Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 1:6

Και τον πρεσβύτερο. Στις απειλές συγκαταλέγεται και η αφαίρεση του πρεσβυτέρου, επειδή με την παρουσία του παρέχει όχι μικρή ωφέλεια. —Άραγε, λοιπόν, οποιοσδήποτε αξιώθηκε με κάποιον τρόπο την προεδρία και συγκαταλέχθηκε στο πρεσβυτέριο, αυτός είναι ο πραγματικός πρεσβύτερος; Ή μήπως εκείνος που φέρει τον χαρακτήρα του πρεσβυτέρου ανεπίληπτα, και κατά προτίμηση χωρίς να έχει γνωρίσει γυναίκα; Εάν όμως έχει, τότε σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου, πρέπει να είναι άνδρας μίας γυναίκας, να έχει τέκνα πιστά, που δεν κατηγορούνται για ασωτία ούτε είναι ανυπότακτα· να μην είναι αυθάδης, ούτε οξύθυμος, ούτε μέθυσος, ούτε αισχροκερδής· αλλά φιλόξενος, φιλάγαθος, σώφρων· όσιος, δίκαιος, εγκρατής· να προσκολλάται στον αξιόπιστο λόγο σύμφωνα με τη διδασκαλία, ώστε να είναι ικανός και να προτρέπει με την υγιή διδασκαλία και να ελέγχει όσους αντιλέγουν, —αυτός είναι ο πρεσβύτερος, τον οποίο αφαιρεί ο Κύριος από τον λαό που αμαρτάνει.

Πρέπει δε αυτός να έχει και καλή μαρτυρία από τους εκτός της Εκκλησίας, ώστε να μην πέσει σε ονειδισμό και σε παγίδα του διαβόλου. Ομοίως και οι διάκονοι πρέπει να είναι σεμνοί, όχι δίγλωσσοι, να μην παραδίδονται σε πολύ οίνο, να μην είναι αισχροκερδείς, να κατέχουν το μυστήριο της πίστεως με καθαρή συνείδηση. Και αυτοί ας δοκιμάζονται πρώτα, και έπειτα ας διακονούν, εφόσον είναι ανέγκλητοι. ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ. Για αυτόν τον λόγο σε άφησα στην Κρήτη, για να τακτοποιήσεις όσα υπολείπονται και να εγκαταστήσεις πρεσβυτέρους σε κάθε πόλη, όπως εγώ σε διέταξα. Αν κάποιος είναι ανέγκλητος, άνδρας μίας γυναίκας, και έχει τέκνα πιστά, που δεν βαρύνονται με κατηγορία ασωτίας ή δεν είναι ανυπότακτα.

ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β΄. Εσύ όμως παρακολούθησες πιστά τη δική μου πίστη, τη διδασκαλία, τη διαγωγή, την πρόθεση, την υπομονή, τους διωγμούς, τα παθήματα. ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ. Για τον λόγο αυτόν σε άφησα στην Κρήτη, για να διευθετήσεις όσα υπολείπονται και να εγκαταστήσεις σε κάθε πόλη πρεσβυτέρους, όπως ακριβώς εγώ σε διέταξα, αν κάποιος είναι ακατηγόρητος, και τα εξής.

Διότι το ότι ήταν επίσκοπος, προκύπτει από αυτό που του λέει: «Σε κανέναν να μην επιθέτεις βιαστικά τα χέρια»· και πάλι: «Το οποίο σου δόθηκε με την επίθεση των χειρών του πρεσβυτερίου»· διότι δεν θα μπορούσαν πρεσβύτεροι να χειροτονήσουν επίσκοπο. Και πάλι, γράφοντας προς τον Τίτο λέει: «Για τον λόγο αυτόν σε άφησα στην Κρήτη, για να εγκαταστήσεις σε κάθε πόλη πρεσβυτέρους, όπως εγώ σε διέταξα: αν κάποιος είναι ανέγκλητος, άνδρας μίας γυναίκας»· αυτά τα αναφέρει για τον επίσκοπο. Και αφού είπε αυτά, αμέσως πρόσθεσε: «Διότι πρέπει ο επίσκοπος να είναι ανέγκλητος, ως οικονόμος του Θεού, όχι αυθάδης». Όπως λοιπόν έλεγα, τα παλαιά χρόνια και οι πρεσβύτεροι ονομάζονταν επίσκοποι και διάκονοι του Χριστού, και οι επίσκοποι πρεσβύτεροι· γι' αυτό και μέχρι σήμερα πολλοί επίσκοποι γράφουν «στον συμπρεσβύτερο» και «στον συνδιάκονο». Στη συνέχεια όμως απονεμήθηκε στον καθένα το ιδιαίτερο όνομά του, δηλαδή ο επίσκοπος και ο πρεσβύτερος.

ΟΜΙΛΙΑ Βʹ. Για τον λόγο αυτόν σε άφησα στην Κρήτη, ώστε να διευθετήσεις όσα υπολείπονται και να εγκαταστήσεις σε κάθε πόλη πρεσβυτέρους, όπως εγώ σε διέταξα· εάν κάποιος είναι ανεπίληπτος, άνδρας μίας γυναίκας, με τέκνα πιστά, που δεν βαρύνονται με κατηγορία ασωτίας ή είναι ανυπότακτα.

Εδώ αναφέρεται στους επισκόπους, όπως έχουμε πει και αλλού. «Όπως εγώ σε διέταξα· αν κάποιος είναι ακατηγόρητος». «Σε κάθε πόλη», λέει· διότι δεν ήθελε να έχει ανατεθεί ολόκληρο το νησί σε έναν, αλλά ο καθένας να έχει τη δική του φροντίδα και μέριμνα. Διότι έτσι και για τον ίδιο ο κόπος θα είναι ελαφρύς, και οι ποιμαινόμενοι θα απολαμβάνουν περισσότερη επιμέλεια, εφόσον ο διδάσκαλος δεν θα περιφέρεται για την προστασία πολλών Εκκλησιών, αλλά θα αφοσιώνεται σε μία μόνο, και αυτήν θα κατακοσμεί. «Αν κάποιος», λέει, «είναι ακατηγόρητος, άνδρας μίας γυναίκας, έχοντας πιστά τέκνα, τα οποία δεν κατηγορούνται για ασωτία ούτε είναι ανυπότακτα». Για ποιον λόγο προβάλλει έναν τέτοιον άνθρωπο; Αποστομώνει τους αιρετικούς που διαβάλλουν τον γάμο, αποδεικνύοντας ότι το πράγμα δεν είναι μιαρό, αλλά τόσο τίμιο, ώστε να μπορεί κανείς όντας έγγαμος να ανέλθει και στον άγιο θρόνο· ταυτόχρονα δε, συνετίζει και τους ασελγείς, μην επιτρέποντας να ανατίθεται το αξίωμα αυτό σε κάποιον μετά από δεύτερο γάμο. Διότι αυτός που δεν διατήρησε καμία αφοσίωση προς τη σύζυγο που απεβίωσε, πώς θα μπορούσε να γίνει καλός προστάτης; Και ποια κατηγορία δεν θα μπορούσε να υποστεί;

Διότι όλοι γνωρίζετε, γνωρίζετε ότι, αν και δεν έχει απαγορευθεί από τους νόμους το να συνάπτει κανείς δεύτερο γάμο, εντούτοις η πράξη αυτή εγείρει πολλές κατηγορίες. Επομένως, επιθυμεί ο άρχοντας να μη δίνει καμία λαβή στους αρχομένους. Γι' αυτό θέτει τον όρο: «Εάν κάποιος είναι ανέγκλητος», δηλαδή, εάν ο βίος του έχει υπάρξει απαλλαγμένος από κατηγορίες, εάν κανένας δεν μπόρεσε να του προσάψει κάτι στη ζωή του. Άκουγε τον Χριστό που λέει: «Διότι εάν», λέει, «το φως που υπάρχει μέσα σου είναι σκοτάδι, το σκοτάδι πόσο θα είναι;». Να έχει «τέκνα πιστά, που να μην κατηγορούνται για ασωτία ή να είναι ανυπότακτα».

ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΙΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ. «Ο Παύλος, δούλος του Θεού και απόστολος του Ιησού Χριστού σύμφωνα με την πίστη των εκλεκτών του Θεού, και την επίγνωση της αλήθειας που οδηγεί στην ευσέβεια, με την ελπίδα της αιώνιας ζωής, την οποία υποσχέθηκε ο αψευδής Θεός πριν από τους αιώνιους χρόνους, και φανέρωσε στους ορισμένους καιρούς τον λόγο Του μέσω του κηρύγματος το οποίο εμπιστεύθηκα εγώ σύμφωνα με την επιταγή του σωτήρα μας Θεού, προς τον Τίτο, το γνήσιο τέκνο σύμφωνα με την κοινή μας πίστη: χάρη, έλεος και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό, τον σωτήρα μας. Για τον λόγο αυτόν σε άφησα στην Κρήτη, για να επιδιορθώσεις τα ελλείποντα και να εγκαταστήσεις πρεσβυτέρους σε κάθε πόλη, όπως εγώ σε διέταξα. Αν κάποιος είναι ακατηγόρητος, άνδρας μίας γυναίκας, που έχει τέκνα πιστά, τα οποία δεν κατηγορούνται για ασωτία ή δεν είναι ανυπότακτα.» Επισκόπους. «Διότι πρέπει ο επίσκοπος να είναι ακατηγόρητος ως οικονόμος του Θεού, όχι αυθάδης, όχι οξύθυμος, όχι μέθυσος, όχι βίαιος, όχι αισχροκερδής, αλλά φιλόξενος, φιλάγαθος, σώφρων, δίκαιος, όσιος, εγκρατής, προσηλωμένος στον αξιόπιστο λόγο που είναι σύμφωνος με τη διδασκαλία, ώστε να είναι ικανός και να νουθετεί με την υγιή διδασκαλία, και να ελέγχει εκείνους που αντιλέγουν. Διότι υπάρχουν πολλοί ανυπότακτοι, ματαιολόγοι και φρεναπάτες, κυρίως εκείνοι που προέρχονται από την περιτομή, τους οποίους πρέπει κανείς να αποστομώνει· οι οποίοι ανατρέπουν ολόκληρα σπίτια, διδάσκοντας αυτά που δεν πρέπει, χάριν αισχρού κέρδους.

Είναι δε φανερό αυτό και από αυτό που ακολουθεί, όπου λέει ο Απόστολος, διότι πρέπει ο Επίσκοπος κτλ.) εάν κάποιος είναι ακατηγόρητος, σύζυγος μιας γυναίκας. Όχι, λέγω, δεν το ορίζουμε αυτό προς αναίρεσή τους, αλλά επειδή φροντίζουμε για τη σωτηρία και την προκοπή των Χριστιανών προς τα τελειότερα, και για να μην προκαλούν καμία κατηγορία εναντίον της αρχιερωσύνης.