Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 16:13

Διότι είναι γραμμένο: ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη· τον άδικο άνθρωπο τα κακά θα τον καταδιώξουν μέχρι την καταστροφή του. Γνωρίζω ότι ο Κύριος θα υπερασπιστεί την υπόθεση των φτωχών και το δίκαιο των πενήτων. Και βέβαια, οι δίκαιοι θα δοξολογήσουν το όνομά σου και οι ευθείς θα κατοικήσουν μπροστά στο πρόσωπό σου. Και πάλι λέει: σε ποιον θα στρέψω το βλέμμα μου, παρά μόνο στον πράο και τον ήσυχο και σε αυτόν που τρέμει τους λόγους μου; Αυτός δε ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος έχει την εξουσία της ζωής και του θανάτου, είθε να φωτίσει τα μάτια της διανοίας σας, ώστε να τον υπηρετείτε με αρετή όλες τις ημέρες σας, και να βρείτε έλεος ενώπιόν του κατά την ημέρα εκείνη.

Βλέπεις ότι έχει εξουσία και στον θάνατο και στη ζωή, και ότι επιτέλεσε από μόνος του τόσο μεγάλη οικονομία; Και τι λέγω για τον Χριστό; Διότι εμείς, από τους οποίους δεν θα μπορούσε να υπάρξει τίποτε πιο ευτελές, πράττουμε πολλά από μόνοι μας, και την κακία από μόνοι μας επιλέγουμε, και την αρετή από μόνοι μας επιδιώκουμε. Εάν όμως δεν τα πράτταμε από μόνοι μας, ούτε είχαμε την ελευθερία, τότε ούτε στη γέεννα θα πέφταμε αμαρτάνοντας, ούτε τη βασιλεία θα επιτυγχάναμε κατορθώνοντας το αγαθό. Τίποτε άλλο λοιπόν δεν σημαίνει το «Δεν δύναται να κάνει τίποτε από μόνος του», παρά ότι δεν κάνει τίποτε αντίθετο προς τον Πατέρα, τίποτε αλλότριο, τίποτε ξένο, γεγονός που μάλιστα φανερώνει την ισότητα και την απόλυτη συμφωνία. Και για ποιον λόγο δεν είπε ότι δεν κάνει τίποτε αντίθετο, αλλά ότι «Δεν δύναται»; Για να δείξει και μέσα από αυτό πάλι το απαράλλακτο και την ακρίβεια της ισότητας.

Διότι με μεγάλη έμφαση θέλει να τον πείσει, ότι δεν τα λέει αυτά δίνοντας ένα ισάξιο παράδειγμα, αλλά ένα παράδειγμα στο οποίο Εκείνος υπερέχει κατά πολύ. «Εάν δηλαδή εγώ», λέει, «που είμαι ομότιμος με αυτούς που διατάζονται, και που βρίσκομαι υπό εξουσία, παρ' όλα αυτά, λόγω της μικρής υπεροχής του αξιώματός μου, έχω τόση δύναμη, και κανείς δεν μου φέρνει αντίρρηση, αλλά όσα προστάζω, αυτά γίνονται, έστω κι αν είναι διαφορετικά τα προστάγματα (διότι λέω σε αυτόν: "Πήγαινε", και πηγαίνει· και σε άλλον: "Έλα", και έρχεται), πόσο μάλλον εσύ θα μπορέσεις». Μερικοί μάλιστα διαβάζουν αυτό το χωρίο ως εξής: «Διότι, εάν εγώ που είμαι άνθρωπος», και αφού βάλουν σημείο στίξης ενδιάμεσα, προσθέτουν, «βρίσκομαι υπό εξουσία, έχοντας υπό τις διαταγές μου στρατιώτες». Εσύ όμως πρόσεξέ μου, πώς έδειξε ότι μπορεί να εξουσιάζει και τον θάνατο ως δούλο, και να τον προστάζει ως δεσπότης. Διότι, όταν λέει «Έλα, και έρχεται, και Πήγαινε, και πηγαίνει», εννοεί τούτο: «Αν διατάξεις να μην έρθει σε αυτόν ο θάνατος, δεν θα έρθει». Είδες πόσο πιστός ήταν; Διότι αυτό που επρόκειτο αργότερα να γίνει φανερό σε όλους, αυτός ήδη το κατέστησε ολοφάνερο, ότι δηλαδή ο Κύριος έχει εξουσία και στον θάνατο και στη ζωή, και κατεβάζει στις πύλες του άδη και ανεβάζει. Και δεν μίλησε μόνο για στρατιώτες, αλλά και για δούλους, πράγμα που αποτελούσε δείγμα μεγαλύτερης υπακοής. Αλλά παρ' όλα αυτά, αν και είχε τόσο μεγάλη πίστη, εξακολουθούσε να θεωρεί τον εαυτό του ανάξιο.

Βʹ. Είναι δυνατόν όμως να αναφέρουμε και άλλη αιτία, πέρα από όσες έχουν ειπωθεί. Ποια είναι λοιπόν αυτή; Για να κατανοήσουν ότι έχει εξουσία και επί του θανάτου και επί της ζωής, και ότι κυριαρχεί και στα άνω και στα κάτω. Γι' αυτόν τον λόγο φέρνει στο μέσον και εκείνον που έχει πεθάνει, και εκείνον που δεν έχει υποστεί ακόμη κάτι τέτοιο. Την δε πέμπτη αιτία (διότι αυτή είναι η πέμπτη, επιπροσθέτως αυτών που έχουν ειπωθεί) την αποκάλυψε ο ίδιος ο ευαγγελιστής. Ποια ήταν όμως αυτή;

Και πάλι κάπου αλλού αναφέρεται: «Καθώς και ο Χριστός μας αγάπησε, και παρέδωσε τον εαυτό Του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό εις οσμήν ευωδίας». Ο Οποίος και σταυρώθηκε αφ' εαυτού Του, και σφαγιάστηκε αφ' εαυτού Του· γι' αυτό και ο ίδιος έλεγε: «Έχω την εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου, και έχω πάλι την εξουσία να την λάβω πίσω. Κανείς δεν την αφαιρεί από εμένα· εγώ την παραδίδω αφ' εαυτού μου». Τι έχεις να πεις εδώ, ω αιρετικέ, εσύ που παραθέτεις την ευαγγελική ρήση η οποία λέει: «Ο Υιός δεν δύναται να κάνει τίποτα αφ' εαυτού Του»; Ιδού, ο ίδιος λέει: «Εγώ την παραδίδω αφ' εαυτού μου, και την λαμβάνω αφ' εαυτού μου». Και αυτό που ειπώθηκε δεν είναι μικρό, αλλά πάρα πολύ μεγάλο. Διότι και για τον Πατέρα έχει ειπωθεί, ότι έχει εξουσία θανάτου και ζωής.

Αλλά, αφού πανηγυρίσαμε επαρκώς προς τιμήν των τροπαιοφόρων γυναικών, και αφού συγκεράσαμε παντού το ωφέλιμο με το θέμα μας, και αφού κοσμήσαμε παλαιό τάφο με νέο τάφο, και αφού συνδέσαμε μια παράδοξη αναβίωση με έναν καρτερικό θάνατο, και αφού προβάλαμε τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες υποδείγματα αρετής και ευσέβειας, και αφού αναδείξαμε έναν ένδοξο θάνατο και μια αξιοζήλευτη ανάσταση, ας ευχαριστήσουμε τον Χριστό, ο οποίος έχει την εξουσία της ζωής και του θανάτου· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το άγιο και ζωοποιό Πνεύμα, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ω, τι παράδοξα πράγματα! Εκείνος που έλυσε την ψυχή από τα δεσμά του θανάτου, εκείνος που διέρρηξε τις πύλες του Άδη, εκείνος που συνέτριψε χάλκινες πύλες και σιδερένιους μοχλούς και ελευθέρωσε την ψυχή από τα δεσμά του θανάτου, δεν μπορούσε άραγε να λύσει και τους νεκρικούς επιδέσμους του νεκρού; Ναι, μπορούσε· αλλά προστάζει τους Ιουδαίους να λύσουν τους επιδέσμους, τους οποίους οι ίδιοι είχαν σφίξει προηγουμένως κατά τον ενταφιασμό, ώστε να αναγνωρίσουν τα σημάδια των δικών τους δεσμών, και να μάθουν εμπειρικά, μέσα από τα ίδια τους τα έργα, ότι ο Λάζαρος είναι εκείνος που ενταφιάστηκε από αυτούς, και ότι ο Χριστός είναι Εκείνος που ήρθε στον κόσμο κατά την ευδοκία του Πατέρα, Εκείνος που έχει την εξουσία της ζωής και του θανάτου. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον άναρχο Πατέρα σου και το πανάγιο και ζωοποιό σου Πνεύμα, νυν και αεί, και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ευχαριστία προς τον Θεό για την απαλλαγή από τα δεινά που αναμένονταν εξαιτίας της στάσεως, και ανάμνηση των γεγονότων που συνέβησαν τότε. Ακόμη, εναντίον εκείνων που διαβάλλουν το σώμα μας, και γενικότερα περί της πλάσεως του ανθρώπου. Και προς το τέλος, περί της επιτεύξεως του να μην ορκιζόμαστε. Ομιλία ΙΑ΄. Α΄. Όταν φέρνω στον νου μου τον περασμένο χειμώνα και την τωρινή γαλήνη, δεν παύω να λέω: Ευλογητός ο Θεός που τα δημιουργεί όλα και τα μεταβάλλει· εκείνος που έκανε να προέλθει φως από το σκοτάδι, εκείνος που κατεβάζει στις πύλες του άδη και ανεβάζει, εκείνος που παιδαγωγεί και δεν θανατώνει. Και αυτό ακριβώς επιθυμώ να λέτε συνεχώς και εσείς και να μην σταματάτε· διότι, εάν αυτός μας ευεργέτησε με τα έργα του, ποιας συγγνώμης θα ήμασταν άξιοι εμείς, αν δεν τον ανταμείβαμε ούτε καν με λόγια; Γι' αυτό σας παρακαλώ να μην παύετε ποτέ να τον ευχαριστείτε· διότι, εάν φανούμε ευγνώμονες για τα πρώτα, είναι ολοφάνερο ότι θα απολαύσουμε και άλλα μεγαλύτερα.

Εξάλλου, και παλαιότερα, κατά τη βασιλεία των τυράννων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, στις δεκατέσσερις του μηνός Δεκεμβρίου, συνέβη ένας σεισμός αντάξιος της μανίας και της θεομαχίας τους, ώστε λίγο έλειψε να καταστραφεί και αυτή η ίδια η γη, διδάσκοντας τους εχθρούς να αναγνωρίσουν τον αίτιο και χορηγό της μέγιστης τιμής και βασιλείας τους, και ότι τα είδωλά τους δεν είναι θεοί, αλλά «ένας είναι ο Θεός», «αυτός που επιβλέπει τη γη και την κάνει να τρέμει» σαν φύλλο φυτού. Αυτοί όμως «δεν κατανόησαν», ούτε έκριναν ορθά ποιος είναι ο Θεός που έχει την εξουσία της ζωής και του θανάτου και που συγκλονίζει τη γη. Γι' αυτό, και ενώ νόμιζαν ότι είναι σοφοί, έγιναν μωροί, και όχι μόνο παραβλήθηκαν και εξομοιώθηκαν με τα ανόητα κτήνη, αλλά εξομοιώθηκαν και με τον ίδιο τον διάβολο, διεξάγοντας καθημερινά αδυσώπητο πόλεμο κατά του Χριστού και των δούλων του, των χριστιανών. Και δεν έπαψαν να θεομαχούν και να διώκουν την Εκκλησία του Θεού, μέχρις ότου ο θάνατος επήλθε και τους παρέπεμψε στον διάβολο και στον Τάρταρο, για να δώσουν λόγο τόσο για τη θεομαχία τους όσο και για την αιματοχυσία των χριστιανών.

Έτσι, με τη βοήθεια του Θεού, να σκέφτεσαι και για μένα, αδελφέ, ότι, μετά από μερικές ημέρες και τη θεραπεία του δακτύλου και την παύση του πόνου, οπλισμένος με τη θεία βοήθεια, ανέβηκα με πολλή προθυμία και, αφού έσπασα εκείνη τη σκληρή και φονική πέτρα, έβγαλα την αξίνα· διότι βρισκόταν ακόμη καταπλακωμένη κάτω από αυτήν. Και έκτοτε, συν Θεώ, εκτελούσα την εργασία καθημερινά με δύναμη και με όλη μου την ψυχή, αφενός προς δόξαν του Θεού που με ελέησε και μου χάρισε τη ζωή μέχρις ότου ο ίδιος ευδοκήσει, καθώς έχει την εξουσία της ζωής και του θανάτου, και αφετέρου προς καταισχύνη του ανθρωποκτόνου εχθρού, ο οποίος μηχανευόταν την εξόντωσή μου ή ήθελε να με εμποδίσει από το προκείμενο έργο.