Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 5:9

Αλλά αυτά ας μείνουν όπως νομίζει ο καθένας, ας δούμε όμως και την ερώτηση που απηύθυναν οι παρθένες στη δασκάλα τους: «Τι είναι ο αγαπημένος σου, ω ωραία ανάμεσα στις γυναίκες; Τι περισσότερο έχει ο αγαπημένος σου σε σύγκριση με άλλον αγαπημένο, ώστε να μας ορκίσεις με τέτοιον τρόπο;» Μου φαίνεται λοιπόν ότι το ρητό περιέχει κάποιο τέτοιο νόημα, όπως μας επιτρέπει να εικάσουμε η ακολουθία όσων έχουν προηγουμένως εξεταστεί: διότι, επειδή είδαν οι παρθένες την καλή έξοδο της ψυχής, δηλαδή της νύμφης, όταν προσκολλήθηκε στον Λόγο αυτή που είπε ότι «Εξήλθε η ψυχή μου στον λόγο του», και κατάλαβαν ότι, αφού εξήλθε, αναζητούσε εκείνον που δεν μπορεί να βρεθεί μέσω σημείων και καλούσε φωνάζοντας αυτόν που δεν ανταποκρίνεται σε ονόματα, γι' αυτό τον λόγο λένε: πώς θα τον επιγνώσουμε εμείς, αυτόν που δεν βρίσκεται με κανένα αναγνωριστικό σημείο, ο οποίος ούτε ανταποκρίνεται όταν καλείται ούτε κρατείται όταν αναζητείται; Αφαίρεσε, λοιπόν, και εσύ από τα δικά μας μάτια τα καλύμματα, ακριβώς όπως έκαναν σε εσένα οι φύλακες της πόλεως, ώστε να αποκτήσουμε κάποια καθοδήγηση προς το ζητούμενο. Πες μας τι είναι ο αγαπημένος σου, σύμφωνα με τον λόγο της φύσεώς του· δώσε μας μια οδό προσβάσεως για την επίγνωσή του μέσω κάποιων αναγνωριστικών τεκμηρίων, εσύ που γέμισες από το Καλό και γι' αυτό έγινες ωραία ανάμεσα στις γυναίκες· κάνε μας γνωστό το ζητούμενο· δίδαξέ μας μέσω ποιων σημείων βρίσκεται ο Αόρατος, ώστε να του αναγγείλουμε για το βέλος της αγάπης, με το οποίο έχεις τρωθεί στο μέσο της καρδιάς, αυξάνοντας τον πόθο μέσα από τη γλυκιά οδύνη.

Θα ήταν καλύτερο να επαναλάβουμε πάλι την ίδια ρήση κατά λέξη, ώστε να εφαρμοσθεί στα ρητά η έννοια που αναπτύχθηκε: «Τι είναι ο αδελφιδός σου, η πιο όμορφη ανάμεσα στις γυναίκες; Τι περισσότερο είναι ο αδελφιδός σου από άλλον αδελφιδό, ώστε να μας ορκίσεις με τέτοιο τρόπο;». Ας ακούσουμε, λοιπόν, αυτήν που αφαίρεσε εντελώς το πέπλο και βλέπει προς την αλήθεια με αποκαλυμμένο τον οφθαλμό της ψυχής. Πώς τους περιγράφει το ζητούμενο; Πώς ζωγραφίζει με τον λόγο τα χαρακτηριστικά του ποθουμένου; Πώς φέρνει ενώπιον των παρθένων αυτόν που αγνοούν; Επειδή, όσον αφορά τον Χριστό, το ένα είναι κτιστό και το άλλο άκτιστο (ονομάζουμε δηλαδή άκτιστο σε Αυτόν το αΐδιο, το προαιώνιο και το δημιουργικό όλων των όντων, ενώ κτιστό εκείνο που, σύμφωνα με την υπέρ ημών οικονομία, έλαβε το σχήμα του σώματος της ταπεινώσεώς μας).

Το σε τι αποβλέπει η διήγηση του προοιμίου, είναι οπωσδήποτε φανερό στους πιο ευμαθείς ακροατές από τη συνακόλουθη ανάγνωσή μας των χωρίων από το Άσμα Ασμάτων· διότι, όπως ακριβώς ο Ανδρέας οδηγήθηκε προς τον αμνό από τη φωνή του Ιωάννη, και ο Ναθαναήλ, αφού φωτίστηκε από τον Φίλιππο και εξήλθε από τη σκιά του νόμου που τον περιέβαλλε, βρέθηκε μέσα στο αληθινό φως, έτσι και οι νεάνιδες, για να βρουν το αγαθό που τους αναγγέλθηκε, χρησιμοποιούν ως καθοδηγητή την ψυχή που έχει τελειωθεί μέσω του κάλλους, λέγοντας προς αυτήν: «Πού απήλθε ο αδελφιδός σου, ω η ωραιοτέρα ανάμεσα στις γυναίκες; Πού κατευθύνθηκε ο αδελφιδός σου; Και θα τον αναζητήσουμε μαζί σου». Στη συνέχεια, οι παρθένες ψυχές απευθύνουν την ερώτηση στη διδασκάλισσά τους· διότι πρώτα έκαναν λόγο για το «τι είναι», με την ερώτηση που προηγήθηκε αυτής της φράσης, λέγοντας: «Τι είναι ο αδελφιδός σου, ω η ωραιοτέρα ανάμεσα στις γυναίκες;». Και αφού διδάχθηκαν μέσω των σημείων που αναφέρθηκαν, ότι δηλαδή είναι «λευκός και πυρρός» και τα λοιπά, με τα οποία περιγράφηκε η μορφή εκείνου που αναζητούν, τώρα ρωτούν για το πού βρίσκεται. Γι' αυτό λένε: «Πού απήλθε ο αδελφιδός σου;» ή «Πού κατευθύνθηκε;».

Σας όρκισα, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δυνάμεις και στις ισχύες του αγρού, εάν βρείτε τον αγαπημένο μου, τι να του αναγγείλετε; Ότι εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη. Ερώτηση <των θυγατέρων της Ιερουσαλήμ>: Τι είναι ο αγαπημένος σου, η ωραία μεταξύ των γυναικών;

Τι είναι ο αγαπημένος σου, ώστε να μας ορκίσεις έτσι; Απόκριση της νύμφης: Ο αγαπημένος μου είναι λευκός και ροδαλός, ξεχωριστός ανάμεσα σε μυριάδες· το κεφάλι του είναι σαν καθαρό χρυσάφι, οι βόστρυχοί του είναι κυματιστοί, μαύροι σαν το κοράκι· τα μάτια του είναι σαν περιστέρια, που κάθονται δίπλα σε άφθονα ύδατα, λουσμένα μέσα σε γάλα· οι σιαγόνες του είναι σαν φιάλες αρώματος, που αναδίδουν μυρωδικά, τα χείλη του είναι σαν κρίνα, που στάζουν άφθονη σμύρνα, τα χέρια του είναι τορνευτά, χρυσά, γεμάτα με λίθους θαρσείς· η κοιλιά του είναι πυξίδα από ελεφαντόδοντο πάνω σε λίθο σαπφείρου, οι κνήμες του είναι στύλοι μαρμάρινοι, θεμελιωμένοι πάνω σε χρυσές βάσεις· η όψη του είναι σαν τον Λίβανο, εκλεκτή σαν τους κέδρους· ο φάρυγγάς του είναι γεμάτος γλυκασμό και ολόκληρος είναι αντικείμενο επιθυμίας.

«Μήπως είδατε αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου;» Γι' αυτό, «όταν τους προσπέρασα για λίγο, βρήκα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου». Διότι μας συνάντησε λέγοντας πρώτος το «χαίρετε». «Τον κράτησα» με την πίστη και την προαίρεση «και δεν τον άφησα». Ήθελα όμως και με παρρησία να τον κρατήσω και να καταφιλήσω τα άγια πόδια του. Εμποδίστηκα όμως, ακούγοντας από αυτόν το «μην με αγγίζεις», «αλλά πήγαινε στους αδελφούς μου και πες τους» τα τάδε και τα τάδε. «Σας όρκισα, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δυνάμεις» των ασωμάτων δυνάμεων, «και στις ισχύες του αγρού», του κόσμου των αγίων του Θεού. «Εάν βρείτε τον αγαπημένο μου, τι να του αναγγείλετε; Ότι είμαι πληγωμένη από την αγάπη». «Τι περισσότερο έχει ο αγαπημένος σου», ρωτούν ανταποδίδοντας οι θυγατέρες της άνω Ιερουσαλήμ, οι ψυχές των αγίων, «τι περισσότερο έχει ο αγαπημένος σου, ω ωραία ανάμεσα στις γυναίκες, που μας όρκισες κατ' αυτόν τον τρόπο;»