Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 1:11

Από τα οποία <αναζητάτε το ψεύδος> και, αναζητώντας το ψεύδος, αναζητάτε τη μάχαιρα εναντίον των εαυτών σας. Διότι <στόμα που καταψεύδεται αναιρεί την ψυχή>. Ψεύδος ονομάζει εδώ κάθε μάταιο πράγμα, το οποίο υπόκειται σε ταχεία πτώση και μεταβολή. <Δόλιος ζυγός> και μάταιος είναι το ψεύδος. Είναι γραμμένο: <Όμως μάταιοι είναι οι υιοί των ανθρώπων, ψευδείς οι υιοί των ανθρώπων σε ζυγούς για να αδικούν. Γιατί αγαπάτε τη ματαιότητα και αναζητάτε το ψεύδος;> Και η ζυγαριά έχει δύο πλάστιγγες που διακρίνουν όσα προσφέρονται, οι οποίες δέχονται τα είδη και αντισταθμίζουν την ύλη, κρεμασμένες από νήμα και αιωρούμενες πάνω και κάτω, και κατά την αιώρησή τους υποδεικνύουν το ασφαλές, όταν το μεσαίο κέντρο του ζυγού, η λεγόμενη γλωσσίδα, προβάλλοντας από εδώ και από εκεί, αναζητά πού θα βρει το δίκαιο. Και όταν μεν προβάλλει, ελέγχει την αδικία, όταν δε φαίνεται περισσότερο, μαρτυρεί το μέγεθος της βίας. Σαν κόρη που εξωθείται από τον κοιτώνα της, όταν όμως τα υποκείμενα πράγματα συμφωνούν με ισόρροπη κλίση, κρύβεται μέσα στον θάλαμο, νιώθοντας συστολή ενώπιον του δικαίου. Και η γλώσσα όταν κρύβεται μαρτυρεί την ισότητα, και όταν φαίνεται προκαλεί λύπη, ενώ όταν δεν φαίνεται προκαλεί χαρά. Και ο ζυγοστάτης, σαν εραστής που παρατηρεί σώφρονα κόρη, επιθεωρεί τις δύο θυρίδες του κοιτώνα, λυπούμενος μεν όταν εκείνη προβάλλει, ευφραινόμενος δε όταν παραμένει κρυμμένη.

Μάρτυρας είναι ο ευαγγελιστής Μάρκος: «Οι δε αρχιερείς και όλο το συνέδριο ζητούσαν ψευδομαρτυρία κατά του Ιησού». Και ζητάτε το ψεύδος. «Αυτόν βρήκαμε να διαστρέφει το έθνος και να εμποδίζει να δίνουν φόρο στον Καίσαρα». Και πώς εμπόδισε, αυτός που είπε: «Αποδώστε τα του Καίσαρα στον Καίσαρα»; Και ζητάτε το ψεύδος. «Ξεσηκώνει τον λαό διδάσκοντας». Και ζητάτε το ψεύδος. «Αν αυτός δεν ήταν κακοποιός, δεν θα σου τον παραδίδαμε». Και τι κακό έκανε; Ότι έδιωξε ασθένειες; Ότι φυγάδευσε δαίμονες; Ότι ανέστησε νεκρούς; Ότι από πέντε άρτους έθρεψε ισάριθμες χιλιάδες; Ακόμη η τροφή βρισκόταν στον λαιμό τους, και το ψεύδος στο στόμα τους. Και ζητάτε το ψεύδος. Ας αποφύγουμε, αδελφοί, το ψεύδος ως μάχαιρα της ψυχής· διότι, λέει, «στόμα που συκοφαντεί σκοτώνει ψυχή», όχι αυτού που συκοφαντείται, αλλά αυτού που ψεύδεται. Δεν ξεχωρίζει τόσο ο βάρβαρος από τα μαλλιά του και ο στρατιώτης από τον μανδύα του, όσο ο Χριστιανός από το να μην ψεύδεται. Και όπως ακριβώς στους πολέμους από το σύνθημα διακρίνονται οι φίλοι και οι εχθροί, έτσι και στον πόλεμο των ανθρωπίνων υποθέσεων οι φίλοι του Θεού αναγνωρίζονται από το να λένε την αλήθεια και να μην ψεύδονται, ενώ εκείνοι που ψεύδονται φονεύονται από την ίδια τους τη γλώσσα σαν από μάχαιρα. Στόμα που δεν ξέρει να ορκίζεται ή να ψεύδεται, γρήγορα εισακούεται από τον Θεό στις προσευχές.

Διότι ο δόλιος, καθώς άλλο φαίνεται και άλλο είναι, ψεύδεται με το στόμα· «το στόμα όμως που λέει ψέματα καταστρέφει την ψυχή». Επειδή, λοιπόν, έλεγε τέτοια λόγια, τα οποία ήταν ικανά και τον ίδιο να δικαιώσουν και τον Θεό να δυσωπήσουν και τους ακροατές να διδάξουν, για τον λόγο αυτό είπε: «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε».

Μπορούσαμε βέβαια, αγαπητοί αδελφοί, και εξ αρχής, ευθύς μόλις κατασκευάστηκαν οι σκευωρίες εναντίον του συλλειτουργού μας Αθανασίου, ή και μετά την είσοδό του στην Αλεξάνδρεια, να απολογηθούμε για όσα ραδιούργησαν εναντίον του οι περί τον Ευσέβιο, να τους εγκαλέσουμε για όσα εκείνος υπέφερε από αυτούς και να καταδείξουμε όλες τις συκοφαντίες που διατυπώθηκαν εναντίον του. Επειδή όμως τότε δεν το επέτρεπαν οι περιστάσεις, όπως γνωρίζετε και εσείς, και καθώς νομίζαμε ότι τώρα πια, μετά την επάνοδο του επισκόπου Αθανασίου, θα αισχύνονταν και θα ερυθριούσαν για τα τόσο φανερά αδικήματά τους, για τον λόγο αυτόν πείσαμε τους εαυτούς μας να σιωπήσουν. Επειδή όμως, αφού ο άνδρας έπαθε τόσα πολλά, μετά την εξορία του στις Γαλλίες, μετά τη διαμονή του σε ξένο τόπο πολύ μακριά αντί για την πατρίδα του, και μετά το ότι παραλίγο να πεθάνει εξαιτίας των διαβολών τους, αν δεν τύχαινε ενός φιλάνθρωπου βασιλιά —πράγματα με τα οποία κάθε εχθρός, ακόμη και ο πιο ωμός στον θυμό, θα είχε ικανοποιηθεί— αυτοί δεν ερυθριούν, αλλά πάλι συμπεριφέρονται με θράσος εναντίον της Εκκλησίας και του ανδρός, και, αγανακτώντας για την απαλλαγή του, αποτολμούν δεύτερες, χειρότερες ενέργειες. Και κατηγορούν με ευκολία, μην υπολογίζοντας τον φόβο για όσα είναι γραμμένα στις Άγιες Γραφές: «ο ψευδομάρτυρας δεν θα μείνει ατιμώρητος» και «το στόμα που συκοφαντεί θανατώνει την ψυχή». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν μπορούμε πλέον να σιωπούμε, αλλά εκπλησσόμαστε με την πονηρία τους και την ακόρεστη εριστικότητά τους στο να πλέκουν σκευωρίες.

Παρακαλώ, είτε δώσε την εντολή να ελεγχθώ με την προσωπική μου παρουσία, είτε καταδίκασε τις διαβολές και μιμήσου τον Δαβίδ που λέει: «Εκείνον που καταλαλεί κρυφά τον πλησίον του, αυτόν εξεδίωκα». Διότι, στο μέτρο που εξαρτιόταν από αυτούς, «το στόμα που ψεύδεται θανατώνει την ψυχή». Η δική σου όμως μακροθυμία υπερίσχυσε, παρέχοντας την παρρησία της απολογίας, ώστε να είναι δυνατόν να καταδικαστούν και εκείνοι ως φιλόνεικοι και συκοφάντες. Αυτά, λοιπόν, αφορούν τον ευσεβέστατο αδελφό σου, της μακαρίας μνήμης· διότι μπορείς, σύμφωνα με τη σοφία που σου δόθηκε από τον Θεό, να συμπεράνεις τα πολλά μέσα από αυτά τα λίγα, και να διαγνώσεις την πλαστή κατηγορία.

Παρακαλώ, λοιπόν, είτε φρόντισε να ελεγχθώ αυτοπροσώπως, είτε κατάκρινε τις συκοφαντίες, και μιμήσου τον Δαβίδ που λέει: «Αυτόν που καταλαλεί κρυφά τον πλησίον του, αυτόν τον εξεδίωκα». Διότι, σε ό,τι εξαρτιόταν από αυτούς, «ένα στόμα που ψεύδεται καταστρέφει την ψυχή». Η δική σου όμως μακροθυμία υπερίσχυσε, παρέχοντας τη δυνατότητα ελεύθερης απολογίας, ώστε να μπορέσουν να καταδικαστούν και αυτοί ως φιλόνεικοι και συκοφάντες. Αυτά, λοιπόν, σχετικά με τον ευσεβέστατο αδελφό σου, μακαρίας μνήμης· διότι μπορείς, σύμφωνα με τη σοφία που σου έχει δοθεί από τον Θεό, να συμπεράνεις τα πολλά από αυτά τα λίγα, και να αντιληφθείς την κατασκευασμένη κατηγορία.

ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί γογγυσμών. «Ο λαός γόγγυζε· και οργίστηκε ο Κύριος, και άναψε φωτιά, και κατέφαγε μέρος του στρατοπέδου.» «Φυλαχτείτε από τον ανώφελο γογγυσμό, και προφυλάξτε τη γλώσσα σας από την καταλαλιά, διότι κανένας κρυφός ψίθυρος δεν θα χαθεί στο κενό.» «Ο συνετός άνθρωπος δεν γογγύζει.» «Μην γογγύζετε, όπως γόγγυσαν μερικοί, και χάθηκαν από τον εξολοθρευτή.» «Να κάνετε τα πάντα χωρίς γογγυσμούς, για να γίνετε άμεμπτοι.» Είναι απρόσδεκτη η εργασία εκείνων που γογγύζουν, ως θυσία ελαττωματική. — Πρέπει, επομένως, το έργο του οκνηρού και εκείνου που αντιλέγει να απομακρύνεται από την αδελφότητα.

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. —Περί καταλαλιάς· και ότι η καταλαλιά είναι ψευδής λόγος που λέγεται εναντίον κάποιου. Η Μαριάμ και ο Ααρών μίλησαν εναντίον του Μωυσή εξαιτίας της Αιθιοπίσσας γυναίκας την οποία είχε πάρει ο Μωυσής, επειδή ακριβώς είχε πάρει Αιθιόπισσα γυναίκα. Και είπαν: «Μήπως ο Κύριος μίλησε μόνο στον Μωυσή; Δεν μίλησε και σε εμάς ο Κύριος;» Και είπε ο Κύριος προς αυτούς: «Ακούστε τον λόγο μου, και οι δύο. Εάν υπάρξει ανάμεσά σας προφήτης του Κυρίου, σε αυτόν θα γίνω γνωστός μέσα από όραμα, και θα του μιλήσω στον ύπνο του. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τον δούλο μου τον Μωυσή· αυτός είναι πιστός σε όλον τον οίκο μου. Στόμα με στόμα θα του μιλήσω, φανερά και όχι με αινίγματα, και αυτός είδε τη δόξα του Κυρίου. Γιατί, λοιπόν, δεν φοβηθήκατε να μιλήσετε εναντίον του δούλου μου, του Μωυσή;» Και οργίστηκε σφόδρα ο Κύριος· και ιδού, η Μαριάμ έγινε λεπρή, λευκή σαν το χιόνι. «Ας γίνουν άλαλα τα δόλια χείλη», και τα λοιπά. «Κάθεσαι και μιλάς εναντίον του αδελφού σου», και τα λοιπά. «Καταλάλησαν εναντίον του Θεού και είπαν», και τα λοιπά. «Αυτόν που καταλαλεί κρυφά τον πλησίον του», και τα λοιπά. «Αυτός που λαλεί άδικα δεν θα σταθεί ορθός ενώπιόν μου», και τα λοιπά. «Μην αγαπάς να καταλαλείς, για να μην εξολοθρευτείς», και τα λοιπά. «Φυλαχτείτε από τον ανώφελο γογγυσμό, και συγκρατήστε τη γλώσσα σας από την καταλαλιά· διότι ο κρυφός λόγος δεν πηγαίνει χαμένος.» «Μην καταλαλείτε ο ένας τον άλλον, αδελφοί. Εκείνος που καταλαλεί τον αδελφό του ή κρίνει τον αδελφό του, καταλαλεί τον νόμο και κρίνει τον νόμο. Εάν δε κρίνεις τον νόμο, δεν είσαι πλέον τηρητής του νόμου, αλλά κριτής.»

«Και τον έβγαλαν έξω από την πόλη, και τον λιθοβόλησαν με πέτρες, και πέθανε.» «Θα εξολοθρεύσεις όλους όσοι λένε ψέματα.» «Ο Κύριος θα εξολοθρεύσει όλα τα δόλια χείλη.» «Εκείνος που μιλάει με αδικία δεν στάθηκε ορθός μπροστά στα μάτια μου.» «Όποιος στηρίζεται σε ψέματα, αυτός θα ποιμάνει ανέμους· και ο ίδιος θα κυνηγάει φτερωτά πουλιά.» «Βδέλυγμα για τον Κύριο είναι τα ψεύτικα χείλη.» «Εκείνος που συγκεντρώνει θησαυρούς με ψεύτικη γλώσσα, κυνηγάει μάταια πράγματα, και οδηγείται σε παγίδες θανάτου.» «Η ψεύτικη γλώσσα μισεί την αλήθεια.» «Τον μάταιο και ψεύτικο λόγο απομάκρυνέ τον από εσένα.» «Ο ψευδομάρτυρας θα καταστραφεί.» «Μην γίνεσαι ψευδομάρτυρας εναντίον του συμπολίτη σου.» «Η συκοφαντία παραφρονεί τον σοφό, και καταστρέφει το σθένος της καρδιάς του.» «Το στόμα που λέει ψέματα θανατώνει την ψυχή.» «Να μην αγαπάτε τον ψεύτικο όρκο· διότι αυτά τα εμίσησα, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ.» «Σηκώθηκαν οι δύο πρεσβύτεροι ανάμεσα στον λαό, και έβαλαν τα χέρια τους πάνω στο κεφάλι της Σωσάννας.»