Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 2:9

Όσοι δε έχουν πιστούς κυρίους, ας μην τους περιφρονούν επειδή είναι αδελφοί, αλλά μάλλον ας τους υπηρετούν, διότι αυτοί που απολαμβάνουν την ευεργεσία είναι πιστοί και αγαπητοί. Προς Τίτον. Οι δούλοι να υποτάσσονται στους δικούς τους κυρίους, να είναι σε όλα ευάρεστοι, να μην αντιλέγουν, να μην υπεξαιρούν, αλλά να επιδεικνύουν κάθε αγαθή πίστη, ώστε να κοσμούν σε όλα τη διδασκαλία του Σωτήρος ημών Θεού.

Πώς, λοιπόν, ο Ευνόμιος ορίζει ότι και αυτό είναι ένα από τα δημιουργήματα του Υιού, το οποίο έχει καταδικαστεί σε αιώνια υποταγή; Διότι, λέει, «είναι απολύτως υποταγμένο», υποβάλλοντας –δεν γνωρίζω σε ποιο είδος υποταγής– αυτό που είναι ηγεμονικό και αρχικό. Διότι η λέξη αυτή έχει πολλές σημασίες στην Αγία Γραφή και νοείται και λέγεται με ποικίλους τρόπους. Επειδή και την άλογη φύση αναφέρει ο προφήτης ότι έχει υποταχθεί, και όσους έχουν ηττηθεί σε πόλεμο τους εντάσσει κάτω από την ίδια ονομασία, και ο Απόστολος νομοθετεί να υποτάσσονται οι δούλοι στους κυρίους τους, και παραγγέλλει στους προεστώτες της ιεροσύνης να έχουν τα τέκνα τους σε υποταγή, καθώς η αταξία που προκαλείται από αυτά, καθ' ομοίωση των παιδιών του ιερέα Ηλεί, μεταβαίνει στους πατέρες τους. Αλλά και την υποταγή όλων των ανθρώπων προς τον Θεό, όταν, αφού ενωθούμε όλοι μεταξύ μας διά της πίστεως, γίνουμε ένα σώμα του Κυρίου ο οποίος υπάρχει μέσα σε όλα, ο Απόστολος την ονομάζει υποταγή του Υιού προς τον Πατέρα, επειδή η ομόθυμη προσκύνηση που αποδίδεται από όλους στον Υιό, από τα επουράνια και τα επίγεια και τα καταχθόνια, μεταβαίνει στη δόξα του Πατέρα, καθώς ο Παύλος λέει τα εξής: «Σε Αυτόν θα καμφθεί κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός».

Γʹ. Ως αντίπαλο εννοεί και τον διάβολο και καθέναν που τον υπηρετεί. Διότι, όταν ο βίος λάμπει και ο λόγος εναρμονίζεται με αυτόν, όντας επιεικής, ήμερος, προσηνής, χωρίς να δίνει καμία λαβή στους αντιπάλους, τότε το κέρδος είναι μεγάλο και ανείπωτο. Επομένως, είναι μεγάλη η ανάγκη για τη διακονία του λόγου, όχι του οποιουδήποτε λόγου, αλλά ενός λόγου δοκίμου και ακατάκριτου, που να μη δίνει από πουθενά καμία αφορμή σε όσους το επιθυμούν. Οι δούλοι να υποτάσσονται στους δικούς τους κυρίους, να είναι σε όλα ευάρεστοι. Βλέπεις τι είπε προηγουμένως; «Για να ντραπεί», λέει, «ο αντίπαλος, μη έχοντας τίποτε το κακό να πει για εμάς». Άρα, είναι άξιος καταδίκης εκείνος που χωρίζει τις γυναίκες από τους άνδρες με την πρόφαση της εγκράτειας, καθώς και εκείνος που αποστερεί τους δούλους από τους κυρίους τους με το ίδιο ακριβώς πρόσχημα. Αυτός ο λόγος δεν είναι ακατάκριτος· απεναντίας, δίνει μεγάλη λαβή και στους απίστους, και ανοίγει τα στόματα όλων εναντίον μας. «Οι δούλοι», λέει, «να υποτάσσονται στους δικούς τους κυρίους, να είναι σε όλα ευάρεστοι, να μην αντιλέγουν, να μην υπεξαιρούν, αλλά να επιδεικνύουν απόλυτη και αγαθή πίστη, ώστε να στολίζουν σε όλα τη διδασκαλία του Θεού και Σωτήρος μας». Εύλογα, λοιπόν, έλεγε αλλού: «Δουλεύοντας σαν στον Θεό, και όχι σε ανθρώπους». Διότι, ακόμη κι αν διακονείς τον κύριό σου με καλή θέληση, εντούτοις το κίνητρο έχει την αρχή του στον φόβο. Ώστε, εκείνος που τον διακονεί με τόσο φόβο, θα επιτύχει τις μεγαλύτερες ανταμοιβές.

Διότι είναι φανερό ότι, αφού πρώτα ενστάλαξαν στην ψυχή τους τον φόβο για την ανάσταση και για την κρίση, καθώς και για όλα τα υπόλοιπα που διδάσκουμε σχετικά με τα μετά τον θάνατον, με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να αποκρούσουν την κακία, εδραιώνοντας στην ψυχή τους έναν φόβο αντίρροπο προς την ηδονή των κακών. Επομένως, όχι τυχαία ούτε άσκοπα κάνει παντού εκτενή λόγο για αυτούς· διότι, όσο πιο κακοί είναι, τόσο περισσότερο θαυμάζεται η δύναμη του κηρύγματος. Εξάλλου, και τον ιατρό τότε τον θαυμάζουμε, όταν τον απελπισμένο ασθενή, που δεν απολαμβάνει καμία βοήθεια ούτε μπορεί να κυριαρχήσει στις άκαιρες επιθυμίες του, αλλά κυλιέται μέσα σε αυτές, τον επαναφέρει στην υγεία και τον θεραπεύει. Και πρόσεξε τι απαιτεί από αυτούς· εκείνα ακριβώς που περισσότερο από όλα αναπαύουν τον κύριο: «Να μην αντιλέγουν, να μην υπεξαιρούν»· δηλαδή, να επιδεικνύουν μεγάλη αφοσίωση σε όσα τους εμπιστεύονται, να είναι εξαιρετικά αγαθοί απέναντι στους κυρίους τους, υπακούοντας στα προστάγματά τους.

«Οι ηλικιωμένοι άνδρες να είναι νηφάλιοι, σεμνοί, συνετοί, υγιείς στην πίστη, στην αγάπη, στην υπομονή. Οι ηλικιωμένες γυναίκες ομοίως να έχουν ιεροπρεπή συμπεριφορά, να μην είναι συκοφάντριες, να μην είναι υποδουλωμένες στο πολύ κρασί, να είναι δασκάλες του καλού, ώστε να συνετίζουν τις νέες γυναίκες να αγαπούν τους άνδρες τους, να αγαπούν τα παιδιά τους, να είναι συνετές, αγνές, οικουροί, αγαθές, και να υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες.» Όχι εξαιτίας της δικής τους φύσης, αλλά εξαιτίας της προαίρεσης εκείνων που μετέχουν. «Για να μη βλασφημείται ο λόγος του Θεού. Τους νεότερους ομοίως να τους προτρέπεις να είναι συνετοί. Σε όλα να προσφέρεις τον εαυτό σου ως πρότυπο καλών έργων, δείχνοντας στη διδασκαλία αδιαφθορία, σεμνότητα, λόγο υγιή και ακατάκριτο· ώστε ο αντίπαλος να ντροπιαστεί, μη έχοντας να πει τίποτα κακό για εμάς. Οι δούλοι να υποτάσσονται στους δικούς τους κυρίους σε όλα, να είναι ευάρεστοι, να μην αντιλέγουν, να μην υπεξαιρούν, αλλά να επιδεικνύουν απόλυτη και αγαθή πίστη, ώστε να κοσμούν τη διδασκαλία του Σωτήρα μας Θεού σε όλα. Διότι φανερώθηκε η σωτήρια χάρη του Θεού σε όλους τους ανθρώπους, η οποία μας παιδαγωγεί, ώστε, αφού απαρνηθούμε την ασέβεια και τις κοσμικές επιθυμίες, να ζήσουμε με σωφροσύνη, με δικαιοσύνη και με ευσέβεια στον τωρινό αιώνα, προσδοκώντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού.» Διότι, εάν συμβαίνει μια πιστή γυναίκα που συζεί με άπιστο να μην είναι ενάρετη, η βλασφημία συνηθίζει να στρέφεται εναντίον του Θεού. «

Ερμηνεία. Επειδή ο μεν Απόστολος, γράφοντας και προς τον Τιμόθεο, λέγει: «όσοι είναι δούλοι υπό ζυγόν ας θεωρούν τους δικούς τους κυρίους άξιους κάθε τιμής. Όσοι δε έχουν πιστούς κυρίους ας μην τους καταφρονούν επειδή είναι αδελφοί, αλλά μάλλον ας τους υπηρετούν. Και προς τον Τίτο, οι δούλοι να υποτάσσονται στους δικούς τους κυρίους και να είναι σε όλα ευάρεστοι». Επειδή λοιπόν, λέγω, ο μεν Απόστολος λέγει αυτά, οι δε Ευσταθιανοί δίδασκαν τα αντίθετα, για αυτό τον λόγο ο παρών Κανόνας, ακολουθώντας την Αποστολική διδασκαλία, αναθεματίζει εκείνους που δίδασκαν ότι οι δούλοι πρέπει να καταφρονούν τους αυθέντες τους και να αποχωρούν από το να τους υπηρετούν με κάθε αγάπη και τιμή. Ανάγνωσε και τον 82ο Αποστολικό Κανόνα.