Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 5:4

Και πάλι μετά από αυτό, η ψυχή επιχειρεί την ανώτερη ανάβαση, χωρίς πλέον η φωνή να χτυπά τη θύρα της καρδιάς, αλλά με το ίδιο το θείο χέρι να εισδύει στο εσωτερικό μέσα από την οπή. «Διότι ο αγαπημένος μου», λέει, «έστειλε το χέρι του μέσα από την οπή, και τα σπλάχνα μου συγκλονίστηκαν για αυτόν». Είναι βεβαίως απολύτως φανερό σε αυτόν που κατανοεί με σύνεση, πόσο υπερέχουν σε ύψος τα όσα λέγονται τώρα σε σύγκριση με τα προηγούμενα: «Άνοιξε», λέει στη νύμφη ο Λόγος· της δίνει μέσω των θείων ονομάτων τη δύναμη να ανοίξει· υπακούει στον Λόγο η νύμφη (διότι γίνεται αυτό ακριβώς που άκουσε: αδελφή και πλησίον και περιστερά και τέλεια)· απεκδύεται εκείνον τον δερμάτινο χιτώνα και απονίπτει τον ρύπο των ποδιών, και ούτε εκείνο το ειδεχθές και κουρελιασμένο ιμάτιο φοράει ξανά, ούτε στο εξής στηρίζει τα βήματά της στη γη. Άκουσε, λοιπόν, τη φωνή του και πείθεται στο πρόσταγμα· ανοίγει τη θύρα, αφαιρώντας το κάλυμμα της καρδιάς· παραμέρισε από τη θύρα το παραπέτασμα της σάρκας· άνοιξε διάπλατα η πύλη της ψυχής, για να εισέλθει ο βασιλεύς της δόξης. Αλλά η ευρυχωρία της πύλης αποδείχθηκε πως ήταν μία μικρή, στενή και βραχεία οπή, μέσα από την οποία δεν χώρεσε ο ίδιος ο νυμφίος αλλά μετά βίας το χέρι του, ώστε μέσα από αυτήν να βρεθεί στο εσωτερικό και να αγγίξει εκείνη που επιθυμούσε να δει τον νυμφίο, η οποία κέρδισε μόνο τόσο, ώστε να γνωρίσει ότι το χέρι εκείνο ανήκει στον ποθούμενο.

Ίσως δε κατά τον μέλλοντα αιώνα, όταν παρέλθει καθετί το ορώμενο σύμφωνα με τη φωνή του Κυρίου, ο οποίος λέει ότι «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν», και μεταβούμε σε εκείνη τη ζωή η οποία ξεπερνά κάθε οφθαλμό, ακοή και διάνοια, τότε δεν θα γνωρίσουμε πλέον εκ μέρους τη φύση του Αγαθού μέσω των έργων Του, όπως συμβαίνει τώρα, ούτε θα κατανοηθεί το υπερκείμενο μέσω της ενέργειας των φαινομένων. Αντιθέτως, το είδος αυτής της άρρητης μακαριότητας θα γίνει οπωσδήποτε κατανοητό με διαφορετικό τρόπο, και θα υπάρξει άλλος τρόπος απόλαυσης, ο οποίος τώρα δεν μπορεί από τη φύση του «να ανέβει σε καρδιά ανθρώπου». Προς το παρόν, όμως, όριο της ψυχής για τη γνώση του Άρρητου αποτελεί η ενέργεια που φανερώνεται στα όντα, την οποία εννοήσαμε ότι ονομάζεται μεταφορικά «χέρι». Αυτό, λοιπόν, το δόγμα έχει αναπτυχθεί φιλοσοφικά από εμάς μέσα από αυτά τα θεία λόγια, σύμφωνα με τα οποία η καθαρή ψυχή, μην πατώντας πλέον στον γήινο και υλικό βίο, ώστε να μη μολύνει το βήμα της στηριζόμενη στα γήινα, προσδοκώντας να υποδεχθεί τον ίδιο τον Νυμφίο εξ ολοκλήρου μέσα στον οίκο της, Τον αγάπησε βλέποντας προς το παρόν μόνο το χέρι Του, μέσω του οποίου ερμηνεύεται η ενεργητική Του δύναμη. Διότι λέει: «Ο αδελφιδός μου απέστειλε το χέρι του μέσα από την οπή». Επειδή η ανθρώπινη πενία δεν έχει τη δυνατότητα να χωρέσει και να δεχθεί μέσα της την αόριστη και απερίληπτη φύση.

«Η δε κοιλία μου», λέει, «ταράχθηκε εξαιτίας του». Η λέξη της ταραχής (θροήσεως) υποδηλώνει κάποια έκπληξη και αιφνιδιασμό μπροστά στο θαύμα που φανερώθηκε. Διότι ολόκληρη η διανοητική της δύναμη συγκινήθηκε μπροστά στο θαύμα όσων ενεργούνταν δια της θείας χειρός, η κατανόηση των οποίων, υπερβαίνοντας την ανθρώπινη δύναμη, ερμηνεύει από μόνη της το ακατάληπτο και αχώρητο της φύσεως Εκείνου που ενεργεί. Διότι ολόκληρη η κτίση των όντων αποτελεί έργο εκείνης της χειρός που μας φανερώθηκε μέσα από την οπή, όπως ακριβώς διακηρύσσει ο Ιωάννης και όπως ο προφήτης συμφωνεί με το Ευαγγέλιο. Διότι ο μεν πρώτος λέει ότι «Πάντα δι' αυτού εγένετο», ενώ ο προφήτης ονομάζει «χείρα» την ποιητική δύναμη των όντων, λέγοντας ότι «Η χείρ μου εποίησε ταύτα πάντα». Εάν, λοιπόν, έργα εκείνης της ενέργειας είναι και όλα τα υπόλοιπα και τα ουράνια κάλλη, αλλά η ερευνητική διάνοια του ανθρώπου δεν έχει ακόμη κατανοήσει τι είναι κατ' ουσίαν ο ουρανός ή ο ήλιος ή οποιοδήποτε άλλο από τα ορατά θαύματα μέσα στην κτίση, για τον λόγο αυτόν ταράσσεται η καρδιά απέναντι στη θεία ενέργεια, διότι, εάν δεν είναι σε θέση να κατανοήσει αυτά, πώς θα καταλάβει τη φύση που βρίσκεται υπεράνω αυτών;

Αφού πάλι ανήλθε υψηλότερα από αυτά, αισθάνεται τον Λόγο να προσεγγίζει μεγαλοπρεπέστερα, με το κεφάλι Του γεμάτο από δροσιά και με τις σταγόνες της νύχτας που βρίσκονται στους βοστρύχους Του· νίβει τα πόδια της, βγάζει τον χιτώνα, στάζει σμύρνα από τα χέρια της, φέρνει τα χέρια στην κλειδαριά, ανοίγει την είσοδο, αναζητά Αυτόν που είναι ακατάληπτος, φωνάζει Αυτόν που είναι ανέφικτος, ανακαλύπτεται από τους φύλακες, δέχεται πάνω της τη ράβδο που την πατάσσει, μιμείται την πέτρα για την οποία λέει ο προφήτης ότι «πάταξε την πέτρα και έρρευσαν ύδατα». Βλέπεις σε πόσο ύψος έχει ανέλθει η νύμφη; Γι’ αυτό πατάσσεται, όπως ακριβώς ο απότομος βράχος από τον Μωυσή, ώστε καθ’ ομοίωσή του να αναβλύσει και αυτή για τους διψασμένους τον λόγο, ο οποίος θα ξεχυθεί σαν βροχή από την πληγή. Έπειτα, εκτός από αυτά, γυμνώνει το κάλλος του προσώπου της, καθώς οι φύλακες τής αφαιρούν το πέπλο. Αυτά είναι όσα μπορέσαμε εμείς να κατανοήσουμε στο παρόν χωρίο. Δεν υπάρχει όμως κανένας φθόνος εάν σε κάποιον δοθεί, από Εκείνον που αποκαλύπτει τα κεκρυμμένα μυστήρια, μια πιο ψυχωφελής θεώρηση των προκειμένων.

Η νύμφη. Το κείμενο. Απεκδύθηκα τον χιτώνα μου, πώς να τον ενδυθώ; Ένιψα τους πόδας μου, πώς να τους μολύνω; Ο αγαπημένος μου άπλωσε το χέρι του από την οπή, και τα σπλάχνα μου ταράχθηκαν για εκείνον.