Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 1:3

Διότι ο νους παρασύρεται μερικές φορές προς κάθε είδος ακαθαρσίας, και άλλοτε μεν επαινεί τον πλούτο, άλλοτε επιθυμεί τη σάρκα και νικάται από την κενοδοξία, και περιφέρεται σαν από κάθε άνεμο, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε διά της φωνής του Ιερεμία για κάποιον: «Μέσα στις επιθυμίες της ψυχής της παρασυρόταν από τον άνεμο· παραδόθηκε, ποιος θα την επαναφέρει;». Διότι η ψυχή που το έχει πάθει αυτό θα παραδοθεί εξάπαντος στις προσβολές των παθών· και αυτό το διδάσκει ο Παροιμιαστής λέγοντας: «Διότι οι σκολιοί λογισμοί αποχωρίζουν από τον Θεό, και η περιπλάνηση της επιθυμίας αλλοιώνει τον άκακο νου». Πρέπει λοιπόν εμείς να αναχαιτίζουμε τον νου, εάν τυχόν θελήσει να κατευθυνθεί ανεξέλεγκτα προς τους γκρεμούς και να ευχαριστείται και να συναναστρέφεται με τις άτοπες ηδονές, ώστε να μην εξαντληθεί από την πολυπλάνηση και γίνει θήραμα του διαβόλου. Αφού λοιπόν τα έκανες αυτά, λέγει, ω Ιερουσαλήμ, δεν είπες: «Θα σταματήσω να επιμένω», δηλαδή, δεν ανέκοψες με την ορθή σκέψη την πορεία προς τα αισχρότερα, δεν υπολόγισες την απομάκρυνση, δεν κατέλυσες την προθυμία προς τα φαύλα, αλλά επιμένεις μάλλον εντονότερα στο να θέλεις να πράττεις εκείνα που δεν θα έπρεπε διόλου να είχαν γίνει εξαρχής.

Η σώφρων καρδιά είναι λιμάνι πνευματικών θεωριών. Ο λογισμός δεν είναι εκριζωτής των παθών, αλλά ανταγωνιστής τους. ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. — Περί κακής συνειδήσεως. «Εξουδένωσες όλους εκείνους που αποστατούν από τα δικαιώματά σου, διότι η σκέψη τους είναι άδικη.» «Η διεστραμμένη καρδιά μηχανεύεται κακά.» — «Ο σκληρόκαρδος δεν συναντά το αγαθό.» — «Η καρδιά του ανόμου αναζητεί κακά.» — «Εκείνος που σκληραίνει την καρδιά του θα περιπέσει σε συμφορές.» «Οι καρδιές τους πυρώθηκαν σαν το καμίνι.» — «Θα τους επιτεθώ σαν απελπισμένη αρκούδα, και θα διαρρήξω τον σύνδεσμο της καρδιάς τους.» «Έως πότε θα παραμένουν οι κακοί διαλογισμοί μέσα σου;» «Η ασέβειά σας στρέφεται εναντίον μας, και θα επωμιστείτε τις αμαρτίες των διαλογισμών σας.» «Οι στρεβλοί λογισμοί χωρίζουν από τον Θεό.» — «Οι ασεβείς θα λάβουν τιμωρία ανάλογη με αυτά που διαλογίστηκαν.» — «Δειλό πράγμα είναι η πονηρία, μαρτυρεί την ενοχή της όταν καταδικάζεται· και πάντοτε προδικάζει τις συμφορές, καθώς πιέζεται από τη συνείδηση.»

«Ο δόλιος δεν θα επιτύχει θήραμα.» «Οι ψυχές των δόλιων πλανώνται στις αμαρτίες, και για τον δόλιο γιο δεν θα υπάρξει κανένα αγαθό.» «Ο διεστραμμένος φέρει την απώλειά του στο ίδιο του το στόμα. Ο διεστραμμένος άνθρωπος διασπείρει κακά και χωρίζει φίλους.» «Στους διεστραμμένους ο Θεός θα αποστείλει διεστραμμένους δρόμους.» «Αγκάθια και παγίδες υπάρχουν στους διεστραμμένους δρόμους, αλλά εκείνος που προφυλάσσει την ψυχή του, θα μείνει μακριά από αυτά.» «Εκείνος που πορεύεται σε διεστραμμένους δρόμους, θα παγιδευτεί.» «Αυτός ο λαός με πλησιάζει με το στόμα του, και με τα χείλη του με τιμά· η καρδιά του, όμως, απέχει πολύ από εμένα.» «Αυτός ο λαός απέκτησε καρδιά ανυπάκουη και απειθή.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Εκείνος που ακούει, ας ακούσει, και εκείνος που απειθεί, ας απειθήσει, διότι είναι ένας οίκος που με πικραίνει.» «Και θα είσαι για αυτούς σαν ήχος ψαλτηρίου με γλυκιά φωνή και ωραία αρμονία. Θα ακούσουν τα λόγια, αλλά δεν πρόκειται να τα υπακούσουν.» «Οι διεστραμμένοι λογισμοί χωρίζουν από τον Θεό. Σε δόλια ψυχή δεν θα εισέλθει η σοφία. Διότι το άγιο πνεύμα της σοφίας θα αποφύγει τον δόλο.» Το να είναι κανείς δόλιος, καχύποπτος, άπιστος, κακοήθης, επιβουλευτής και θρασύς, αποτελεί βλάστημα μιας κακής και απορριπτέας πολιτείας και διαγωγής.

Δ'. Πρέπει να φυλάττουμε την ψυχή και να τη διατηρούμε ακοινώνητη προς τους βέβηλους και πονηρούς λογισμούς. Διότι, όπως ακριβώς το σώμα, όταν σμίξει με άλλο σώμα προς ακαθαρσία, μιαίνεται, έτσι και η ψυχή φθείρεται όταν συνδέεται με πονηρούς και μιαρούς λογισμούς, συμφωνώντας και συγκατατιθέμενη σε αυτούς· όχι μόνο με τους λογισμούς της πονηρίας, αλλά και κάθε άλλης κακίας, όπως της απιστίας, του δόλου, της κενοδοξίας, της οργής, του φθόνου και της έριδας. Και αυτό ακριβώς σημαίνει το να καθαρίζουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος. Διότι πρέπει να γνωρίζεις ότι υπάρχει φθορά και πορνεία και στο αθέατο μέρος της ψυχής, η οποία ενεργείται μέσω των άτοπων λογισμών. Και όπως εκείνον που φθείρει τον ναό του Θεού, σύμφωνα με τον μέγα Απόστολο, θα τον φθείρει ο Θεός, πράγμα το οποίο είναι το σώμα, έτσι και εκείνος που φθείρει την ψυχή και τον νου, με τη συγκατάθεσή του στα άτοπα, καθίσταται ένοχος τιμωρίας. Αρμόζει, επομένως, να προφυλάσσουμε, όπως ακριβώς το σώμα από το ορατό αμάρτημα, έτσι και την ψυχή από τους άτοπους λογισμούς, διότι είναι νύμφη του Χριστού. «Σας αρραβώνιασα», λέει, «με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό»· και, άκουε τη Γραφή που λέει: «Με κάθε προφύλαξη να τηρείς την καρδιά σου, διότι από αυτήν πηγάζουν οι έξοδοι της ζωής»· και πάλι, να μαθαίνεις από τη θεία Γραφή που διδάσκει ότι «οι σκολιοί λογισμοί χωρίζουν από τον Θεό».

Όπως λοιπόν πρέπει να διαφυλάσσεται το σώμα καθαρό από φανερά και ορατά αμαρτήματα, επειδή είναι ναός του Θεού, έτσι πρέπει να διαφυλάσσεται και η ψυχή καθαρή από πονηρούς και ακάθαρτους λογισμούς, ώστε να μην φθείρονται τα νοήματα εκουσίως και να μην μολύνεται ο νους - όπως λέει κάπου: «Με κάθε προφύλαξη φύλαγε την καρδιά σου, διότι από αυτήν πηγάζει η ζωή», και πάλι: «Οι δόλιοι λογισμοί χωρίζουν από τον Θεό» - διότι η ψυχή είναι νύμφη του μεγάλου βασιλέως Χριστού. «Διότι σας αρραβώνιασα», λέει, «με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό». Διότι έτσι ευδόκησε ο Θεός και έτσι πρόσταξε σε όσους προσέρχονται σε αυτόν και ζητούν από αυτόν να ενοικήσει και να περιπατήσει ανάμεσά τους. Πρέπει λοιπόν να διαφυλάσσουμε την ψυχή καθαρή, ώστε να μην συναινεί και να μην συμπράττει με την κακία στους διαλογισμούς, και το σώμα να το διαφυλάσσουμε καθαρό από φανερές πονηρές πράξεις. Διότι δεν ευδοκεί ο Θεός να κατοικεί σε πόρνους και αχρείους και μιαρούς και ασελγείς, και δεν ευδοκεί να κατοικεί σε ψυχές που φθείρουν εκούσια τα νοήματά τους στα αόρατα πάθη, εξαιτίας της συνοικούσας κακίας του πονηρού και παλαιού ανθρώπου.