Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 3:8

Μην αποκληθείς ανυπάκουος, σκληρός, αλαζόνας, συκοφάντης, δίγλωσσος, κακολόγος, άσπλαχνος, μισάδελφος, μισάρετος· αλλά μάλλον υπάκουος, αληθινός, σώφρων, σιωπηλός, άοκνος, εύσπλαχνος, νηφάλιος, φιλάδελφος, φιλόξενος, φιλάρετος, παρηγορητικός, ευλαβής· διότι αυτά είναι καλά και ωφέλιμα για τους ανθρώπους.

Και πολύς λόγος γινόταν από τον Παύλο γι' αυτό το έλεος. Διότι άκουσέ τον άλλοτε μεν να λέει: «Μόνο τους φτωχούς να θυμόμαστε»· άλλοτε δε: «Εάν αξίζει να μεταβώ κι εγώ». Και παντού, διαρκώς, τον βλέπεις να μεριμνά γι' αυτό. Και πάλι: «Ας μαθαίνουν δε και οι δικοί μας να πρωτοστατούν στα καλά έργα»· και πάλι: «Διότι αυτά είναι καλά και ωφέλιμα για τους ανθρώπους». Άκουσε δε και κάποιον άλλον να λέει: «Η ελεημοσύνη σώζει από τον θάνατο»· και άλλον: «Εάν αφαιρέσεις το έλεος, Κύριε, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί;» και: «Εάν εισέλθεις», λέει, «σε κρίση με τον δούλο σου»· και κάποιος άλλος: «Μέγα πράγμα είναι ο άνθρωπος, και πολύτιμο ο ελεήμων άνδρας».

Δηλαδή, καθώς ελπίσαμε, έτσι και θα απολαύσουμε· ή σημαίνει ότι: Ήδη είστε και κληρονόμοι. Πιστός είναι ο λόγος. Διότι, επειδή ομίλησε περί πραγμάτων μελλοντικών και όχι ακόμη παρόντων, προσέθεσε τη βεβαίωση της αξιοπιστίας. Αυτά είναι αληθινά, λέγει, και τούτο είναι φανερό από όσα έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Διότι Εκείνος που μας απάλλαξε από τόση ανομία και από τόσα κακά, είναι ολοφάνερο ότι οπωσδήποτε θα μας καταστήσει μετόχους και των μελλοντικών αγαθών, εφόσον παραμείνουμε σταθεροί στη χάρη· διότι τα πάντα προέρχονται από την ίδια πρόνοια.

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤ΄. Και για τα ζητήματα αυτά επιθυμώ να διαβεβαιώνεις με κατηγορηματικότητα, ώστε εκείνοι που έχουν πιστέψει στον Θεό να φροντίζουν να πρωτοστατούν σε καλά έργα. Αυτά είναι τα καλά και ωφέλιμα για τους ανθρώπους. Τις ανόητες, όμως, συζητήσεις και τις γενεαλογίες και τις έριδες και τις διαμάχες γύρω από τον νόμο να τις αποφεύγεις· διότι είναι ανωφελείς και μάταιες.

Τον αιρετικό άνθρωπο, μετά από μία και δεύτερη νουθεσία, να τον αποφεύγεις· γνωρίζοντας ότι ένας τέτοιος άνθρωπος έχει διαστραφεί και αμαρτάνει, όντας αυτοκατάκριτος. α'. Αφού μίλησε για τη φιλανθρωπία του Θεού και για την άφατη μέριμνά Του για εμάς, καθώς και για το ποιοι ήμασταν και ποιους μας κατέστησε, πρόσθεσε λέγοντας: «Και για αυτά θέλω να δίνεις σταθερές διαβεβαιώσεις, ώστε όσοι έχουν πιστέψει στον Θεό να φροντίζουν να πρωτοστατούν σε καλά έργα»· δηλαδή, για αυτά να ομιλείς και μέσω αυτών να τους προτρέπεις στην ελεημοσύνη. Διότι τα όσα ειπώθηκαν δεν θα συντελέσουν μόνο στην ταπεινοφροσύνη μας και στο να μην υπερηφανευόμαστε και να μην ονειδίζουμε τους άλλους, αλλά και σε κάθε άλλη αρετή.

Έτσι λοιπόν, και όταν απευθύνεται προς τους Κορινθίους, λέει: «Γνωρίζετε ότι ο Κύριος, αν και ήταν πλούσιος, έγινε φτωχός, για να πλουτίσουμε εμείς με τη δική Του φτώχεια». Αναλογιζόμενος την πρόνοια του Θεού και την υπερβάλλουσα φιλανθρωπία Του, τους προτρέπει στην ελεημοσύνη, όχι απλώς ούτε παρεμπιπτόντως. Αλλά τι λέει; «Να φροντίζουν», λέει, «να πρωτοστατούν σε καλά έργα»· δηλαδή, να βοηθούν αυτούς που αδικούνται, όχι μόνο με χρήματα αλλά και με την παροχή προστασίας, να υπερασπίζονται τις χήρες και τα ορφανά, και να εξασφαλίζουν όλους όσοι κακοπαθούν. Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το «να πρωτοστατούν σε καλά έργα». «Επειδή αυτά», λέει, «είναι καλά και ωφέλιμα για τους ανθρώπους. Τις δε ανόητες αναζητήσεις, τις γενεαλογίες, τις έριδες και τις διαμάχες γύρω από τον νόμο να τις αποφεύγεις, διότι είναι ανωφελείς και μάταιες».

Τι σημαίνει το «να φροντίζουν να πρωτοστατούν σε καλά έργα»; Σημαίνει να μην περιμένουν αυτούς που έχουν ανάγκη να έλθουν προς αυτούς, αλλά να αναζητούν και οι ίδιοι όσους χρειάζονται τη βοήθειά τους· διότι αυτός που πραγματικά ενδιαφέρεται, με αυτόν τον τρόπο φροντίζει· και έτσι μάλιστα θα επιτελέσει αυτό το έργο με πολλή προθυμία. Επειδή και στις ευεργεσίες που κάνει κάποιος, η πράξη του δεν αποφέρει τόσο όφελος και κέρδος σε όσους πάσχουν, όσο σε αυτούς που ευεργετούν· διότι τους χαρίζει παρρησία ενώπιον του Θεού. Εκεί, όμως, η μάχη δεν έχει κανένα τέλος. Ονομάζει λοιπόν αιρετικό τον αδιόρθωτο. Διότι, όπως ακριβώς το να παραβλέπει κανείς όσους έχουν ελπίδα αλλαγής αποτελεί δείγμα πνευματικής οκνηρίας, έτσι και το να προσπαθεί να θεραπεύσει εκείνους που νοσούν ανίατα αποτελεί δείγμα ανοησίας και έσχατης παραφροσύνης· διότι με αυτόν τον τρόπο τους καθιστούμε θρασύτερους.

Και πάλι: «Ας μαθαίνουν δε και οι δικοί μας να πρωτοστατούν σε καλά έργα»· και πάλι: «Διότι αυτά είναι καλά και ωφέλιμα στους ανθρώπους». Άκουσε δε και κάποιον άλλον που λέει: «Η ελεημοσύνη σώζει από τον θάνατο». Και εάν αφαιρέσεις το έλεος, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί; Και εάν εισέλθεις, λέει, σε κρίση με τον δούλο σου. Σπουδαίο πράγμα ο άνθρωπος, και πολύτιμο ο ελεήμων άνδρας. Διότι αυτό ακριβώς είναι ο ελεήμων άνθρωπος· ή μάλλον, αυτό είναι ο Θεός, το να ελεεί. Βλέπεις πόση είναι η δύναμη του ελέους του Θεού; Αυτό τα δημιούργησε όλα, αυτό έφτιαξε τον κόσμο μόνο από αγαθότητα· γι' αυτό και απείλησε με τη γέεννα, για να επιτύχουμε τη βασιλεία· και επιτυγχάνουμε τη βασιλεία εξαιτίας του ελέους. Διότι, ενώ ήταν μόνος, για ποιον λόγο δημιούργησε τόσους πολλούς; Όχι από αγαθότητα; Όχι από φιλανθρωπία; Αν ρωτήσεις: «Γιατί έγινε τούτο και τούτο;», παντού θα βρεις την αγαθότητα. Ας ελεήσουμε τους πλησίον μας, για να ελεηθούμε και εμείς οι ίδιοι· διότι αυτό το έλεος δεν το συγκεντρώνουμε τόσο για εκείνους, όσο για τους ίδιους μας τους εαυτούς κατά την ημέρα εκείνη, όταν η φλόγα του πυρός θα είναι σφοδρή. Αυτό το έλεος έχει τη δύναμη να σβήνει το πυρ, ενώ για εμάς γίνεται αιτία φωτός. Έτσι, μέσω αυτού θα απαλλαγούμε από το πυρ της γέεννας· επειδή, από πού θα σπλαχνιστεί και θα ελεήσει; Από την αγάπη γεννιέται το έλεος.

Ας μην σε περιφρονεί κανείς.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Να τους υπενθυμίζεις να υποτάσσονται στις αρχές και στις εξουσίες, να πειθαρχούν, να είναι έτοιμοι για κάθε καλό έργο, να μην κακολογούν κανέναν, να είναι φιλειρηνικοί, επιεικείς, δείχνοντας κάθε πραότητα προς όλους τους ανθρώπους. Διότι κάποτε ήμασταν και εμείς ανόητοι, απειθείς, πλανεμένοι, όντας δούλοι σε ποικίλες επιθυμίες και ηδονές, ζώντας μέσα στην κακία και τον φθόνο, απεχθείς, μισώντας ο ένας τον άλλον. Όταν όμως φανερώθηκε η αγαθότητα και η φιλανθρωπία του Σωτήρα μας Θεού, μας έσωσε, όχι εξαιτίας των έργων δικαιοσύνης που πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το δικό Του έλεος, διά του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαίνισης του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχυσε πλούσια επάνω μας διά του Ιησού Χριστού του Σωτήρα μας, ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη δική Του χάρη, να γίνουμε κληρονόμοι σύμφωνα με την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Αληθινός είναι αυτός ο λόγος· και θέλω να τα επιβεβαιώνεις με σιγουριά αυτά, ώστε εκείνοι που έχουν πιστέψει στον Θεό να φροντίζουν να πρωτοστατούν σε καλά έργα. Αυτά είναι τα καλά και ωφέλιμα για τους ανθρώπους. Τις ανόητες όμως συζητήσεις, τις γενεαλογίες, τις έριδες και τις νομικές διαμάχες να τις αποφεύγεις. Διότι είναι ανωφελείς και μάταιες. Τον αιρετικό άνθρωπο, μετά από μία και δεύτερη νουθεσία, να τον αποφεύγεις, γνωρίζοντας ότι ο τέτοιος έχει διαστραφεί και αμαρτάνει, όντας αυτοκατάκριτος. Όταν στείλω τον Αρτεμά σε σένα ή τον Τυχικό, φρόντισε να έλθεις σε μένα στη Νικόπολη. Διότι εκεί έχω αποφασίσει να περάσω τον χειμώνα.