Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ (Σωσάννα) 1:52

Ας κατανοήσουμε λοιπόν συνετά ποια ήταν η αρχή των λόγων του τρισμακάριου παιδιού: «Εσύ που έχεις γεράσει μέσα σε κακές ημέρες· τώρα σε βρήκαν οι αμαρτίες που έκανες πρωτύτερα, καταδικάζοντας μεν τους αθώους, αθωώνοντας δε τους ενόχους». Ω, τι θαύμα και τι μεγάλη ελευθερία του πνεύματος! Διότι όπου υπάρχει το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία. Διότι βλέπετε ότι δεν διστάζει καθόλου ούτε καν στα προοίμια· αλλά, έχοντας ατενίσει στο βάθος της συνείδησης και βλέποντας τις ψυχές των γερόντων ως αποθήκες αμαρτιών, δεν αναζητά μάρτυρες και αποδείξεις· αλλά τους προσκαλεί απευθύνοντας βαρύτατους ονειδισμούς, επειδή ο προφήτης έχει γραμμένη την απόφαση πάνω στο στήθος του. Και όσον αφορά τον εαυτό του, δεν θα έλεγε καν τίποτα, αλλά θα τους παρέπεμπε αμέσως στην τιμωρία· για να πείσει όμως έναν άφρονα λαό και κριτές επιπόλαιους που δίκασαν με βάση τα λευκά μαλλιά των κατηγόρων και όχι με βάση την αλήθεια, εφαρμόζει τη δοκιμασία της ανάκρισης στον καθένα ξεχωριστά και ελέγχει το ψέμα από τη διαφωνία των απαντήσεών τους· και αφού εξέδωσε την κρίση, δεν παραδίδει τους ενόχους σε δημίους, αλλά καλεί τιμωρούς αγγέλους εναντίον τους. Διότι σε τέτοιο βαθμό αυξήθηκε το αξίωμα των αγίων, ώστε να έχουν αόρατες δυνάμεις να τους υπηρετούν.

Μήπως, άλλωστε, αυτό εννοεί και ο λόγος: «Ενώπιον πολιοῦ θα εγερθείς και θα τιμήσεις πρόσωπο πρεσβυτέρου». Διότι, εάν κάποιος είναι, κατά τον σοφό Δανιήλ, νέος μεν στο σώμα, πολιός δε στη σύνεση, είναι δικαιότερο να προτιμάται από εκείνους που προβάλλουν τη σωματική τους πολιότητα με ακόλαστη προαίρεση, όπως οι πρεσβύτεροι στη Βαβυλωνία, οι οποίοι είχαν γεράσει μέσα σε κακές ημέρες. Γι' αυτό και στον Δανιήλ, ο οποίος ήταν παιδί και νεότερος ως προς την αισθητή ηλικία, αλλά διέθετε τη νοητή πολιότητα της σύνεσης, περιήλθε το χάρισμα του πρεσβυτερίου. Διότι δεν έλεγαν ψέματα όταν έλεγαν: «Έλα και κάθισε ανάμεσά μας, διότι ο Θεός σού έδωσε το πρεσβυτέριο».

Οι πρεσβύτεροι δε και οι κριτές του λαού, οι οποίοι θεωρούνταν ότι κυβερνούν τον λαό, αφού νικήθηκαν από αυτό το πάθος, πέθαναν λιθοβολημένοι, και ταυτόχρονα άφησαν για τον εαυτό τους κακό όνομα στις μεταγενέστερες γενιές. Δεν γνωρίζεις, Διάβολε, ότι εάν ένα θηρίο συνηθίσει να τρώει σάρκες, επιστρέφει συχνότερα στο πάθος αυτό; Και εσύ μου υποβάλλεις τον λογισμό, λέγοντας, ότι εάν εκπληρώσεις την επιθυμία σου έστω μια φορά, δεν θα ενοχληθείς πλέον. Ο Κύριος που έδωσε στους ανθρώπους το Άγιο Πνεύμα Του, θα σε επιτιμήσει, διότι στήνεις ενέδρα, σαν λιοντάρι, θέλοντας να καταπιείς την ψυχή μου μέσω της αμαρτίας. Αλλά ο Σωτήρας μας Χριστός δεν θα σου δώσει τόπο, διότι είναι φιλάνθρωπος και παντοδύναμος και ελεήμων. Ο Πονηρός υποβάλλει: Το πράγμα δεν είναι απολύτως τίποτα· και γιατί θλίβεσαι τώρα; Ο αδελφός λέει: Θλίβομαι διότι εξαπατάς τους ανθρώπους· διότι το γλυκό σου είναι πικρό· και η διδασκαλία σου είναι λάκκος κακών· και τα δώρα σου είναι γεμάτα θάνατο και απώλεια· διότι μου υποβάλλεις να αθετήσω τη χάρη του Κυρίου και να λυπήσω το Άγιο Πνεύμα, με το οποίο σφραγίστηκα για την ημέρα της απολυτρώσεως· και μου λέγεις ότι δεν είναι τίποτα η πράξη αυτή· και μου υποβάλλεις να κάνω τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης· και μου υποβάλλεις να χάσω μέσα σε μια στιγμή αθάνατο πλούτο· και μου λέγεις να αθετήσω τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο.

Να αγρυπνείς λοιπόν και να προσέχεις τον εαυτό σου, γνωρίζοντας αυτό, ότι ο Εχθρός δεν αγνοεί πώς να κυνηγά, ακόμη και πίσω από κλειδαριές και αμπάρες, τις ψυχές που ζουν στην αμέλεια. Αλλά ίσως πει κάποιος από τους άφρονες, ότι δεν είμαι ικανός να αντισταθώ σε κανέναν, αλλά αμέσως παρασύρομαι από το πάθος. Μην καυχάσαι για αυτό· διότι αυτό δεν είναι ευλάβεια, αλλά νωθρότητα και αφροσύνη. Αφού η Σοφία λέει: μην προσωποληπτήσεις εις βάρος της ψυχής σου και μην ντραπείς με αποτέλεσμα την πτώση σου. Άραγε θα μείνεις αναίσθητος όταν ο ληστής σκάβει τον τοίχο του σπιτιού σου; Θα ανεχθείς να είσαι ξαπλωμένος και να σε ληστεύουν; Δεν θα σηκωθείς να διώξεις τον ληστή; Και πώς δεν φροντίζεις για την αγνεία του σώματός σου; Αλλά παραδίδεις τον ναό του Θεού στη φθορά; Διότι βλέπουμε πώς ο Κύριος δοξάζει εκείνους που τον υπηρετούν από τη νεότητά τους μέχρι τα γεράματα. Επειδή είπε προς τον προφήτη Ιερεμία: θυμήθηκα το έλεος της νεότητάς σου και την αγάπη της τελειώσεώς σου, το να ακολουθείς οπίσω από τον άγιο του Ισραήλ. Αυτόν όμως που ακολούθησε από τη νεότητά του μέχρι τα γεράματα τον λογισμό της πλάνης, πώς τον έλεγξε ο Προφήτης, λέγοντας: εσύ που έχεις παλιώσει μέσα σε κακές ημέρες, τώρα έφτασαν οι αμαρτίες σου που έκανες πρωτύτερα. Για αυτό, το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει αυτούς που σηκώνουν επάνω τους τον ζυγό του Χριστού, λέγοντας: είναι καλό για τον άνθρωπο, όταν σηκώσει τον ζυγό από τη νεότητά του.

Επειδή ο Χριστός, όντας η σοφία του Θεού, έγινε για εμάς φτωχός ενώ ήταν πλούσιος, νομίζω ότι γι' αυτόν λέγεται το «αγαθός, φτωχός και σοφός νέος, είναι ανώτερος από έναν βασιλιά ηλικιωμένο και άφρονα»· τον οποίο θεωρώ ότι είναι ο γερασμένος στις κακές ημέρες διάβολος, ο οποίος είναι μεν βασιλιάς όσων κυβερνώνται από την αμαρτία που ενεργείται από αυτόν, είναι όμως άφρονας επειδή στερείται την ενάρετη και κατά Θεόν φρόνηση. Ο δε προαναφερθείς αγαθός και σοφός νέος, βγαίνοντας από τον οίκο των δεσμωτών, δηλαδή είτε από τον επίγειο τόπο είτε από τους τόπους του Άδη, κατά την εκ νεκρών ανάσταση καταστάθηκε βασιλιάς από τον Πατέρα στη Σιών, το επουράνιο όρος του Θεού, και μέσα στην ίδια του τη βασιλεία έγινε φτωχός, μη θεωρώντας αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά ταπεινώνοντας τον εαυτό του και συγκαταβαίνοντας από την ανώτατη δόξα για χάρη εκείνων που δεν μπορούν να χωρέσουν τον πλούτο της σοφίας του. Τον δε λεγόμενο δεύτερο νεανίσκο, που θα εγερθεί στη θέση του, υποθέτω ότι είναι ο αντίχριστος, με τον οποίο ο λόγος λέει ότι είδε όλους όσοι ζουν και περπατούν κάτω από τον ήλιο. Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί, παρά όλοι όσοι προσηλώνονται στη λεγόμενη ματαιότητα των ματαιοτήτων κάτω από τον ήλιο;

Έτσι, αφού εφήρμοσε αυτό το τέχνασμα στα δύο βιβλία, τα επέστρεψε πάλι σε εκείνη που του τα είχε δανείσει. Αυτή, ως γυναίκα και άπειρη από τα σοφά νοήματα, βλέποντας την εξωτερική τους όψη ακέραιη, δεν εξέτασε με ακρίβεια το εσωτερικό τους. Αφού πέρασαν όχι πάρα πολλές ημέρες, ο θείος γέροντας συμβουλεύει κάποιους από τους Ορθοδόξους να καλέσουν τον ασεβή Απολινάριο σε συζήτηση. Και αυτός, αποδεχόμενος την πρόσκληση και έχοντας εμπιστοσύνη στα άθεα βιβλία του, προσήλθε την ορισμένη ημέρα. Αρνήθηκε μεν να συζητήσει ο ίδιος, προφασιζόμενος ότι ήταν καταβεβλημένος από το γήρας, αξίωνε όμως να φέρουν τα δικά του βιβλία και μέσω αυτών να δίνει τις απαντήσεις και τις αντιρρήσεις του. Όταν λοιπόν οι ομοϊδεάτες του έφεραν τα βιβλία, κομπάζοντας μεγάλως για αυτά, αφού τα πήρε εκείνος, ο γερασμένος στις κακές ημέρες κριτής της αδικίας, επιχείρησε να ανοίξει το ένα από τα βιβλία. Επειδή όμως δεν υποχωρούσε, καθώς ήταν συμπιεσμένο από την κόλλα, δοκίμασε με ορμή να το ανοίξει περίπου στη μέση· αλλά αυτό παρέμενε εξίσου αδύνατο να ανοιχθεί. Καθώς λοιπόν απέτυχε με το πρώτο, προχώρησε κατόπιν στο δεύτερο, και βλέποντας ότι και αυτό ήταν ολόκληρο αδιαχώριστο και εντελώς ανυποχώρητο, το μεν πρόσωπό του αλλοιώθηκε από την ντροπή, η δε ψυχή του συγκλονίστηκε από την αμηχανία. Και αφού αποχώρησε από τη συνέλευση ο παράφρων, περιέπεσε σε αθυμία και ασθένεια, και τελικά οδηγήθηκε στον θάνατο, μην μπορώντας να αντέξει την ταπείνωση.

Κάποτε στράφηκαν εναντίον της Σωσάννης, κόρης του Χελκία, πρεσβύτεροι συκοφάντες, γερασμένοι σε ημέρες κακίας σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί γι' αυτούς, προσάπτοντας ψευδώς το δικό τους μίασμα και τον ακόλαστο τρόπο ζωής σε εκείνη τη σώφρονα· και ο Θεός εξήγειρε εναντίον τους το άγιο πνεύμα ενός νεαρού παιδιού, που ονομαζόταν Δανιήλ.

Τόσο εύκολα ξεσκεπάζεται η κακία, ανατρέποντας τον ίδιο της τον εαυτό με πολλούς τρόπους και μη φειδόμενη ούτε αυτού του εαυτού της, τρόπον τινά, αλλά πάντοτε στρεφόμενη εναντίον του με το να είναι εντελώς ασυνεπής προς τον εαυτό της. Έτσι και οι γερασμένοι μέσα στην κακία πρεσβύτεροι, χωρίς να το θέλουν, απέδειξαν αθώα τη Σωσάννα· και μολονότι αυτοί ήταν τρεις, και εξετάστηκαν ο καθένας χωριστά από την εμπνευσμένη από τον Θεό σοφία του τότε μικρού παιδιού Δανιήλ, δεν είναι αξιοπερίεργο το ότι δεν συμφώνησαν μεταξύ τους. Αυτός όμως, που δεν μπορεί να είναι συνεπής ούτε με τον ίδιο του τον εαυτό, αν και είναι ένας, και μάλιστα ενώ προβάλλει τις συκοφαντίες του κατόπιν σκέψεως και μέσω γραπτών κειμένων, πόσο πολύ τους έχει ξεπεράσει.

Αλλά ίσως πει κάποιος ότι αυτό ειπώθηκε άγραφα και δεν μπορεί να γίνει γνωστό αν ο Δανιήλ, βλέποντας τον άγγελο, φώναξε: «Είμαι καθαρός από το αίμα αυτής». Αν περιμένεις λίγο, άνθρωπε, ο ίδιος ο Δανιήλ θα σε διδάξει. Διότι, όταν ο λαός άκουσε τη φωνή και θαύμασε, τους αποκρίθηκε: «Τόσο μωροί είστε, υιοί του Ισραήλ; Χωρίς να ανακρίνετε και χωρίς να διαπιστώσετε την αλήθεια, καταδικάσατε μια θυγατέρα του Ισραήλ; Και τώρα επιστρέψτε στο δικαστήριο· διότι αυτοί κατέθεσαν ψευδώς εναντίον της». Και επέστρεψε ο λαός με βιασύνη. Οι παράνομοι όμως, χλευάζοντας τον Δανιήλ και περιφρονώντας τον ως νεότερο παιδάριο, μην αναγνωρίζοντας τη δύναμη του λόγου που υπήρχε μέσα του, είπαν: «Έλα κάθισε ανάμεσά μας και μίλησέ μας, διότι ο Θεός σου έδωσε το χάρισμα των πρεσβυτέρων». Εκείνος δε είπε: «Χωρίστε τους μακριά τον έναν από τον άλλον και θα τους ανακρίνω». Και όταν χωρίστηκαν ο ένας από τον άλλον, αφού κάλεσε τον έναν του είπε: «Εσύ που έχεις γεράσει μέσα στην κακία, τώρα έφτασαν οι αμαρτίες σου τις οποίες έκανες παλαιότερα, εκδίδοντας άδικες κρίσεις και καταδικάζοντας τους αθώους, ενώ άφηνες ελεύθερους τους ενόχους, παρότι ο Κύριος λέει: «Αθώο και δίκαιο δεν θα θανατώσεις». Τώρα λοιπόν, αν πράγματι την είδες, πες μου κάτω από ποιο δέντρο τους είδες να συνομιλούν μεταξύ τους;» Εκείνος δε είπε: «Κάτω από έναν σχίνο».

Αλλά επειδή προηγουμένως στο προοίμιο διηγηθήκαμε ότι οι δύο πρεσβύτεροι αναφέρονται ως τύπος στους δύο λαούς, δηλαδή σε αυτόν που προέρχεται από την περιτομή και σε αυτόν που προέρχεται από τα έθνη, οι οποίοι και γίνονται πάντοτε επίβουλοι της Εκκλησίας, ας δούμε τα λόγια του ίδιου του Δανιήλ και ας μάθουμε ότι σε τίποτα δεν μας διαψεύδει η Γραφή. Διότι, λέγοντας στον πρώτο: «Εσύ που έχεις γεράσει σε ημέρες κακίας, τώρα έφτασαν οι αμαρτίες σου που έκανες προηγουμένως, όταν έκρινες με άδικες κρίσεις και καταδίκάζες μεν τους αθώους, ενώ αθώωνες τους ενόχους, παρόλο που ο Κύριος λέει "αθώο και δίκαιο δεν θα θανατώσεις"», του μιλούσε ως σε γνώστη του νόμου και σε κάποιον που αγαπά τον νόμο. Στον άλλο, όμως, δεν μίλησε έτσι, αλλά του είπε: «Σπέρμα του Χαναάν και όχι του Ιούδα». Αποκαλώντας τον Χαναναίο, τον παρουσίασε σαν να ήταν εθνικός, μιλώντας του ως σε απερίτμητο: «Έτσι η επιθυμία σε εξαπάτησε και η ομορφιά διέστρεψε την καρδιά σου; Έτσι πράττατε στις θυγατέρες του Ισραήλ, και εκείνες, επειδή φοβούνταν, συνευρίσκονταν μαζί σας, αλλά μια θυγατέρα του Ιούδα δεν ανέχθηκε την αισχρότητά σας». «Τώρα λοιπόν, εάν πράγματι την είδες, πες μου: κάτω από ποιο δέντρο τους είδες να συνευρίσκονται ο ένας με τον άλλον;» «Και εκείνος είπε: Κάτω από έναν πρίνο. Και ο Δανιήλ είπε: Ορθά είπες ψέματα και εσύ εναντίον του ίδιου σου του κεφαλιού· διότι ο άγγελος του Θεού πρόκειται να σε πριονίσει στη μέση, για να σας εξολοθρεύσει».

Διότι είδαν οι αχάριστοι, και ψηλάφησαν μέσω των θαυμάτων τον θαυματουργό Θεό, και παρέμειναν στην απιστία· είδαν τον εκ γενετής τυφλό να κηρύττει τον Κύριο που τον φωταγώγησε· είδαν τον παράλυτο, ο οποίος ήταν επί χρόνια συζευγμένος με την ασθένεια, να απαλλάσσεται από την κακουχία με ένα μόνο πρόσταγμα· αντίκρισαν τον Λάζαρο να έχει γίνει φυγάς του θανάτου· άκουσαν για τον περίπατο πάνω στη θάλασσα, για την παροχή οίνου χωρίς αμπελουργία, για την άκοπη προσφορά άρτου, για την εκδίωξη των δαιμόνων, για την ανάρρωση των ασθενών· οι πλατείες τους κήρυτταν τα θαύματα, οι δρόμοι τους ανήγγειλαν τις ιάσεις στους οδοιπόρους· όλη η Ιουδαία γέμισε από τις ευεργεσίες, και τώρα ρωτούν: «Ποιος είναι αυτός;» Ω της ανοίας των ψευδώνυμων διδασκάλων! Ω των απειθών πατέρων! Ω των άφρονων πρεσβυτέρων! Ω σπέρμα του αναιδούς Χαναάν, και όχι του ευλαβούς Ιούδα! Τα τέκνα αναγνώρισαν τον Κτίστη, και οι απειθείς πατέρες έλεγαν: «Ποιος είναι αυτός;» Η νεαρή ηλικία ανύμνησε τον Θεό, και οι πεπαλαιωμένοι από τις κακές ημέρες ρωτούσαν: «Ποιος είναι αυτός;» Τα θηλάζοντα βρέφη θεολογούν, και οι πρεσβύτεροι βλασφημούν· τα παιδιά ιερουργούν τον αίνο με ευσέβεια, και οι ανίεροι ιερείς αγανακτούν με δυσσέβεια;

Γιατί όμως την ονομάζει παλαιά; Είτε επειδή ο προηγούμενος βίος μας ήταν τέτοιος· είτε επειδή το παλαιό βρίσκεται κοντά στον αφανισμό, και είναι ταυτόχρονα δυσώδες και αισχρό, όπως ακριβώς είναι η αμαρτία. Διότι ούτε το παλαιό κατακρίνεται απόλυτα, ούτε το νέο επαινείται απόλυτα, αλλά κρίνονται ανάλογα με τα εκάστοτε υποκείμενα πράγματα. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Κρασί νέο, φίλος νέος· εάν όμως παλιώσει, τότε θα τον πιεις με ευφροσύνη», εγκωμιάζοντας έτσι στο θέμα της φιλίας περισσότερο το παλαιό, παρά το νέο. Και πάλι: «Ο Παλαιός των ημερών εκάθητο», εκλαμβάνοντας και εδώ πάλι το παλαιό ως στοιχείο εγκωμίων και μεγίστης δόξας. Αλλού πάλι η Γραφή εκλαμβάνει το παλαιό ως στοιχείο ψόγου. Επειδή, δηλαδή, τα πράγματα είναι ποικίλα και συντίθενται από πολλά, χρησιμοποιεί τις ίδιες έννοιες και για τα καλά και για τα κακά, αλλά όχι με την ίδια σημασία. Δες, λοιπόν, και αλλού να κατακρίνεται το παλαιό: «Πάλιωσαν και χώλαναν βγαίνοντας από τα μονοπάτια τους»· και πάλι: «Πάλιωσα εξαιτίας όλων των εχθρών μου»· και πάλι: «Εσύ που έχεις παλιώσει μέσα σε ημέρες κακές». Έτσι και η ζύμη πολλές φορές χρησιμοποιείται ως σύμβολο για τη βασιλεία των ουρανών, καίτοι εδώ έχει κατακριθεί· αλλά εκεί χρησιμοποιείται με άλλη σημασία, και εδώ με άλλη.

Και επέστρεψε όλος ο λαός με βιασύνη. Και είπε ο Δανιήλ: Χωρίστε τους τον έναν από τον άλλον. Και ρώτησε τον έναν, λέγοντας: Εσύ που έχεις γεράσει μέσα σε πονηρές ημέρες, τώρα έφτασαν οι αμαρτίες σου τις οποίες διέπραττες. Πες μου, λοιπόν, κάτω από ποιο δέντρο τους είδες να συνευρίσκονται μεταξύ τους; Εκείνος δε είπε: Κάτω από έναν σχίνο. Και είπε ο Δανιήλ: Ορθότατα είπες ψέματα εναντίον του ίδιου σου του κεφαλιού· διότι ο άγγελος του Θεού, κρατώντας τη μάχαιρα, πρόκειται να σε σχίσει στη μέση. Και αφού απομάκρυνε αυτόν, καλεί τον άλλον και λέει: Σπέρμα του Χαναάν, και όχι του Ιούδα, η ομορφιά σε εξαπάτησε, και η επιθυμία των οφθαλμών διέστρεψε την καρδιά σου. Πες μου, λοιπόν, κάτω από ποιο δέντρο τους είδες να συνευρίσκονται; Εκείνος δε απάντησε: Κάτω από έναν πρίνο. Ο δε Δανιήλ του είπε: Ορθότατα είπες ψέματα και εσύ εναντίον του ίδιου σου του κεφαλιού· διότι ο άγγελος του Θεού, κρατώντας τη ρομφαία, πρόκειται να σε πριονίσει στη μέση. Και αναφώνησε όλος ο λαός με φωνή μεγάλη, λέγοντας: Ευλογητός ο Κύριος που σώζει όλους όσοι ελπίζουν σε Αυτόν. Και σώθηκε εκείνη την ημέρα δίκαιο αίμα. Και εκπληρώθηκε αυτό που ειπώθηκε από τον Δαβίδ εκ προσώπου της Σωσάννας: Εμένα όμως με αντελήφθη η δεξιά σου· αυτοί δε μάταια ζήτησαν την ψυχή μου, οι παράνομοι πρεσβύτεροι· θα εισέλθουν στα κατώτατα της γης· θα παραδοθούν σε χέρι ρομφαίας· διότι ο άγγελος του Θεού, κρατώντας τη ρομφαία, πρόκειται να τους κατασπαράξει· μερίδες των αλωπέκων θα γίνουν.

Διότι έλεγε ότι κάθε άνθρωπος που γεννιέται κληρονομεί από τον προπάτορα, όπως ακριβώς τη φύση, έτσι και την υποδούλωση στους δαίμονες. Όταν δε αυτοί εκδιωχθούν μέσω της ένθερμης προσευχής, επιφοιτά πλέον το πανάγιο Πνεύμα, φανερώνοντας τη δική του παρουσία με τρόπο αισθητό και ορατό, και ελευθερώνοντας το σώμα από την κίνηση των παθών, ενώ απαλλάσσει παντελώς την ψυχή από την κλίση προς το κακό, ώστε να μην έχει πλέον ανάγκη ούτε από νηστεία που να καταπονεί το σώμα, ούτε από διδασκαλία που να το χαλιναγωγεί και να το εκπαιδεύει να βαδίζει με ευταξία. Και όχι μόνο απαλλάσσεται από τα σκιρτήματα του σώματος εκείνος που έχει επιτύχει αυτά, αλλά προορά με σαφήνεια και τα μέλλοντα, και βλέπει με τα σωματικά του μάτια τη θεία Τριάδα. Έτσι ο θείος Φλαβιανός, αφού ανέσκαψε τη δυσώδη αυτή πηγή και τον έκανε να αποκαλύψει τα νάματά της, είπε προς τον ασεβή γέροντα: «Εσύ που έχεις γεράσει μέσα σε κακές ημέρες, ας σε ελέγξει το ίδιο σου το στόμα, και όχι εγώ· και τα χείλη σου ας καταμαρτυρήσουν εναντίον σου». Όταν λοιπόν έγινε φανερή αυτή η νόσος, εκδιώχθηκαν από τη Συρία και αναχώρησαν για την Παμφυλία, την οποία και γέμισαν με αυτή τη λώβη.

Άραγε, αν και δεν είχε ακόμη τη νόμιμη ηλικία για να ομιλεί και να εκφράζεται με παρρησία, όταν οι πρεσβύτεροι παρανομούσαν ως προς την καταδίκη της θείας Σωσάννας, δεν επαινέθηκε όχι μόνο επειδή τους υπέδειξε το σφάλμα, αλλά και επειδή τους κατέκρινε, ναι ή όχι; Έπειτα, δεν αποδέχεσαι τον Ιωάβ κατά την απογραφή του λαού, πράξη που προκαλούσε την οργή του Θεού, όταν ικέτευε, εκλιπαρούσε και προσπαθούσε να πείσει τον θείο Δαβίδ να μην το πράξει; Διότι γνωρίζεις την ιστορία. Εμένα μάλιστα με εντυπωσιάζει και ο Ιοθόρ, ο οποίος συμβούλευε τον μέγα Μωυσή και του συνιστούσε να μην καθοδηγεί έτσι τον λαό, διδάσκοντάς τον τρόπον τινά και προσαρμόζοντάς τον στη δική του σκέψη. Και ποιος ήταν αυτός; Ένας αλλογενής, έστω κι αν ήταν πεθερός του. Και σε ποιον μιλούσε; Σε εκείνον που έπραττε τα πάντα κατόπιν θείας αποκαλύψεως.

Θεώρησε λοιπόν σωστό να γράψει πάλι για αυτό το θέμα στην ιερότητά σου, ώστε, σπλαχνιζόμενος τα γηρατειά του μοναχού και λυπούμενος την κατάστασή του, και βλέποντας αυτούς τους καιρούς που μεγεθύνουν τα κουνούπια σε καμήλες, να αφήσεις τον γέροντα να παραδώσει την ψυχή του στο μικρό μοναστήρι, η οποία κοντεύει να πετάξει από τα χείλη του, και, αν υπάρχουν κάποια έσοδα, να τα καρπώνεται και να τα διαχειρίζεται αυτός, αφού πρόκειται να δώσει λόγο για αυτά στον κοινό Κριτή όλων. Όπως ακριβώς και εμείς οι ίδιοι, στους οποίους έχουν εμπιστευθεί τα εκκλησιαστικά έσοδα, δεν θεωρούμε δίκαιο να υποβαλλόμαστε σε λογοδοσία ενώπιον ανθρώπινου δικαστηρίου, παρά μόνο για πράξεις που επιφέρουν προφανή καταδίκη και σκανδαλίζουν τους περισσότερους, αλλά φρονούμε και λέμε, πειθόμενοι και πείθοντας, ότι αναμένουμε ως μόνο ελεγκτή τον Θεό. Εάν όμως κολακεύουμε τους εαυτούς μας και καθόμαστε ως αυστηροί κριτές των άλλων, υπάρχει φόβος μήπως καταταχθούμε με εκείνους που δένουν βαριά και δυσβάστακτα φορτία, αλλά δεν θέλουν να τα κουνήσουν ούτε με το δάχτυλό τους, και μήπως ακούσουμε, είτε έχοντας παλιώσει σε κακές ημέρες και καταμαρτυρούμενοι από τα ίδια μας τα χείλη, είτε ως πονηροί δούλοι κρινόμενοι από το ίδιο μας το στόμα, και πάλι, ότι δεν συγχωρήσαμε τα λίγα, ενώ μας είχαν συγχωρεθεί τα πολλά.