Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ (Σωσάννα) 1:23

Περί καθοδηγητών. Παραίνεση ΙΔ΄. Αδελφέ, σου εμπιστεύθηκαν μια ψυχή; Ζώσου τη μέση σου σαν άνδρας, διότι έρχεται αγώνας όχι μικρός. Ανέλαβες έργο τέλειων ψυχών. Να είσαι, λοιπόν, εξαιρετικά άγρυπνος, διότι το ζήτημα απαιτεί πολλή προσοχή, και μην το περιφρονήσεις. Αλλά η συναναστροφή σας μεταξύ σας ας γίνεται με κάθε αγιότητα, μήπως από απροσεξία ο Εχθρός σπείρει κρυφά κάτι από τα δικά του μέσω της υπακοής του υποτακτικού. Διότι αυτός που υπερβαίνει τα όρια της αγνείας και της σωφροσύνης, και απαιτεί υπακοή για ηδυπάθεια, δεν θα μείνει ατιμώρητος. Επειδή το αμπέλι του προέρχεται από τα Σόδομα, και η κληματαριά του από τα Γόμορρα. Όπως λέει ο Απόστολος: αυτός που αθετεί αυτές τις εντολές, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος μας δίνει το Άγιο Πνεύμα Του. Όμως, ούτε αυτός που υπακούει σε μια τέτοια πράξη έχει έπαινο από τον Θεό, διότι ούτε τον Ιωσήφ μιμήθηκε, ούτε τη μακαρία Σωσάννα ζήλωσε. Διότι ο Ιωσήφ, αν και πουλήθηκε ως δούλος στην Αιγυπτία, δεν παρασύρθηκε από τις κολακείες της, ούτε οι απειλές του θανάτου πτόησαν τον φιλόθεο. Επειδή άλλοτε τον κολάκευε και του υποσχόταν να του δώσει πολλά δώρα, και όταν εκείνος δεν πειθόταν, πολλές φορές τον απειλούσε με θάνατο και βασανιστήρια. Αυτός όμως δεν προτίμησε τίποτα περισσότερο από τη σωφροσύνη, και, αν και ήταν υπάκουος σε όλα, αρνήθηκε μόνο αυτό, θέτοντας τον εαυτό του ως πρότυπο για τη δική μας ζωή. Παρομοίως και η μακαρία Σωσάννα προτίμησε τον θάνατο παρά να αμαρτήσει ενώπιον του Θεού.

Οι πρεσβύτεροι δε και οι κριτές του λαού, οι οποίοι θεωρούνταν ότι κυβερνούν τον λαό, αφού νικήθηκαν από αυτό το πάθος, πέθαναν λιθοβολημένοι, και ταυτόχρονα άφησαν για τον εαυτό τους κακό όνομα στις μεταγενέστερες γενιές. Δεν γνωρίζεις, Διάβολε, ότι εάν ένα θηρίο συνηθίσει να τρώει σάρκες, επιστρέφει συχνότερα στο πάθος αυτό; Και εσύ μου υποβάλλεις τον λογισμό, λέγοντας, ότι εάν εκπληρώσεις την επιθυμία σου έστω μια φορά, δεν θα ενοχληθείς πλέον. Ο Κύριος που έδωσε στους ανθρώπους το Άγιο Πνεύμα Του, θα σε επιτιμήσει, διότι στήνεις ενέδρα, σαν λιοντάρι, θέλοντας να καταπιείς την ψυχή μου μέσω της αμαρτίας. Αλλά ο Σωτήρας μας Χριστός δεν θα σου δώσει τόπο, διότι είναι φιλάνθρωπος και παντοδύναμος και ελεήμων. Ο Πονηρός υποβάλλει: Το πράγμα δεν είναι απολύτως τίποτα· και γιατί θλίβεσαι τώρα; Ο αδελφός λέει: Θλίβομαι διότι εξαπατάς τους ανθρώπους· διότι το γλυκό σου είναι πικρό· και η διδασκαλία σου είναι λάκκος κακών· και τα δώρα σου είναι γεμάτα θάνατο και απώλεια· διότι μου υποβάλλεις να αθετήσω τη χάρη του Κυρίου και να λυπήσω το Άγιο Πνεύμα, με το οποίο σφραγίστηκα για την ημέρα της απολυτρώσεως· και μου λέγεις ότι δεν είναι τίποτα η πράξη αυτή· και μου υποβάλλεις να κάνω τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης· και μου υποβάλλεις να χάσω μέσα σε μια στιγμή αθάνατο πλούτο· και μου λέγεις να αθετήσω τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο.

Ενώ λοιπόν αυτοί είχαν αρχίσει να λένε τέτοια πράγματα, εγώ επιχειρούσα να τους σταματήσω. Εκείνοι όμως μου λένε: «Καθώς απέχεις και βρίσκεσαι μακριά από τα εδώ συμβάντα, δεν μαθαίνεις όσα γίνονται, αλλά είναι αναγκαίο να γνωρίζετε και εσείς τέτοια πράγματα». Και προσέθεταν τα επόμενα, τα οποία επιχείρησαν να πουν τότε, συνδέοντάς τα. Εγώ δε μέσα μου, πίστεψέ με πάτερ, έλεγα τα λόγια της Σωσάννας: «Στενόχωρα είναι τα πράγματα για μένα από παντού· εάν πω κάτι από όσα θεωρώ ότι πρέπει, θα γίνω δυσάρεστος στους παρευρισκόμενους, που έχουν μάλιστα τόσο κύρος· εάν πάλι σιωπήσω τελείως, δεν θα ξεφύγω από τη θεία κρίση. Είναι προτιμότερο να φανώ φορτικός σε κάποιους, παρά να αμαρτήσω ενώπιον του Θεού και ολόκληρου του χριστώνυμου γένους». Μην αντέχοντας, λοιπόν, να απορρίψω την εσωτερική μου απόφαση, αρχίζω να τους απευθύνω τέτοια λόγια: «Μετά από αυτά που ειπώθηκαν από εσάς, η συνείδησή μου μέσα μου, μου προβάλλει απειλητικά το μελλοντικό φρικτότατο δικαστήριο και διατείνεται ότι θα καταδικαστώ μπροστά στον αιώνιο Βασιλέα, εάν δεν πω τώρα ενώπιόν σας αυτό που θεωρώ πως είναι συμφέρον, πρέπον και αληθινό· από την άλλη, ο λογισμός που αντιστρατεύεται μέσα μου τη συνείδηση με απειλεί ότι θα με καταδικάσει και θα με καταστήσει υπεύθυνο για τα έσχατα δεινά ενώπιόν σας, εάν δεν αθετήσω τη συνείδηση και σιωπήσω, αψηφώντας τον φόβο του Θεού. ‘Πρέπει βέβαια να πειθαρχούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους’».

Ακούγοντας λοιπόν αυτά τα λόγια, η μακαρία Σωσάννα ένιωσε βαθιά συντριβή στην καρδιά της και προφύλαξε το σώμα της, μη θέλοντας να μιανθεί από παράνομους πρεσβυτέρους. Είναι δε δυνατόν να κατανοήσουμε αληθινά αυτό που συνέβη στη Σωσάννα. Διότι αυτό θα έβρισκες να εκπληρώνεται τώρα και στην Εκκλησία. Επειδή, όταν οι δύο λαοί συμφωνήσουν να διαφθείρουν τις ψυχές των αγίων, παραμονεύουν για «εύθετη ημέρα» και, εισβάλλοντας στον οίκο του Θεού, ενώ όλοι προσεύχονται εκεί και ανυμνούν τον Θεό, αρπάζουν και σέρνουν μερικούς, κρατώντας τους και λέγοντας: Ελάτε, συναινέστε με εμάς και λατρέψτε τους θεούς μας. «Ειδάλλως, θα καταμαρτυρήσουμε» εναντίον σας. Και καθώς εκείνοι αρνούνται, τους οδηγούν στους βικαρίους, τους κατηγορούν ότι ενεργούν αντίθετα προς το διάταγμα του Καίσαρα, και καταδικάζονται σε θάνατο. Τότε, αναστενάζοντας, η Σωσάννα είπε: «Στενάχωρα είναι τα πράγματα για μένα από παντού· διότι, αν πράξω αυτό τώρα, θα βρω τον θάνατο, ενώ αν δεν το πράξω, δεν θα ξεφύγω από τα χέρια σας. Είναι προτιμότερο όμως για μένα να πέσω στα χέρια σας χωρίς να το πράξω, παρά να αμαρτήσω ενώπιον του Κυρίου». Δείτε τα λόγια μιας σώφρονος γυναίκας, που αποτελεί μέλημα του Θεού: «Στενάχωρα είναι τα πράγματα για μένα», λέει, «από παντού».

Διότι η Εκκλησία δεν θλίβεται και δεν στενοχωρείται μόνο από τους Ιουδαίους, αλλά και από τα έθνη και από τους λεγόμενους ψευδώνυμους Χριστιανούς, οι οποίοι, βλέποντας πάντοτε τη σωφροσύνη και τη σταθερότητά της, πασχίζουν να την φθείρουν. «Εάν, λοιπόν», λέει, «το πράξω αυτό, είναι θάνατος για μένα». Διότι το να παρακούσει κανείς τον Θεό και να υπακούσει στους ανθρώπους επιφέρει θάνατο και «αιώνια κόλαση». «Εάν όμως δεν το πράξω, δεν θα ξεφύγω από τα χέρια σας». Και το έχει πει αυτό αληθινά. Διότι όσοι προσάγονται εξαιτίας του ονόματος του Χριστού, εάν μεν πράξουν αυτό που προστάζεται από τους ανθρώπους, έχουν πεθάνει για τον Θεό, ζουν όμως για τον κόσμο· εάν πάλι δεν το πράξουν, δεν ξεφεύγουν από τα χέρια των δικαστών, αλλά κατακρίνονται από αυτούς και πεθαίνουν. «Διότι είναι προτιμότερο», χωρίς να το πράξουμε, «να πέσουμε στα χέρια» τους, «παρά να αμαρτήσουμε ενώπιον του Κυρίου». Διότι είναι προτιμότερο να πεθάνουμε αδίκως από τους ανθρώπους, για να ζήσουμε κοντά στον Θεό, παρά αφού συμφωνήσουμε μαζί τους και αφεθούμε ελεύθεροι από αυτούς, «να πέσουμε στα χέρια του Θεού». «Διότι γι' αυτόν τον λόγο και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έζησε και πέθανε και αναστήθηκε, για να κυριεύσει ζώντων και νεκρών».

Αλλά τίποτα από αυτά δεν ίσχυσε να νικήσει τον λογισμό της σώφρονος γυναίκας· διότι η ελπίδα της καρδιάς της βρισκόταν στον Θεό. Αναστενάζοντας λοιπόν έλεγε: «Στενάχωρα είναι τα πράγματα για εμένα από παντού· διότι εάν μεν το πράξω, είναι θάνατος για εμένα· εάν δε δεν το πράξω, δεν θα ξεφύγω από τα χέρια σας. Προτιμότερο είναι για εμένα, χωρίς να το πράξω, να πέσω στα χέρια σας, παρά να αμαρτήσω ενώπιον του Κυρίου. Αλίμονο, αυτούς που θεωρούσα ότι είναι ποιμένες, τους βλέπω ως λύκους· αυτούς που θεωρούσα ότι είναι λιμάνια για τους χειμαζόμενους, αυτοί κατέστησαν ναυάγιο. Δεν θα μολύνετε τη σωφροσύνη μου· δεν θα ντροπιάσω τους γονείς μου· δεν θα ατιμάσω τη συγγένειά μου· δεν θα λυπήσω τον άνδρα μου· δεν θα διαλύσω τη συζυγική μου ένωση μαζί του εξαιτίας της άτακτης συνεύρεσης μαζί σας· προτιμώ έναν άνομο θάνατο παρά μια άτακτη κλίνη. Εξάλλου, σε εμένα είναι παρών και ο άνδρας μου, όχι με τη σωματική του παρουσία, αλλά με τη διάθεση της ψυχής του, και φέρω μαζί μου τα γνωρίσματα των γονέων μου».

Διότι, εάν το πράξω αυτό, είναι θάνατος για εμένα· εάν πάλι δεν το πράξω, δεν θα ξεφύγω από τα χέρια σας. Προτιμότερο είναι για εμένα να μην το πράξω και να πέσω στα χέρια σας, παρά να αμαρτήσω ενώπιον του Κυρίου.» «Αποκρίθηκαν οι τρεις παίδες στον βασιλιά, λέγοντας: Δεν έχουμε εμείς ανάγκη να σου αποκριθούμε για τον λόγο αυτό. Διότι ο Θεός μας στους ουρανούς, τον οποίο εμείς λατρεύουμε, είναι δυνατός να μας ελευθερώσει από το καιόμενο καμίνι του πυρός· και από τα χέρια σου, βασιλιά, θα μας γλιτώσει.» «Μην φοβάστε αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, την δε ψυχή δεν δύνανται να την σκοτώσουν. Να φοβάστε μάλλον εκείνον που δύναται να απωλέσει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα.» «Αποκρινόμενος ο Πέτρος και οι απόστολοι, είπαν: Πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό περισσότερο, παρά στους ανθρώπους.» «Διότι τώρα ανθρώπους ζητώ να πείσω ή τον Θεό; Ή ζητώ να αρέσω σε ανθρώπους; Εάν ακόμη άρεσα σε ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού.» ΣΤΟΙΧΕΙΟ Ψ.