Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ (Σωσάννα) 1:45

Αυτά λέγει ο Κύριος: «Κάνατε βουλή χωρίς εμένα, και συνθήκες όχι διά του Πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτίες πάνω σε αμαρτίες»· και πάλι: «Ακούστε αυτά: Δεν μίλησα από την αρχή στα κρυφά· όταν αυτά γίνονταν, εγώ ήμουν εκεί· και τώρα ο Κύριος απέστειλε εμένα και το Πνεύμα του». Και λίγο πιο κάτω λέγει τα εξής: «Και αυτή είναι η διαθήκη μου προς αυτούς, είπε ο Κύριος, το Πνεύμα μου που είναι πάνω σου»· και πάλι στη συνέχεια προσθέτει λέγοντας: «Ούτε πρέσβης ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος τους έσωσε, επειδή τους αγαπούσε και τους σπλαχνιζόταν· ο ίδιος τους λύτρωσε, και τους ανέλαβε, και τους ύψωσε όλες τις ημέρες του αιώνα· αυτοί όμως απείθησαν, και παρόξυναν το άγιο Πνεύμα του, και στράφηκε εναντίον τους ως εχθρός». Ο Ιεζεκιήλ δε λέγει τα εξής: «Και με ανέλαβε Πνεύμα, και με οδήγησε στη γη των Χαλδαίων στην αιχμαλωσία, σε όραμα, εν Πνεύματι Θεού». Στο δε βιβλίο του Δανιήλ αναφέρεται: «Εξήγειρε ο Θεός το άγιο Πνεύμα ενός νεαρού παιδιού, που ονομαζόταν Δανιήλ, και αναφώνησε με μεγάλη φωνή: Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα αυτής». Και ο μεν Μιχαίας λέγει: «Ο οίκος του Ιακώβ παρόξυνε το Πνεύμα του Κυρίου». Και διά του Ιωήλ ο Θεός λέγει: «Και θα συμβεί μετά από αυτά, να εκχύσω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα».

Αυτά λέει ο Κύριος: «Κάνατε σχέδια χωρίς εμένα, και συνάψατε συμφωνίες όχι δια του Πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτίες πάνω στις αμαρτίες»· και πάλι: «Ακούστε αυτά: Δεν μίλησα από την αρχή στα κρυφά· όταν γίνονταν αυτά, ήμουν εκεί· και τώρα ο Κύριος με απέστειλε, και το Πνεύμα του». Και μετά από λίγο λέει τα εξής: «Και αυτή είναι η δική μου διαθήκη προς αυτούς, είπε ο Κύριος: το Πνεύμα μου, το οποίο βρίσκεται επάνω σου»· και πάλι, στη συνέχεια, προσθέτει λέγοντας: «Ούτε πρέσβης ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος τους έσωσε, επειδή τους αγαπούσε και τους σπλαχνιζόταν· ο ίδιος τους λύτρωσε, τους ανέλαβε και τους ανύψωσε όλες τις ημέρες του αιώνα· αυτοί όμως απείθησαν και παρόξυναν το Άγιο Πνεύμα του, και στράφηκε εναντίον τους ως εχθρός». Ο Ιεζεκιήλ επίσης λέει τα εξής: «Και με ανέλαβε Πνεύμα, και με οδήγησε στη γη των Χαλδαίων, στην αιχμαλωσία, σε όραμα, μέσω του Πνεύματος του Θεού». Στο δε βιβλίο του Δανιήλ: «Ο Θεός εξήγειρε το άγιο Πνεύμα ενός νεαρού παιδιού, που ονομαζόταν Δανιήλ, και αναφώνησε με δυνατή φωνή: "Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα αυτής"». Και ο μεν Μιχαίας λέει: «Ο οίκος του Ιακώβ παρόξυνε το Πνεύμα του Κυρίου». Και μέσω του Ιωήλ ο Θεός λέει: «Και μετά από αυτά θα συμβεί το εξής: θα εκχύσω από το Πνεύμα μου πάνω σε κάθε σάρκα».

Περί του ότι το Πνεύμα κάθεται. Από το βιβλίο του Μωυσή αποδεικνύεται ότι το Άγιο Πνεύμα όχι μόνο κάθεται, αλλά και συγκαθείται με τον Πατέρα και τον Υιό. Ας δούμε, επομένως, τη σχετική διήγηση. Έχω ως αφετηρία τον Αβραάμ: «Εμφανίστηκε ο Θεός στον Αβραάμ, και ιδού τρεις άνδρες, τους οποίους φιλοξένησε κάτω από τη βελανιδιά, οι οποίοι σηκώθηκαν, ατενίζοντας προς την πλευρά των Σοδόμων». Το δε «σηκώθηκαν» υποδηλώνει εκείνους που προηγουμένως κάθονταν. Πες μου, λοιπόν, στο τραπέζι οι τρεις κάθισαν ή όχι; Λέει, κάθισαν. Το να κάθονται λοιπόν στο ίδιο μέρος σημαίνει ότι κάθονται μαζί. Στο δε βιβλίο του Δανιήλ, όταν η Σωσάννα οδηγούνταν στον θάνατο, η Γραφή λέει: «Εξήγειρε ο Θεός το άγιο Πνεύμα ενός νεαρού, που ονομαζόταν Δανιήλ». Η λέξη λοιπόν «έγερση» δεν χρησιμοποιείται για εκείνον που στέκεται όρθιος, αλλά για εκείνον που κάθεται ή κοιμάται· όπως λέει και στον ψαλμό: «Εξηγέρθη ο Κύριος σαν αυτόν που κοιμάται, σαν τον δυνατό που έχει συνέλθει από το κρασί»· και το, «Εξηγέρθη ο Κύριος από τα άγια νέφη Του». Θα υπενθυμίσω και μια άλλη διήγηση για τον Πατέρα του Κυρίου, που λέει προς τον Ιωάννη: «Σε όποιον δεις το Πνεύμα να κατεβαίνει και να μένει πάνω του». Ο Κύριος είπε: «Αν και ο Πατέρας, που μένει σε εμένα, αυτός επιτελεί τα έργα». Πες μου, λοιπόν, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο Πατέρας και το Πνεύμα μένουν στον Υιό ή όχι; Απαντά, μένουν.

Διότι σε τίποτα δεν διαφέρει από το νήπιο ως προς την ηλικία εκείνος που νηπιάζει στον νου. Η αληθινή πολιότητα, αντίθετα, στους ανθρώπους είναι η φρόνηση. Διότι, πράγματι, για την ανάδειξη του πρεσβυτέρου βαρύνει περισσότερο το πρεσβυτικό γνώρισμα της φρόνησης παρά η λευκότητα των τριχών. Εάν, λοιπόν, κάποιος είναι, κατά τον σοφό Δανιήλ, νέος στο σώμα αλλά πολιός στη φρόνηση, είναι δικαιότερο να προτιμάται από εκείνους που προβάλλουν τη σωματική πολιότητα, αλλά έχουν ακόλαστη προαίρεση. Διότι και ο Δανιήλ, αν και ήταν μικρό παιδί και νεότατος κατά την αισθητή ηλικία, επειδή διέθετε τη νοητή πολιότητα της φρόνησης, έλαβε το χάρισμα του πρεσβυτερίου.

Αυτό έδωσε σοφία στην ψυχή του Δανιήλ, ώστε να γίνει ο νέος κριτής των πρεσβυτέρων. Η σώφρων Σωσάννα καταδικάστηκε ως ακόλαστη. Υπερασπιστής δεν υπήρχε. Διότι ποιος θα την απελευθέρωνε από τους άρχοντες; Οδηγούνταν στον θάνατο. Βρισκόταν πλέον στα χέρια των δημίων. Αλλά ο βοηθός ήταν παρών, ο Παράκλητος, το Πνεύμα που αγιάζει κάθε νοητή φύση. «Έλα λοιπόν», λέει στον Δανιήλ, «εσύ ο νέος, και έλεγξε τους πρεσβύτες που νόσησαν από τα αμαρτήματα της νεότητας». Διότι είναι γραμμένο: «Ο Θεός εξήγειρε το Άγιο Πνεύμα σε ένα νεαρό παιδί». Και για να προχωρήσουμε συντόμως, με την απόφαση του Δανιήλ σώθηκε η σώφρων. Αυτά τα αναφέρουμε ως μαρτυρία· διότι δεν είναι τώρα ο καιρός για ερμηνεία.

Οι πρεσβύτεροι δε και οι κριτές του λαού, οι οποίοι θεωρούνταν ότι κυβερνούν τον λαό, αφού νικήθηκαν από αυτό το πάθος, πέθαναν λιθοβολημένοι, και ταυτόχρονα άφησαν για τον εαυτό τους κακό όνομα στις μεταγενέστερες γενιές. Δεν γνωρίζεις, Διάβολε, ότι εάν ένα θηρίο συνηθίσει να τρώει σάρκες, επιστρέφει συχνότερα στο πάθος αυτό; Και εσύ μου υποβάλλεις τον λογισμό, λέγοντας, ότι εάν εκπληρώσεις την επιθυμία σου έστω μια φορά, δεν θα ενοχληθείς πλέον. Ο Κύριος που έδωσε στους ανθρώπους το Άγιο Πνεύμα Του, θα σε επιτιμήσει, διότι στήνεις ενέδρα, σαν λιοντάρι, θέλοντας να καταπιείς την ψυχή μου μέσω της αμαρτίας. Αλλά ο Σωτήρας μας Χριστός δεν θα σου δώσει τόπο, διότι είναι φιλάνθρωπος και παντοδύναμος και ελεήμων. Ο Πονηρός υποβάλλει: Το πράγμα δεν είναι απολύτως τίποτα· και γιατί θλίβεσαι τώρα; Ο αδελφός λέει: Θλίβομαι διότι εξαπατάς τους ανθρώπους· διότι το γλυκό σου είναι πικρό· και η διδασκαλία σου είναι λάκκος κακών· και τα δώρα σου είναι γεμάτα θάνατο και απώλεια· διότι μου υποβάλλεις να αθετήσω τη χάρη του Κυρίου και να λυπήσω το Άγιο Πνεύμα, με το οποίο σφραγίστηκα για την ημέρα της απολυτρώσεως· και μου λέγεις ότι δεν είναι τίποτα η πράξη αυτή· και μου υποβάλλεις να κάνω τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης· και μου υποβάλλεις να χάσω μέσα σε μια στιγμή αθάνατο πλούτο· και μου λέγεις να αθετήσω τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο.

Αλλά βεβαίως και αυτό τολμά ο διάβολος να υποκινεί στους ανθρώπους, την τόλμη δηλαδή της απιστίας να συκοφαντήσουν τους άγιους παίδες και να πουν: δεν ήξεραν να αναφέρουν το όνομα του Αγίου Πνεύματος· διότι ήταν Ιουδαίοι και ούτε τον Υιό γνώριζαν, όντες Ιουδαίοι. Αμέσως όμως οι ίδιοι οι λόγοι ελέγχουν την απιστία των κακοδόξων. Διότι λέει: «και η όψη του τέταρτου ήταν σαν όψη Υιού του Θεού». Ιδού το όνομα του Υιού του Θεού· άρα δεν υπάρχει άγνοια περί αυτού. Ακόμη και πριν από το γεγονός του καμινιού, αναφέρεται ότι «ο Δανιήλ επλήσθη Πνεύματος Αγίου και είπε: εγώ είμαι καθαρός από το αίμα αυτής, και επέστρεψαν στο κριτήριο» και δίκασε τους πρεσβυτέρους εμφορούμενος από το Άγιο Πνεύμα. Επομένως, λοιπόν, γνώριζαν τον Υιό, γνώριζαν τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, και δεν παρέλειψαν να αναφέρουν τα ονόματα εξαιτίας άγνοιας, αλλά για λόγους ασφαλείας. «Ευλογείτε», διότι λέει, «όλα τα έργα του Κυρίου τον Κύριο», και δεν είπαν: ας ευλογεί ο Υιός του Θεού τον Κύριο, ούτε ας ευλογεί το Άγιο Πνεύμα τον Κύριο, αλλά «ευλογείτε όλα τα έργα του Κυρίου τον Κύριο». Και ας μην πει κανείς από εκείνους που θηρεύουν προφάσεις: αφού δεν ανέφεραν τα Χερουβίμ ή τα Σεραφίμ, επομένως ούτε αυτά είναι έργα του Θεού. Διότι ο θείος λόγος φρόντισε εκ των προτέρων να διασφαλίσει τα πάντα έναντι εκείνων που επινοούν τεχνάσματα, γνωρίζοντας από πριν τη βλάβη που θα επιχειρούνταν εναντίον αυτών και των παίδων.

Βλέπουμε τώρα και το «θεοδώρητο» αληθινά και «κοσμοπόθητο παιδί» εκείνου του αοιδίμου και μακαρίτου βασιλιά μας, και δικό μας βασιλιά, τον οποίο το θείο Πνεύμα, αφού τον προίκισε με άρτια σοφία και του χάρισε το πρεσβείο κατά τον Δανιήλ, τον καθιστά κριτή, παρά το νεαρό της ηλικίας του, όχι απλώς ανόμων πρεσβυτέρων, αλλά και αρχιερέων οι οποίοι παράνομα «δικαιώνουν τον ασεβή και αφαιρούν το δίκαιο από τον δικαιωμένο». Αυτός, μαζί με τη μητέρα του, τη δική μας κραταιότατη και θειοτάτη δέσποινα, η οποία διαθέτει όντως ανδρεία στην αρετή και σύνεση, καταντροπιάζει τον Ακίνδυνο και όλους τους ομόφρονές του, και με δικαιότατη απόφαση και ψήφο της συγκλήτου, με τη συναίνεση και των πιο εκλεκτών μεταξύ των αρχιερέων, αφενός αποβάλλει αυτόν από τον κατάλογο των ιερέων, αφετέρου με ορθή και αιτιολογημένη απόφαση λύνει τους άκριτους αφορισμούς εναντίον των ευσεβών και καταστέλλει τους διωγμούς.

Κάποτε στράφηκαν εναντίον της Σωσάννης, κόρης του Χελκία, πρεσβύτεροι συκοφάντες, γερασμένοι σε ημέρες κακίας σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί γι' αυτούς, προσάπτοντας ψευδώς το δικό τους μίασμα και τον ακόλαστο τρόπο ζωής σε εκείνη τη σώφρονα· και ο Θεός εξήγειρε εναντίον τους το άγιο πνεύμα ενός νεαρού παιδιού, που ονομαζόταν Δανιήλ.

Εξεγέρθηκαν τώρα εναντίον μου συκοφάντες νεότεροι όχι μόνο στην ηλικία, αλλά και στη δυσσέβεια, ή μάλλον στην ασέβεια —διότι εισάγουν αθεΐα και πολυθεΐα στην Εκκλησία και με κατηγορούν αναιδώς με ψεύδη για αυτή τη δική τους καινοτομία— και ο Θεός εξήγειρε εναντίον τους το άγιο πνεύμα ηλικιωμένων αγίων ανδρών, οι οποίοι είναι τέλειοι στην αρετή και στο γήρας, ώστε, όπως ακριβώς εκεί, μέσω της αντίθετης ηλικίας του Δανιήλ, ελέγχθηκε η αντίθετη κακία των πονηρών γερόντων, έτσι και τώρα μέσω της αντίθετης ηλικίας των ιερότατων γερόντων, που είναι πλήρεις ημερών και θείου Πνεύματος, να ελεγχθεί η δυσσέβεια των νεότερων που μας επιτίθενται. Διότι, για αυτά που τώρα συντάχθηκαν ως απάντηση σε όσα γράφτηκαν προηγουμένως υπέρ ημών από τους ιερούς γέροντες, ο αποστολέας τους, αφού συναντήθηκε εδώ κρυφά με τέτοιους νεότερους, τους επέτρεψε και να πλάσουν τη σκευωρία και να συνθέσουν το γράμμα.

Τόσο εύκολα ξεσκεπάζεται η κακία, ανατρέποντας τον ίδιο της τον εαυτό με πολλούς τρόπους και μη φειδόμενη ούτε αυτού του εαυτού της, τρόπον τινά, αλλά πάντοτε στρεφόμενη εναντίον του με το να είναι εντελώς ασυνεπής προς τον εαυτό της. Έτσι και οι γερασμένοι μέσα στην κακία πρεσβύτεροι, χωρίς να το θέλουν, απέδειξαν αθώα τη Σωσάννα· και μολονότι αυτοί ήταν τρεις, και εξετάστηκαν ο καθένας χωριστά από την εμπνευσμένη από τον Θεό σοφία του τότε μικρού παιδιού Δανιήλ, δεν είναι αξιοπερίεργο το ότι δεν συμφώνησαν μεταξύ τους. Αυτός όμως, που δεν μπορεί να είναι συνεπής ούτε με τον ίδιο του τον εαυτό, αν και είναι ένας, και μάλιστα ενώ προβάλλει τις συκοφαντίες του κατόπιν σκέψεως και μέσω γραπτών κειμένων, πόσο πολύ τους έχει ξεπεράσει.

Αυτή δε, επικαλούμενη τον εκδικητή από τον ουρανό, φώναξε δυνατά λέγοντας: «Θεέ αιώνιε, που γνωρίζεις τα κρυπτά, που τα ξέρεις όλα πριν από τη γένεσή τους, εσύ γνωρίζεις ότι μαρτύρησαν ψευδώς εναντίον μου. Και ιδού, πεθαίνω χωρίς να έχω πράξει τίποτα από όσα αυτοί με κακία μηχανεύτηκαν εναντίον μου». Και εισάκουσε ο Θεός τη φωνή της. Διότι, όσους τον επικαλούνται με καθαρή καρδιά, αυτούς ο Θεός τους εισακούει, ενώ σε όσους το κάνουν με δόλο και υποκρισία, αποστρέφει το πρόσωπό του από αυτούς. «Και καθώς οδηγούνταν», λέει, «στον θάνατο, εξήγειρε ο Θεός το Άγιο Πνεύμα σε ένα νεαρό παιδί, που ονομαζόταν Δανιήλ, και εκείνος φώναξε με δυνατή φωνή: Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα αυτής». Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που συνέβη, αγαπητοί; Ας προσέξουμε: για ποια αιτία, πριν καταδικαστεί, δεν έγινε αυτή η επέμβαση από τον Κύριο, παρά μόνο όταν οδηγούνταν στον θάνατο; Για να φανερωθεί η μεγαλειότητα και η δύναμη του Θεού. Πώς λοιπόν; Όταν θέλει να λυτρώσει κάποιον από τους δούλους του, δύναται να τον λυτρώσει και να τον σώσει, όποτε θέλει και όπως θέλει. Όταν όμως θέλει να τον παραλάβει, επιτρέπει να θανατωθεί, ώστε, αφού υπομείνει τα μαρτύρια, να τον στεφανώσει και να τον δοξάσει ως γενναίο αθλητή. Διότι, αφού η Σωσάννα προσευχήθηκε και εισακούστηκε, απεστάλη άγγελος Κυρίου ως υπερασπιστής και βοηθός της, για να εξολοθρεύσει εκείνους που επιβουλεύονταν εναντίον της.

Ο Δανιήλ όμως είπε: «Ορθά είπες ψέματα εναντίον του ίδιου του κεφαλιού σου· διότι ήδη άγγελος του Θεού εξήλθε, έχοντας λάβει εντολή από τον Θεό, για να σε σχίσει στη μέση». Έτσι ο Δανιήλ έδωσε τη λύση στο ζητούμενο. Διότι το να πει «ήδη άγγελος του Θεού εξήλθε, έχοντας λάβει εντολή από τον Θεό, για να σε σχίσει στη μέση» φανερώνει ότι την ώρα που η Σωσάννα προσευχήθηκε προς τον Θεό και εισακούστηκε, τότε απεστάλη άγγελος για να τη βοηθήσει. Με τον ίδιο τρόπο που συνέβη και στην περίπτωση του Τωβία και της Σάρρας. Διότι όταν αυτοί προσευχήθηκαν, την ίδια ώρα και την ίδια ημέρα «εισακούστηκε» η δέηση και των δύο «και απεστάλη ο άγγελος Ραφαήλ για να θεραπεύσει τους δύο». Έτσι, λοιπόν, η Γραφή προείπε μέσω του προφήτη Αμώς, λέγοντας προς τον οίκο του Ισραήλ: «Κάνει ο Κύριος και Θεός κάποιο πράγμα χωρίς πρώτα να το αποκαλύψει στους δούλους του τους προφήτες;». Οπτασία φανερώθηκε στον Δανιήλ και αφυπνίστηκε «το Πνεύμα το Άγιο» μέσα του, ώστε, κατά τη διάρκεια της ανάκρισης που γινόταν από αυτόν, ο άγγελος να τους εξολοθρεύσει ως κακούς ψευδομάρτυρες.

Βλέπεις μέχρι πότε ο Θεός εγκαταλείπει; Εγκαταλείπει δε, δοκιμάζοντας τους δικαίους μέσα στους πειρασμούς σαν τον χρυσό στο χωνευτήρι· όπως ακριβώς έπραξε και στην περίπτωση του Αβραάμ. Οδηγούνταν ο Ισαάκ για ολοκαύτωμα, το θυσιαστήριο είχε οικοδομηθεί, τα ξύλα είχαν τοποθετηθεί, και πουθενά το πρόβατο. Παίρνει ο πατέρας το μαχαίρι, και πουθενά το πρόβατο· όρμησε να τον σφάξει, και τότε ο Θεός με τη φωνή Του χαλιναγώγησε το χέρι του. Αυτά τα είπα, ώστε καθένας από εσάς, όταν δοκιμάζεται, ακόμη κι αν βρεθεί κοντά στον θάνατο, να μην απελπίζεται για την προστασία του Θεού, αλλά να την περιμένει μέχρι τέλους. Οδηγούνταν, λοιπόν, η Σουσάννα στον θάνατο· δεν υπήρχε κανείς να τη βοηθήσει. Όταν, επομένως, είδε ότι δεν υπήρχε καμία ανθρώπινη συναντίληψη, καταφεύγει με τη διάνοιά της στον πιστό μάρτυρα που βρίσκεται στον ουρανό, στο ακοίμητο μάτι, και λέει μεγαλοφώνως: «Θεέ αιώνιε, Εσύ που γνωρίζεις τα κρυπτά, που γνωρίζεις τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους, Εσύ γνωρίζεις ότι ψευδώς καταμαρτυρούν εναντίον μου· και ιδού, εγώ πεθαίνω χωρίς να έχω πράξει τίποτε από όσα αυτοί με δολιότητα μηχανεύτηκαν εναντίον μου». Και την εισάκουσε Εκείνος που έχει πει: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, Εγώ θα είμαι παρών». Και καθώς την οδηγούσαν για να θανατωθεί, εξήγειρε ο Θεός το πνεύμα ενός νεαρού παιδιού, που ονομαζόταν Δανιήλ. Και φώναξε με μεγάλη φωνή: «Εγώ είμαι αθώος από το αίμα αυτής». Τότε στράφηκε όλος ο λαός και του είπε: «Ποιος είναι αυτός ο λόγος που είπες;»

Για το Άγιο Πνεύμα λέει: «Ο Θεός εξήγειρε μέσω του Αγίου Πνεύματος ένα νεαρό παιδί, του οποίου το όνομα ήταν Δανιήλ». Και σε πολλά άλλα σημεία έχει προαναγγελθεί το Άγιο Πνεύμα στην Παλαιά Διαθήκη. Γνώριζαν, εξάλλου, ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι της μίας θεότητας και δύναμης· και γνώριζαν να καλούν τα δούλα όντα στη δοξολογία της θεότητας. Για να γνωρίσεις όμως ότι τίποτα το κτιστό ή επείσακτο δεν προστίθεται στην Τριάδα, ο Παύλος, ενώ προέταξε τον Πατέρα, σε άλλο σημείο προτάσσει το Άγιο Πνεύμα· διότι λέει τα εξής: «Ένας Θεός, ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε για αυτόν· και ένας Κύριος Ιησούς, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε μέσω αυτού· και ένα Πνεύμα Άγιο». Και πάλι αντίστροφα: «Υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα· και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά είναι ο ίδιος Κύριος· και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά είναι ο ίδιος Θεός, ο οποίος ενεργεί τα πάντα σε όλους». Και «όλα αυτά τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα διανέμει στον καθένα ξεχωριστά όπως το ίδιο βούλεται», και όχι όπως του προστάζεται. Όταν, δε, βαπτιζόταν ο Υιός, ο Πατέρας έδινε μαρτυρία από τον ουρανό, ενώ το Άγιο Πνεύμα κατερχόταν με μορφή περιστεριού πάνω στον ομότιμό του. Μέσα από όλα αυτά διδασκόμαστε να κατανοούμε το ένα βασίλειο της αδιαίρετης Τριάδας.

Και εισάκουσε ο Θεός τη φωνή της, και ενώ την οδηγούσαν στον θάνατο, εξήγειρε ο Θεός το άγιο πνεύμα ενός νεαρού αγοριού, που ονομαζόταν Δανιήλ, και εκείνος φώναξε με δυνατή φωνή: «Είμαι καθαρός από το αίμα της». «Οι πατριάρχες, επειδή φθόνησαν τον Ιωσήφ, τον πούλησαν στην Αίγυπτο, όμως ο Θεός ήταν μαζί του, και του έδωσε χάρη και σοφία ενώπιον του Φαραώ, και τον κατέστησε κυβερνήτη στην Αίγυπτο». «Αν ο Θεός είναι μαζί μας, ποιος μπορεί να είναι εναντίον μας;» Εκείνος που έχει τον Θεό μαζί του, είναι ισχυρότερος από όλους.

Άραγε, αν και δεν είχε ακόμη τη νόμιμη ηλικία για να ομιλεί και να εκφράζεται με παρρησία, όταν οι πρεσβύτεροι παρανομούσαν ως προς την καταδίκη της θείας Σωσάννας, δεν επαινέθηκε όχι μόνο επειδή τους υπέδειξε το σφάλμα, αλλά και επειδή τους κατέκρινε, ναι ή όχι; Έπειτα, δεν αποδέχεσαι τον Ιωάβ κατά την απογραφή του λαού, πράξη που προκαλούσε την οργή του Θεού, όταν ικέτευε, εκλιπαρούσε και προσπαθούσε να πείσει τον θείο Δαβίδ να μην το πράξει; Διότι γνωρίζεις την ιστορία. Εμένα μάλιστα με εντυπωσιάζει και ο Ιοθόρ, ο οποίος συμβούλευε τον μέγα Μωυσή και του συνιστούσε να μην καθοδηγεί έτσι τον λαό, διδάσκοντάς τον τρόπον τινά και προσαρμόζοντάς τον στη δική του σκέψη. Και ποιος ήταν αυτός; Ένας αλλογενής, έστω κι αν ήταν πεθερός του. Και σε ποιον μιλούσε; Σε εκείνον που έπραττε τα πάντα κατόπιν θείας αποκαλύψεως.