Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 13:1

Για τον Σολομώντα έχει λεχθεί σχετικά με τους ασεβείς ανθρώπους ότι «μάταιοι είναι όλοι οι άνθρωποι που έχουν άγνοια Θεού». Και πάλι έχει ειπωθεί από τον θείο Απόστολο για εμάς τους εξ εθνών ότι «κάποτε ήμασταν από τη φύση μας τέκνα οργής». Εάν λοιπόν οι ασεβείς είναι μάταιοι εκ φύσεως, δηλαδή από φυσική τους ιδιότητα, τότε είναι και ανεπίληπτοι· διότι όσα υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως και φυσικώς, είναι αδιάβλητα και ακατάγνωστα, επειδή έχουν δημιουργηθεί μέσα μας από τον Θεό κατά φυσικό τρόπο, όπως το να αναπνέουμε, το να τρώμε και το να κοιμόμαστε. Και έτσι θα βρεθεί ότι ο Θεός είναι εκείνος που δημιούργησε φυσικώς μέσα στους ανθρώπους τη ματαιότητα. Ομοίως επίσης, αν είμαστε από τη φύση μας τέκνα οργής, τότε η αιτία αναφέρεται στον Θεό, ο οποίος μας έκτισε από τη φύση μας τέκνα οργής· διότι το «φύσει» λέγεται για εκείνο που υπάρχει έτσι ουσιωδώς, όπως λ.χ. η φύση του φωτός έγινε από τη φύση της για να φωτίζει, και το πυρ δημιουργήθηκε από τη φύση του για να καίει, και η γη πλάσθηκε από τη φύση της για να βλαστάνει. Επομένως, απομένει στους αιρετικούς να πουν ένα από τα δύο: ή ότι ο Θεός έπλασε φύσεις ματαιότητας και οργής, ή ότι το «φύσει» δεν δηλώνει τίποτε άλλο παρά αυτό που υπάρχει αληθινά. Και λοιπόν είμαστε ανεπίληπτοι όταν λέμε «ο Χριστός είναι φύσει Θεός και φύσει άνθρωπος», δηλαδή «κατ’ αλήθειαν Θεός και κατ’ αλήθειαν άνθρωπος». Αυτήν δε την παράδοση και αυτόν τον ορισμό περί φύσεως, τον οποίο τώρα συναγάγαμε από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, ούτε διδάσκαλος ούτε άγγελος από τον ουρανό μπορεί να τον καινοτομήσει ή να τον ανατρέψει στον αιώνα. Περί υποστάσεως. Τι είναι υπόσταση; Και κατά τι είναι υπόσταση; Και με πόσους τρόπους λέγεται η υπόσταση;

Αλλά ας τελειώσουν αυτά εδώ· και ας προχωρήσουμε πλέον στα επόμενα. Διότι μετά τον Μωυσή, προβάλλοντας και αυτός στο μέσον της θειοτάτης και δεσποτικής συνάξεως των αγίων προφητών και αποστόλων, ο πάνσοφος Σολομών πρώτος κι αυτός μάς εκθέτει ολοφάνερα στην Παλαιά Διαθήκη τον λόγο περί φύσεως, λέγοντας στη Σοφία που εξέθεσε ο ίδιος: «Μάταιοι κατά φύση είναι όλοι οι άνθρωποι που έχουν άγνοια Θεού». Τι σημαίνει «κατά φύση»; Αυτό σημαίνει «κατ’ αλήθειαν»· διότι φύση είναι, όπως διακηρύσσουν οι θεόπνευστες Γραφές, η αλήθεια των πραγμάτων. Αντιστρέφω, για χάρη των αφρόνων, τον λόγο του Σολομώντος και λέγω: «Μάταιοι ως προς το πρόσωπο είναι όλοι οι άνθρωποι που έχουν άγνοια Θεού»· αλλά δεν ταιριάζει καθόλου να λέγεται «μάταιοι ως προς το πρόσωπο», αλλά «μάταιοι κατά φύση». Ώστε δεν είναι το ίδιο η φύση και το πρόσωπο.

Έπειτα, περιεργάζονται τις θέσεις των άστρων που βρίσκονται μέσα σε αυτόν, και πλάθουν θεωρίες για τις τροχιές του ήλιου και της σελήνης· εισάγουν δε τη φωτιά, το νερό, τον αέρα και τη γη ως αρχές των όντων, και μυθολογούν ότι η συνένωση των στοιχείων αποτελεί τη ρίζα των δημιουργημάτων. Έπειτα, ενώ θα έπρεπε να αναζητούν τον ταξίαρχο και ηγεμόνα όλων αυτών, και από την ωραιότητα των κτισμάτων να ανάγονται στον Θεό που τους χορήγησε αυτό το κάλλος, χαρίζουν όλο τον θαυμασμό τους στα δημιουργήματα. Και πώς, πες μου, θα μπορούσαν να σφάλουν περισσότερο, ή πώς θα μπορούσε κάποιος να εξετάσει πιο απερίσκεπτα τη φύση των όντων; Καίτοι, νομίζω, είναι σε όλους ολοφάνερο ότι, αν κάποιος δει ένα σπίτι ή ένα πλοίο ή κάποιο άλλο παρόμοιο κατασκεύασμα φτιαγμένο με άριστη τέχνη, δεν περιορίζει τον θαυμασμό του σε αυτό, αλλά μέσω της θέασης, αφού επαινέσει την κατασκευή και την ομορφιά αυτών που βλέπει, φαντάζεται αμέσως τον αρχιτέκτονα, και συλλογίζεται στον νου του ποιος και πόσο σπουδαίος είναι ο δημιουργός τέτοιων υπέροχων έργων. Αλλά αυτοί, απασχολημένοι μόνο με τις λεκτικές περιστροφές και περικομψευόμενοι με ποικίλες, όπως νομίζουν, γνώσεις, σταματώντας τη διάνοιά τους μόνο στα ορατά και αποκόπτοντας την πορεία του νου προς το επέκεινα, δεν βλέπουν τον Θεό, τον δημιουργό και τεχνίτη των πάντων· ούτε, αποδίδοντας σε Αυτόν τη δόξα, ως Κύριο και ποιητή των όλων, αναγνωρίζουν την τάξη που υπάρχει στα δημιουργήματα, ώστε να αναδειχθούν πράγματι συνετοί και σοφοί.

Είπε ο Κύριος προς εμένα: «Μην προσεύχεσαι για τον λαό αυτόν, διότι ακόμη κι αν σταθούν ο Μωυσής και ο Σαμουήλ ενώπιόν μου, η ψυχή μου δεν θα στραφεί προς αυτούς». «Το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και η φωτιά δεν θα σβήσει· και θα γίνουν θέαμα σε κάθε σάρκα». «Μήπως θα ξεχάσει η νύφη τα στολίδια της, και η παρθένος τον στηθόδεσμό της; Ο λαός μου όμως με ξέχασε για ημέρες αναρίθμητες». «Αυτά λέγει ο Κύριος: Αυτοί θα οικοδομήσουν, εγώ όμως θα καταστρέψω». «Το ίδιο μισητά είναι και αυτός που ασεβεί και η ασέβεια· αυτό που πράχθηκε θα εξολοθρευθεί μαζί με αυτόν που το έπραξε». «Η ελπίδα των ασεβών είναι σαν το χνούδι που παρασύρεται από τον άνεμο, και σκορπίστηκε σαν τον καπνό από τον άνεμο». «Τα τέλη της άδικης γενεάς είναι οδυνηρά». «Μάταιοι βέβαια είναι όλοι οι άνθρωποι που τους διέκρινε η άγνοια του Θεού, και από τα ορατά αγαθά δεν μπόρεσαν να γνωρίσουν τον Υπάρχοντα, ούτε προσέχοντας τα έργα αναγνώρισαν τον Δημιουργό. Είναι ταλαίπωροι, και οι ελπίδες τους βρίσκονται στους νεκρούς». «Στους ασεβείς επέπεσε αμείλικτος θυμός μέχρι το τέλος». «Σε σύναξη αμαρτωλών θα ανάψει φωτιά». «Η τιμωρία των ασεβών είναι φωτιά και σκουλήκι». «Φωτιά, χαλάζι, πείνα και θάνατος, όλα αυτά δημιουργήθηκαν για την τιμωρία των αμαρτωλών». «Θάνατος, και έριδα, και ρομφαία, και μάστιγα, δημιουργήθηκαν για τους ανόμους». «Ουαί σε εσάς, άνδρες ασεβείς, που εγκαταλείψατε τον νόμο του Κυρίου». «Το πένθος για τον νεκρό διαρκεί επτά ημέρες· για τον μωρό όμως και τον ασεβή, όλες τις ημέρες της ζωής του». «

ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί βδελυγμάτων και των λεγόμενων θεών. «Δεν θα υπάρξουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα. Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανένα ομοίωμα από όσα υπάρχουν ψηλά στον ουρανό, και από όσα υπάρχουν κάτω στη γη, και από όσα υπάρχουν στα νερά κάτω από τη γη. Δεν θα τα προσκυνήσεις, ούτε θα τα λατρέψεις. Διότι εγώ είμαι ο Κύριος.» «Όποιος προσφέρει θυσία σε άλλους θεούς, θα εξολοθρευτεί.» «Δεν θα φέρεις βδέλυγμα στον οίκο σου, για να μη γίνεις και εσύ ανάθεμα σαν αυτό.» «Τα είδωλα των εθνών είναι άργυρος και χρυσός, έργα ανθρώπινων χεριών.» «Θεοί, οι οποίοι δεν δημιούργησαν τον ουρανό και τη γη, ας εξαφανιστούν από τη γη και κάτω από αυτόν τον ουρανό.» «Μάταιοι είναι όλοι οι άνθρωποι στους οποίους υπήρχε άγνοια του Θεού, και από τα ορατά αγαθά δεν μπόρεσαν να γνωρίσουν Αυτόν που πραγματικά υπάρχει· ούτε, προσέχοντας τα έργα, αναγνώρισαν τον τεχνίτη· αλλά θεώρησαν ως θεούς, κυβερνήτες του κόσμου, είτε τη φωτιά, είτε τον άνεμο, είτε τον ταχύτατο αέρα, είτε την τροχιά των άστρων, είτε το ορμητικό νερό, είτε τους φωστήρες του ουρανού. Αν, τερπόμενοι από την ομορφιά τους, τα εξέλαβαν ως θεούς, ας μάθουν πόσο ανώτερος είναι ο Δεσπότης τους. Διότι τα δημιούργησε ο δημιουργός του κόσμου. Εάν πάλι εκπλάγηκαν από τη δύναμη και την ενέργειά τους, ας κατανοήσουν από αυτά, πόσο ισχυρότερος είναι εκείνος που τα κατασκεύασε. Διότι από το μέγεθος και την ομορφιά των κτισμάτων αναλογικά θεωρείται και ο δημιουργός τους.»