Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ (Σωσάννα) 1:54

Οι πρεσβύτεροι δε και οι κριτές του λαού, οι οποίοι θεωρούνταν ότι κυβερνούν τον λαό, αφού νικήθηκαν από αυτό το πάθος, πέθαναν λιθοβολημένοι, και ταυτόχρονα άφησαν για τον εαυτό τους κακό όνομα στις μεταγενέστερες γενιές. Δεν γνωρίζεις, Διάβολε, ότι εάν ένα θηρίο συνηθίσει να τρώει σάρκες, επιστρέφει συχνότερα στο πάθος αυτό; Και εσύ μου υποβάλλεις τον λογισμό, λέγοντας, ότι εάν εκπληρώσεις την επιθυμία σου έστω μια φορά, δεν θα ενοχληθείς πλέον. Ο Κύριος που έδωσε στους ανθρώπους το Άγιο Πνεύμα Του, θα σε επιτιμήσει, διότι στήνεις ενέδρα, σαν λιοντάρι, θέλοντας να καταπιείς την ψυχή μου μέσω της αμαρτίας. Αλλά ο Σωτήρας μας Χριστός δεν θα σου δώσει τόπο, διότι είναι φιλάνθρωπος και παντοδύναμος και ελεήμων. Ο Πονηρός υποβάλλει: Το πράγμα δεν είναι απολύτως τίποτα· και γιατί θλίβεσαι τώρα; Ο αδελφός λέει: Θλίβομαι διότι εξαπατάς τους ανθρώπους· διότι το γλυκό σου είναι πικρό· και η διδασκαλία σου είναι λάκκος κακών· και τα δώρα σου είναι γεμάτα θάνατο και απώλεια· διότι μου υποβάλλεις να αθετήσω τη χάρη του Κυρίου και να λυπήσω το Άγιο Πνεύμα, με το οποίο σφραγίστηκα για την ημέρα της απολυτρώσεως· και μου λέγεις ότι δεν είναι τίποτα η πράξη αυτή· και μου υποβάλλεις να κάνω τα μέλη του Χριστού μέλη πόρνης· και μου υποβάλλεις να χάσω μέσα σε μια στιγμή αθάνατο πλούτο· και μου λέγεις να αθετήσω τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο.

Αλλά ίσως πει κάποιος ότι αυτό ειπώθηκε άγραφα και δεν μπορεί να γίνει γνωστό αν ο Δανιήλ, βλέποντας τον άγγελο, φώναξε: «Είμαι καθαρός από το αίμα αυτής». Αν περιμένεις λίγο, άνθρωπε, ο ίδιος ο Δανιήλ θα σε διδάξει. Διότι, όταν ο λαός άκουσε τη φωνή και θαύμασε, τους αποκρίθηκε: «Τόσο μωροί είστε, υιοί του Ισραήλ; Χωρίς να ανακρίνετε και χωρίς να διαπιστώσετε την αλήθεια, καταδικάσατε μια θυγατέρα του Ισραήλ; Και τώρα επιστρέψτε στο δικαστήριο· διότι αυτοί κατέθεσαν ψευδώς εναντίον της». Και επέστρεψε ο λαός με βιασύνη. Οι παράνομοι όμως, χλευάζοντας τον Δανιήλ και περιφρονώντας τον ως νεότερο παιδάριο, μην αναγνωρίζοντας τη δύναμη του λόγου που υπήρχε μέσα του, είπαν: «Έλα κάθισε ανάμεσά μας και μίλησέ μας, διότι ο Θεός σου έδωσε το χάρισμα των πρεσβυτέρων». Εκείνος δε είπε: «Χωρίστε τους μακριά τον έναν από τον άλλον και θα τους ανακρίνω». Και όταν χωρίστηκαν ο ένας από τον άλλον, αφού κάλεσε τον έναν του είπε: «Εσύ που έχεις γεράσει μέσα στην κακία, τώρα έφτασαν οι αμαρτίες σου τις οποίες έκανες παλαιότερα, εκδίδοντας άδικες κρίσεις και καταδικάζοντας τους αθώους, ενώ άφηνες ελεύθερους τους ενόχους, παρότι ο Κύριος λέει: «Αθώο και δίκαιο δεν θα θανατώσεις». Τώρα λοιπόν, αν πράγματι την είδες, πες μου κάτω από ποιο δέντρο τους είδες να συνομιλούν μεταξύ τους;» Εκείνος δε είπε: «Κάτω από έναν σχίνο».

Αλλά επειδή προηγουμένως στο προοίμιο διηγηθήκαμε ότι οι δύο πρεσβύτεροι αναφέρονται ως τύπος στους δύο λαούς, δηλαδή σε αυτόν που προέρχεται από την περιτομή και σε αυτόν που προέρχεται από τα έθνη, οι οποίοι και γίνονται πάντοτε επίβουλοι της Εκκλησίας, ας δούμε τα λόγια του ίδιου του Δανιήλ και ας μάθουμε ότι σε τίποτα δεν μας διαψεύδει η Γραφή. Διότι, λέγοντας στον πρώτο: «Εσύ που έχεις γεράσει σε ημέρες κακίας, τώρα έφτασαν οι αμαρτίες σου που έκανες προηγουμένως, όταν έκρινες με άδικες κρίσεις και καταδίκάζες μεν τους αθώους, ενώ αθώωνες τους ενόχους, παρόλο που ο Κύριος λέει "αθώο και δίκαιο δεν θα θανατώσεις"», του μιλούσε ως σε γνώστη του νόμου και σε κάποιον που αγαπά τον νόμο. Στον άλλο, όμως, δεν μίλησε έτσι, αλλά του είπε: «Σπέρμα του Χαναάν και όχι του Ιούδα». Αποκαλώντας τον Χαναναίο, τον παρουσίασε σαν να ήταν εθνικός, μιλώντας του ως σε απερίτμητο: «Έτσι η επιθυμία σε εξαπάτησε και η ομορφιά διέστρεψε την καρδιά σου; Έτσι πράττατε στις θυγατέρες του Ισραήλ, και εκείνες, επειδή φοβούνταν, συνευρίσκονταν μαζί σας, αλλά μια θυγατέρα του Ιούδα δεν ανέχθηκε την αισχρότητά σας». «Τώρα λοιπόν, εάν πράγματι την είδες, πες μου: κάτω από ποιο δέντρο τους είδες να συνευρίσκονται ο ένας με τον άλλον;» «Και εκείνος είπε: Κάτω από έναν πρίνο. Και ο Δανιήλ είπε: Ορθά είπες ψέματα και εσύ εναντίον του ίδιου σου του κεφαλιού· διότι ο άγγελος του Θεού πρόκειται να σε πριονίσει στη μέση, για να σας εξολοθρεύσει».

Ενώ λοιπόν γίνονταν αυτά, λέγει, «αναφώνησε όλη η συναγωγή με μεγάλη φωνή και δόξασε τον Θεό», «διότι ο Δανιήλ απέδειξε από το ίδιο τους το στόμα ότι ψευδομαρτύρησαν». Τι θα πούμε λοιπόν; Με το να πει ο μεν ένας «σχίνο», ο δε άλλος «πρίνο», με αυτόν τον τρόπο αποδείχθηκε η αλήθεια. Διότι τι ήθελαν να πουν; «Επειδή θέλαμε να πιάσουμε τον νεαρό, δεν είδαμε καλά ποιο ήταν το δέντρο». Αλλά επειδή σε όλα η θεία Γραφή μάς κάνει σοφούς, οδηγώντας μας προς την αλήθεια, σε αυτό το σημείο πρέπει να νοήσουμε ότι αναγκάστηκαν από το Πνεύμα να ονομάσουν τέτοια δέντρα, τα οποία δεν ήταν φυτεμένα στον κήπο, ώστε από το ίδιο τους το στόμα να κατηγορήσουν οι ίδιοι τον εαυτό τους. Διότι, αν βέβαια ονόμαζαν κάποιο από τα δέντρα που ήταν φυτεμένα εκεί, ίσως με αυτόν τον λόγο να έπειθαν τον λαό. Τώρα όμως δεν έγινε έτσι, αλλά δήλωσαν πράγματα που δεν υπήρχαν. Διότι, καθώς ο Δανιήλ ήλεγξε με τα λόγια του τους διαλογισμούς της καρδιάς τους και φανέρωσε τη φοβερή τους επιθυμία, την οποία είχαν ακόμη στα μάτια τους, και αφού αποκάλυψε τα κρυφά τους σφάλματα από την αρχή, αυτά που έκαναν στις θυγατέρες του Ισραήλ, αυτοί, ελεγχόμενοι από το Άγιο Πνεύμα, όντας «σκοτισμένοι» στον νου, ονόμασαν ξένα δέντρα, ώστε μέσω του λόγου τους να παγιδευτούν από τον ίδιο τους τον εαυτό.

Και επέστρεψε όλος ο λαός με βιασύνη. Και είπε ο Δανιήλ: Χωρίστε τους τον έναν από τον άλλον. Και ρώτησε τον έναν, λέγοντας: Εσύ που έχεις γεράσει μέσα σε πονηρές ημέρες, τώρα έφτασαν οι αμαρτίες σου τις οποίες διέπραττες. Πες μου, λοιπόν, κάτω από ποιο δέντρο τους είδες να συνευρίσκονται μεταξύ τους; Εκείνος δε είπε: Κάτω από έναν σχίνο. Και είπε ο Δανιήλ: Ορθότατα είπες ψέματα εναντίον του ίδιου σου του κεφαλιού· διότι ο άγγελος του Θεού, κρατώντας τη μάχαιρα, πρόκειται να σε σχίσει στη μέση. Και αφού απομάκρυνε αυτόν, καλεί τον άλλον και λέει: Σπέρμα του Χαναάν, και όχι του Ιούδα, η ομορφιά σε εξαπάτησε, και η επιθυμία των οφθαλμών διέστρεψε την καρδιά σου. Πες μου, λοιπόν, κάτω από ποιο δέντρο τους είδες να συνευρίσκονται; Εκείνος δε απάντησε: Κάτω από έναν πρίνο. Ο δε Δανιήλ του είπε: Ορθότατα είπες ψέματα και εσύ εναντίον του ίδιου σου του κεφαλιού· διότι ο άγγελος του Θεού, κρατώντας τη ρομφαία, πρόκειται να σε πριονίσει στη μέση. Και αναφώνησε όλος ο λαός με φωνή μεγάλη, λέγοντας: Ευλογητός ο Κύριος που σώζει όλους όσοι ελπίζουν σε Αυτόν. Και σώθηκε εκείνη την ημέρα δίκαιο αίμα. Και εκπληρώθηκε αυτό που ειπώθηκε από τον Δαβίδ εκ προσώπου της Σωσάννας: Εμένα όμως με αντελήφθη η δεξιά σου· αυτοί δε μάταια ζήτησαν την ψυχή μου, οι παράνομοι πρεσβύτεροι· θα εισέλθουν στα κατώτατα της γης· θα παραδοθούν σε χέρι ρομφαίας· διότι ο άγγελος του Θεού, κρατώντας τη ρομφαία, πρόκειται να τους κατασπαράξει· μερίδες των αλωπέκων θα γίνουν.

Περιληπτικά πραγματεύεται και τα γεγονότα από την εποχή του Χριστού μέχρι τη βασιλεία του αυτοκράτορα των Ρωμαίων Μακρίνου, οπότε, όπως λέει, ολοκληρωνόταν από τον ίδιο και αυτό το σύγγραμμα, το οποίο κάλυπτε διάστημα 5.723 ετών. Το δε βιβλίο αποτελείται από πέντε τεύχη. Αυτός γράφει και προς τον Ωριγένη σχετικά με την ιστορία της Σωσάννας, ότι δηλαδή δεν την είχε βρει να διαβάζεται στα εβραϊκά κείμενα, και ότι δεν είναι σύμφωνο με την εβραϊκή ετυμολογία ούτε το λογοπαίγνιο του «πρίσαι» (πριονίζω) από τον «πρίνο» ούτε του «σχίσαι» (σχίζω) από τον «σχίνο»· επί των οποίων ζητημάτων ο Ωριγένης, αφού τα ανέλυσε, απάντησε γραπτώς.

Άραγε, αν και δεν είχε ακόμη τη νόμιμη ηλικία για να ομιλεί και να εκφράζεται με παρρησία, όταν οι πρεσβύτεροι παρανομούσαν ως προς την καταδίκη της θείας Σωσάννας, δεν επαινέθηκε όχι μόνο επειδή τους υπέδειξε το σφάλμα, αλλά και επειδή τους κατέκρινε, ναι ή όχι; Έπειτα, δεν αποδέχεσαι τον Ιωάβ κατά την απογραφή του λαού, πράξη που προκαλούσε την οργή του Θεού, όταν ικέτευε, εκλιπαρούσε και προσπαθούσε να πείσει τον θείο Δαβίδ να μην το πράξει; Διότι γνωρίζεις την ιστορία. Εμένα μάλιστα με εντυπωσιάζει και ο Ιοθόρ, ο οποίος συμβούλευε τον μέγα Μωυσή και του συνιστούσε να μην καθοδηγεί έτσι τον λαό, διδάσκοντάς τον τρόπον τινά και προσαρμόζοντάς τον στη δική του σκέψη. Και ποιος ήταν αυτός; Ένας αλλογενής, έστω κι αν ήταν πεθερός του. Και σε ποιον μιλούσε; Σε εκείνον που έπραττε τα πάντα κατόπιν θείας αποκαλύψεως.