στο ίδιο πρόσωπο τη στρατιωτική και τη γεωμετρική τέχνη, οι οποίες από παλιά διαχωρίζονταν με μεγάλα τείχη, μετά τον Αρχύτα, τον Φιλόλαο, τον Αίλιο Αδριανό, και τον έκπτωτο για εμάς Ιουλιανό; Γνώριζα βέβαια ότι ήταν ικανός στην αριθμητική από τον καιρό που διοικούσε τους Βαρδαριώτες, ο οποίος έκανε υπολογισμούς ακόμη και τα μεσάνυχτα —διότι τον ξυπνούσε από τον ύπνο κάποιο αριθμητικό θεώρημα, αφού δεν βυθιζόταν στον ύπνο, αλλά μπορούσε και αυτός να πει αληθινά: «εγώ κοιμάμαι και η καρδιά μου αγρυπνεί»— και πάντοτε ακριβολογούσε, αναζητώντας πώς να διαιρέσει τη μονάδα σε μέρη και να αποδείξει αμαθείς εκείνους που μιλούν για το άπειρο. Αυτός, εξάλλου, γνώριζε τους κύβους και τους κυβοκύβους και τους εξηγούσε σε όσους δεν τους γνώριζαν. Όμως, δεν τον είχα γνωρίσει ακόμη ως γεωμέτρη, αν και το λογικό απαιτούσε από αυτόν να μετρά συχνά τη γη, σφάλλοντας διαρκώς σε κάτι. Αν, μάλιστα, γινόταν και μουσικός, θα ήταν δίκαιο· διότι η αριθμητική είναι συγγενική με την αρμονική, αφού και οι δύο σχετίζονται με τη διακριτή ποσότητα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες