Πατερικές αναφορές στο ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ 8:6

Ή εννοεί τον ενταφιασμό, τον οποίο έκαναν ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος. Όταν λέει «ροών» εννοεί τους αγίους. <Τα περίπτερά της, περίπτερα πυρός.> Τα τείχη της Εκκλησίας, λέει, είναι φωτιά. Στον πνευματικό Σολομώντα ανήκει ένας αμπελώνας· και εννοεί την Εκκλησία. Το δε «Βεελαμών» ερμηνεύεται ως «στους πιστεύσαντες». Και ποιοι είναι αυτοί που έχουν πιστέψει, παρά εκείνοι που έχουν δεχθεί τις εντολές του;

Αλλά φοβάμαι μήπως, στην προσπάθειά μας να αποδυναμώσουμε τη δύναμη του θανάτου, φανεί ότι κατηγορούμε τον δίκαιο. Γι' αυτό θα προσπαθήσω να πράξω και τα δύο: και να καταδείξω την αδυναμία του θανάτου, και να τον απαλλάξω από αυτήν την κατηγορία. Προηγουμένως όμως είναι αναγκαίο να αποδείξω ότι αυτός φοβήθηκε τον θάνατο, και τότε να τον απαλλάξω από τις κατηγορίες. Ας δούμε, λοιπόν, πόσο αφόρητο και φοβερό πράγμα υπέμεινε· διότι το να δει κάποιος τη γυναίκα του να ατιμάζεται και να τη βλέπει να μοιχεύεται είναι πιο αφόρητο από μύριους θανάτους. Και τι λέω να μοιχεύεται; Ακόμη και μία έστω απλή υποψία για εκείνην αν αποκτήσει μέσα στην ψυχή του, ολόκληρη η ζωή του γίνεται αβίωτη. Διότι το πάθος της ζηλοτυπίας είναι γι' αυτόν πυρ και φλόγα ακατανίκητη· και θέλοντας κάποιος να δηλώσει τον τυραννικό και αμείλικτο χαρακτήρα της, έλεγε: «Διότι γεμάτος από ζήλια είναι ο θυμός του συζύγου της· δεν πρόκειται να ανταλλάξει την έχθρα του με κανένα λύτρο, ούτε θα δείξει έλεος κατά την ημέρα της κρίσεως, ούτε πρόκειται να κατευναστεί με την προσφορά πολλών δώρων». Και πάλι αλλού: «Σκληρή σαν τον άδη είναι η ζηλοτυπία»· διότι, όπως ακριβώς, λέει, δεν είναι δυνατόν να πείσεις τον άδη με χρήματα, έτσι δεν είναι δυνατόν ούτε τον ζηλότυπο να καθησυχάσεις και να συμφιλιώσεις.

«Πες, λοιπόν, "είμαι αδελφή του"». Αναλογίσου, σε παρακαλώ, σε ποια κατάσταση ήταν επόμενο να βρίσκεται η διάνοια του δικαίου, όταν έδινε αυτές τις συμβουλές στη γυναίκα του. Διότι γνωρίζετε, γνωρίζετε καλά, ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο βαρύ για τους άνδρες από το να περιέλθει η σύζυγός τους έστω και σε μια τέτοια υποψία. Ο δίκαιος, ωστόσο, και καταβάλλει προσπάθεια και κάνει τα πάντα, ώστε να καταλήξει η μοιχεία σε πράξη. Αλλά μην καταδικάσεις επιπόλαια, αγαπητέ, τον δίκαιο, αλλά αντίθετα, κυρίως από αυτό το γεγονός να κατανοήσεις τη μεγάλη του σύνεση και την ανδρεία· την ανδρεία του αφενός, επειδή με τόση γενναιότητα άντεξε και κυριάρχησε πάνω στην ταραχή των λογισμών, ώστε να δώσει τέτοιες συμβουλές. Διότι, για το γεγονός ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο ανυπόφορο από αυτό, άκου τον Σολομώντα που λέει: «Διότι ο θυμός του συζύγου της είναι γεμάτος ζήλια· δεν θα δείξει οίκτο την ημέρα της κρίσεως, ούτε πρόκειται να ανταλλάξει την έχθρα με πολλά δώρα»· και πάλι: «Σκληρή σαν τον άδη είναι η ζήλια».

Το γεγονός ότι η αγάπη κάνει τον θρασύ επιεική και τον ακόλαστο σώφρονα, δεν χρειάζεται πλέον παραδείγματα για να αποδειχθεί. Διότι αυτό είναι φανερό σε όλους· ακόμη κι αν κάποιος είναι πιο άγριος από κάθε θηρίο, γίνεται πιο ήμερος από κάθε πρόβατο εξαιτίας της αγάπης. Διότι, τι ήταν πιο άγριο και πιο μανιώδες από τον Σαούλ; Αλλά, όταν η κόρη του άφησε ελεύθερο τον εχθρό του, δεν της απηύθυνε ούτε έναν πικρό λόγο. Και εκείνος που κατέσφαξε ολοκληρωτικά όλους τους ιερείς εξαιτίας του Δαβίδ, βλέποντας την κόρη του να τον αφήνει να διαφύγει από το σπίτι, δεν οργίστηκε εναντίον της ούτε καν στα λόγια, και αυτό παρόλο που είχε εξυφανθεί εναντίον του τόση απάτη· διότι συγκρατούνταν από τον ισχυρότερο χαλινό, αυτόν της αγάπης. Και όπως ακριβώς γνωρίζει να κάνει τους ανθρώπους επιεικείς, έτσι γνωρίζει η αγάπη να τους κάνει και σώφρονες. Ακόμη κι αν κάποιος είναι μύριες φορές ακόλαστος, εάν αγαπά τη γυναίκα του έτσι όπως πρέπει να αγαπά, δεν θα ανεχθεί να κοιτάξει άλλη, εξαιτίας του πόθου του για εκείνη. Διότι, όπως λέει η Γραφή, «κραταιά ως θάνατος είναι η αγάπη». Επομένως, η ακολασία δεν προέρχεται από πουθενά αλλού, παρά από την έλλειψη αγάπης. Επειδή, λοιπόν, η αγάπη είναι η δημιουργός κάθε αρετής, ας την φυτέψουμε με κάθε επιμέλεια μέσα στις ψυχές μας, ώστε να μας αποφέρει πολλά αγαθά, και να έχουμε διαρκώς άφθονο τον καρπό της, ο οποίος πάντοτε θάλλει και ποτέ δεν μαραίνεται.

Διότι γνωρίζετε πόσο μεγάλο κακό είναι η ζηλοτυπία. Γι’ αυτό και εκείνος που τα γνώριζε αυτά με σαφήνεια έλεγε: «Διότι ο θυμός του ανδρός είναι γεμάτος από ζηλοτυπία· δεν θα δείξει κανένα έλεος την ημέρα της κρίσεως»· και, «Σκληρή σαν τον άδη είναι η ζηλοτυπία». Και εμείς άλλωστε γνωρίζουμε πολλούς που προτίμησαν μάλλον να παραδώσουν τη ζωή τους, παρά να περιπέσουν σε υποψίες ζηλοτυπίας. Εδώ όμως δεν υπήρχε απλώς υποψία, αφού ο όγκος της κοιλίας αποτελούσε την απόδειξη. Αλλ' όμως ήταν τόσο καθαρός από το πάθος, ώστε να μη θελήσει ούτε στο ελάχιστο να λυπήσει την Παρθένο.

Διότι, είτε χρειαστεί να κατακλιθεί, είτε να λάβει τροφή και ποτό, θα νομίζει ότι το τραπέζι είναι γεμάτο από δηλητηριώδη φάρμακα παρά από εδέσματα. Και στο κρεβάτι δεν θα ανεχθεί να μείνει ήρεμος ούτε για ελάχιστο χρόνο, αλλά θα ταράζεται και θα στριφογυρίζει σαν να έχουν τοποθετηθεί από κάτω του αναμμένα κάρβουνα. Και ούτε η συναναστροφή με φίλους, ούτε η φροντίδα των υποθέσεων, ούτε ο φόβος των κινδύνων, ούτε η υπερβολική ηδονή, ούτε κανένα άλλο πράγμα δεν θα μπορέσει να τον απομακρύνει από μια τέτοια ταραχή· αντίθετα, με τρόπο πιο τυραννικό από κάθε ευχάριστο και από κάθε λυπηρό πράγμα, αυτή η θύελλα κυριεύει την ψυχή του. Αυτά σκεπτόμενος ο Σολομών έλεγε: «Σκληρός σαν τον Άδη είναι ο ζήλος». Και πάλι: «Διότι ο θυμός του άνδρα της είναι γεμάτος ζηλοτυπία, δεν θα δείξει οίκτο την ημέρα της κρίσεως και δεν πρόκειται να ανταλλάξει την έχθρα του με κανένα λύτρο, ούτε θα κατευναστεί με πλήθος δώρων». Διότι τόσο μεγάλη είναι η μανία αυτής της αρρώστιας, ώστε ούτε μετά την τιμωρία εκείνου που τον πλήγωσε δεν απαλλάσσεται από την οδύνη. Πολλοί, τουλάχιστον, ενώ σκότωσαν πολλές φορές τον μοιχό, δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν τον θυμό και την απόγνωσή τους. Υπάρχουν μάλιστα και εκείνοι που, ακόμη και μετά τη σφαγή των ίδιων τους των γυναικών, παρέμειναν το ίδιο ή και περισσότερο να κατακαίγονται σε αυτή τη φωτιά. Και ο μεν άνδρας συζεί με τόσο μεγάλα δεινά ακόμη και όταν δεν συμβαίνει τίποτα το αληθινό· η δε άθλια και ταλαίπωρη εκείνη γυναίκα υπομένει πολύ χειρότερα βάσανα από τον άνδρα.

Μαρτυρεί δε για το πάθος αυτό και ο Σολομών, λέγοντας τα εξής: Διότι ο θυμός του συζύγου της είναι γεμάτος από ζήλια, δεν θα δείξει κανένα έλεος την ημέρα της κρίσεως, ούτε θα ανταλλάξει την έχθρα του με κανένα λύτρο, ούτε πρόκειται να κατευναστεί με τα πολλά δώρα. Και πάλι: Κραταιά σαν τον θάνατο είναι η αγάπη, σκληρή σαν τον άδη η ζήλια. Εάν λοιπόν αυτός που ζηλοτυπεί φλέγεται με αυτόν τον τρόπο, εκείνος που κυριεύεται από τόσα πολλά δεινά, ώστε να αναγκάζεται ακόμη και να κολακεύει τον υβριστή του, και αντί να εκδικηθεί εκείνον που θα έπρεπε, να κάνει τα πάντα προκειμένου να απολαύσει εύκολα ο μοιχός τη γυναίκα του, από ποιον δεν ήταν πιο αξιοθρήνητος; Όταν δε έλαβαν τέλος και αυτά τα κακά, γεννιούνταν πάλι άλλα δεινά, και τον λιμό εκείνο τον διαδεχόταν ο πόλεμος.

Αυτός που είναι κακός στον εαυτό του, σε ποιον θα είναι καλός; Τέκνο μου, ανάλογα με αυτά που έχεις, να κάνεις καλό στον εαυτό σου.» «Εναντίον αυτού που είναι άσπλαχνος με το ψωμί, η πόλη θα γογγύσει. ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. —Περί αυτού που αρέσκεται να κατηγορεί και να κατακρίνει. «Εκείνος που κατηγορεί άδικα, δεν θα διαφύγει.» «Μην αναπτύσσεις έχθρα με κάποιον άνθρωπο χωρίς λόγο, για να μην σου κάνει κάποιο κακό.» ΤΙΤΛΟΣ ΙΒʹ. —Περί φθόνου και ζήλιας. «Βγήκαν οι γυναίκες χορεύοντας σε συνάντηση του Δαβίδ και έλεγαν: Ο Σαούλ πάταξε τις χιλιάδες του, και ο Δαβίδ τις μυριάδες του. Και ο λόγος αυτός φάνηκε κακός στα μάτια του Σαούλ, και είπε: Στον Δαβίδ έδωσαν τις μυριάδες, και σε εμένα τις χιλιάδες. Και από εκείνη την ημέρα ο Σαούλ κοίταζε με καχυποψία και φθόνο τον Δαβίδ.» «Μη συνδειπνείς με άνθρωπο φθονερό, ούτε να επιθυμείς τα φαγητά του. Διότι όπως ακριβώς αν κάποιος κατάπινε μια τρίχα, έτσι τρώει και πίνει.» «Βιάζεται να πλουτίσει ο φθονερός άνθρωπος, και δεν γνωρίζει ότι κάποιος ελεήμων θα τον εξουσιάσει.» «Σκληρή σαν τον άδη είναι η ζήλια.» «Με τον φθόνο που κατατρώγει τον άνθρωπο δεν θα συμπορευτώ, διότι αυτός δεν έχει καμία κοινωνία με τη σοφία.» «Ο φθόνος της φαυλότητας σκοτεινιάζει τα καλά.» «Σε έναν φθονερό άνθρωπο σε τι χρησιμεύουν τα χρήματα;» «Η ζήλια και ο θυμός λιγοστεύουν τις ημέρες.» «Από εκείνους που σε ζηλεύουν, κρύψε τις προθέσεις σου.» «Από εκείνον που φθονεί τον ίδιο του τον εαυτό δεν υπάρχει πιο κακός, και αυτή είναι η ανταπόδοση της κακίας του· και εάν κάνει κάποιο καλό κατά λάθος, δεν το κάνει με τη θέλησή του· και στο τέλος φανερώνεται η κακία του.» «Κάθε αμαρτωλός, και φθονερός, και δίγλωσσος θα βρει ατιμία.» «

Κάτω από το μύρο σε εξήγειρα· εκεί σε γέννησε με ωδίνες η μητέρα σου, εκεί σε γέννησε με ωδίνες αυτή που σε έφερε στον κόσμο. Θέσε με ως σφραγίδα στην καρδιά σου, ως σφραγίδα στον βραχίονά σου, διότι η αγάπη είναι κραταιά σαν τον θάνατο, ο ζήλος σκληρός σαν τον άδη· τα φτερά της είναι φτερά φωτιάς, οι φλόγες της.

Έπειτα και ο ίδιος ο νυμφίος, ως άριστος εραστής προς την αγαπημένη του, φανερώνοντας προς αυτήν τον ίδιο άγιο πόθο του, είπε: «Αιχμαλώτισες την καρδιά μας, αδελφή μας νύμφη, αιχμαλώτισες την καρδιά μας». «Ολόκληρη είσαι ωραία, αγαπημένη μου, καλή μου, περιστερά μου. Έλα από τον Λίβανο, νύμφη», δηλαδή από το βάπτισμα. «Έλα από τον Λίβανο, από τις φωλιές των λεόντων, από τα όρη των λεοπαρδάλεων». Διότι, ακόμη και αν έγινες θηριώδης εξαιτίας της απιστίας και περιπλανήθηκες σε βουνά της ερήμου, μαζί με λέοντες και λεοπαρδάλεις, εγώ σε δέχομαι. Αρκεί να έλθεις από τον Λίβανο, σφραγισμένη με τη δική μου σφραγίδα. «Θέσε με ως σφραγίδα στην καρδιά σου», χωρίς να την ανοίγεις σε κανέναν άλλον. Διότι «κραταιά σαν τον θάνατο είναι η αγάπη», «σκληρός σαν τον άδη ο ζήλος», καθώς δεν αποδέχεται κανέναν άλλον ζήλο παρά μόνο τον ζήλο του Θεού. Τέτοιος ήταν παλαιότερα και ο ζηλωτής Ηλίας, ο θεσπέσιος Παύλος και οι υπόλοιποι ζηλωτές του Θεού. Τα «φτερά» της, δηλαδή της αγάπης προς τον Θεό, «τα φτερά της είναι φλόγες». Ύδωρ γεμάτο κινδύνους και θλίψεις «δεν θα μπορέσει να σβήσει την αγάπη, ούτε και οι ποταμοί».

Γιατί άραγε δεν παρομοιάζεται ο έρωτας της Εκκλησίας προς τον Χριστό με κανένα άλλο παράδειγμα, παρά μόνο με αυτό του νυμφίου και της νύμφης; Διότι τίποτε δεν είναι πιο φλογερό ή πιο ισχυρό από το δεύτερο φως· «διότι κραταιά», λέει, «σαν τον θάνατο είναι η αγάπη», και «τα φτερουγίσματά της είναι φλόγες φωτιάς και πολύ νερό δεν θα μπορέσει να σβήσει αυτή την αγάπη και ποταμοί δεν θα την κατακλύσουν».

«Θέσε με ως σφραγίδα πάνω στην καρδιά σου· διότι η αγάπη είναι κραταιά σαν τον θάνατο, ο ζήλος σκληρός σαν τον άδη· οι σπινθήρες της είναι σπινθήρες φωτιάς, φλόγες δικές της· άφθονο νερό δεν θα μπορέσει να σβήσει την αγάπη, και ποταμοί δεν θα την κατακλύσουν».