Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 1:14

Και πάλι, ας απαντήσουν, μπορούν άραγε τα γενητά να πουν: «Όλα όσα έχει ο Πατέρας, είναι δικά μου»; Εκείνος κατέχει το κτίζειν, το δημιουργείν, το αΐδιο, το να είναι παντοκράτορας και το άτρεπτο. Τα γενητά όμως δεν μπορούν να κατέχουν το δημιουργείν, διότι είναι κτιστά, ούτε το αΐδιο, διότι έχουν αρχή υπάρξεως, ούτε το να είναι παντοκράτορες και άτρεπτα, διότι εξουσιάζονται και είναι τρεπτής φύσεως, όπως ακριβώς λέγουν οι Γραφές. Επομένως, εάν αυτά ανήκουν στον Υιό, δεν προέρχονται από αρετή, όπως είπα, αλλά αποτελούν ίδιον της ουσίας Του· δηλαδή, όπως διεκήρυξε η Σύνοδος, δεν προέρχεται από άλλη ουσία αλλά από την ουσία του Πατέρα, της οποίας αποκλειστικά γνωρίσματα είναι και αυτά. Εκείνο δε που αποτελεί ίδιον της ουσίας του Πατέρα και γέννημα εξ αυτής, τι άλλο θα μπορούσε να είναι ή πώς θα μπορούσε να το ονομάσει κανείς, παρά ομοούσιο; Διότι όσα βλέπει κανείς στον Πατέρα, αυτά βλέπει και στον Υιό· και τα βλέπει στον Υιό όχι κατά μετοχή (εκ μετουσίας), αλλά κατ' ουσίαν. Και αυτό ακριβώς σημαίνει το: «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» και το «εκείνος που έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα». Εξάλλου, και από αυτό το σημείο πάλι είναι καλό να αποδείξουμε την αφροσύνη τους. Εάν εξαιτίας της αρετής, την οποία συνοδεύει η θέληση και η μη θέληση καθώς και η βελτίωση του τρόπου ζωής, ο Υιός είναι, κατά τη γνώμη σας, όμοιος με τον Πατέρα —τα οποία όμως αποτελούν ιδιώματα ποιότητας—, τότε είναι προφανές ότι αποκαλείτε τον Θεό σύνθετο, αποτελούμενο από ποιότητα και ουσία. Και ποιος θα ανεχθεί να λέγετε τέτοια πράγματα; Διότι δεν είναι σύνθετος ο Θεός, ο οποίος συνέθεσε «τα πάντα ώστε να έλθουν στην ύπαρξη», ούτε είναι τέτοιος όπως τα όντα που δημιουργήθηκαν από Αυτόν διά του Λόγου.

Διότι δεν πρέπει να τιμωρηθούν τώρα, με το να αποχωρήσει από αυτούς η θεία χάρη σαν τον ήλιο. Αλλά όπως ακριβώς το φως της ημέρας δεν εκλείπει εάν δεν συμπληρωθεί το δωδεκάωρο, έτσι ούτε και ο δικός μου φωτισμός αποσύρεται πριν την ώρα του, αλλά μέχρι να σταυρωθώ παραμένω μαζί με τους Ιουδαίους, ενσταλάζοντάς τους τη σύνεση ως φως της θεογνωσίας. Επειδή λοιπόν οι Ιουδαίοι, όντας στο σκοτάδι της απιστίας, σκοντάφτουν πάνω μου σαν σε λίθο, πρέπει να πάω προς αυτούς και να τους φωτίσω, ώστε να παύσουν τη θεομάχο μανία τους. <Αυτά είπε, και μετά από αυτό τους λέει: Ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί· αλλά πηγαίνω για να τον ξυπνήσω.> Μια αξιόλογη αφορμή με ελκύει στα Ιεροσόλυμα· διότι το «Ο φίλος μας έχει κοιμηθεί», αυτό σημαίνει· και εάν τον παραβλέψουμε, θα θεωρηθούμε άσπλαχνοι. Γι' αυτό πρέπει να σπλαχνιστούμε γι' αυτό το γεγονός και να σπεύσουμε για τη σωτηρία του φίλου, παραβλέποντας τις επιβουλές των Ιουδαίων. Δείχνοντας δε τη θεοπρεπή του δύναμη, ονομάζει ύπνο την έξοδο της ανθρώπινης ψυχής από το σώμα, και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα· διότι δεν καταδέχθηκε να τον ονομάσει θάνατο αυτός που έπλασε τον άνθρωπο για την αφθαρσία, σύμφωνα με τις γραφές, και ανέδειξε σωτήριες τις δημιουργίες του κόσμου. Εξάλλου ο λόγος του είναι και αληθινός· διότι πραγματικά για τον Θεό ο πρόσκαιρος θάνατος του σώματός μας είναι ύπνος και τίποτα άλλο, ο οποίος καταργείται με ένα απλό και μόνο νεύμα της κατά φύσιν ζωής, δηλαδή του Χριστού.

Διότι ο Χριστός δεν μας έφερε τη δική του σάρκα άνωθεν και από τον ουρανό, αλλά μάλλον γεννήθηκε κατά σάρκα από γυναίκα, η οποία είναι και αυτή μία από όσους βρίσκονται στη γη. Όταν λοιπόν λέγεται ότι έγινε καρπός και βλάστημα της γης, θα κατανοήσεις, όπως είπα, ότι γεννήθηκε κατά σάρκα από γυναίκα που ελήφθη για αυτήν την υπηρεσία, αν και ήταν μία από τους ανθρώπους της γης. «Εγώ είμαι Κύριος ο Θεός που σε έκτισε· ποιον κατασκεύασα καλύτερο, σαν πηλό κεραμέα;» Με αυτά τα λόγια τρόπον τινά αποδίδει την αιτία, του ότι ο Υιός, αν και είναι Θεός κατά φύση, κένωσε τον εαυτό του, και επέλεξε να πάθει για εμάς, και να αξιώσει με τόσο μεγάλη ευσπλαχνία αυτούς που βρίσκονται στη γη, ώστε να προσφέρει ως αντάλλαγμα τη δική του ψυχή· ή μάλλον και να καταδεχθεί να λάβει τη μορφή του δούλου, και να ανταλλάξει την ύψιστη δόξα με την ταπεινότητα της ανθρώπινης φύσης. Γι' αυτό λέει «Εγώ είμαι», το οποίο τώρα πρέπει να εκληφθεί με την έννοια: υπάρχω και ζω, όντας Θεός αληθινός και Κύριος των δυνάμεων, ο οποίος έφερε στην ύπαρξη τα πάντα και δεν δημιούργησε τον θάνατο, αλλά μάλλον έκτισε τα πάντα για την αφθαρσία. Έπειτα, τιμώντας την ανθρώπινη φύση και δείχνοντας ότι κανένα απολύτως από όλα τα όντα της γης δεν μπορεί να εξισωθεί με αυτήν, λέει: «Ποιον κατασκεύασα καλύτερο σαν πηλό κεραμέα;» Διότι έχουμε πλαστεί από αυτόν, αφού πήρε χώμα από τη γη και μας διαμόρφωσε άριστα, σαν κεραμέας.

Διότι ο Θεός δεν εποίησε τον θάνατο, κατά τα γεγραμμένα, ούτε ευφραίνεται με την απώλεια των ζώντων. Διότι τα εδημιούργησε όλα για να υπάρχουν. Και είναι σωτήριες οι γενέσεις του κόσμου, και δεν υπάρχει σε αυτές φάρμακο ολέθρου. Με τον φθόνο όμως του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο.» —(A f. 190 b) Προς ανατροπή του θανάτου και της φθοράς και του φθόνου που στράφηκε εναντίον μας από τον πονηρό και αρχέκακο δράκοντα, έγινε η σάρκωση του Λόγου, δηλαδή η ενανθρώπηση. Και αυτό μας καθίσταται σαφές από τα ίδια τα πράγματα.

Έπειτα ας αναζητήσουμε, όσο είναι δυνατόν, ποιο είναι το νόημα του δικού μας μυστηρίου. Έκτισε λοιπόν ο Θεός των όλων τα πάντα για την αφθαρσία, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες. Με τον φθόνο όμως του διαβόλου ο θάνατος εισήλθε στον κόσμο, διότι παρέσυρε τον πρώτο άνθρωπο σε παράβαση και παρακοή, και για αυτή την αιτία βρέθηκε κάτω από τη θεϊκή κατάρα. Διότι ειπώθηκε προς αυτόν: «Χώμα είσαι και στο χώμα θα επιστρέψεις». Αλλά η πραότητα του Δημιουργού υπερπήδησε τη βλάβη από την κακοτροπία εκείνου και βοήθησε τους ανθρώπους πάνω στη γη. Διότι από τη φύση του ο Θεός και Πατέρας είναι ζωή. Και όντας ο μόνος που έχει αυτή την ιδιότητα, εξέλαμψε τον Χριστό, ο οποίος είναι και ο ίδιος ζωή, διότι δεν ήταν δυνατόν να είναι διαφορετικός ο Λόγος που ουσιωδώς προήλθε από τη ζωή. Τα πάντα λοιπόν ο Θεός και Πατέρας τα ζωογονεί δια του Υιού, εν Αγίω Πνεύματι. Πώς λοιπόν έπρεπε ο επίγειος άνθρωπος, που ήταν κρατούμενος από τον θάνατο, να ανυψωθεί προς την αφθαρσία; Έπρεπε η θνήσκουσα σάρκα να γίνει μέτοχος της ζωοποιού δυνάμεως που προέρχεται από τον Θεό. Και ζωοποιός δύναμη του Θεού και Πατρός είναι ο μονογενής Λόγος. Αυτόν έστειλε σε εμάς ως σωτήρα και λυτρωτή, και έγινε σάρκα, χωρίς να υποστεί τροπή ή αλλοίωση σε αυτό που δεν ήταν, ούτε φυσικά αποβάλλοντας την ιδιότητα του Λόγου, αλλά μάλλον γεννήθηκε κατά σάρκα από γυναίκα και οικειοποιήθηκε το σώμα από αυτήν, για να εμφυτεύσει τον εαυτό του σε εμάς με αδιάσπαστη ένωση, και να μας αναδείξει ανώτερους από τον θάνατο και τη φθορά.

«Γι' αυτό θα γίνουν σαν το πρωινό σύννεφο και σαν την πρωινή δροσιά που χάνεται, και σαν το άχυρο που παρασύρεται από τον άνεμο από το αλώνι και σαν τον καπνό από την καπνοδόχο». Τους κατηγορεί πάλι, ότι όχι μόνο ασέβησαν, πλάθοντας σε ομοίωμα ειδώλων το ασήμι που τους δόθηκε από τον Θεό, και αποδίδοντας σε όσα είναι φτιαγμένα από ξύλο και λίθους το όνομα της θείας δόξας· αλλά επιπλέον ξέπεσαν σε τέτοιο βαθμό αμάθειας, ή μάλλον σκαιότητας και απανθρωπιάς και θηριώδους αγριότητας, ή και ακόμη χειρότερα από αυτά, ώστε ούτε τα ίδια τους τα παιδιά να μη λυπηθούν, αλλά να τα σφάζουν προσφέροντάς τα στους δαίμονες· παρόλο που ο Θεός μισεί βαθύτατα αυτή την πράξη, και ούτε καν την ίδια τη φράση θα ανεχόταν ποτέ είτε να πει σε άλλους είτε να την ακούσει από κάποιον. Διότι ο Δεσπότης δεν είναι αιμοχαρής, ούτε βέβαια χαίρεται με τον όλεθρο των ανθρώπων· κάθε άλλο· «Διότι έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, «και σωτήριες είναι οι γενέσεις του κόσμου». Επειδή όμως ο αποστάτης δράκοντας είναι και εφευρέτης και πρόξενος του θανάτου, για τον λόγο αυτό χαίρεται με τις σφαγές των ανθρώπων. Το γεγονός, λοιπόν, ότι και η απλή αναφορά σε αυτό το θέμα είναι μισητή στον Θεό, το διατρανώνει λέγοντας: «Αυτοί λένε: Θυσιάστε ανθρώπους, διότι τα μοσχάρια έχουν εκλείψει». Δεν είναι δικός μου, λέγει, ο λόγος, ούτε θα ξεστόμιζα ποτέ τέτοια φράση· αλλά αυτά τα λένε οι θεράποντες των δαιμόνων, ότι δηλαδή πρέπει να θυσιάζουν ανθρώπους σε αυτούς.

Εξαιτίας της αμαρτίας που μεσολάβησε, απεκδυθήκαμε την αφθαρσία, πέφτοντας στα χέρια ενός ωμού και ανόσιου ληστή, εννοώ δηλαδή τον Σατανά. Διότι ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο, αλλά τα έκτισε όλα για την αφθαρσία, και τα δημιουργήματα του κόσμου είναι σωτήρια· από τον φθόνο όμως του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο. Επομένως, φτωχύναμε πάρα πολύ, αλλά εν Χριστώ πλουτίσαμε, ανακτώντας όσα είχαμε στην αρχή.

Επειδή όμως αυτός είναι και η σοφία και η δύναμη του Θεού και Πατέρα, μέσω αυτού τα πάντα καλούνται στην ύπαρξη, και αφού λάβουν ύπαρξη διασώζονται, καθώς διατηρούνται στην κατάσταση του ευ είναι. «Διότι ο Θεός δεν έκανε τον θάνατο, ούτε ευφραίνεται για την απώλεια των ζωντανών»· διότι έτσι είναι γραμμένο· ούτε υπάρχει βασίλειο του άδη πάνω στη γη· «Διότι τα έκτισε όλα για να υπάρχουν, και είναι σωτήρια τα δημιουργήματα του κόσμου· όμως με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο». Διότι η ανθρώπινη φύση ολίσθησε, παραμελώντας την ευλάβεια προς τον Θεό, και κατέπεσε στην αμαρτία. Μαζί δε με τα σφάλματα της αμαρτίας εισέδυσε και η ανάγκη του θανάτου, και η υποταγή στην κυριαρχία της φθοράς. Διότι άκουσε αμέσως: «Χώμα είσαι, και στο χώμα θα επιστρέψεις». Επειδή όμως ο Δημιουργός των πάντων είναι εκ φύσεως αγαθός, αποφάσισε να αναπλάσει το ον προς την αφθαρσία, και με τις αναμορφώσεις προς την ευσέβεια να το αναδημιουργήσει πλήρως προς το αρχικό ακήρατο κάλλος. Για τον λόγο αυτόν έγινε άνθρωπος ο μονογενής Λόγος του Θεού· και ενδύθηκε μεν τη δική μας μορφή, διατηρεί όμως αναφαίρετο το να είναι Θεός. Διότι η ανώτατη φύση, που βρίσκεται επέκεινα κάθε νου, δεν γνωρίζει τροπή.

Του εν αγίοις πατρός ημών Κυρίλλου, Αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, Γλαφυρά εις το Βιβλίον του Λευιτικού. Ότι το πάθος του Χριστού είναι σωτήριο. α'. Ο μεν Θεός των όλων δεν εποίησε τον θάνατο, ούτε τέρπεται με την απώλεια των ζώντων, αλλά έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες. «Και δεν υπάρχει βασίλειο του άδη πάνω στη γη», όπως είναι γραμμένο, «αλλά με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο». Ο λόγος αυτός περιέχει και πολύ εύλογα την αλήθεια. Διότι δεν θα εναπέθετε ο Δημιουργός τόση δόξα και κάτι τόσο αξιοθαύμαστο σε όντα που από τη φύση τους θα μπορούσαν εύκολα να φθαρούν, αλλά ο θάνατος παρεισέφρησε ως συνέπεια της οργής, επειδή, αψηφώντας τη θεία εντολή, ο προπάτορας Αδάμ εξέκλινε προς την ανυπακοή και την απειθαρχία. Όμως πλέον τα παραπτώματα έχουν αναιρεθεί και έχουν εξαλειφθεί εν Χριστώ μέσω της υπακοής του ενός ανθρώπου. Διότι δικαιωθήκαμε στο πρόσωπό Του. Και αυτό το μαρτυρεί γράφοντας ο θεσπέσιος Παύλος: «Διότι, όπως ακριβώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και δια της υπακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι». Επειδή καταδικαστήκαμε σε θάνατο στο πρόσωπο εκείνου, αλλά ελεηθήκαμε δια του Χριστού και ανακαινισθήκαμε προς τη ζωή. Διότι έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και προσέφερε την ψυχή του για εμάς. «Και δια της πληγής αυτού εμείς ιαθήκαμε», σύμφωνα με τις Γραφές.

Περί του χάλκινου όφεως. Α'. Ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο, ούτε ευφραίνεται για την απώλεια των ζωντανών, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Διότι τα δημιούργησε όλα για να υπάρχουν, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες. Επειδή όμως η απαρχή του γένους, δηλαδή ο Αδάμ, νόσησε από την παρακοή, και αψηφώντας τη θεία εντολή, ήλθε σε ρήξη με τον Δημιουργό Θεό, γι' αυτόν τον λόγο διολίσθησε στη φθορά· και επικατάρατη μεν έγινε η ανθρώπινη φύση, και υπόδικο το γένος. Εμείς δε οι ταλαίπωροι, αν και πλαστήκαμε εν αφθαρσία, όμοιοι πλέον με τις σκιές και τα χόρτα του αγρού, αφού ζήσουμε για λίγο και με κόπο, πέφτουμε απροσδόκητα στη μητέρα γη. Γι' αυτό οι άγιοι με διάφορους τρόπους αναφώνησαν θρηνώντας για τα δεινά μας.

Διότι νομίζω ότι δεν θα επέλεγαν να φρονήσουν τίποτε άλλο πέρα από αυτό. Α— Ορθώς, φίλε μου. Έχει γράψει άλλωστε κάπου και ο πάνσοφος Ιωάννης: «Εκείνος που έρχεται άνωθεν είναι πάνω από όλους». Τότε πώς, ενώ ο Πατέρας θέλει να αναστήσει καθετί που του έχει δοθεί, και εφόσον τούτο είναι αγαθό και επιπλέον θεοπρεπές —διότι το να σώζει προσιδιάζει στον Θεό— ο ίδιος είπε ότι κατέβηκε, όχι για να κάνει το δικό του θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα; Άραγε θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς από εμάς ότι ο Υιός που γεννήθηκε από αυτόν υπολείπεται της ημερότητας του Θεού και Πατέρα, και ότι ελάχιστα είναι αγαθός, και ότι το να αναστήσει αυτό που του δόθηκε και να το απαλλάξει από τη φθορά δεν συνάδει με αυτόν; Β— Κινδυνεύουμε να το σκεφτούμε. Α— Αν και θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε, και μάλιστα πολύ εύλογα, πως, εφόσον είναι γνήσιο γέννημα αγαθού Πατέρα, θα νοούνταν ότι είναι και ο ίδιος αγαθός, ή μάλλον η ίδια η αγαθότητα. «Διότι από τον καρπό γνωρίζεται το δέντρο», σύμφωνα με τα δικά του λόγια. Και θα λέει την αλήθεια όταν λέει τα εξής: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα. Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Β— Πολύ σωστά μίλησες. Διασάφηνισε λοιπόν ο ίδιος αυτό που φαίνεται να έχει ειπωθεί ασαφώς. Α— Λέμε, λοιπόν, ότι δεν ήταν αντίθετο προς το θέλημα του Υιού το να καταργήσει τον θάνατο και να αποδιώξει τη φθορά από τα ανθρώπινα σώματα. «Διότι δεν τέρπεται με την απώλεια των ζωντανών, και είναι σωτήριες οι γενέσεις του κόσμου», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. «Όμως με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο».

Γι' αυτό, λοιπόν, λέει πάλι: «Εάν όμως ο Κύριος ο Θεός σου εξολοθρεύσει από μπροστά σου τα έθνη, προς τα οποία πορεύεσαι εκεί για να κληρονομήσεις τη γη τους, και τα κατακληρονομήσεις και κατοικήσεις στη γη τους, πρόσεχε τον εαυτό σου, να μην επιζητήσεις να τα ακολουθήσεις μετά την εξολόθρευσή τους από μπροστά σου, ούτε να αναζητήσεις τους θεούς τους, λέγοντας, Όπως πράττουν αυτά τα έθνη στους θεούς τους, έτσι θα πράξω και εγώ. Δεν θα πράξεις το ίδιο για τον Κύριο τον Θεό σου· διότι έκαναν στους θεούς τους όλα τα βδελύγματα τα οποία μίσησε ο Κύριος, αφού κατακαίνε στη φωτιά ακόμη και τους γιους τους και τις θυγατέρες τους για τους θεούς τους.» Πολύ ορθά ο νομοθέτης απαγορεύει εντελώς τη μίμηση των πλανεμένων, και προστάζει κατηγορηματικά την αποχή από την ανελέητη σφαγή των παιδιών. Ελέγχει δε τους φιλαίματους και ψευδώνυμους θεούς ως φθορείς και καταστροφείς της ανθρωπότητας, οι οποίοι, για να ικανοποιήσουν το δικό τους θέλημα, ατιμάζουν άγρια τους νόμους της αναγκαίας φυσικής στοργής: «Διότι ο Θεός έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες, και δεν υπάρχει βασίλειο του άδη πάνω στη γη. Από φθόνο δε του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο.» Και η μεν θεία θέληση ανατρέπει τον θάνατο και καταλύει τη φθορά· και μισεί το να μην υπάρχουν τα όντα· διότι έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν, όπως έχει γραφτεί.

Διότι σε καμία περίπτωση δεν θα χαθούν τα όντα στο μηδέν, τυραννούμενα από απόλυτη φθορά, αλλά θα διαμείνουν διασώζοντας το ένα το άλλο μέσα από τις διαδοχές, και τούτο ίσως μέσα σε εκείνο, σύμφωνα με τη συγγένεια ή την ομοειδία τους, εφόσον ο Θεός αποτρέπει τον παντελή όλεθρο των δικών Του κτισμάτων. «Διότι τα έκτισε όλα για να υπάρχουν, και είναι σωτήριες οι γενέσεις του κόσμου», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Έπρεπε λοιπόν να υπάρχει η προαγγελία τέτοιων πραγμάτων, καθώς και η φανέρωση των λόγων περί του Χριστού, διά του Οποίου και εν τω Οποίω διασώζονται τα φθαρμένα, και αυτό που τυραννούνταν από τον θάνατο ανέθαλε στη ζωή. Διότι πέθανε μεν η ρίζα του ανθρώπινου γένους σαν μια μητέρα, στο πρόσωπο του Αδάμ, όμως όσοι προερχόμαστε από αυτήν, δηλαδή εμείς, αναθάλλαμε εν Χριστώ και υπάρχουμε και σωζόμαστε, έχοντας Αυτόν ως ζωή και σαν μια δεύτερη ρίζα του γένους μας. ΠΑΛΛ. Πόσο ωραία και πολύ κομψά διατυπώθηκε ο λόγος. ΚΥΡ. Αξίζει δε, ω Παλλάδιε, στα όσα ειπώθηκαν να προσθέσουμε το εξής: «Δεν θα φυτέψεις για τον εαυτό σου άλσος· κανένα δέντρο δίπλα στο θυσιαστήριο Κυρίου του Θεού σου δεν θα φυτέψεις, και δεν θα στήσεις για τον εαυτό σου στήλη, πράγματα που μίσησε Κύριος ο Θεός σου». Δες δηλαδή πώς απομακρύνει εντελώς τον προσκυνητή της αλήθειας από την ειδωλολατρική απάτη, μην επιτρέποντας καθόλου να χρησιμοποιούν τους νόμους των εθνικών, αλλά παραγγέλλοντας ότι πρέπει να αποτινάξουν τα έθιμά τους, ακόμη κι αν αυτά δεν έχουν τίποτε το επιβλαβές, εάν τυχόν συνέβαιναν. ΠΑΛΛ. Τι εννοείς με αυτό; ΚΥΡ.

Η δε γυναίκα που γεννά και είναι ακάθαρτη εξαιτίας αυτού, θα μπορούσε να είναι, σύμφωνα με το εύλογο και τον άμεμπτο νου, η ανθρώπινη φύση. Διότι, προς το παρόν, θα αποδώσουμε το πρόσωπο της γυναίκας στη φύση. Κατηγορείται δε από τον νόμο, και ονομάζεται ένοχη μολυσμών, εξαιτίας του ότι γεννά για τη φθορά, και δεν βρίσκεται πλέον στην κατάσταση στην οποία βρισκόταν αμέσως μόλις έλαβε την ύπαρξη από τον Θεό (διότι δημιουργήθηκε για την αφθαρσία)· αντίθετα, έχει παρασυρθεί στην αναγκαιότητα της φθοράς, καταδικασμένη εξαιτίας της παράβασης, και υπομένοντας η φύση παρά φύσιν την τιμωρία από τη θεϊκή κατάρα. «Διότι ο Θεός δεν εποίησε τον θάνατο», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, «ούτε τέρπεται με την απώλεια των ζώντων, και δεν υπάρχει βασίλειο του άδη επί της γης. Διότι έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν, και είναι σωτήρια τα δημιουργήματα του κόσμου· με τον φθόνο δε του διαβόλου, εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο». Μολύνει λοιπόν τη φύση η επείσακτη φθορά, και ο θάνατος που επικράτησε λόγω του διαβολικού φθόνου, έχοντας ως ρίζα του την αμαρτία. Τη μιαίνει δε και με άλλον τρόπο, με το ότι τα γεννώμενα σπέρνονται μέσα σε σαρκική φιληδονία. Και κάτι τέτοιο φαίνεται να υποδηλώνει ο θεσπέσιος Δαβίδ, όταν ψάλλει και λέει: «Ιδού γαρ εν ανομίαις συνελήφθην, και εν αμαρτίαις εκίσσησέ με η μήτηρ μου». Ακάθαρτη λοιπόν είναι η φύση, καθώς εξαιτίας της παράβασης και της κατάρας υπομένει τη φθορά, αντίθετα με το θέλημα του Θεού.

Διότι δημιούργησε τα πάντα για να υπάρχουν, και αυτός ο λόγος είναι αληθινός. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ. Με ποιον τρόπο λοιπόν θα μπορούσε κανείς να απαλλαγεί από την ακαθαρσία, συνέχισε λοιπόν. ΚΥΡΙΛΛΟΣ. Ο ίδιος ο νόμος που καταδικάζει, ω Παλλάδιε, μας υπέδειξε τον δρόμο. «Διότι ας αποχωρίζεται», λέει, «ως ακάθαρτη για επτά ημέρες». Ας μετρά δε και άλλες τριάντα τρεις, και θα παραμείνει στο ακάθαρτο αίμα της, εφόσον βεβαίως το παιδί που γεννήθηκε είναι άρρεν. Αν όμως γεννήσει θήλυ, λέει, διπλασιάζεται ο αποχωρισμός, διπλασιάζεται και η καταμέτρηση των υπόλοιπων ημερών.

Διότι είναι προτιμότερο να πράττει κανείς τα πάντα σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και να επαινείται εν Κυρίω, παρά να συμπεριφέρεται άσχημα και να έχει αισχρή φήμη. Καθώς ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός είπε: έτσι ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς. Μην παρεκκλίνεις, λοιπόν, σε αδιάβατα μονοπάτια μακριά από την ευθεία οδό, μήπως και σε περικυκλώσει πλήθος άγριων θηρίων, μήπως και σε πνίξει κατακλυσμός πολλών υδάτων. Και τότε θα μετανοήσεις οδυνώμενος. Διότι, ποιος οδυνάται; Δεν είναι εκείνος που τον περιβάλλουν τα κακά; Επειδή ο Θεός, ως φιλάνθρωπος και αγαθός που είναι, δεν θέλει το κακό για το πλάσμα του. Σύμφωνα με εκείνον που λέει: διότι δεν ευφραίνεται με την απώλεια των ζωντανών. Επειδή η δικαιοσύνη είναι αθάνατη.

Διότι, βεβαίως, ολόκληρος ο κόσμος θα κατακαεί για κάθαρση και ανακαίνιση, κατακλυζόμενος από πυρ που θα κατέλθει, όμως δεν θα περιέλθει σε παντελή απώλεια και φθορά. Διότι, αν το να μην υπάρχει ο κόσμος ήταν προτιμότερο από το να υπάρχει, γιατί ο Θεός επέλεξε το χειρότερο δημιουργώντας τον κόσμο; Αλλά ο Θεός δεν δημιούργησε τίποτα μάταια ή με χειρότερο τρόπο. Επομένως, ο Θεός διευθέτησε την κτίση ώστε να υπάρχει και να παραμένει, όπως ακριβώς βεβαιώνει και η Σοφία λέγοντας: «διότι ο Θεός τα έκτισε όλα για να υπάρχουν, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες, και δεν υπάρχει σε αυτές φάρμακο ολέθρου». Και ο Παύλος, επίσης, μαρτυρεί σαφώς λέγοντας: «διότι η έντονη προσδοκία της κτίσεως αναμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού. Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς στην ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού». «Διότι στη ματαιότητα», λέει, «η κτίση υποτάχθηκε», αλλά προσδοκά ότι θα ελευθερωθεί από αυτήν τη δουλεία, θέλοντας τώρα να ονομάσει κτίση αυτόν εδώ τον κόσμο· διότι δεν είναι τα αόρατα που υποδουλώνονται στη φθορά, αλλά ακριβώς αυτά τα ορατά.

Για κάθε ένα λοιπόν από τα δημιουργήματα ο θαυμάσιος Μωυσής προσθέτει: «Και είδε ο Θεός ότι είναι καλό»· και στο τέλος όλων, ανακεφαλαιώνοντας τον λόγο για τα πάντα, λέει: «Και είδε ο Θεός όλα όσα εποίησε, και ιδού ήταν πάρα πολύ καλά». Δόγμα δε των Εβραίων είναι και το ότι ο Θεός δεν είναι αίτιος των κακών, εφόσον βεβαίως ο Θεός «δεν εποίησε τον θάνατο ούτε τέρπεται με την απώλεια των ζωντανών· διότι τα έκτισε όλα για να υπάρχουν, και τα δημιουργήματα του κόσμου είναι σωτήρια», ενώ «με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο». Γι' αυτό και στον προφήτη παρουσιάζεται ο Θεός να λέει προς αυτόν που από δική του προαίρεση έγινε κακός: «Εγώ σε φύτεψα ως άμπελο καρποφόρο, εξ ολοκλήρου αληθινή· πώς στράφηκες προς τα πίσω, άμπελε αλλότρια;». Και αν κάπου λέγεται ότι κακά συμβαίνουν στους φαύλους από τον Θεό, πρέπει να κατανοηθεί καθ' ομωνυμίαν, καθώς έτσι ονομάζονται οι τιμωρίες, τις οποίες ο Θεός, όντας αγαθός, λέγεται ότι επιφέρει όχι προς βλάβη των τιμωρουμένων, αλλά προς ωφέλεια και συμφέρον τους· όπως ακριβώς και ένας ιατρός θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι προξενεί κακά για τη σωτηρία των ασθενών, όταν εφαρμόζει επώδυνες και πικρές θεραπείες.

«Διότι τα δημιούργησε όλα για να υπάρχουν στον αιώνα, και τα δημιουργήματα του κόσμου είναι σωτήρια, και δεν υπάρχει σε αυτά φάρμακο ολέθρου, ούτε βασίλειο του Άδη πάνω στη γη.» «Αγαπάς όλα όσα υπάρχουν, και δεν αποστρέφεσαι τίποτα από όσα δημιούργησες. Και πώς θα μπορούσε να διατηρηθεί κάτι, αν εσύ δεν το ήθελες;» «Από το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων αναγνωρίζεται αναλογικά ο Δημιουργός τους.» «Αυτός που ζει αιώνια, δημιούργησε τα πάντα από κοινού, μόνον ο Κύριος.» «Δεν έφτιαξε τίποτε ελλιπές· το ένα δίπλα στο άλλο στερέωσε τα αγαθά· και ποιος θα χορτάσει βλέποντας τη δόξα του;» «Τα έργα του Κυρίου είναι όλα αγαθά, και κάθε ανάγκη θα τη χορηγήσει στην ώρα της. Και δεν μπορεί κανείς να πει: Αυτό είναι χειρότερο από το άλλο. Διότι όλα θα αποδειχθούν χρήσιμα στον καιρό τους.» «Ο Κύριος δημιούργησε από τη γη φάρμακα, και ο συνετός άνθρωπος δεν τα αποστρέφεται. Και η ειρήνη (η θεραπεία) που προέρχεται από αυτά, βρίσκεται πάνω στο πρόσωπο της γης.» «Ας βλαστήσει η γη χορτάρι»· και μαζί με τα φαγώσιμα φύτρωσαν και τα δηλητηριώδη· μαζί με το σιτάρι το κώνειο, μαζί με τις άλλες τροφές ο ελλέβορος, το ακόνιτο, ο μανδραγόρας και ο χυμός της παπαρούνας. Τι λοιπόν; Θα παραλείψουμε να εκφράσουμε ευγνωμοσύνη για τα χρήσιμα, και θα κατηγορήσουμε τον Δημιουργό για τα επιβλαβή της ζωής μας; Αλλά σκεφτόμαστε το εξής: ότι δεν έχουν δημιουργηθεί τα πάντα χάριν του στομαχιού μας, αλλά οι καθορισμένες για εμάς τροφές είναι άμεσα διαθέσιμες και σε όλους γνωστές· ενώ καθένα από τα δημιουργήματα εκπληρώνει έναν δικό του ιδιαίτερο σκοπό (λόγο) μέσα στην κτίση.

Και αυτά μας διδάσκουν οι δικοί μας δάσκαλοι· διότι είπε κάπου ο θείος Απόστολος: «Γι' αυτό, όπως δι' ενός ανθρώπου η αμαρτία εισήλθε στον κόσμο, και δια της αμαρτίας ο θάνατος, και έτσι σε όλους τους ανθρώπους διήλθε ο θάνατος». Αυτά περιέχουν και κάποιες σοφές ρήσεις των αρχαίων, σύμφωνα με τις οποίες έχει γραφτεί ότι: «Ο Θεός δεν εποίησε τον θάνατο, αλλά έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν, και οι δημιουργίες του κόσμου είναι σωτήριες, και δεν υπάρχει σε αυτές φάρμακο ολέθρου»· και ότι: «Ο Θεός έκτισε τον άνθρωπο για την αφθαρσία, και με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο». Σε συμφωνία με αυτά διακηρύσσουν και οι φωνές των ιερομυστών Πατέρων. Εκείνο, λοιπόν, που είχε ανάγκη από την ανώτερη βοήθεια, αυτό και την τυγχάνει· διότι δεν έπρεπε το σώμα να γίνει ασώματο, για να είναι και απερίγραπτο, εφόσον ο άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε χωρίς σώμα, ούτε προστέθηκε το σώμα σε αυτόν αργότερα εξαιτίας της αμαρτίας· διότι αλλιώς δεν θα υπήρχε ούτε άνθρωπος, ούτε παράβαση. Σε τι, άλλωστε, θα είχαν διαπραχθεί εν γένει τα έργα της αμαρτίας; Αντίθετα, εκείνα που είχαν ανάγκη σωτηρίας ήταν όσα αφορούσαν το σώμα, τα οποία είχαν ήδη εισχωρήσει εξαιτίας της αμαρτίας που του προστέθηκε.