Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 3:4

Ορθ. Ανάγνωσε τον Απόστολο, για να τον ακούσεις. Διότι λέγει τα εξής, γράφοντας στον μαθητή του: «Όταν δε φανερώθηκε η χάρις του Σωτήρος ημών Θεού, μας έσωσε όχι εξαιτίας έργων δικαιοσύνης τα οποία πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το έλεός Του, διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε επάνω μας πλουσίως, διά του Ιησού Χριστού του Κυρίου και Σωτήρος ημών.» Μακεδ.

Και πάλι, το Πνεύμα είναι και ονομάζεται Πνεύμα αγιωσύνης και ανακαινίσεως· διότι γράφει ο Παύλος: «Ο οποίος αποδείχθηκε Υιός Θεού με δύναμη, κατά το Πνεύμα της αγιωσύνης, μέσω της αναστάσεως εκ νεκρών, ο Ιησούς Χριστός ο Κύριός μας.» Και πάλι λέει: «Αλλά αγιασθήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και με το Πνεύμα του Θεού μας»· όπως και γράφοντας προς τον Τίτο έλεγε: «Όταν όμως φανερώθηκε η χρηστότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού, μας έσωσε όχι εξαιτίας έργων δικαιοσύνης που πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το δικό του έλεος, διαμέσου του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε πάνω μας πλούσια διαμέσου του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας, ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη δική του χάρη, να γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής σύμφωνα με την ελπίδα.» Τα κτίσματα, αντίθετα, είναι εκείνα που αγιάζονται και ανακαινίζονται. Διότι, «Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα κτισθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης.» Και ο Παύλος επίσης λέει: «Διότι είναι αδύνατον για εκείνους που άπαξ φωτίστηκαν, και γεύτηκαν την επουράνια δωρεά, και έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος». Επομένως, αυτό που δεν αγιάζεται από κάποιο άλλο, ούτε μετέχει σε αγιασμό, αλλά είναι το ίδιο αντικείμενο μετοχής, και δια του οποίου αγιάζονται όλα τα κτίσματα, πώς θα μπορούσε να είναι ένα από τα πάντα, όμοιο στη φύση με εκείνα που μετέχουν σε αυτό; Διότι όσοι ισχυρίζονται κάτι τέτοιο είναι ανάγκη να πουν ότι και ο Υιός, διαμέσου του οποίου έγιναν τα πάντα, είναι ένα από τα πάντα.

Και πάλι, το Πνεύμα είναι και ονομάζεται Πνεύμα αγιωσύνης και ανακαινίσεως· διότι γράφει ο Παύλος: «ο οποίος αναδείχθηκε Υιός Θεού με δύναμη, κατά το Πνεύμα της αγιωσύνης, με την ανάσταση εκ νεκρών, του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας». Και πάλι λέει: «Αλλά αγιασθήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και με το Πνεύμα του Θεού μας». Επίσης, γράφοντας προς τον Τίτο έλεγε: «Όταν όμως φανερώθηκε η χρηστότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού, μας έσωσε όχι εξαιτίας των έργων δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά κατά το δικό του έλεος, διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε πάνω μας πλούσια διά του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας, ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη χάρη εκείνου, να γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής σύμφωνα με την ελπίδα μας». Τα κτίσματα, αντίθετα, είναι αυτά που αγιάζονται και ανακαινίζονται. Διότι, «θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου», αναφέρει, «και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης». Αλλά και ο Παύλος λέει: «Διότι είναι αδύνατο εκείνοι που άπαξ φωτίστηκαν και γεύθηκαν την επουράνια δωρεά και έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος». Επομένως, εκείνο που δεν αγιάζεται από κάποιον άλλο, ούτε μετέχει σε αγιασμό, αλλά είναι το ίδιο μεθεκτό, μέσα στο οποίο αγιάζονται όλα τα κτίσματα, πώς θα μπορούσε να είναι ένα από τα πάντα, όμοιο με εκείνα που μετέχουν σε αυτό; Διότι όσοι ισχυρίζονται κάτι τέτοιο αναγκάζονται να πουν ότι και ο Υιός, διά του οποίου δημιουργήθηκαν τα πάντα, είναι και αυτός ένα από τα πάντα.

Μακ. Από πού προκύπτει αυτό;» Ορθ. Ο απόστολος Παύλος λέει: «Διότι, όταν φανερώθηκε η χάρη του Θεού του Σωτήρα μας, όχι εξαιτίας έργων που πράξαμε εμείς επάνω στη γη, αλλά κατά το πολύ του έλεος, μας αναγέννησε δια λουτρού παλιγγενεσίας και ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχυσε επάνω μας πλουσιοπάροχα δια του Ιησού Χριστού». Ποιος εξέχυσε δια του Ιησού Χριστού; Προφανώς εκείνος που είπε: «Στις έσχατες ημέρες θα εκχεώ από το Πνεύμα μου». Μακ. Δεν δίνει, λοιπόν, ο Υιός το Πνεύμα; Ορθ. Άκουσες, ότι ο Πατέρας δίνει το Πνεύμα δια του Υιού. Βεβαίως, ενώ ο Πατέρας είχε πει, «Στις έσχατες ημέρες θα εκχεώ από το Πνεύμα μου», ο Υιός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, λέει: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Μακ.

Και πάλι ομοίως δοξάστε τον Κύριο των αγαθών λέγοντας: Όταν όμως φανερώθηκε η χρηστότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού, όχι από έργα δικαιοσύνης τα οποία πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το έλεός του μας έσωσε, διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε πάνω μας πλούσια διά του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας, ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη δική του χάρη, να γίνουμε κληρονόμοι σύμφωνα με την ελπίδα της αιώνιας ζωής.

Ακούστε λοιπόν τον Παύλο που λέει: Διότι κάποτε ήμασταν και εμείς ανόητοι, απειθείς, πλανεμένοι, υποδουλωμένοι σε ποικίλες επιθυμίες· όταν όμως φανερώθηκε η αγαθότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού, μας έσωσε, όχι εξαιτίας έργων δικαιοσύνης που πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το δικό Του έλεος, διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος· και πάλι αλλού: Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε θηλυπρεπείς, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε κλέφτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε υβριστές, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού.

Δεν οικονόμησε ο Θεός αμέτρητα πράγματα διά των προφητών και διά των πάντων; Μήπως όμως ακούσαμε; Διότι, λέει, ήμασταν κάποτε και εμείς πλανεμένοι· όταν όμως φανερώθηκε η χρηστότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού. Πώς; Όχι εξαιτίας των δίκαιων έργων που πράξαμε εμείς, αλλά κατά το έλεός Του μας έσωσε διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος. Ω, πόσο ήμασταν βυθισμένοι στην κακία, ώστε να μην είναι δυνατόν απλώς να καθαριστούμε, αλλά να έχουμε ανάγκη αναγεννήσεως! Διότι αυτό ακριβώς είναι η παλιγγενεσία.

Όταν δε, λέει, φανερώθηκε η χρηστότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού, μας έσωσε όχι εξαιτίας έργων δικαιοσύνης που πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το δικό Του έλεος, διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε επάνω μας πλουσιοπάροχα διά του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας, ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη χάρη Εκείνου, να γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής σύμφωνα με την ελπίδα. Τι σημαίνει το «Σύμφωνα με την ελπίδα»;

Ας μην σε περιφρονεί κανείς.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Να τους υπενθυμίζεις να υποτάσσονται στις αρχές και στις εξουσίες, να πειθαρχούν, να είναι έτοιμοι για κάθε καλό έργο, να μην κακολογούν κανέναν, να είναι φιλειρηνικοί, επιεικείς, δείχνοντας κάθε πραότητα προς όλους τους ανθρώπους. Διότι κάποτε ήμασταν και εμείς ανόητοι, απειθείς, πλανεμένοι, όντας δούλοι σε ποικίλες επιθυμίες και ηδονές, ζώντας μέσα στην κακία και τον φθόνο, απεχθείς, μισώντας ο ένας τον άλλον. Όταν όμως φανερώθηκε η αγαθότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού, μας έσωσε, όχι εξαιτίας των έργων δικαιοσύνης που πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το δικό Του έλεος, διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαίνισης του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχυσε πλούσια επάνω μας διά του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας, ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη δική Του χάρη, να γίνουμε κληρονόμοι σύμφωνα με την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Αληθινός είναι αυτός ο λόγος· και θέλω να τα επιβεβαιώνεις με σιγουριά αυτά, ώστε εκείνοι που έχουν πιστέψει στον Θεό να φροντίζουν να πρωτοστατούν σε καλά έργα. Αυτά είναι τα καλά και ωφέλιμα για τους ανθρώπους. Τις ανόητες όμως συζητήσεις, τις γενεαλογίες, τις έριδες και τις νομικές διαμάχες να τις αποφεύγεις. Διότι είναι ανωφελείς και μάταιες. Τον αιρετικό άνθρωπο, μετά από μία και δεύτερη νουθεσία, να τον αποφεύγεις, γνωρίζοντας ότι ο τέτοιος έχει διαστραφεί και αμαρτάνει, όντας αυτοκατάκριτος. Όταν στείλω τον Αρτεμά σε σένα ή τον Τυχικό, φρόντισε να έλθεις σε μένα στη Νικόπολη. Διότι εκεί έχω αποφασίσει να περάσω τον χειμώνα.

Με δικαιοσύνη δε, όπως και με κρίση και με έλεος. Διότι μας απελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας απάλλαξε από τη δουλεία της φθοράς. Διότι ο Θεός, λέγει, μέσω του Χριστού συμφιλίωνε τον κόσμο με τον εαυτό Του, χωρίς να τους καταλογίζει τα παραπτώματά τους. Πότε έγιναν αυτά; Όταν φανερώθηκε η φιλανθρωπία του Θεού, του Σωτήρα μας, μας έσωσε, όχι εξαιτίας των δίκαιων έργων που εμείς πράξαμε, αλλά σύμφωνα με το δικό Του έλεος, μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε επάνω μας πλουσιοπάροχα μέσω του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας, ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη δική Του χάρη, να γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής.

Και όχι μόνο τον ανέστησε από εκείνη τη φοβερή πτώση, αλλά και τον αξίωσε με τη βασιλεία και με τα μέγιστα αγαθά. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Όταν, λέει, εμφανίστηκε η χρηστότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού», σαν να φανερώθηκε τότε για πρώτη φορά πόσο μεγάλη είναι. Και ο Κύριος λέει: «Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμο», φανερώνοντας την υπερβολή της αγάπης του με αυτόν τον λόγο.