Πατερικές αναφορές στο ΤΩΒΙΤ 4:15

Υπήρχε δε στα Εκβάτανα και η κόρη του Ραγουήλ, του συγγενούς του, ονόματι Σάρρα. Σε αυτήν δεν επέτρεπε να παντρευτεί ο δαίμονας Ασμοδαίος. Σκότωσε μάλιστα επτά άνδρες στη σειρά που την είχαν λάβει ως σύζυγο· και η κόρη, επειδή λυπήθηκε πάρα πολύ, προσευχήθηκε, και ο Θεός τής απέστειλε ως βοηθό τον αρχάγγελο Ραφαήλ. Ο Τωβίτ, λοιπόν, αφού παρήγγειλε στον υιό του τον Τωβία να μην πάρει γυναίκα από αλλού παρά μόνον από τη φυλή και το γένος του, του δίδει το χειρόγραφο των δέκα ταλάντων και του δίδει εντολή να αναχωρήσει και να τα απαιτήσει.

«Εγώ, όμως, δεν γνώριζα λιγότερο από τους ίδιους τους αδικουμένους τις ταλαιπωρίες». Ό,τι μισείς, μην το κάνεις σε άλλον. Ό,τι θέλετε να κάνουν σε εσάς οι άνθρωποι, αυτό να κάνετε και εσείς σε αυτούς. Γι' αυτόν τον λόγο, επειδή πολλές φορές αδικούμε τους άλλους, και παρόλο που ο Θεός μας προτρέπει με χίλιους τρόπους δεν καταφέρνει τίποτα, μας υποβάλλει στη δοκιμασία των ίδιων των καταστάσεων, ώστε μέσα από αυτά που παθαίνουμε να μαθαίνουμε και να διδασκόμαστε πόσο φοβερό είναι το κακό. Λέγεται ότι αυτό συνέβη και στην περίπτωση του Ηλία, και ότι γι' αυτό τον άφησε μέσα στην πείνα. Το ίδιο έγινε και με τον Ιωνά· γι' αυτό και παρεμβαίνει προς αυτόν πλέον την κατάλληλη στιγμή λέγοντας: εσύ μεν λυπήθηκες την κολοκυθιά, εγώ όμως δεν θα λυπηθώ τη Νινευή, τη μεγάλη μου πόλη, στην οποία κατοικούν περισσότεροι από εκατόν είκοσι χιλιάδες άνθρωποι; Το ίδιο συνέβη και με τον Ιερεμία· «διότι, γιατί», λέει, «τους κατέστρεψε ο Θεός;» Και τότε τους καταριέται. Μου φαίνεται, μάλιστα, ότι διηγείται το πάθος μετριάζοντας τον έπαινο για τον εαυτό του, με το να λέει ότι «δεν έκανα τίποτε το σπουδαίο με το να μην μοιχεύσω και να μην διαπράξω μια τόσο μεγάλη ανομία. Διότι», προσθέτει, «ξεριζώνει το σπίτι, όπου κι αν εισέλθει».

Αυτό ακριβώς, λοιπόν, φανερώνοντας και αποδεικνύοντας ο Χριστός, ότι δηλαδή δεν νομοθετεί τίποτε το ξένο ούτε κάτι που να υπερβαίνει τη φύση μας, αλλά εκείνο που από παλιά προκαταβολικά εναπόθεσε στη συνείδησή μας, μετά από εκείνους τους πολλούς μακαρισμούς έλεγε τα εξής: «Όσα θέλετε να κάνουν σε εσάς οι άνθρωποι, αυτά να κάνετε και εσείς σε αυτούς». Δεν υπάρχει ανάγκη από πολλά λόγια, λέει, ούτε από εκτενείς νόμους, ούτε από ποικίλη διδασκαλία· το θέλημά σου ας γίνει νόμος. Θέλεις να ευεργετείσαι; Ευεργέτησε άλλον. Θέλεις να σε ελεούν; Ελέησε τον πλησίον. Θέλεις να σε επαινούν; Επαίνεσε άλλον. Θέλεις να σε αγαπούν; Αγάπησε. Θέλεις να απολαμβάνεις τα πρωτεία; Παραχώρησέ τα πρώτα σε άλλον. Γίνε εσύ δικαστής, γίνε εσύ νομοθέτης της δικής σου ζωής. Και πάλι: «Εκείνο που μισείς, μην το κάνεις σε άλλον». Μέσω αυτού μεν εισάγει την απαλλαγή από την κακία, ενώ μέσω του προηγούμενου την άσκηση της αρετής. «Εκείνο που μισείς, μην το κάνεις σε άλλον». Μισείς να σε υβρίζουν; Μην υβρίσεις άλλον. Μισείς να σε φθονούν; Ούτε και εσύ να φθονήσεις άλλον. Μισείς να σε απατούν; Ούτε και εσύ να απατήσεις άλλον. Και γενικώς σε όλα, εάν κατέχουμε αυτά τα δύο λόγια, δεν θα έχουμε ανάγκη από άλλη διδασκαλία. Διότι, όσον αφορά την αρετή, τη μεν γνώση της την ενέθεσε στη φύση μας, ενώ την πράξη και τη διόρθωση τις εμπιστεύτηκε στην προαίρεσή μας. Ίσως είναι ασαφές αυτό που λέγεται· επομένως, θα προσπαθήσω να το κάνω πάλι πιο σαφές.

Επειδή, λοιπόν, δύο είναι οι οδοί που οδηγούν προς την αρετή, αφενός η απαλλαγή από την κακία και αφετέρου η εργασία των αρετών, αυτήν προτάσσει, καθιστώντας μέσω αυτής φανερή και εκείνη. Και την πρώτη μεν την υπονόησε λέγοντας: «Ό,τι μισείς, μην το κάνεις σε άλλον»· τη δεύτερη όμως τη δήλωσε σαφώς λέγοντας: «Όσα θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, αυτά να κάνετε και εσείς σε αυτούς».